Raadsmededeling 167-2021 vorming streekomroep Oost Achterhoek.pdf

Raadsmededeling openbaar Nummer Datum B&W datum Beh. Ambtenaar Portefeuillehouder Onderwerp

: : : : : :

167-2021 20 september 2021 13 juli 2021 (uitgesteld openbaar vanwege besluiten in meerdere gemeenten) B.M.M. Rensen-Leeman J.C. Wikkerink Incidenteel subsidie Streekomroep Oost Achterhoek voor de jaren 2022, 2023 en 2024, inclusief voorwaarden

Aanleiding: In juli 2021 heeft het college een besluit genomen om aan SLOAD, onze lokale omroep, een incidenteel subsidie voor 2022, 2023 en 2024 te verstrekken van € 1,25 per inwoner per jaar voor het vormen van Streekomroep Oost Achterhoek in plaats van het richtsnoer per huishouden en aan dit subsidie een aantal voorwaarden te verbinden. Ook heeft het college besloten dit ter kennis mee te delen aan de gemeenteraad. Dit gebeurt middels deze raadsmededeling.

Inhoud mededeling: De lokale omroepen van gemeente Aalten (AFM/SLOAD), Oost Gelre (Gelre FM) en Winterswijk (RTV) hebben na een lang traject een plan ingediend om samen een streekomroep te vormen voor de Oost Achterhoek. Door elkaar aan te vullen kan toegewerkt worden naar een professionele organisatie. De drie betrokken omroepen dienden bij hun eigen gemeente een verzoek voor extra subsidie in, om zo te kunnen voldoen aan de eisen op gebied van Lokaal Toereikend Media-aanbod (LTMA) die de Mediawet 2018 stelt. Begin september is bekend dat alle drie de colleges positief besloten hebben, en daarmee wordt het collegebesluit (uitgesteld) openbaar. Het gaat vanaf 2022 om een bekostiging van 1,25 per inwoner ipv het richtsnoer van 1,25 per huishouden. Voor de gemeente Aalten (27.125 inwoners op 1-1- 2021) betekent dit een bijdrage van € 33.906 per jaar. Op dit moment ontvangen zij een subsidie van € 14.390,-- per jaar. Dit betekent een extra bijdrage van € 19.516,25-- voor de jaren 2022, 2023 en 2024 (exclusief index). Hiermee is rekening gehouden in de begroting. Omdat het gaat om een aanzienlijke extra bijdrage hebben wij hier voorwaarden aan verbonden om tussentijds te kunnen monitoren en uiteindelijk het resultaat te zien. De voorwaarden behorende bij het subsidiebedrag worden opgenomen in de beschikking.

De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd: - Collegebesluit (13-7, uitgesteld openbaar)

Pagina 1 van 1

Besluit van het college van B&W gemeente Aalten

Zaakkenmerk/Onderwerp Afdeling Zaakkenmerk/Documentkenmerk

Z/18/044083/Verzoek subsidie streekomroep Oost Achterhoek (Aladna FM/SLOAD, RTV Slingeland en Gelre FM Samenleving/Welzijn & Onderwijs Z/18/044083/D-330370

Vertrouwelijkheid

Vertrouwelijk

Portefeuillehouder

J. Wikkerink

Uitvoeringsprog. Raad Besloten in de vergadering van

B&W vergadering d.d. 13 jul 2021

Toelichting voorstel Samenvatting

Voorgestelde beslispunten

Besluit

Inleiding

Portefeuillehouder A.J. te Lindert De lokale omroepen van gemeente Aalten (AFM/SLOAD), Oost Gelre (Gelre FM) en Winterswijk (RTV) hebben na een lang traject een plan ingediend om samen een streekomroep te vormen voor de Oost Achterhoek. Door elkaar aan te vullen kan toegewerkt worden naar een professionele organisatie. De drie betrokken omroepen dienen bij hun eigen gemeente een verzoek voor extra subsidie in, om zo te kunnen voldoen aan de eisen op gebied van Lokaal Toereikend Media-aanbod (LTMA) die de Mediawet 2018 stelt. Het gaat vanaf 2022 om een bekostiging van 1,25 per inwoner ipv het richtsnoer van 1,25 per huishouden. Voor de gemeente Aalten (27.125 inwoners op 1-1- 2021) betekent dit een bijdrage van € 33.906 per jaar. Op dit moment ontvangen zij een subsidie van € 14.390,-- per jaar. Dit betekent een extra bijdrage van € 19.516,25-- voor de jaren 2022, 2023 en 2024 (exclusief index)..

1. Een incidenteel subsidie voor 2022, 2023 en 2024 verstrekken van € 1,25 per inwoner per jaar voor het vormen van Streekomroep Oost Achterhoek in plaats van het richtsnoer per huishouden. 2. Aan dit subsidie een aantal voorwaarden te verbinden. 3. Dit ter kennis mee te delen aan de gemeenteraad.

akkoord met wijziging p.houder is niet h te Lindert, P houder is M. Veldhuizen

De lokale omroepen van gemeente Aalten (AFM/SLOAD), Oost Gelre (RMC Oost Nederland) en Winterswijk (RTV) hebben na een lang traject een plan ingediend om samen een streekomroep te vormen voor de Oost Achterhoek. Door elkaar aan te vullen kan toegewerkt worden naar een professionele organisatie. De drie betrokken omroepen dienen bij hun eigen gemeente een verzoek voor extra subsidie in, om zo te kunnen voldoen aan de eisen op gebied van Lokaal Toereikend Media Aanbod die de Mediawet 2008 stelt. Het gaat vanaf 2022 om een bekostigingsbijdrage van € 1,25 per inwoner in plaats van het richtsnoer van € 1,39 per huishouden. Voor gemeente

Aalten betekent dit (27.125 inwoners op 1-1- 2021) een bijdrage van € 33.906 per jaar. Op dit moment ontvangt AFM/SLOAD een subsidie van ons € 14.390 voor 2021. Dit betekent een extra bijdrage vanuit onze gemeente van € 19.516,-- voor 2022. Hiermee is rekening gehouden in de begroting. Voor de volgende 2 jaren wordt gevraagd dit bedrag te indexeren.

Achtergrondinformatie Media zoals radio en televisie spelen een belangrijke rol bij het informeren van de samenleving. Lokale publieke omroepen dragen bij aan een democratische samenleving door onafhankelijk nieuws en achtergrondinformatie te leveren aan een zo breed mogelijk publiek. De onafhankelijkheid, kwaliteit en diversiteit van die informatie- voorziening zijn dan ook wettelijk beschermd, onder meer in de Mediawet 2008 en het Mediabesluit. Een lokale omroep verzorgt het publieke media-aanbod in een gemeente. De omroep moet door het Commissariaat voor de Media worden aangewezen als lokale publieke media-instelling.Het Commissariaat wijst per gemeente maar één omroep aan voor een periode van vijf jaar. De aanwijzingsprocedure waarborgt dat de aanwijzing gaat naar een representatieve lokale omroep. De aanwijzing door het Commissariaat brengt een aantal verplichtingen mee voor de lokale omroep. Zo gelden er regels voor dienstbaarheid, reclame en sponsoring, productie en inhoud van het media-aanbod, content uitwisseling, uitbesteding van activiteiten, nevenactiviteiten en de financiële verantwoording. Daarnaast is ook het Programmabeleids Bepalend Orgaan van belang (PBO), dat het programmabeleid van de omroep bepaald en uitvoert. Sinds 2010 dragen de gemeenten zorg voor de bekostiging van de lokale omroep.

Zij vergoeden de kosten die rechtstreeks verband houden met het verzorgen van een Lokaal Toereikend Media Aanbod (LTMA) op basis van een richtsnoer van de VNG. Het niveau van bekostiging is een zaak tussen gemeente en omroep, omdat er geen geoormerkte bijdrage in het gemeentefonds gestort wordt. Ook al bekostigt de gemeente de lokale omroep, de gemeente mag zich niet bemoeien met de inhoud of vorm van het media-aanbod.Vanwege die belangrijke rol in de informatievoorziening is de onafhankelijkheid van de lokale omroep van groot belang. In de algemene taakopdracht van de publieke omroepen is dan ook expliciet opgenomen dat het media-aanbod niet alleen onafhankelijk moet zijn van commerciële invloeden, maar ook van invloeden vanuit de overheid. In 2013 hebben de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en Stichting Nederlandse Lokale Publieke Omroepen (NLPO) een vernieuwingsconvenant opgesteld. Hierin staat onder andere dat lokale omroepen moeten professionaliseren en dat de kwaliteit van de aangeboden content omhoog moet. Om dit te bereiken wordt ingezet op schaalvergroting door de vorming van streekomroepen, gericht op de habitat van de inwoner, waar hij werkt en recreëert. n overleg met de VNG, het ministerie van OCW en de lokale stakeholders is in

de periode 2016- 2017 een landkaart opgesteld die leidend is bij de geleidelijke omvorming van de huidige circa 240 (per 11-2020) individuele omroepen naar ongeveer 80 gefuseerde of samenwerkende lokale ‘streekomroepen’ met een verzorgingsgebied van minimaal 100.000 inwoners. Regionale situatie Veel gemeenten hebben zich in de afgelopen jaren daarom extra ingespannen om vernieuwende streekomroepen mogelijk te maken. In de Achterhoek heeft de afgelopen jaren een intensieve ambtelijke voorbereiding en afstemming tussen de 8 gemeenten en Lochem plaatsgevonden. Met inzet van een onafhankelijk adviseur is samen met de omroepen de haalbaarheid van één streekomroep voor de hele Achterhoek verkend. De variatie in de organisatiestructuur en het huidige aanbod van de lokale omroepen is groot. Dit geldt ook voor de behoefte en de wil om samen te werken bij de betrokken bestuurders van de verschillende omroepen. De beoogde streekomroep Oost-Achterhoek geeft daarbij aan dat de gehele Achterhoek een te groot geografisch gebied (habitat) is om de uitzendingen op af te stemmen. Bovendien bleek een adequate nieuwsvoorziening voor elke gemeente individueel, zonder dat een gemeente hoeft in te leveren op het media-aanbod, voor de hele Achterhoek (nog) niet te realiseren.

Op dit moment is daarom de vorming van één streekomroep voor de Oost Achterhoek het meest haalbare resultaat. Op deze manier kunnen de lokale omroepen een professionaliseringsslag maken, zowel op journalistiek gebied als ook op het gebied van het mediaaanbod (radio, televisie en social media). De eigen identiteit van de omroepen wordt behouden, net als het groot aantal vrijwilligers dat betrokken is en zich inzet voor de lokale omroepen. Om de streekomroep een goede, meer professionele basis te geven, zijn extra financiële middelen nodig. Een complicerende factor is dat het Rijk wel de eisen heeft gesteld in de Mediawet 2018, maar daar (nog) geen financiering tegenover heeft gesteld. Dit betekent dat de gemeenten aan de lat staan om een streekomroep (mogelijk tijdelijk) te financieren. Dit gebeurt op dit moment ook in de West Achterhoek. De mogelijkheid tot de vorming van één streekomroep voor de gehele Achterhoek in de toekomst is daarbij nog niet uitgesloten.

Argumenten

1.1 Er ligt een weloverwogen plan voor Streekomroep Oost Achterhoek. In de nota Streekomroep Oost Achterhoek – The best of both worlds (bijlage 1.1.) maken de drie lokale omroepen van Oost Gelre, Aalten en Winterswijk duidelijk dat zij als streekomroep Oost Achterhoek de ideale publieke zender willen zijn voor onze regio met ca. 90.000 inwoners. Door samen te werken en elkaar aan te vullen, kan er

toegewerkt worden naar een professionele organisatie die kan voldoen aan de eisen van LTMA (Lokaal Toereikend Media Aanbod). Deze staan in de bijlage van de nota genoemd. Een zender die professioneel zeven dagen per week nieuws op alle kanalen en via alle mediatypen kan brengen. Een sterke zender die gericht is op onze eigen geografische, economische en sociaal-culturele identiteit (habitat). De individuele lokale omroepen in de Oost Achterhoek zijn al jaren actief en hebben vele vrijwillige medewerkers. Streekomroep Oost Achterhoek wil een onafhankelijk communicatieplatform zijn en daarmee wil zij een bijdrage leveren aan de sociaal maatschappelijke cohesie van de gemeente/streek. De omroep zorgt voor een continue ontwikkeling van medewerkers en vrijwilligers en als het uiteindelijk komt tot een fusie zal er een nieuw Programma Beleidsbepalend Orgaan gevormd worden met vertegenwoordigers van verschillende maatschappelijke stromingen in de drie gemeenten. De uitvoering van het plan voor de streekomroep Oost Achterhoek is een belangrijke stap voor de lokale omroepen om toekomstbestendig te worden. 1.2 Samenwerking versterkt de omroepen en biedt kansen om te professionaliseren en aan de gestelde voorwaarden te voldoen. De schaal van de lokale omroep is qua exploitatielasten te klein om te kunnen voldoen aan de eisen en criteria van het LTMA.

Het vormen van een streekomroep voor de Oost Achterhoek biedt hierin mooie kansen. Schaalvergroting betekent niet alleen efficiencyvoordelen in de exploitatie. Door bundeling van krachten wordt ook een kwaliteitsslag gemaakt. De lokale omroepen kunnen zo profiteren van elkaars ervaring (zoals bijvoorbeeld op het gebied van televisie). In eerste instantie blijven de drie omroepstichtingen zelfstandig functioneren. Het kan op termijn komen tot een fusie, maar er is geen streven om alles naar één locatie te brengen omdat lokale betrokkenheid het beste gewaarborgd blijft bij fysieke aanwezigheid in de gemeente. De samenwerking met Omroep Gelderland zal worden geïntensiveerd door het detacheren van een journalist vanuit Omroep Gelderland bij de streekomroep in aanvulling op en ter ondersteuning van de eigen redactie. Omroep Gelderland biedt deze mogelijkheid alleen als de omroep zelf één journalist in dienst heeft. Naast de samenwerking met Omroep Gelderland worden ook Ideaal FM en Regio 8 als samenwerkingspartners genoemd voor de uitwisseling van producties. Ook wordt er ingezet op het betrekken bij en samenwerken met jongeren in de streekomroep. Via social media moet de omroep toegankelijker en aantrekkelijker worden voor jongeren. Hiermee worden er tevens meer vrijwilligers uit deze leeftijdscategorie geworven. Ook gaan

de omroepen de samenwerking aan met verschillende (culturele) partijen in de gemeenten en intensiveren ze de samenwerking met de lokale onderwijsinstellingen door bijvoorbeeld het opzetten van een leer-werkplaats. Op deze manier wordt er meer ingezet en nagedacht over de toekomstbestendigheid van een lokale, maar ook streekomroep. 1.3 Er zijn extra middelen nodig om de kwaliteit, de onafhankelijkheid en continuïteit te borgen door de inzet van betaalde krachten, voor het scholen van vrijwilligers en het dagelijks, via alle kanalen, aanbieden van nieuws. De omroepen geven aan op dit moment financieel gezond te zijn, maar dat voor de professionalisering de ondersteuning door enkele betaalde krachten een vereiste is. De financiering die hiervoor nodig is moet van een bedrag van € 1,39 per huishouden (richtsnoer) naar een bedrag van € 1,25 per inwoner gaan. Hiervan wordt 1,15 fte journalistieke ondersteuning ingezet. Streekomroep Oost Achterhoek wil hiermee graag op 1-1-2022 starten. In de bijgevoegde nota staan de taken van deze betaalde kracht verder uitgewerkt. 1.4 Verdergaande samenwerking tussen de omroepen is op dit moment niet haalbaar. De Achterhoek is een dunbevolkt gebiedt. Het gebied dat de NLPO heeft aangewezen voor een streekomroep in de Achterhoek is daardoor één van de grootste omroepgebieden van Nederland.

De Achterhoekse lokale omroepen zijn al enkele jaren met elkaar in gesprek over de vorming van één streekomroep (op basis van onderlinge samenwerking.) Ondanks de inzet van de gemeenten en de onafhankelijk adviseur is het, om verschillende redenen, niet gelukt om te komen tot één streekomroep. Zo vinden de drie lokale omroepen in Aalten, Oost Gelre en Winterswijk de Achterhoek te groot voor één streekomroep. Bewoners zijn namelijk geïnteresseerd in het nieuws van dicht bij huis. Daarnaast kunnen ze voor regionaal nieuw terecht bij Omroep Gelderland. Ook heerst er in de Oost Achterhoek een andere cultuur dan in de West Achterhoek, waar betaalde krachten het voor het zeggen hebben. Terwijl er in de Oost Achterhoek juist wordt ingezet op en samengewerkt met vrijwilligers. 1.5 Een incidentele subsidie van maximaal 3 jaar, waarna bepaald kan worden of het een structureel karakter dient te krijgen. In een pilot van drie jaar heeft Streekomroep Oost Achterhoek de tijd om hun plan en voornemens waar te maken en uit te voeren. Na deze drie jaar wordt er gekeken of deze streekomroep voldoet aan de verwachtingen en de samenwerking tot het gewenste resultaat leidt (vanuit zowel de kant van de omroepen als ook vanuit de gemeenten). Tevens is er tegen die tijd (hopelijk) meer duidelijk over de mogelijke financiering vanuit het Rijk.

Uiteraard volgen we de vorderingen van de nieuwe streekomroep tussentijds met belangstelling.

2.1 Het gaat om een aanzienlijke extra bijdrage waaraan wij voorwaarden willen verbinden om tussentijds te kunnen monitoren en uiteindelijk het resultaat te zien. Omdat het gaat om meer dan een verdubbeling van de bijdrage willen wij een aantal voorwaarden aan de samenwerking en daarmee de financiering stellen: - Alle drie de gemeenten stemmen in met de plannen voor de Streekomroep Oost Achterhoek en verstrekken een bijdrage op basis van € 1,25 per inwoner. Als één van deze drie gemeenten niet meedoet, wordt de schaal te klein en gaat de financiering en daarmee de pilot van drie jaar niet door. - Als tussentijds blijkt dat één van de omroepen haar licentie niet kan verlengen, wordt met de opvolger in overleg gegaan over de streekomroep. Als deze nieuwe omroep niet deel wil nemen, vervalt de bijdrage en daarmee de pilot van drie jaar, omdat het verzorgingsgebied van circa 90.000 dan niet gehaald wordt. - De bijdrage wordt voor 3 jaar incidenteel verstrekt, op voorwaarde dat deze financiering in deze periode niet door een ander orgaan (bijvoorbeeld het Rijk) wordt overgenomen. - Van de omroepen wordt verwacht dat ze vanaf 2022 financiële verplichtingen aangaan voor een periode van maximaal 3 jaar. Na 2,5 jaar vindt er een evaluatie op basis van de te behalen doelstellingen en kwaliteiten die benoemd zijn in de nota.

Tevens wordt er gekeken of de pilot doorgezet kan worden in een structurele subsidierelatie op basis van € 1.25 per inwoner. - Het verhoogde subsidiebedrag wordt verstrekt vanaf het moment dat de streekomroep operationeel is en volledig bemenst. Het streven is 1 januari 2022. Bij een latere ingangsdatum wordt ook het verhoogde subsidiebedrag pas op dat moment verstrekt. De looptijd van de pilot start eveneens op dat moment. - Het gaat om een incidentele aanvullende subsidie voor 3 jaar, waarop de omroepen sowieso geen langdurige verplichtingen aan kunnen gaan. Mocht eerder dan deze drie jaar om een goede reden (bijvoorbeeld dat er niet wordt voldaan aan de opgestelde nota) worden besloten de extra subsidie te stoppen, dan zal in overleg met de omroepen de aanvaardbare opzegtermijn worden besproken. De omroepen krijgen op basis van deze opzegtermijn de tijd om volgens de regels afscheid te nemen van personeel. - De NLPO erkent binnen 3 jaar na het starten van de samenwerking het verband van de Streekomroep Oost Achterhoek, door aan te geven dat voldoende wordt voldaan aan het LTMA. - Er wordt een goede nieuwsvoorziening geboden, waarin het nieuws en informatie van elk van de drie gemeenten aan bod komt. - In het jaarverslag wordt er per lokale omroep in een afzonderlijke paragraaf aangetoond wat er met de extra subsidie is gebeurd en wat de resultaten daarvan zijn.

Daarin is ook aandacht voor professionalisering van de

omroep en de regels op gebied van LTMA. Op deze wijze zal monitoring van het resultaat ieder jaar plaatsvinden.

Kanttekeningen

Overleg gevoerd met

Vervolgstappen en planning

Participatie

Communicatie

Wanneer er voor wordt gekozen om niet in te stemmen met de incidentele subsidie van drie jaar, dan kan er door de lokale omroepen gezamenlijk niet worden voldaan aan het LTMA. Op deze manier is er geen professionaliseringsslag mogelijk op het gebied van journalistiek, radio, televisie en social media.

Afdeling Bedrijfsvoering, Team informatiebeheer Evelien Hillen Gemeente Oost Gelre: Josje v/d Wel, Gemeente Winterswijk R. Ansink.

Wanneer er door de drie gemeenten wordt besloten om in te stemmen met dit voorstel kan het openbaar gemaakt worden. We stellen gezamenlijk de lokale omroepen hiervan op de hoogte. In de beschikking budgetsubsidie eind van dit jaar wordt dit verzonden aan de drie lokale omroepen. In deze beschikking is het verhoogde subsidiebedrag voor 2022 opgenomen, net als de gestelde voorwaarden aan deze verhoogde subsidie. n.v.t.

Na de besluitvorming van het college worden de lokale omroepen per brief op de hoogte gesteld van het genomen besluit. Tevens zal ook de gemeenteraad geïnformeerd worden over deze nieuwe samenwerking en extra financiering. Het is aan de lokale pers om de lokale omroepen ook de inwoners en pers informeren over deze nieuwe streekomroep.