Programmabegroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030
Tekst van het document
• Dialoog voeren met de gemeenteraad over de im- pactdoelstellingen voor 2028. 2. Met elkaar samenleven/implementatie inclusiebeleid Een inclusieve organisatie en samenleving, waarin iedereen volwaardig kan deelnemen. Realiseren van de acties uit het uitvoeringsplan ‘Inclu- sie, meer dan een vinkje’ waaronder het realiseren van een Lokale Inclusie Agenda. Programma 2 Sociaal Domein 23 Thema/Doelstelling Actie 2027 3. Jeugdgezondheidszorg Een toekomstbestendige jeugdgezond- heidszorg. Het in 2026 genomen besluit hoe de toekomstige jeugdge- zondheidszorg er uit gaat zien zal worden uitgewerkt in 2027. 4. Beweegvriendelijke omgeving De mogelijkheden om de openbare ruimte te gebruiken als beweegvriende- lijke omgeving zijn nader onderzocht en uitgewerkt. Opleveren van een beleidsnota beweegvriendelijke leef- omgeving. 5. Bibliotheek De bibliotheek verder ontwikkelen als brede maatschappelijke voorziening waarin kennis, ontmoeting en ontwikke- ling centraal staan, met als doel bij te dragen aan kansengelijkheid, digitale inclusie en een leven lang ontwikkelen. De gemeente investeert via een meerjarenbeleidsplan in een robuuste en toekomstbestendige bibliotheekvoorziening, in lijn met de wettelijke bibliotheekfuncties. 6. Verschuiving naar preventie en eigen regie De verantwoordelijkheid voor gezond- heid komt nadrukkelijker bij de inwoner zelf te liggen.
Uitvoeren van acties AZWA binnen de regionale en lokale programma’s. 7. Versterking van de sociale basis Het versterken van de sociale basis in wijken en dorpen. • Versterken van wijk- en dorpsvoorzieningen (ontmoetings- plekken en lokale netwerken); • Ondersteunen en ontlasten van mantelzorgers en vrijwil- ligers; • Stimuleren van gemeenschapsvorming via gerichte wijkge- richte initiatieven. 8. Gezondheid en mentale veerkracht Het realiseren van een samenhangend en toegankelijk preventief ondersteu- ningsaanbod. • Stimuleren van gezonde leefstijlinitiatieven in wijken, scho- len en verenigingen; • Versterken van signaleringsvaardigheden in onderwijs, welzijn, zorg en sport. • Uitbreiden van laagdrempelige preventieve voorzieningen; • Vergroten van de toegankelijkheid van mentale gezond- heids- en welzijnsvoorzieningen. 9. Demografische druk en ongelijkheid Ontwikkelen van passende woon- en zorgconcepten. • Integreren van wonen, welzijn en zorg in lokaal beleid; • Monitoren van de belasting van mantelzorgers en tijdig passende ondersteuning bieden. 10. Duurzaamheid en uitvoerbaarheid van het systeem Het verminderen van de druk op het zorg- en ondersteuningssysteem. • Inzetten op vroegsignalering van schulden, eenzaamheid, opvoedproblemen en psychische klachten.
(Tijdig onder- steunen van inwoners voordat zwaardere zorg nodig is) • Inzetten van e-health en digitale ondersteuning waar pas- send; • Gebruik van data voor vroegsignalering en monitoring; • Vergroten van digitale vaardigheden en toegang tot digita- le dienstverlening. 11. Inclusieve samenleving Meer inwoners doen mee. • Participatiewet in balans: in de nieuwe re- integratieverordening, die vanwege de invoering van de Participatiewet in balans per 1 januari 2027 moet worden vastgesteld, is een afzonderlijk onderdeel opgenomen waarin het ondersteuningsaanbod voor inwoners met een bijstandsuitkering die behoren tot de doelgroep maat- schappelijke participatie wordt omschreven. • Er wordt op regionaal en lokaal niveau uitvoering gegeven aan de aanpak rondom de wet van school naar duurzaam werk, met het doel om meer jongeren mee te laten doen via opleiding of werk. • De participatie van inburgeraars in de samenleving wordt al tijdens het traject gestimuleerd. • De positie van Oekraïense ontheemden wordt versterkt door middel van een passend traject naar werk en partici- patie. Programma 2 Sociaal Domein 24 Thema/Doelstelling Actie 2027 12. Doorontwikkeling financiële bestaans- zekerheid Hoger bereik doelgroep inkomensonder- steuning en minder inwoners hebben geld- zorgen.
• Focus leggen op een aantal specifiek genoemde financieel kwetsbare doelgroepen zoals werkende armen, (éénouder-)gezinnen met inwonende meer- derjarige kinderen en chronisch zieken (met veel zorgkosten); • Terugdringen niet-gebruik inkomensondersteunende regelingen. • Informatievoorziening verbeteren en vereenvoudi- gen. • Basiselementen schuldhulpverlening implementeren. 13. Doorontwikkeling van een integrale en toekomstbestendige sociale infrastruc- tuur naar (vrijwilligers)werk Strategische herpositionering van sociaal ontwikkelbedrijf Laborijn Onderzoek en visievorming: Er wordt een startfoto ge- maakt waarmee de huidige inrichting, financiën en pres- taties in kaart worden gebracht. 14. Toegankelijke en integrale ondersteu- ning dicht bij de inwoner Er is een laagdrempelige, toegankelijke en goed vindbare toegang tot hulp en onder- steuning, voor alle inwoners, zowel fysiek als digitaal. De implementatie van het nieuwe toegangsmodel is ge- start en wordt doorontwikkeld naar een nieuwe samen- werkingsvorm, waarin ook onze netwerkpartners een belangrijke rol vervullen. 15. Toegankelijke en integrale ondersteu- ning dicht bij de inwoner Er is een gezonde en veilige leefomgeving waarin kinderen, gezinnen en huishoudens de ondersteuning krijgen die zij nodig heb- ben om optimaal te kunnen deelnemen aan de samenleving.
Sterk lokaal team: We werken de blauwdruk die ontwikkeld is op basis van data-analyse en bewezen werkwijzen, afgestemd op de specifieke lokale context van gemeente Aalten verder uit. Aan de orde komt in ieder geval: • Er is een vindbaar en toegankelijk lokaal team dat zo vroeg als mogelijk betrokken is, breed kijkt en inte- graal werkt. • Het lokaal team wordt versterkt in kennis, vaardighe- den en capaciteit om de extra taken, voortkomend uit het Toekomstscenario en de Hervormingsagenda, te kunnen uitvoeren. • Het lokaal team heeft en houdt regie en schakelt spe- cialistische expertise bij als dat nodig is. 16. Versterking van samenredzaamheid, zelfredzaamheid en normaliseren De maatschappelijke dialoog over normali- seren en het versterken van zelf- en sa- menredzaamheid wordt gestimuleerd.
• Samen met vijf Achterhoekse gemeenten willen we middels een pilot de herstelgerichte methodiek Rea- blement inzetten bij Huishoudelijke Ondersteuning in de Wmo zodat inwoners zoveel mogelijk hun dage- lijkse activiteiten zelfstandig kunnen uitvoeren; • We zetten een structurele communicatiecampagne op over ‘hoe werkt de Wmo’, zodat verwachtingen over de mogelijkheden en beperkingen van de Wmo hel- der zijn voor inwoners; • We implementeren een Nieuw Normenkader voor Huishoudelijke Ondersteuning, zodat inwoners meer regie houden op hun dagelijks leven en ondersteu- ning aansluit bij wat zij zelf kunnen organiseren; • We voeren het gesprek met de inwoners en onze ketenpartners, om het gedachtengoed van normalise- ren en het versterken van zelf- en samenredzaam- heid onder de aandacht te brengen en te houden; • We investeren erin dat ons lokaal team (Ondersteu- ningsteam en consulenten) nog meer naar voren/op de vindplaats werkt, met als doel dat er meer voorlig- gend en met preventie kan worden opgelost. Programma 2 Sociaal Domein 25 Thema/Doelstelling Actie 2027 17. Versterking van samenredzaamheid, zelfredzaamheid en normaliseren Er is een goede verbinding tussen het informele netwerk van onze inwoners, de sociale basis en geïndiceerde hulp.
• We zorgen voor een dynamische, actuele sociale kaart van de gemeente, voor zowel professionals als inwoners; • Er is een duidelijke regie en een goede samenwer- king, zodat inwoners tijdig en passend worden on- dersteund. 18. Versterking van samenredzaamheid, zelfredzaamheid en normaliseren Meer leerlingen kunnen zelfstandig naar school reizen. Evalueren van de nieuwe aanpak voor leerlingenvervoer en de benodigde capaciteit. Hierbij wordt beoordeeld hoe de ontwikkelingsgerichte aanpak bijdraagt aan zelfstandigheid, participatie en het gebruik van zelfstandigheid bevorderen- de vervoersvormen zoals fiets en openbaar vervoer. 19. Toenemende druk op voorzieningen en financiële houdbaarheid Er wordt ingezet op preventie, vroegtij- dig signaleren en mede daardoor het voorkomen van zwaardere vormen van zorg. Het Ondersteuningsteam wordt versterkt en werkt meer outreachend en preventief, waardoor inwoners eerder wor- den bereikt, ondersteuningsvragen tijdig worden opgepakt en de behoefte aan specialistische zorg afneemt. De capa- citeit van het Ondersteuningsteam moet hierop worden aangepast. 20. Toenemende druk op voorzieningen en financiële houdbaarheid De deskundigheid en capaciteit van ons lokaal team is versterkt. • Het verklarend analyseren is een structureel onderdeel van de werkwijze van ons lokaal team. Het is een me- thodiek die zorg voor het direct juist indiceren.
Het voorkomt zorg waar dat niet nodig is en zorgt voor di- rect de juiste zorg waar dat wel nodig is. Dit is een ar- beidsintensieve methode die veel oplevert aan de ach- terkant maar extra inzet vraagt aan de voorkant bij het Ondersteuningsteam en de consulenten. • Conform het Toekomstscenario en de Hervormings- agenda moet het lokale team verder naar voren en dichter bij de inwoner werken. Tegelijkertijd treden spe- cialistische aanbieders (zoals Veilig Thuis en Jeugdbe- scherming) naar achter, en worden alleen bijgeschaald als dat nodig is. Voor het lokale team zal hierdoor de complexiteit van de problematiek en de veiligheidspro- blematiek toenemen. Dit vraagt een toename aan ken- nis, vaardigheden en capaciteit van het lokale team en kan alleen gerealiseerd worden als daar voldoende middelen voor beschikbaar worden gesteld. 21. Samenhang tussen zorg, veiligheid en ondersteuning van inwoners in een kwetsbare situatie Inwoners in een situatie waarbij sprake is van veiligheidsproblematiek zijn op tijd in beeld. Problematiek op het gebied van zorg en veiligheid raakt steeds meer met elkaar verweven. Tegelijkertijd verschuift de aandacht van beheersen naar preventie en vroeg signa- leren. Dit maakt dat er nauwe samenwerking en duidelijke afspraken moeten zijn tussen het lokale team en de specia- listisch partners bij zorg- en veiligheidsvraagstukken. 22.
Samenhang tussen zorg, veiligheid en ondersteuning van inwoners in een kwetsbare situatie. Er is meer grip op de samenwerking rondom zorg en veiligheid. Herijking van de structuur van de samenwerking rondom zorg en veiligheid. Op NOG niveau (22 gemeenten) wordt momenteel onder- zocht hoe de samenwerking tussen Veilig Thuis, Districtelijk Veiligheidsoverleg en Zorg & Veiligheid, die niet soepel verloopt, beter vorm kan worden gegeven en welke gover- nance hiervoor nodig is. 23. Integraal veiligheidsplan Ontwikkelen van een nieuw Integraal Veiligheidsplan 2027–2030 ter borging van een samenhangend en toekomst- bestendig veiligheidsbeleid. Actualiseren van het integraal veiligheidsbeleid door het opstellen van een Integraal Veiligheidsplan 2027–2030. Hierin worden prioriteiten, inzet van middelen en samen- werking met veiligheidspartners geactualiseerd. Hierop volgend volgt er jaarlijks een uitvoeringsplan inclusief moni- toring. 3.
Overzicht middelen per taakveld Dit programma is opgebouwd uit de volgende onderdelen: bedragen x € 1.000 Werkelijk | Raming na | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot Programma 2 Sociaal Domein | 2025 | wijziging 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten Bestuur | -63 | -49 | -50 | -50 | -50 | -50 Crisisbeheersing en brandweer | -2 | -2 | -2 | -2 | -2 | -2 Openbare orde en veiligheid | -102 | -101 | -16 | -16 | -16 | -16 Openbaar basisonderwijs | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onderwijshuisvesting | -20 | -38 | -117 | -117 | -117 | -117 Onderwijsbeleid en leerling zaken | -544 | -312 | -312 | -312 | -312 | -312 Sportbeleid en activering | -246 | -199 | -31 | -31 | -31 | -31 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie | -340 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Musea | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Cultureel erfgoed | -32 | -13 | -13 | -13 | -13 | -13 Media | -27 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Samenkracht en burgerparticipatie | -4.124 | -4.056 | -1.556 | -1.556 | -1.374 | -906 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen | -17 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wmo | -31 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd | -62 | -24 | -24 | -24 | -24 | -24 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal | -90 | -30 | 0 | 0 | 0 | 0 Inkomensregelingen | -6.261 | -6.523 | -6.719 | -6.897 | -7.095 | -7.095 WSW en beschut werk | -6 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Arbeidsparticipatie | -5 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0
Hulpmiddelen en diensten (Wmo) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Huishoudelijke hulp (Wmo) | -295 | -282 | -287 | -487 | -487 | -487 Begeleiding (Wmo) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Dagbesteding (Wmo) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Overige maatwerkarrangementen (Wmo) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Jeugdhulp ambulant lokaal | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Jeugdhulp ambulant regionaal | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Jeugdhulp ambulant landelijk | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Jeugdhulp met verblijf lokaal | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Jeugdhulp met verblijf regionaal | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Jeugdhulp met verblijf landelijk | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 PGB Wmo | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 PGB Jeugd | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Beschermd wonen (Wmo) | -335 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Jeugdbescherming | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Jeugdreclassering | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Coördinatie en beleid Wmo | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Coördinatie en beleid Jeugd | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Volksgezondheid | -269 | -52 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal baten | -12.871 | -11.681 | -9.127 | -9.505 | -9.521 | -9.053 Programma 2 Sociaal Domein | 26 Werkelijk | Raming na | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot Programma 2 Sociaal Domein | 2025 | wijziging 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten Bestuur | 3.219 | 2.793 | 2.347 | 2.347 | 2.347 | 2.347 Crisisbeheersing en brandweer | 2.059 | 2.089 | 2.261 | 2.303 | 2.297 | 2.312 Openbare orde
en veiligheid | 1.071 | 1.216 | 1.232 | 1.229 | 1.238 | 1.229 Openbaar basisonderwijs | 16 | 9 | 9 | 9 | 9 | 9 Onderwijshuisvesting | 1.302 | 1.879 | 1.102 | 1.081 | 1.063 | 1.058 Onderwijsbeleid en leerling zaken | 1.584 | 1.386 | 1.487 | 1.487 | 1.487 | 1.487 Sportbeleid en activering | 526 | 621 | 344 | 344 | 344 | 344 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie | 602 | 264 | 266 | 266 | 266 | 288 Musea | 354 | 375 | 392 | 381 | 380 | 379 Cultureel erfgoed | 151 | 131 | 147 | 130 | 130 | 130 Media | 745 | 765 | 655 | 655 | 655 | 655 Samenkracht en burgerparticipatie | 5.851 | 6.059 | 4.487 | 4.655 | 4.613 | 4.613 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen | 94 | 1.899 | 2.022 | 2.022 | 2.022 | 2.022 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wmo | 217 | 274 | 227 | 227 | 227 | 227 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd | 738 | 733 | 778 | 778 | 778 | 778 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal | 90 | 80 | 51 | 51 | 51 | 51 Inkomensregelingen | 10.785 | 10.957 | 11.277 | 11.852 | 12.256 | 12.412 WSW en beschut werk | 6.813 | 6.486 | 6.416 | 5.992 | 5.677 | 5.262 Arbeidsparticipatie | 621 | 719 | 747 | 758 | 771 | 778 Hulpmiddelen en diensten (Wmo) | 1.242 | 990 | 1.025 | 1.025 | 1.025 | 1.025 Huishoudelijke hulp (Wmo) | 4.186 | 4.461 | 4.621 | 4.621 | 4.621 | 4.621 Begeleiding (Wmo) | 3.709 | 3.789 | 3.925 | 3.925 | 3.925 | 3.925 Dagbesteding (Wmo) | 11 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0
Overige maatwerkarrangementen (Wmo) | 2 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 Jeugdhulp ambulant lokaal | 5.614 | 6.090 | 6.309 | 6.309 | 6.309 | 6.309 Jeugdhulp ambulant regionaal | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Jeugdhulp ambulant landelijk | 87 | 68 | 70 | 70 | 70 | 70 Jeugdhulp met verblijf lokaal | 2.623 | 2.526 | 2.617 | 2.617 | 2.617 | 2.617 Jeugdhulp met verblijf regionaal | 1.129 | 956 | 990 | 990 | 990 | 990 Jeugdhulp met verblijf landelijk | 156 | 137 | 142 | 142 | 142 | 142 PGB Wmo | 302 | 532 | 551 | 551 | 551 | 551 PGB Jeugd | 70 | 47 | 49 | 49 | 49 | 49 Beschermd wonen (Wmo) | 62 | 278 | 16 | 16 | 16 | 16 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) | 0 | 19 | 19 | 19 | 19 | 19 Jeugdbescherming | 273 | 244 | 253 | 253 | 253 | 253 Jeugdreclassering | 77 | 75 | 77 | 77 | 77 | 77 Coördinatie en beleid Wmo | 969 | 612 | 673 | 673 | 673 | 673 Coördinatie en beleid Jeugd | 861 | 12 | 12 | 12 | 12 | 12 Volksgezondheid | 1.628 | 1.546 | 1.638 | 1.651 | 1.678 | 1.706 Totaal lasten | 59.839 | 61.122 | 59.239 | 59.572 | 59.643 | 59.441 Totaal programma 2 Sociaal Domein | 46.968 | 49.441 | 50.112 | 50.067 | 50.122 | 50.388 De toelichting op de verschillen tussen de jaarschijven 2026 en 2027 en volgende jaren is opgenomen in de bijlagen van dit boekwerk in het overzicht van baten en lasten per programma. Programma 2 Sociaal Domein | 27
Programma 3 Bedrijfsvoering 30 Programma 3 Bedrijfsvoering 1. Ontwikkelingen binnen dit programma Herijking Dienstverleningsvisie In 2025 is een vernieuwde dienstverleningsvisie opgesteld. Het uitvoeringsplan dat hierbij hoort is in 2026 vastgesteld. Het uitvoeringsplan wordt in 2026 en 2027 geïmplementeerd. De gemeente Aalten vertaalt met dit uitvoeringsplan de Dienstverleningsvisie 2025 naar concrete acties in de dagelijkse praktijk. Centraal staat dat dienstverlening mensgericht, toegankelijk, zorgvuldig en oplossingsgericht wordt georganiseerd voor alle inwoners. We kiezen voor een stapsgewijze aanpak: eerst verbeteren we gedrag en werkwijzen, daarna pas systemen. De uitvoering gebeurt langs drie lijnen: toegankelijke en persoonlijke dienstverlening, duidelijke en zorgvuldi- ge communicatie, en integraal en vooruitdenkend werken. Concreet gaan we organisatie brede afspraken maken over bereikbaarheid, samenwerking en klantcontact, zodat inwoners een herkenbare werkwijze erva- ren. We investeren in begrijpelijke communicatie via schrijftrainingen, heldere formats en minder vaktaal. Teams gaan nog intensiever samenwerken, informatie beter delen en inwoners sneller en in samenhang helpen. Ook experimenteren we met nieuwe vormen van participatie en gedragsinzichten (nudging) om in- woners beter te ondersteunen.
Het plan biedt richting en ruimte: niet alles ligt vast, zodat we kunnen leren en verbeteren tijdens de uitvoe- ring. Doel is dat inwoners merkbaar betere dienstverlening ervaren in contact met de gemeente. In 2028 evalueren we de resultaten en bepalen we het vervolg. Digitaliseringsstrategie De uitvoering van de digitaliseringsstrategie krijgt vorm via de drie volgende complementaire pijlers: • NIS2 Cyberbeveiligingswet De NIS2 is in Nederland uitgewerkt in de Cyberbeveiligingswet (Cbw), welke vanaf 1 augustus 2026 van kracht is. Deze stelt eisen waaraan essentiële organisaties (zoals gemeenten) moeten voldoen. Op bepaal- de gebieden voldoen we daar al aan, op sommige gebieden deels en op andere gebieden is het een voort- durend ontwikkelen. Bestuurders worden met de Cyberbeveiligingswet persoonlijk aansprakelijk voor de beveiliging in hun organisatie en worden geacht hiervoor binnen 2 jaar na inwerkingtreding (of na aantreden) een passende training te volgen. Deze training is voor het college al gereserveerd en op korte termijn in te plannen. Inhoudelijk kent de Cyberbeveiligingswet enkele nieuwe elementen ten opzichte van oorspronkelij- ke regelgeving. Dit zijn onder meer een verandering naar risico gebaseerd werken en het sturen op veilig- heid in de toeleveringsketen.
Hierbij wordt erop ingezet dat iedere organisatie ook bij de organisaties waarbij een afhankelijkheid bestaat, erop toeziet dat de juiste beveiligingsmaatregelen zijn genomen. Dit verbetert uiteindelijk de totale weerbaarheid in de gehele keten. Programma 3 Bedrijfsvoering 31 • Datagedreven werken Data is een vast onderdeel geworden van de bedrijfsvoering, waarbij technologische ontwikkelingen voortdu- rend nieuwe mogelijkheden bieden om informatie beter te benutten. Tegelijkertijd bieden ontwikkelingen op het gebied van data-analyse, automatisering en AI nieuwe mogelijkheden om informatie effectiever te benut- ten. Betrouwbare, actuele en samenhangende informatie vormt daarbij de basis voor bestuurlijke grip, ver- antwoording en weloverwogen besluitvorming. Om deze ontwikkelingen verantwoord te kunnen benutten, wordt ingezet op de verdere versterking van de informatievoorziening, de ontwikkeling van een dataplatform, verbetering van datakwaliteit en governance en het vergroten van digitale vaardigheden binnen de organisa- tie. Hiermee wordt een duurzame basis gelegd voor efficiëntere processen, betere besluitvorming en een hogere digitale weerbaarheid. • Herijken Informatievisie De huidige informatievisie wordt herijkt om beter aan te sluiten bij maatschappelijke, organisatorische en technologische ontwikkelingen.
Sinds de vaststelling van de huidige visie zijn de rol van data, digitale dienst- verlening, informatieveiligheid en de mogelijkheden van automatisering en AI verder toegenomen. Daarnaast neemt het belang van cyberweerbaarheid toe door de groeiende afhankelijkheid van digitale systemen, de toenemende dreiging van cyberincidenten en nieuwe wet- en regelgeving. Om deze ontwikkelingen in sa- menhang te kunnen sturen, wordt de huidige informatievisie herijkt en vertaalt naar een toekomstbestendige koers voor de informatievoorziening. Hiermee ontstaat een actueel strategisch kader voor de verdere ont- wikkeling van datagedreven werken, cyberweerbaarheid en de informatievoorziening als geheel. 2. Welke concrete doelstellingen zijn er? Thema/Doelstelling Actie 2027 1 Herijking Dienstverleningsvisie De nieuwe visie op dienstverlening is geïmplementeerd binnen de organisa- tie. De vernieuwde dienstverleningsvisie is opgesteld in 2025. Het daaraan gekoppelde uitvoeringsplan is in 2026 vastgesteld en wordt in 2026 en 2027 uitgevoerd. Met dit uitvoeringsplan ver- taalt de gemeente Aalten de Dienstverleningsvisie 2025 naar concrete handelingen in de praktijk. 2 Gebiedsgericht werken De mogelijkheden rondom gebiedsge- richt werken binnen onze organisatie worden nader onderzocht. In 2027 verdiepen en borgen we de dienstverleningsvisie ver- der.
We versterken samenwerking en integraliteit, verbeteren de informatievoorziening en passen nieuwe werkwijzen toe, zodat onze dienstverlening steeds toegankelijker, zorgvuldiger en oplossingsgerichter wordt. 3 Renovatie ’t Slaa 5-7 De dubbele woning aan ’t Slaa 5-7 in Aalten wordt geschikt gemaakt voor minimaal 2 statushouders gezinnen welke al aan de gemeente Aalten zijn toegewezen. De omgevingsvergunning is verleend en de aanbestedingspro- cedure gestart. Naar verwachting starten de verbouwwerk- zaamheden in september 2026 daarna kunnen in februari 2027 de benedenwoningen worden opgeleverd. Tot slot volgen de 3 bovenwoningen. 4 NIS2 Cyberbeveiligingsrichtlijn De Cyberbeveiligingswet verplicht organisaties om te sturen op veilig- heid in de (toeleverings-)keten. De Cyberbeveiligingswet verplicht organisaties om te sturen op veiligheid in de (toeleverings-)keten. Dit gebeurt al ten dele, we gaan dit uitbreiden. Aan het eind van 2027 is er een centraal overzicht van de meest relevante ketenafhankelijkheden. Per afhankelijkheid is duidelijk op welke wijze sturing plaatsvindt en in welke mate betrokken partijen passende veiligheidsmaatre- gelen hebben genomen. 5 Datagedreven werken Vergroten van datavolwassenheid door organisatiebreed datagedreven werken.
Doorontwikkelen van datagedreven werken door het vergroten dan datavolwassenheid zoals: versterken van governance, eigenaarschap, digitale vaardigheden en organisatiebrede sa- menwerking zodat data structureel benut kan worden voor stu- ring, uitvoering en besluitvorming. 6 Herijking Informatievisie De nieuwe visie op dienstverlening is geïmplementeerd binnen de organi- satie. De huidige informatievisie wordt herijkt om beter aan te sluiten bij maatschappelijke, organisatorische en technologische ont- wikkelingen. 3. Overzicht middelen per taakveld Dit programma is opgebouwd uit de volgende onderdelen: bedragen x € 1.000 Werkelijk | Raming na | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot Programma 3 Bedrijfsvoering | 2025 | wijziging 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten Burgerzaken | -1.151 | -1.060 | -1.332 | -1.215 | -688 | -636 Beheer overige gebouwen en gronden | -1.278 | -536 | -1.026 | -487 | -486 | -486 Overhead | -450 | -129 | -134 | -134 | -134 | -134 Treasury | -702 | -572 | -601 | -591 | -576 | -586 OZB woningen | -4.003 | -4.074 | -4.108 | -4.108 | -4.108 | -4.108 OZB niet-woningen | -1.864 | -1.919 | -1.934 | -1.934 | -1.934 | -1.934 Belastingen overig | -101 | -55 | -56 | -57 | -57 | -57 Algemene uitkering en overige uitkeringen GF | -67.823 | -67.945 | -69.751 | -66.680 | -66.845 | -67.469 Overige baten en lasten | -38 | -1.091 | -532 | -5.443 | -5.914 | -5.645
Vennootschapsbelasting (Vpb) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Mutaties reserves | -8.980 | -6.553 | -2.070 | -822 | -644 | -594 Resultaat van de rekening van baten & lasten | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal baten | -86.390 | -83.934 | -81.544 | -81.471 | -81.386 | -81.649 Lasten Burgerzaken | 1.281 | 1.928 | 2.201 | 1.974 | 1.562 | 1.617 Beheer overige gebouwen en gronden | 2.913 | 3.181 | 1.822 | 1.690 | 1.484 | 1.016 Overhead | 13.703 | 11.785 | 13.488 | 13.376 | 13.352 | 13.345 Treasury | 307 | 278 | 282 | 706 | 1.078 | 1.361 OZB woningen | 285 | 110 | 319 | 330 | 343 | 356 OZB niet-woningen | 159 | 185 | 86 | 89 | 92 | 96 Belastingen overig | 129 | 491 | 65 | 65 | 65 | 65 Algemene uitkering en overige uitkeringen GF | 5 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 Overige baten en lasten | -308 | 557 | 217 | 327 | 126 | 76 Vennootschapsbelasting (Vpb) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Mutaties reserves | 8.744 | 2.078 | 1.525 | 2.177 | 2.224 | 2.259 Resultaat van de rekening van baten & lasten | 3.064 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal lasten | 30.282 | 20.599 | 20.011 | 20.740 | 20.332 | 20.197 Totaal programma 3 Bedrijfsvoering | -56.108 | -63.335 | -61.533 | -60.731 | -61.054 | -61.452 De toelichting op de verschillen tussen de jaarschijven 2026 en 2027 en volgende jaren is opgenomen in de bijlagen van dit boekwerk in het overzicht van baten en lasten per programma Programma 3 Bedrijfsvoering | 32 Paragrafen
Paragraaf Bedrijfsvoering 34 Paragraaf Bedrijfsvoering Doorontwikkeling organisatie De grootste uitdaging voor de gemeente Aalten de komende jaren ligt in het combineren van woningbouw, zorg, klimaat, digitalisering en financiële houdbaarheid, terwijl tegelijkertijd de uitvoeringscapaciteit onder druk staat. Deze stapeling van maatschappelijke opgaven beperken zich niet tot één beleidsdomein of één oplossing, maar vragen om inhoudelijke expertise en een andere manier van werken: verbindend, onderzoe- kend en in interactie met de omgeving. In het eerste kwartaal van 2027 willen we inzichtelijk hebben wat dit vraagt van onze organisatie, voor wat betreft de structuur, de kwaliteit de medewerker en leiderschap. Vier jaar geleden zijn we gestart met de doorontwikkeling van de organisatie. Na vier jaar is het goed om terug te kijken waar we nu staan en wat er nodig is om de komende jaren de uitdaging die ons wacht aan te gaan. Strategische personeelsplanning Wij zien ons geconfronteerd met een toenemende opgave op het gebied van weerbaarheid, cybersecurity wetgeving, digitalisering, versterken gemeenschappen, gebiedsgericht werken, participatie en andere com- plexe maatschappelijke vraagstukken (netcongestie, stikstof, huisvesting aandachtsgroepen, omgevingsvisie etc.).
Deze ontwikkelingen vragen om meer regie, specialistische kennis en intensieve samenwerking met interne en externe partners. De hiervoor benodigde kennis, ervaring en vaardigheden is niet of niet genoeg aanwezig in de huidige formatie. Tegelijkertijd nemen de wettelijke verplichtingen, risico's en verwachtingen vanuit inwoners, rijksoverheid en samenwerkingspartners toe. Om deze opgaven adequaat te kunnen uit- voeren, de continuïteit van dienstverlening te waarborgen en tijdig in te spelen op nieuwe ontwikkelingen, is uitbreiding van de formatie noodzakelijk. Daarmee wordt de organisatie beter in staat gesteld om haar maat- schappelijke en wettelijke verantwoordelijkheden effectief en toekomstbestendig in te vullen. In de komende vijf jaren verlaat ongeveer 20% van de medewerkers de organisatie wegens (vervroegde) pensionering. Deze voorziene uitstroom willen we tijdig en proactief opvangen om de continuïteit en kwaliteit van onze dienstverlening te garanderen. Hierbij kijken we niet alleen naar één op één vervanging in formatie, maar ook naar de ontwikkelingen in procesoptimalisatie, kunstmatige intelligentie, digitalisering, robotisering en regionale samenwerking. Door middel van een dynamische strategische personeelsplanning houden we deze ontwikkelingen goed in beeld.
Met de uitbreiding van de formatie en het tijdig opvangen van de uitstroom willen we onze uitvoeringskracht, slagvaardigheid en strategisch vermogen versterken. De extra capaciteit maakt het mogelijk om beter invul- ling te geven aan de opgaven rondom weerbaarheid en cybersecurity, digitalisering en andere complexe maatschappelijke vraagstukken. Daarnaast wordt hiermee de regie op samenwerkingsprocessen versterkt, kunnen risico's beter worden beheerst en wordt de organisatie beter in staat gesteld om tijdig te anticiperen op nieuwe ontwikkelingen en wettelijke verplichtingen. Uiteraard zal hierin ook gekeken worden in hoeverre regionale samenwerking onze capaciteit kan versterken. Uiteindelijk draagt de uitbreiding bij aan een toe- komstbestendige organisatie die inwoners, bestuur en maatschappelijke partners adequaat kan ondersteu- nen en bedienen. Herijking Dienstverleningsvisie In 2025 is een vernieuwde dienstverleningsvisie opgesteld. Het uitvoeringsplan dat hierbij hoort is in 2026 vastgesteld. Het uitvoeringsplan wordt in 2026 en 2027 geïmplementeerd. De gemeente Aalten vertaalt met dit uitvoeringsplan de Dienstverleningsvisie 2025 naar concrete acties in de dagelijkse praktijk. Centraal staat dat dienstverlening mensgericht, toegankelijk, zorgvuldig en oplossingsgericht wordt georganiseerd voor alle inwoners.
We kiezen voor een stapsgewijze aanpak: eerst verbeteren we gedrag en werkwijzen, daarna pas systemen. Functiewaardering In 2024 hebben we een organisatiebrede functiewaarderingsronde met toepassing van het functiewaarde- ringssysteem HR21 gehouden. Deze functiewaarderingsronde was nodig om diverse nieuwe of gewijzigde functies binnen de aangepaste organisatiestructuur te waarderen. En om in verband met de krappe ar- beidsmarkt te beschikken over een actueel en concurrerend salarishuis. Dit functiewaarderingstraject is over het algemeen naar tevredenheid verlopen. Overeenkomstig de met de vakbonden gemaakte afspraken houden we jaarlijks een nazorgprocedure om nieuwe en gewijzigde functies te waarderen. Paragraaf Bedrijfsvoering 35 Werving en selectiebeleid In het werving- en selectiebeleid blijven we stevig inzetten op verjonging en een evenwichtiger leeftijdsop- bouw. Door een actief beleid met betrekking tot onder andere stageplaatsen, afstudeeropdrachten en deel- tijdbanen voor studenten willen we jongeren aan de gemeente Aalten binden. We zorgen voor een goed netwerk en een goede ingang bij de MBO-instellingen, HBO-instellingen en universiteiten. We streven naar continu/opvolgende stageplaatsen en/of afstudeeropdrachten binnen elk team.
Verder hebben we de wens om binnen de organisatie ruimte te bieden voor een traineeship zodra daarvoor financiële ruimte bestaat, bijvoorbeeld binnen het team Projecten en Opgaven. Krapte op de arbeidsmarkt De krapte op de arbeidsmarkt is in het afgelopen jaar verder toegenomen en gaat ook in de komende jaren nadrukkelijk gevoeld worden. Hoewel we veel vacatures nog goed kunnen invullen, merken we in toene- mende mate dat dit bij bepaalde vakgebieden niet meer lukt of langer duurt. Door de grote uitstroom wegens pensioneringen in de gemeentelijke sector neemt de spanning op de arbeidsmarkt alleen maar verder toe. Dit leidt onherroepelijk tot een verdere stijging van de loonkosten door opwaartse druk op de algemene loonontwikkeling in de cao, door druk op de salarisonderhandelingen bij de invulling van vacatures, door individueel rechtspositioneel maatwerk en door kosten van externe inhuur of andere tijdelijke oplossingen. Daarnaast hebben we rekening te houden met afspraken in de cao Gemeenten over beperking van de ex- terne inhuur en met de hernieuwde handhaving door de Belastingdienst op schijnzelfstandigheid. De krappe arbeidsmarkt leidt verder tot risico’s met betrekking tot de continuïteit en kwaliteit van de dienst- verlening aan de inwoners en de gemeenteraad en de tijdige oplevering van producten.
Dit is met name het geval als we concessies moeten doen met betrekking tot de kwaliteit bij de invulling van vacatures en als vacatures langer open staan of niet ingevuld kunnen worden. Om ervoor te zorgen dat we als werkgever voldoende aantrekkelijk zijn in deze krappe arbeidsmarkt hebben we onze salarissen afgelopen jaar herijkt door middel van een organisatie brede functiewaarderingsronde. De nieuwe vergoedingsregeling woon-werkverkeer draagt ook positief bij aan onze arbeidsmarktpositie. Verder blijven we werken aan modern werkgeverschap door verdere stappen te zetten in flexibiliteit, gezon- de arbeidsomstandigheden, vitaliteit, duurzaamheid, ontwikkelingsmogelijkheden en betrokkenheid. Waar mogelijk zetten we daarbij in op verduurzaming van de arbeidsvoorwaarden en zoeken we naar regionale samenwerking binnen de Achterhoek om samen oplossingen te ontwikkelen voor de krapte op de arbeids- markt. Zo zijn we in 2026 gestart met het opzetten van een flexpool met een aantal gemeenten binnen de Achterhoek en zetten we vacatures gezamenlijk uit met bv Oost-Gelre, Oude IJsselstreek en Montferland.
Duurzame mobiliteit In verband met verplichtingen op grond van de cao Gemeenten en het Besluit CO2 -reductie werk gebonden personenmobiliteit hebben we per 1 januari 2026 een regeling woon-werkverkeer getroffen, die medewer- kers een hogere vergoeding geeft naarmate duurzamer én vitaler wordt gereisd. Daarnaast hebben we een verbeterde fietsregeling vastgesteld. Deze regelingen sluiten aan bij de uitkomsten van een mobiliteitsscan door het regionale initiatief GAON. En dragen bij aan het beleid met betrekking tot duurzaamheid en vitaliteit. We monitoren de beoogde gedragswijziging met betrekking tot de keuze van duurzame en vitale vervoer- middelen voor het woon-werkverkeer en evalueren de regelingen na 3 jaren. Opleidingsbeleid In 2026 willen we in overleg met de ondernemingsraad het opleidingsbeleid vaststellen. Voorstellen daartoe hebben we inmiddels aan de ondernemingsraad voorgelegd. In lijn met de global goals willen we onze me- dewerkers ruime ontwikkelingsmogelijkheden bieden. Dit uitgangspunt werken we verder uit in het oplei- dingsbeleid. Het gaat daarbij om de interne opleidingen (onder andere onboarding ), die we zelf verzorgen, maar ook om het aanbod van externe scholingsinstituten op het gebied van de diverse gemeentelijke taken. Het gaat om hetgeen nodig is om bij te blijven in het vakgebied maar ook om opleidingen gericht op door- stroom en ontwikkeling.
Online of fysiek. We willen daarbij nadrukkelijk kijken naar de mogelijkheden dichtbij. Het nieuwe opleidingsbeleid wordt in 2027 verder geïmplementeerd. Stagebeleid We streven naar veel stagemogelijkheden binnen de organisatie, zodat we jongeren kunnen helpen aan een goede stageplaats en kennis kunnen laten maken met het boeiende gemeentelijke takenpakket. Het gaat daarbij om reguliere stages, maar ook om afstudeeropdrachten, maatschappelijke stages, werkervarings- plaatsen etc. Veel stagiaires kunnen aansluitend nog enige tijd vakantiewerk binnen onze organisatie ver- richten. We gaan ervan uit dat we een deel van onze toekomstige vacatures kunnen invullen door oud -stagiaires. De beoogde intensivering van de stagemogelijkheden leggen we in 2026 in overleg met de ondernemings- raad vast in het nieuwe stagebeleid en implementeren we verder in 2027. Paragraaf Bedrijfsvoering 36 Ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid In de afgelopen jaren lag het ziekteverzuim binnen de organisatie op een te hoog niveau, duidelijk boven het gemiddelde in gemeenten in dezelfde inwonerklasse. Hoewel dit voor een deel wordt verklaard door enkele bijzondere ziektebeelden en door tekortkomingen in de dienstverlening van de Arbodienst is actie nodig.
We hebben daarom een actieplan vermindering ziekteverzuim vastgesteld, dat inmiddels de eerste resultaten laat zien: we hebben een nieuwe Arbodienst en een vernieuwd verzuimprotocol. Dit actieplan wordt in 2027 verder uitgevoerd en moet ertoe leiden dat we weer terugkeren naar de situatie die we lang hebben gekend waarin het ziekteverzuimpercentage in onze organisatie lager was dan het gemiddelde in gemeenten in de- zelfde inwonerklasse. Uit de periode met een laag ziekteverzuim dateert de keuze van de gemeente Aalten voor het eigen risico- dragerschap voor gedeeltelijk arbeidsongeschikte medewerkers (WGA). Die naar de toenmalige omstandig- heden begrijpelijke keuze heeft in de afgelopen jaren tot de nodige kosten voor WGA -uitkeringen geleid. Deze kosten worden tot nu toe opgevangen binnen de methodiek van de reserve formatie en organisatie, maar dat is op termijn niet houdbaar. We nemen dit specifieke risico voortaan op in de Risicoparagraaf. Zodra het ziekteverzuim weer enkele jaren lager is dan het gemiddelde in gemeenten in dezelfde inwoner- klasse, zullen wij de keuze voor het eigen risicodragerschap voor de WGA heroverwegen. Dat zou op termijn kunnen leiden tot een terugkeer naar het publieke bestel (beëindiging eigen risicodragerschap) of een her- verzekering van het risico bij een private verzekeraar.
Publiekrechtelijke taakoverheveling taken gemeentelijke belastingen In 2025 is een onderzoek ingesteld naar de mogelijkheden van publiekrechtelijke taakoverheveling van de taken op het gebied van de gemeentelijke belastingen. Dit onderzoek heeft ertoe geleid dat besloten is tot publiekrechtelijke taakoverheveling aan de gemeenschappelijke regeling Tribuut per 1 januari 2027. Met betrekking tot (de personele consequenties van) deze organisatiewijziging heeft de OR adviesrecht en moet overeenstemming worden bereikt met het LO over de rechtspositionele gevolgen. We verwachten dit overlegtraject tijdig voor 1 januari 2027 te kunnen afronden. De beoogde overheveling van taken heeft verder geen gevolgen voor de organisatiestructuur. Integriteit In de afgelopen jaren hebben we het beleid met betrekking tot de bestuurlijke en ambtelijke integriteit geac- tualiseerd en de diverse integriteitsregelingen opnieuw vastgesteld. Aan de hand van een meerjarig imple- mentatieprogramma voeren we jaarlijks diverse bewustwordingsactiviteiten uit, onder andere met betrekking tot de melding van nevenfuncties, de melding van financiële belangen en de geschenkenregeling. We vra- gen van nieuwe medewerkers een verklaring omtrent het gedrag en het afleggen van de eed of belofte tij- dens een ceremoniële bijeenkomst. Datagedreven werken In 2025 is een datavolwassenheidsscan uitgevoerd.
Deze scan is regionaal opgepakt in samenwerking met Datalab GO. Uit de scan is gebleken dat we als gemeente Aalten behoorlijke ambitie hebben in het werken met data, maar ook dat we in volwassenheid nog stappen te zetten hebben om daar te komen. De doelstel- ling die we onszelf daarbij geven, is dat we de komende jaren groeien naar niveau (niveau 3). Dit niveau is noodzakelijk voor ons om de doelen van onze gemeente duurzaam te ondersteunen. Informatie is core busi- ness geworden voor gemeenten en goed en veilig beheer en gebruik van onze data is daarbij essentieel. Daarvoor is inmiddels een projectplan gemaakt. Belangrijkste resultaten hieruit voor 2026 zijn het realiseren van het technische fundament (dataplatform) en het starten van de projectorganisatie (en vrijmaken van de daarvoor benodigde middelen), zodat we onze inhoudelijke doelen (Regiodeal AI als versneller in de woning- bouw, Regiodeal Datagedreven woningbouw, Dashboarding Sociaal Domein en Financiën) kunnen behalen. NIS2 Cyberbeveiligingswet De NIS2 is in Nederland uitgewerkt in de Cyberbeveiligingswet (Cbw). Deze stelt eisen waaraan essentiële organisaties (zoals gemeenten) moeten voldoen. Op bepaalde gebieden voldoen we daar al aan, op sommige gebieden deels en op andere gebieden is het een voortdurend ontwikkelen.
Bestuurders worden met de Cy- berbeveiligingswet persoonlijk aansprakelijk voor de beveiliging in hun organisatie en worden geacht hiervoor binnen 2 jaar na inwerkingtreding (of na aantreden) een passende training te volgen. Deze training is voor het college al gereserveerd en op korte termijn in te plannen. Inhoudelijk kent de Cyberbeveiligingswet enkele nieuwe elementen ten opzichte van oorspronkelijke regelgeving. Dit zijn onder meer een verandering naar risico gebaseerd werken en het sturen op veiligheid in de toeleveringsketen. Hierbij wordt erop ingezet dat iedere organisatie ook bij de organisaties waarbij een afhankelijkheid bestaat, erop toeziet dat de juiste bevei- ligingsmaatregelen zijn genomen. Dit verbetert uiteindelijk de totale weerbaarheid in de gehele keten. Overige onderwerpen Over verdere ontwikkelingen rondom onder andere dienstverlening, IT-ontwikkelingen en informatieveiligheid en privacy wordt verwezen naar de ontwikkelingen zoals genoemd in Programma 3 Bedrijfsvoering. Verder zijn voor 2027 de volgende budgetten in deze begroting opgenomen: Onderwerp | 2027 | 2026 Accountant | € 107.000 | € 105.000 Raad | € 63.000 | € 77.000 Rekenkamer | € 17.000 | € 16.000 Uurtarief ten behoeve van doorberekeningen Voor het doorberekenen van diverse werkzaamheden wordt gewerkt met een uniform uurtarief.
Er is een berekening gemaakt op basis van totale loon- en overheadkosten voor het tarief per uur. Dit resulteert in een tarief voor 2027 van € 95. In 2026 was het uurtarief € 89. Dit uurtarief wordt gebruikt voor onder meer het bepalen van de legestarieven en voor de toerekening van de kosten aan riolering en afvalverwerking. Onderbouwing uurtarief 2027 | Kosten | Uren | Uurtarief Loonkosten | € 21,5 miljoen | 349.000 | € 62 Overhead | € 11,6 miljoen | 349.000 | € 33 Uurtarief | € 95 Verplichte beleidsindicatoren Naam indicator | Eenheid | 2027 | 2026 1 Formatie | fte per 1.000 inwoners | 7,75 | 7,47 2 Bezetting | fte per 1.000 inwoners | 7,75 | 7,47 3 Apparaatskosten | kosten per inwoner | € 985,19 | € 902,54 4 Externe inhuur | % van totale loonsom | 2,85% | 1,57% 5 Overhead | % van totale lasten | 13,64% | 12,77% Paragraaf Bedrijfsvoering | 37 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing 38 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing We maken vanaf 2023 om de vijf jaar een “Nota Weerstandsvermogen” en leiden daaruit onder meer het te voeren beleid en deze paragraaf af. Dat doen we allemaal om ook in de toekomst een gezonde gemeente te blijven. Een gemeente die wat betekent voor haar inwoners. De paragraaf geeft een overzicht van die risico's, waarvoor geen of onvoldoende dekking is gegeven via een verzekering een reserve of een voorziening.
Reguliere, veelvoorkomende geringe risico's worden niet opge- nomen, daarvoor is de begroting. Van de niet of onvoldoende gedekte risico's wordt via kans en geschatte schade de benodigde weerstandscapaciteit gepresenteerd. Die benodigde capaciteit wordt vergeleken met de aanwezige weerstandscapaciteit. De ratio (in welke vorm dan ook) wordt weerstandsvermogen genoemd. De paragraaf moet daarbij ook aangeven wat het beleid is gericht op de dekking van risico’s, het voorkomen en het oplossen hiervan. De paragraaf weerstandsvermogen geeft dus inzicht in: • De mate waarin de gemeente belangrijke financiële risico’s loopt; • De financiële buffer (weerstandscapaciteit) die zij daarvoor achter de hand heeft. De opzet is veranderd ten opzichte van de voorgaande jaren. De raad speelt een grotere rol bij het bepalen van risico’s bij de voorstellen. En voor de inschatting begint het proces bij de teams en de individuele mede- werkers. Dat is de start van het proces en de basis voor het verzamelen van de risico’s, die worden gebun- deld in een groslijst. De risico’s boven de € 250.000 staan in deze paragraaf. Daaronder zijn ze zeker ook van belang, maar moeten in de reguliere P&C cyclus worden opgevangen. Voor de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit worden de risico’s met een financieel negatief gevolg als onderstaand meegerekend: 1.
Risico’s met een structureel gevolg worden niet afzonderlijk verhoogd met een opslagfactor; 2. Er wordt een zekerheidspercentage van 90% gekozen, wat inhoudt dat de gemeente Aalten in 90 van de 100 jaar voldoende risicoreserves heeft om schades op te vangen; De weerstandscapaciteit wordt afgezonderd van de Algemene reserve, maar blijft wel onderdeel daarvan. Binnen de vastgestelde bandbreedte wijzigt deze niet. Voor een beoordeling van het weerstandsvermogen worden in deze paragraaf de bedoelde risico’s geconfronteerd met de aanwezige weerstandscapaciteit. bedragen x € 1.000 1. Weerstandscapaciteit Met de weerstandscapaciteit worden al die elementen bedoeld waarmee tegenvallers kunnen worden op- gevangen, zonder dat het beleid moet worden aangepast. Door de financiële risico's te beheersen en het weerstandsvermogen hierop af te stemmen, moet worden voorkomen dat elke nieuwe financiële tegenvaller dwingt tot bezuinigen. De weerstandscapaciteit wordt onderverdeeld in structurele en incidentele weerstandscapaciteit. De struc- turele weerstandscapaciteit bestaat uit structurele middelen in de begroting waarmee optredende risico’s kunnen worden opgevangen. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit vrij besteedbare middelen die eenmalig kunnen worden aangewend.
De commissie BBV heeft recent laten weten dat voortaan de reserves van gemeenten ook voor structurele uitgaven ingezet mogen worden. Als gemeente Aalten vinden we dat geen juiste ontwikkeling en doen daar dan ook niet aan mee. Bepaling van de weerstandscapaciteit Incidentele weerstandscapaciteit Rekeningresultaat Het negatieve resultaat 2026 -1.091 Vrij aanwendbare Algemene reserve De Algemene reserve is de reserve waaraan de raad geen specifieke bestemming heeft gegeven en die een financiële bufferfunctie heeft. 15.246 Reserve risico Het bedrag dat afgezonderd is voor de reserve risico’s. 4.450 Bestemmingsreser- ves Deze reserves zijn beklemd echter kan de raad besluiten om bestem- mingsreserves te laten vrijvallen in de Algemene reserve of kan de raad besluiten tot een andere bestemming van een reserve. 12.002 Stille reserve- effecten De stille reserve in deze financiële vaste activa wordt niet meegenomen in de berekening, omdat de verhandelbaarheid van deze aandelen (Alli- ander, Vitens, BNG en ROVA) zeer beperkt is. 0 Stille reserve activa Deze stille reserve bestaat uit de bezittingen waarvan de waarde bij verkoop hoger is dan de boekwaarde. Op basis van ervaring zetten we een derde deel in.
1.266 Totaal incidentele weerstandscapaciteit 31.873 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing 39 Structurele weerstandscapaciteit Onbenutte belas- tingcapaciteit Hieronder wordt voor de OZB de ruimte opgenomen die er is tussen onze eigen tarieven en de normtarieven voor de zogenaamde artikel 12 gemeenten. De overige belastingen/heffingen zijn kostendekkend of van geringe betekenis. 3.802 Rentebaten Alge- mene reserve vrij besteedbaar Aangezien geen rente meer toegevoegd wordt aan de reserves is inzet niet mogelijk. 0 Onvoorzien 0 Totaal structurele weerstandscapaciteit 3.802 Totaal beschikbare weerstandscapaciteit 35.675 2. Risico’s Het hebben van risico’s is inherent aan het uitoefenen van een organisatie zoals een gemeente. Het is ech- ter van belang deze risico’s te kennen en hier goede maatregelen voor te treffen (verzekeren) dan wel risi- co’s te wegen bij het aangaan ervan of hier tijdig op in te spelen. Een overzicht van de risico’s wordt steeds geactualiseerd. De basis daarvoor zijn de teams en de mede- werkers. Alle risico’s worden beschreven en gekwantificeerd in een groslijst. De grootste risico’s, boven de € 250.000 worden afzonderlijk genoemd in deze nota. Bij een zekerheidsniveau van 90% is de aan te houden reserve voor de gemeente Aalten volgens de nieuwe berekening € 4,45 miljoen.
Dit houdt in dat, als de gemeente Aalten dit bedrag als reserve op haar balans aanhoudt, zij in 90 van de 100 jaar voldoende reserves heeft om de schades op te vangen. In de begroting zijn de meest actuele risico’s opgenomen. bedragen x € 1.000 Risico’s boven de € 250.000 Mogelijk gevolg 1. Budgettaire tekorten bij (verbonden) partijen waar door de gemeente uitbestede gemeente- lijke taken zijn neergelegd. Politieke druk om financiële steun te bieden of mee te moeten in een bij meerderheid genomen Regio-besluit. 250 2. Integriteit/intimidatie/grensoverschrijdende problemen Gevolgschades. 250 3. Virusaanvallen op ICT-gebied/ Hacks/ Thuiswerken/ Datalekken Dataverlies en herstelkosten Mogelijke afkoopsom Gevolgschades 2.000 4. Natuur en flora, klimaat, rampen Weersinvloeden, droogte bomen, exoten ed. en overige calamiteiten boven de verzekerde waarde, 250 5. Bodemsanering Drugsafval, Slakken en PFAS. 250 6. Nieuwkomers, taakstelling uit Spreidingswet Tekort opvang Extra aanwijzingen Rijk Extra vraag onderwijs, leerlingenvervoer en zorgbehoefte. 250 7. Wachtgeld wethouders: bij stoppen 1 of meer- dere wethouders ongeacht reden. Voor zittende wethouders mag volgens het BBV geen voorziening meer be- staan. 700 8. Gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid personeel Eigen risicodrager WGA/gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid.
500 Totaal van de risico’s boven de € 250.000 4.450 Stelpost binnen het Gemeentefonds voor de huishoudelijke hulp Wmo In de Voorjaarsnota 2026 is een korting toegepast op het Gemeentefonds vanwege het afschaffen van de huishoudelijke hulp in de Wmo. Het is nog onduidelijk hoe deze bezuiniging wordt ingevuld wat maakt dat , in lijn met het begrotingsadvies van de VNG en begrotingscirculaire van de provincie, een stelpost opgenomen is om de korting vanaf 2029 voorlopig teniet te doen. Hierdoor heeft deze maatregel voorlopig een budgetneutraaleffect op deze begroting. Zodra bij de begroting 2028 meer bekend is over de beleidsmatige invulling vervalt de stelpost en wordt een reële raming van de financiële gevolgen opgenomen. 3. | Weerstandsvermogen Het vermogen van een gemeente om tegenvallers op te vangen zonder dat de continuïteit van deze ge- meente in gevaar komt. Dit wordt uitgedrukt als de verhouding tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van onze gemeente voor het begrotingsjaar, maar ook voor de meerjarenraming.
Ratio weerstandsvermogen 2027 = | Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit Weerstandscapaciteit, incidenteel | 31.873 Weerstandscapaciteit, structureel | 3.802 Totaal beschikbare weerstandscapaciteit | 35.675 Gekwantificeerde risico’s | 4.450 Totale benodigde weerstandscapaciteit | 4.450 Saldo/overschot | 31.225 Ratio onder andere gehanteerd door provincie | 8,02 >2 | = Uitstekend | 1,0 - 1,4 | = Voldoende | 0,6 - 0,8 | = Onvoldoende 1,4 - 2,0 = Ruim voldoende | 0,8 - 1,0 | = Matig | < 0,6 | = Ruim onvoldoende De uitkomst van de ratio (8,02) is uitstekend maar is wat lager dan de jaarrekening 2025 (9,61). De lagere ratio komt met name door een lagere incidentele weerstandscapaciteit oftewel een lagere beschikbare reserve. Hierbij moet opgemerkt worden dat deze ratio altijd een momentopname betreft. De ratio lijkt en is mooi, maar de solvabiliteit van de gemeente houdt nog niet over, zie ook onderstaand. In de nota wordt dan ook gesteld dat hier de komende jaren aandacht voor moet zijn en blijven. We streven naar een getal boven de 50% voor de solvabiliteit. Verplichte kengetallen Onderstaande kengetallen helpen bij het verkrijgen van inzicht in de financiële positie van een gemeente. Deze kengetallen geven aan hoe we er als gemeente voor staan.
De categorieën zijn gebaseerd op de norm van de provincie (groen is voldoende, oranje matig en rood onvoldoende). Werkelijk | Raming na | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot Verplicht voorgeschreven kengetallen | 2025 | wijziging | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 1a. Netto schuldquote (NS) | 21,0% | 52,9% | 58,2% | 58,0% | 57,6% | 57,6% 1b. NS gecorrigeerd voor alle leningen | 10,4% | 29,2% | 49,4% | 65,5% | 75,5% | 80,1% 2. Solvabiliteitsratio | 45,0% | 30,7% | 27,2% | 22,2% | 18,4% | 15,6% 3. Structurele exploitatieruimte | -0,6% | -0,5% | 0,0% | -5,1% | -5,7% | -5,4% 4. Grondexploitatie | 0,6% | 0,1% | 0,1% | 0,2% | 0,2% | 0,3% 5. Belastingcapaciteit | 66,9% | 66,5% | 67,5% | 67,5% | 67,5% | 67,5% 6. Liquiditeit | 1,32 | 0,56 | 0,55 | 0,55 | 0,55 | 0,58 Norm provincie Gelderland | Categorie A | Categorie B | Categorie C 1a. Netto schuldquote (NS) | tot 90% | tussen 90% tot 135% | hoger dan 135% 1b. NS gecorrigeerd voor alle leningen | tot 90% | tussen 90% tot 135% | hoger dan 135% 2. | Solvabiliteitsratio | hoger dan 50% | tussen 20% tot 50% | kleiner dan 20% 3. | Structurele exploitatieruimte | begroting en meer- | begroting of meer- | Begroting en meer- jaren hoger dan 0% | jaren hoger dan 0% | jaren kleiner dan 0% 4. | Grondexploitatie | tot 20% | tussen 20% tot 35% | hoger dan 35% 5. | Belastingcapaciteit | tot 95% | tussen 95% tot 105% | hoger dan 105% 6.
| Liquiditeit | hoger dan 1 | tussen 1 en 0,5 | kleiner dan 0,5 De solvabiliteitsratio geeft weer in hoeverre gemeentelijke bezittingen met eigen middelen betaald | of gefi- nancierd zijn. Die ratio neemt steeds verder af, als gevolg van de tekorten in 2028, 2029 en 2030. Kanttekening bij de kengetallen is dat het altijd momentopnames zijn en blijven. Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing | 40 Paragraaf Lokale heffingen In de paragraaf lokale heffingen wordt ingegaan op de ontwikkelingen van de verschillende belastingen en heffingen en de consequenties voor onze inwoners en ondernemers. Daarbij wordt aandacht besteed aan de totstandkoming van de tarieven en de beleidskeuzes die daaraan ten grondslag liggen. Verder wordt inzicht gegeven in de mate van kostendekking van een heffing. Voor de lokale heffingen zijn de onderwerpen zoals die genoemd zijn bij het vaststellen van de kaders van de begroting 2027, als uitgangspunt genomen. Voor de OZB is een opbrengstverhoging van 2,1% geraamd. De overige leges en rechten worden eveneens met 2,1% verhoogd. Dit percentage is conform de index uit de meicirculaire 2026. Uitzondering hierop zijn de afvalstoffenheffing en de rioolheffing, waarvoor 100% kos- tendekkendheid wordt aangehouden. Wettelijke bepalingen In de Gemeentewet staan de lokale heffingen die een gemeente mag heffen opgesomd.
Deze heffingen worden verdeeld in algemene belastingen en rechten. De algemene belastingen zijn: onroerendezaakbelas- ting, reclamebelasting, forensenbelasting en toeristenbelasting. De opbrengsten van deze belastingen zijn door een gemeente vrij te besteden. De rechten zijn: afvalstoffenheffing, rioolheffing en diverse leges en overige rechten voor dienstverlening op verzoek. De tarieven van deze rechten moeten zodanig worden vastgesteld dat de opbrengsten de kosten voor het verlenen van de diensten niet overschrijden. Op grond van het BBV is een gemeente daarom verplicht een kostenonderbouwing op te nemen waaruit de maximale kostendekkendheid van 100% blijkt. Geraamde opbrengsten uit lokale heffingen | bedragen x € 1.000 Overzicht belastingen en heffingen | 2027 | 2026 Onroerendezaakbelasting (OZB) | 6.034 | 5.910 Afvalstoffenheffing | 2.352 | 2.196 Rioolheffing | 2.534 | 2.484 Reclamebelasting | 56 | 55 Toeristenbelasting | 177 | 173 Forensenbelasting | 114 | 112 Marktgeld | 22 | 22 Secretarieleges | 1.567 | 1.234 Leges omgevingsvergunning | 292 | 208 Begraafrechten | 334 | 328 Totaal | 13.577 | 12.722 Ontwikkeling van de lokale heffingen Onroerendezaakbelasting (OZB) De OZB zorgt voor de hoogste belastingopbrengst en wordt gesplitst in een eigenaarsdeel (woningen en niet-woningen) en een gebruikersdeel (niet-woningen).
De grondslag van de aanslag is de vastgestelde WOZ-waarde van de onroerende zaak. Voor het belastingjaar 2027 geldt een WOZ-waarde naar waarde peildatum 1 januari 2026. Voor deze begroting zijn alle mutaties van dit moment en een gemiddelde waar- deontwikkeling van woningen van 8,8% meenomen. Voor het nieuwe tijdvak bedraagt de gemiddelde waar- de van een woning ongeveer € 411.520 (2026 € 378.235). De OZB-opbrengst wordt met 2,1% verhoogd. De voorgestelde tarieven zijn: Tarieven onroerendezaakbelasting (OZB) | 2027 | 2026 Woningen - eigenaarsdeel | 0,0808% | 0,0873% Niet – woningen - eigenaarsdeel | 0,2012% | 0,2042% - gebruikersdeel | 0,1467% | 0,1525% De gemiddelde waardestijging van een woning bedraagt 8,8% en is in de berekening van de tarieven ver- werkt. De tarieven voor de niet-woningen worden aangepast aan een gemiddelde waardestijging van 2%. In de raadsvergadering van december 2026 wordt de verordening OZB vastgesteld. Op dat moment zijn de definitieve WOZ-waarden bekend. Als daartoe aanleiding is, worden de tarieven bijgesteld. Paragraaf Lokale heffingen | 41 Afvalstoffenheffing Een gemeente heeft de wettelijke plicht tot het inzamelen van (huishoudelijk) afval bij huishoudens en mag de kosten daarvan verhalen op de burger. In de gemeente Aalten wordt het omgekeerd inzamelen toege- past.
Naast het vastrecht, wordt alleen een afrekening verzonden voor het aantal aanbiedingen of ledigingen van restafval. Het gemiddelde aantal aanbiedingen van een huisvuilzak of ledigingen van een restafvalcon- tainer is 12 huisvuilzakken of 5 ledigingen per jaar. Naast de jaarlijkse indexering zijn de kosten van ROVA gestegen door kosten voor het verbeteren van de kwaliteit grondstof PMD in verband met de nieuwe afspraken met Verpact. Om kostendekkend te blijven worden de tarieven met 6,6% verhoogd. Tarieven afvalstoffenheffing (in €) | 2027 | 2026 Vastrecht per huishouden | 150,30 | 141,00 Per aanbieding van een huisvuilzak 40 liter | 2,85 | 2,68 Per lediging van een restcontainer 140 liter | 9,90 | 9,29 Per lediging van een restcontainer 240 liter | 17,00 | 15,96 Rioolheffing De rioolheffing wordt geheven voor de kosten van het onderhoud van de riolering maar ook voor de kosten van afvoer van afvloeiend regenwater en overtollig grondwater. Daarnaast wordt | gewerkt aan een riolerings- en watersysteem dat beter bestand is tegen klimaatverandering. Voor 2027 worden de tarieven met 10,1% verhoogd. In het water-, riolerings- en klimaatprogramma (WRKP) welke is vastgesteld op 27 mei 2025 is een stijging van 8% van het tarief opgenomen waarbij de jaarlijkse indexatie nog aan toe wordt gevoegd.
De kosten voor het onderhoud van het riool en investeringen in de riolering zijn fors gestegen. Daarentegen is de benodigde stijging van het tarief bij de begroting 2026 naar beneden bijgesteld waardoor de opbrengst voor de rioolheffing in 2027 lager is dan is voorzien. Hierdoor zal er in 2027 een bedrag van € 765.000 worden onttrokken aan de voorziening riolering. In 2027 zal er een herijking van de heffing plaats vinden voor de jaren 2028 tot en met 2030. De aanslagen worden berekend op basis van het werkelijke waterverbruik en worden via de waternota van Vitens geheven en geïnd. Tarieven riooheffing (in €) | 2027 | 2026 Tot 2.500 m³, per m³ afvalwater | 1,85 | 1,68 Van 2.500 m³ tot 5.000 m³, per m³ | 1,42 | 1,29 Boven 5.000 m³, per 1.000 m³ | 93,56 | 73,22 Per m² verharde oppervlakte | 0,70 | 0,64 Reclamebelasting De gemeente int reclamebelasting bij ondernemers in de winkelgebieden in Aalten en Dinxperlo. De op- brengst wordt ter beschikking gesteld aan de ondernemersfondsen in beide kernen en zij organiseren daar- mee allerlei activiteiten in die gebieden. Tarief reclamebelasting (in €) | 2027 | 2026 Gebied Aalten, vast bedrag per object | 519,00 | 509,00 Gebied Dinxperlo, vast bedrag per object | 454,00 | 445,00 Toeristenbelasting en forensenbelasting Voor de toeristenbelasting en forensenbelasting heeft een herziening plaatsgevonden.
Dit | naar aanleiding van de opdracht om beide stelsels te vereenvoudigen, beter handhaafbaar te maken en de administratieve lasten voor zowel ondernemers als gemeente te verlagen. Op basis van evaluatie, participatie met onder- nemers en een inhoudelijke analyse zijn diverse aanpassingen gedaan, waaronder het invoeren van forfai- taire heffingen voor specifieke logiesvormen. Tevens is het systeem van forensenbelasting vereenvoudigd door het vervangen van staffels door een vast percentage van de WOZ | -waarde. Deze wijzigingen zijn ge- zamenlijk budgetneutraal uitvoerbaar. Tarief toeristenbelasting (in €) | 2027 | 2026 Tarief per persoon per overnachting | 1,60 | 1,55 Forfaitair tarief kleinschalig kamperen en camperplaatsen | 254,00 | 225,00 Forfaitair tarief toeristische standplaatsen | 296,00 | 225,00 Forfaitair tarief seizoensplaatsen | 233,00 | 225,00 Forfaitair tarief jaarstandplaatsen | 246,00 | 225,00 Paragraaf Lokale heffingen | 42 Tarieven forensenbelasting | 2027 | 2026 Waarde object | 0,2328 % (minimaal | Staffel (minimaal € 225 - € 240 – maximaal € 850) | maximaal € 823) De forensenbelasting was voorgaande jaren gebaseerd op verschillende staffels van de woningwaarde. Afhankelijk van de waarde van de woning bedroeg het tarief in 2026 minimaal € 225,00 en maximaal € 823,00.