CConstaterende datAalten
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030

Gemeenteraad 3 november 2026, gemeente AaltenBij agendapunt: Voorstel Programmabegroting 2027 en meerjarenperspectief 2028-203038.877 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

Om de forensenbelasting te vereenvoudigen, is ervoor gekozen om niet meer met verschillende staffels te werken vanaf 2027, maar met één vast percentage van de woningwaarde van het object. Daarbij geldt een onder- en bovengrens voor het bedrag van de aanslag: de aanslag bedraagt minimaal € 240,00 en maximaal € 850,00. Hierdoor is de berekening eenvoudiger en transparanter, terwijl het bedrag van de aan- slag binnen grenzen blijft. Overige leges/tarieven De tarieven van de overige leges worden met 2,1% verhoogd. Uitzondering daarop zijn de tarieven die ge- baseerd zijn op het gemeentelijk uurtarief en/of een wettelijk (maximum)tarief. Lasten- en batenoverzicht van de kostendekkende tarieven De tarieven voor de afvalstoffenheffing, rioolheffing, lijkbezorgingsrechten, marktgelden en leges dienen zodanig te worden vastgesteld dat de opbrengsten de kosten voor het verlenen van de diensten niet over- schrijden. Hieronder hebben we dat inzichtelijk gemaakt.

bedragen x € 1.000 Afvalstoffenheffing | Bedrag | Dekking | Rioolheffing | Bedrag | Dekking Lasten afvalstoffenheffing | 1.918 | Lasten riolering | 2.463 Overhead | 36 | Overhead | 429 BTW | 411 | BTW | 407 Onttrekking voorziening | 0 | Onttrekking voorziening | -765 Totale kosten | 2.365 | Totale kosten | 2.534 Opbrengst afvalstoffenheffing | 2.365 | Opbrengst rioolheffing | 2.534 Totale opbrengsten | 2.365 | Totale opbrengsten | 2.534 Dekking | 100% | Dekking | 100% Lijkbezorgingsrechten | Bedrag | Dekking | Marktgeld | Bedrag | Dekking Lasten begraafplaats | 319 | Lasten markt | 28 Overhead | 130 | Overhead | 3 Totale kosten | 449 | Totale kosten | 31 Opbrengst lijkbezorgingsrech- | 334 | Opbrengst marktgeld | 22 ten (inclusief luidrechten) Totale opbrengsten | 334 | Totale opbrengsten | 22 Dekking | 74% | Dekking | 70% Bij het vaststellen van de legestarieven is maximaal 100% kostendekkendheid toegestaan. Er mag geen winst worden gemaakt. Kruissubsidiëring in de legesverordening is binnen de titel wel toegestaan. Onder kruissubsidiëring wordt verstaan: het hoger vaststellen van tarieven van leges voor sommige diensten om daarmee de tarieven voor andere diensten laag te houden.

Paragraaf Lokale heffingen | 43 bedragen x € 1.000 Onderwerp legesverordening | Directe | Loon- | Overhead | Opbrengst | Kosten- Hoofdstuk 1 - Algemene dienstverlening | kosten | kosten | dekkendheid Paragraaf 1.1 - Burgerlijke stand | 9 | 21 | 11 | 26 | 62% Paragraaf 1.2 - Reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart | 824 | 365 | 196 | 1091 | 79% Paragraaf 1.3 - Rijbewijzen | 144 | 82 | 44 | 172 | 64% Paragraaf 1.4 - Verstrekkingen in het kader van de basisregistratie persoonsgegevens | 12 | 6 | 3 | 7 | 34% Paragraaf 1.7 - Overige publiekszaken | 7 | 2 | 1 | 6 | 56% Paragraaf 1.9 - Bijzondere wetten | 0 | 30 | 16 | 58 | 126% Paragraaf 1.10 - Diversen | 0 | 5 | 3 | 7 | 89% Totaal hoofdstuk 1 | 996 | 511 | 275 | 1.367 | 77% Hoofdstuk 2 - Omgevingswet Paragraaf 2.2 - Voorfase | 0 | 8 | 4 | 15 | 120% Paragraaf 2.3 - Activiteiten met betrekking tot bouwwerken | 6 | 388 | 209 | 510 | 85% Paragraaf 2.4 - Activiteiten met betrekking tot cultureel erfgoed en werelderfgoed | 0 | 0 | 0 | 0 Paragraaf 2.5 - Milieubelastende activiteiten | 0 | 0 | 0 | 4 Paragraaf 2.7 - Aanlegactiviteiten | 0 | 6 | 3 | 3 | 37% Paragraaf 2.8 - Overige activiteiten | 0 | 2 | 1 | 2 | 64% Paragraaf 2.9 - Maatwerkvoorschriften | 0 | 0 | 0 | 4 Paragraaf 2.12 - Modaliteiten | 19 | 1 | 0 | 23 | 112% Paragraaf 2.13 - Vermindering | 0 | 0 | 0 | -7 Totaal hoofdstuk 2 | 25 | 405 | 218 | 555 | 86% Hoofdstuk 3 -

Europese dienstenrichtlijn Paragraaf 3.1 - Horeca | 0 | 10 | 6 | 5 | 31% Paragraaf 3.4 – Organiseren evenement of markt | 0 | 25 | 13 | 5 | 13% Paragraaf 3.5 - Standplaatsen | 0 | 1 | 1 | 0 | 0% Paragraaf 3.6 – Huisvestingswet 2014 en Wet goed verhuurderschap | 0 | 1 | 0 | 1 | 125% Totaal hoofdstuk 3 | 0 | 37 | 20 | 11 | 20% Totaal | 1.021 | 954 | 513 | 1.932 | 78% Directe | Loon- | Overhead | Opbrengst | Kosten- Recapitulatie Hoofdstuk 1, 2 en 3 | kosten | kosten | dekkendheid Kostendekking Hoofdstuk 1 | 996 | 511 | 275 | 1.367 | 77% Kostendekking Hoofdstuk 2 | 25 | 405 | 218 | 555 | 86% Kostendekking Hoofdstuk 3 | 0 | 37 | 20 | 11 | 20% Kostendekking totale tarieventabel | 1.021 | 954 | 513 | 1.932 | 78% Ontwikkeling van de woonlasten Onderstaande tabel geeft de omvang van de lokale woonlasten voor een gemiddeld (meerpersoons) huis- houden weer en bestaat uit onroerendezaakbelasting (alleen voor de eigenaar), afvalstoffenheffing en riool- heffing. Bij de berekening van de OZB is uitgegaan van de gemiddelde WOZ | -waarde van een woning van € 411.520. Bij de afvalstoffenheffing wordt uitgegaan van het vastrecht en 12 aanbiedingen van een huis- vuilzak en voor de berekening van de rioolheffing gaan we uit van 3 personen (waterverbruik 120 m³). Woonlasten per huishouden (in €) | Wijziging 2027 | 2026 | Eigenaar | Huurder Gemiddelde OZB-aanslag | 332,50 | 325,65 | 2,1% | N.v.t.

Afvalstoffenheffing | 184,50 | 173,16 | 6,5% | 6,5% Rioolheffing | 222,00 | 201,60 | 10,1% | 10,1% Totale woonlasten | 739,00 | 700,41 | 5,5% | 8,5% Kwijtscheldingsbeleid Voor burgers met een laag inkomen bestaat de mogelijkheid om gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van betaling van belasting te verzoeken. Kwijtschelding is mogelijk voor afvalstoffenheffing (gemaximeerd aantal aanbiedingen/ledigingen) en rioolheffing (maximaal gemiddeld waterverbruik). Of men in aanmerking komt voor kwijtschelding hangt af van het netto besteedbaar inkomen; dit is het bedrag dat men overhoudt nadat de uitgaven zijn afgetrokken van de netto-inkomsten. Daarnaast vindt er een vermogenstoets plaats. In de begroting wordt rekening gehouden met een totaalbedrag van € 82.000 aan kwijt te schelden lokale hef- fingen. Paragraaf Lokale heffingen | 44 Paragraaf Financiering 45 Paragraaf Financiering De paragraaf Financiering in de begroting behandelt de beleidsplannen voor het komende jaar en de para- graaf Financiering in het jaarverslag gaat in op de resultaten van de beleidsuitvoering. De financiering is geregeld in het treasurystatuut dat iedere vier jaar door de raad wordt vastgesteld. In 2025 is het treasu- rystatuut opnieuw geactualiseerd. Dit statuut vormt de basis voor het treasurybeheer.

Voor een goede uit- voering van de treasuryfunctie is het tijdig, juist en volledig beschikbaar hebben van financiële informatie van groot belang. Deze informatie wordt gebruikt voor het opstellen van een liquiditeitsplanning. Op basis van deze planning wordt geld aangetrokken of tijdelijk weggezet. Een belangrijke factor bij het uitvoeren van de treasuryfunctie is de renteverwachting op de geld- en kapitaalmarkt. Hiervoor wordt gekeken naar informatie van de grote Nederlandse banken waaronder de BNG maar ook het Centraal Planbureau en de Europese Centrale Bank (ECB). In 2025 is de kapitaalmarktrente vrij stabiel gebleven, variërend van 2,55% tot 3%. In de loop van 2026 is de kapitaalmarktrente gestegen door de onrust in het Midden-Oosten en schommelt deze halverwege 2026 rond de 3,00% - 3,20%. Deze rente wordt sterk beïnvloed door factoren als economische groei, inflatie en monetair beleid. De verwachting is dat deze factoren in de nabije toekomst een licht verhogend effect kun- nen hebben op de lange rente. Met name de hardnekkige inflatie is daaraan debet. Maar het is omgeven door veel onzekerheden. Voor 2027 hebben we voorlopig 3,5% aangehouden voor de rente op lange geldle- ningen. De deelfuncties van treasury zijn: kasbeheer, risicobeheer en gemeentefinanciering. 1. Kasbeheer Het kasbeheer behelst het geldstromenbeheer en het saldo- en liquiditeitenbeheer.

Belangrijk is dat we aan de betalingsverplichtingen kunnen blijven voldoen. Met de BNG Bank heeft de gemeente een doorlopende financieringsovereenkomst afgesloten. Daarin is onder meer de kortkredietverlening geregeld. Deze over- eenkomst is een belangrijk sturingsinstrument. In verband met een mogelijke wijziging van de basisrente in de toekomst is vanaf 2021 een terugvalbepaling aan deze overeenkomst toegevoegd. Het betalingsverkeer wordt zoveel mogelijk uitgevoerd bij één bank, de BNG Bank. 2. Risicobeheer Dit onderdeel geeft inzicht in het risicoprofiel van de organisatie en is het kernonderdeel van de paragraaf Financiering. De belangrijkste risico’s zijn renterisico, koersrisico en kredietrisico, waarbij de wet Fido een aantal indicatoren gedefinieerd heeft waarbinnen overheden moeten opereren. Kasgeldlimiet Het renterisico op kortlopende financiering (looptijd korter dan één jaar) wordt ingeperkt door de kasgeldli- miet. Met name voor kortlopende financiering kan het renterisico groot zijn. Wijzigingen op de korte rente hebben direct invloed op de rentelasten. De totale omvang van de vlottende schuld is gebonden aan een maximum van 8,5% van de jaarbegroting bij aanvang van het dienstjaar. Dit is de kasgeldlimiet. De aange- trokken vlottende schuld mag deze limiet in principe niet overschrijden.

Als de gemiddelde liquiditeitspositie van drie achtereenvolgende kwartalen de kasgeldlimiet toch overschrijdt, dient de toezichthouder op de hoogte te worden gesteld en moet een plan worden ingediend om weer aan de limiet te voldoen. bedragen x € 1.000 Berekening Kasgeldlimiet 1. Begrotingstotaal 2027 (inclusief mutaties reserves) 98.855 2. Het bij ministeriële regeling vastgesteld percentage 8,5% 3. Kasgeldlimiet (1 x 2) 8.403 De verwachting is dat de kasgeldlimiet in 2027 niet wordt overschreden. Renterisiconorm De renterisiconorm beoogt het risico van rentewijziging bij herfinanciering van de vaste schuld (looptijd lan- ger dan één jaar) te beheersen. Hoe meer de aflossing van de schuld in tijd gespreid wordt, hoe minder ge- voelig de begroting wordt voor renteschokken bij renteherziening en herfinanciering. De mate van deze spreiding wordt uitgedrukt in de renterisiconorm. De renterisiconorm bedraagt 20% van het begrotingstotaal. Paragraaf Financiering 46 bedragen x € 1.000 Variabelen renterisiconorm 2027 1. Renteherzieningen 0 2. Aflossingen 4.728 3. Renterisico (1+2) 4.728 4. Renterisiconorm 19.771 5a = (4>3) Ruimte onder de renterisiconorm 15.043 Berekening renterisiconorm 2027 4a Begrotingstotaal (inclusief mutaties reserves) 98.855 4b Percentage regeling 20% 4.

Renterisiconorm: (4a x 4b/100) 19.771 Uit voorgaand overzicht blijkt dat verwacht wordt, dat het renterisico op de vaste schuld ruim binnen de wet- telijk vastgestelde kaders blijft. In onderstaand renteschema wordt inzicht gegeven in de rentelasten van de externe financiering, het rente- resultaat en de wijze van rentetoerekening. bedragen x € 1.000 Renteschema De externe rentelasten over de korte en lange financiering 862 De externe rentebaten (idem) -155 Saldo rentelasten en rentebaten 707 Rente die wordt doorberekend aan facilitaire grondexploitaties -1 Rente die wordt toegerekend aan taakvelden via projectfinanciering 0 Rentebaat van doorverstrekte leningen 0 0 Aan taakvelden toe te rekenen externe rente 706 Rente over eigen vermogen 0 Rente over voorzieningen 0 0 Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente 706 De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) 0,90% 706 Renteresultaat op het taakveld treasury 0 Koersrisicobeheer De koersrisico’s van de gemeente Aalten zijn nagenoeg nihil. Met de invoering van het schatkistbankieren, mag de gemeente overtollige middelen alleen in de schatkist aanhouden. Hetzij in rekening courant hetzij via deposito’s. Over de middelen die de gemeente in de schatkist aanhoudt, vergoedt de schatkist rente. Deze rente ligt over het algemeen iets lager dan de rente op de geld- en kapitaalmarkt.

Daar staat tegenover dat ook geen beleggingsrisico meer wordt gelopen. Kredietrisicobeheer Voor wat betreft het kredietrisicobeheer (of debiteurenrisicobeheer) worden niet of nauwelijks problemen verwacht. Daar waar nodig zijn voorzieningen getroffen. Regelmatig wordt de hoogte van de voorziening beoordeeld en indien nodig aangepast. 3. Gemeentefinanciering De financieringspositie van de gemeente en de daarbij behorende financieringsbehoefte wordt voor een groot deel bepaald door het verloop van de geplande investeringen en de aflossing op leningen. Er wordt naar gestreefd de benodigde leningen tegen zo gunstig mogelijke condities aan te trekken. Daartoe wordt bij het afsluiten van leningen rekening gehouden met de bestaande liquiditeitsplanning, de rentevisie en de renterisiconorm. In 2027 wordt op bestaande vaste geldleningen € 4,7 miljoen afgelost. Voor nieuwe investeringen is onge- veer € 12,3 miljoen nodig. In totaal dus een behoefte aan extra geld van ongeveer € 17 miljoen. Dit is in on- derstaand overzicht verwerkt. De tarieven voor lang geld zijn momenteel redelijk stabiel maar naar verwach- ting gaan die in de toekomst licht dalen. Vooralsnog gaan we uit van een tarief van 3,5% voor lang geld. Indien mogelijk wordt zo lang mogelijk met (goedkoper) kort geld gefinancierd. Dat wil zeggen via kasgeld en krediet in rekening courant.

bedragen x € 1.000 Mutaties leningenportefeuille Bedrag | Gemiddelde rente Stand per 1 januari 2027 | 26.537 | 1,94 Nieuwe leningen (conversie) | 0 | 0 Nieuwe leningen (financieringsbehoefte) | 17.000 | 3,50 Reguliere aflossingen | -4.728 | 0 Vervroegde aflossingen (conversie) | 0 | 0 Stand per 31 december 2027 | 38.809 | 2,07 Ongeveer € 4,5 miljoen van de totaalschuld per 31 december 2026 betreft het aandeel verstrekte hypothe- ken. Hiervoor wordt een rentevergoeding ontvangen. Per saldo heeft de gemeente circa € | 22 miljoen aan vaste schuld per 1 januari 2027. Schatkistbankieren Alle decentrale overheden zijn verplicht (wet Fido) om hun overtollige liquide middelen aan te houden in de schatkist bij het ministerie van Financiën. De drempel voor het verplicht schatkistbankieren is vastgesteld op 2% van het begrotingstotaal inclusief mutaties op de reserves. Dit deel mag buiten de schatkist worden ge- houden. Voor Aalten is de drempel voor 2027 berekend op € 1,98 miljoen. Over de middelen die worden aangehouden in de schatkist wordt normaal gesproken rente vergoed. De schatkist biedt geen leen | - of rood- standfaciliteit aan. Door de jaren heen maken wij relatief gezien weinig gebruik van de schatkist. Dit is de laatste jaren wel wat meer geworden.

Dit komt met name door forse rijksbijdragen voor onder meer Oekraïne | -opvang en lokale aanpak isolatie (LAI) die niet direct hoeven te worden ingezet. De financieringsbehoefte wordt zo goed mo- gelijk afgestemd op de te verwachten investeringen en aflossingen. Paragraaf Financiering | 47 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen 48 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Een deel van de gemeentelijke taken richt zich op het onderhoud van de openbare ruimte en kapitaalgoe- deren. Om deze kapitaalgoederen op een acceptabel niveau te houden, is goed beheer noodzakelijk. Gelet op de omvang van de te beheren kapitaalgoederen legt dit een beslag op budgettaire middelen. Het is daar- om van groot belang om de omvang van de te beheren objecten in de openbare ruimte en de huidige kwali- teit volledig in beeld te hebben. Het beleid voor het uitvoeren van onderhoudsactiviteiten aan gemeentelijke kapitaalgoederen is in diverse beleidsplannen vastgelegd. Op basis van de looptijd moeten een aantal be- leidsplannen opnieuw worden opgesteld. Aangezien er tot op heden nog wel mee gewerkt kan worden, is gekozen om te bekijken in welke vorm deze beleidsstukken mee worden genomen in de nieuwe omgevings- visie. Hieronder wordt er per taakveld op ingegaan.

Openbare ruimte De voortdurende ontwikkeling en zorg die is gericht op het waarborgen van de kwaliteit van de openbare ruimte waarmee de belanghebbenden tevreden zijn en zich betrokken weten, zodanig dat ook de leefbaar- heid en de economische vitaliteit wordt gediend. De komende jaren wordt veel aandacht besteed om het onderhoud van de openbare ruimte integraal aan te pakken waarbij aandacht is voor de klimaatdoelstellin- gen die zijn opgenomen in de klimaatadaptatie strategie. Ook krijgt duurzaamheid en biodiversiteit bij ver- schillende projecten de nodige aandacht. Voor zowel klimaat als duurzaamheid is beleid opgesteld welke geïmplementeerd moet worden voor het onderhoud van de openbare ruimte Onderhoud wegen Voor het onderhoud van de wegen is in 2009 een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) wegen vastgesteld. Er is gestart met het opstellen van een nieuw MJOP. De verwachting is dat deze begin 2027 wordt voorgelegd aan de Raad. Het groot onderhoud van de wegen wordt uitgevoerd op basis van jaarlijks geactualiseerde onderhoudsschema’s die uitgewerkt en/of bijgesteld worden na visuele inspecties. In deze onderhouds- schema’s zijn de wegen, zowel binnen als buiten de bebouwde kom, opgenomen die voor de komende vijf jaar op de planning staan. De kosten voor groot onderhoud bedragen voor 2027 € 158.000 en worden ge- dekt door een onttrekking aan de reserve onderhoud wegen.

Deze reserve wordt jaarlijks met een bedrag van € 415.000 gevoed. Het groot onderhoud is ondergebracht in een moederbestek en daarbij is ervoor ge- kozen om deze in gedeelten uit te voeren. Er kunnen zich incidenten voordoen die direct worden opgelost. Deze staan los van de reguliere onderhoudsplannen. Investeringen worden geactiveerd en op grond van de economische levensduur afgeschreven. Ook staan in 2027 weer verschillende infrastructurele werken ge- pland zoals de Bredevoortsestraatweg/Oosterkerkstraat, Deel Ludgerstraat, Heelweg en de Europastraat. Er wordt een investeringslijst gemaakt voor projecten die de komende jaren worden uitgevoerd. Hierbij wordt gebruik gemaakt van ervaringscijfers en het bouwkostenkompas. Hiermee worden de reële kosten duidelijk in beeld gebracht Onderhoud bruggen en duikers Om het onderhoud en de instandhouding van de bruggen en duikers te waarborgen wordt er in 2026 een inspectieronde uitgevoerd en een meer jarenonderhoudsplan opgesteld. Jaarlijks worden alle bruggen en duikers geïnventariseerd en gecontroleerd. Op basis hiervan wordt het reguliere onderhoud uitgevoerd. De lasten hiervoor zijn in 2027 € 56.000. Voor het onderhoud van bruggen en duikers is in 2026 gestart met het opstellen van een actueel MJOP die in 2027 zal worden voorgelegd aan de raad.

Openbare verlichting Op 28 mei 2024 is het nieuwe beleidsplan ‘Licht in de gemeente Aalten’ 2024 t/m 2032 vastgesteld. Aan dit nieuwe beleid is ook het beheerplan gekoppeld met daarin de investeringen. De verouderde lichtmasten worden vervangen door lichtmasten met ledverlichting. Ook worden de technisch afgeschreven lichtmasten vervangen. Voor het onderhoud van de openbare verlichting is een bedrag van € 96.000 structureel beschikbaar. Openbaar groen Gekoppeld aan het groenbeleidsplan is er een groenbeheersplan waarop het jaarlijks onderhoud van het openbaar groen is gebaseerd. Door het onderhoud op basis van dit plan uit te voeren kan het gestelde on- derhoudsniveau nog steeds worden gehandhaafd. Echter het groenbeleidsplan is verouderd en wordt in 2027 geactualiseerd. Door de klimaatverandering treedt er vaker droogte op waar veel bomen last van ondervinden. Hierdoor neemt de sterfte toe en moet er meer onderhoud gepleegd worden. Verder kijken we hoe we ons openbaar groen zo kunnen inrichten dat het voldoet aan het biodiversiteitsplan. In 2026 is een nieuwe kapverordening vastgesteld waarin rekening is gehouden met de klimaatverandering. Door vaststelling van deze nieuwe kapverordening zal er meer worden geïnvesteerd in bomen. Voor het onderhoud van het openbaar groen is structureel een bedrag van € 344.000 beschikbaar.

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen 49 Speelvoorzieningen In 2014 is de speelnota Spelenderwijs Ontmoeten vastgesteld. De speelterreinen voldoen aan de nota Spe- lenderwijs Ontmoeten. Voor nu plegen we alleen regulier onderhoud en vervangen we toestellen als deze niet hersteld kunnen worden. Daarnaast worden de speeltoestellen jaarlijks gekeurd. De speelnota Spelenderwijs ontmoeten uit 2014 is verouderd waardoor er in 2025 een begin is gemaakt met het opstellen van een beleidsvisie beweegvriendelijke leefomgeving waarbij inwoners worden gefaciliteerd, gestimuleerd en uitgedaagd om te bewegen, spelen, sporten en te ontmoeten. Deze zal in 2027 worden voorgelegd voor besluitvorming. Voor het onderhoud en de vervanging van speelvoorzieningen is structureel een bedrag van € 50.000 beschikbaar. Riolering Het Water, Riolerings- en Klimaat Programma (WRKP) is in mei 2025 door de raad vastgesteld. In dit WRKP wordt weer gegeven hoe water en riolering de komende jaren wordt ingezet om onze gemeente leef- baar te houden met de daarbij behorende budgetten. Hierbij wordt ook rekening gehouden met de vastge- stelde klimaatadaptatie strategie welke in 2023 is vastgesteld. De investeringen in de riolering worden geactiveerd, de lasten voor afschrijving, rente en het onderhoud worden via de riooltarieven verhaald op de burgers.

Mogelijke overschotten of tekorten worden jaarlijks met de voorziening Riolering geëgaliseerd. Waar mogelijk worden reconstructies van wegen en vervanging van riolering gecombineerd waarbij vervanging van de riolering in eerste instantie de doorslag zal geven. Gebouwenbeheer De gemeente beschikt over een diverse vastgoedportefeuille met beleidsvolgend en niet -beleidsvolgend vastgoed, waarvoor zij verantwoordelijk is voor het beheer en onderhoud. Door middel van planmatig onder- houd op basis van geactualiseerde meerjarenonderhoudsplanning (MJOP's) wordt de kwaliteit, veiligheid en functionaliteit van de gebouwen gewaarborgd. Groot onderhoud wordt gedekt vanuit de reserve onderhoud gemeentelijke gebouwen, terwijl voor het reguliere onderhoud structureel budget binnen de exploitatie be- schikbaar is. Het planmatig onderhoud van de gemeentelijke gebouwen is vastgelegd in de meerjarenonderhoudsplan- ning (MJOP's). Ter dekking van de toekomstige onderhoudsuitgaven beschikt de gemeente over een reser- ve onderhoud gemeentelijke gebouwen, die jaarlijks wordt aangevuld met € 167.000. Grote onderhoudsuit- gaven worden ten laste van deze reserve gebracht, terwijl voor de reguliere onderhoudswerkzaamheden budget beschikbaar is binnen de exploitatiebegroting. In 2026 is gestart met het opzetten van een aanbesteding werktuigbouwkundige en elektrotechnische instal- laties.

Zodat het onderhoud van het gemeentelijk vastgoed gecentreerd is en goed te monitoren. De ver- wachting momenteel is dat de contracten in 2027 in gaan. Paragraaf Grondbeleid 50 Paragraaf Grondbeleid Onder grondbeleid wordt verstaan het geheel aan instrumenten dat de gemeente ter beschikking staat om ruimtelijke doelstellingen te realiseren. Het omvat onder andere het verwerven, beheren, ontwikkelen en uitgeven van gronden. Het grondbeleid hangt nauw samen met beleidsopgaven op het gebied van onder andere woningbouw, bedrijvigheid, infrastructuur, duurzaamheid, recreatie en de leefomgeving. Daarnaast kan het grondbeleid aanzienlijke financiële gevolgen hebben. De financiële resultaten en risico’s van grond- exploitaties zijn daarom van belang voor de financiële positie van de gemeente. Transparantie over het ge- voerde grondbeleid en de financiële risico’s is dan ook van groot belang. Met de vaststelling van de Nota Grondbeleid 2024-2028 heeft de gemeente Aalten gekozen voor een actie- vere en meer situationele benadering van het grondbeleid. Waar in het verleden voornamelijk een facilite- rend grondbeleid werd gevoerd, biedt de huidige nota ruimte om, wanneer de situatie daarom vraagt, actie- ver op te treden. Dit kan bijvoorbeeld door strategische grondaankopen te doen of door als gemeente zelf woningbouw- en andere ruimtelijke ontwikkelingen te initiëren.

De ruimtelijke opgaven zijn de afgelopen jaren verder toegenomen. De woningbouwopgave, de behoefte aan nieuwe bedrijventerreinen, de energietransitie en de netcongestie vragen om een actieve en integrale aanpak. Ook in de gemeente Aalten blijft de vraag naar woningen en ruimte voor bedrijvigheid groot. Het grondbeleid is daarmee een belangrijk instrument om deze ontwikkelingen mogelijk te maken en bij te dra- gen aan een evenwichtige ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente. De gemeenteraad heeft in september 2023 een permanent aankoopkrediet van € 2,5 miljoen beschikbaar gesteld voor (strategische) grondaankopen. Met dit krediet kan de gemeente slagvaardig handelen wanneer zich kansen voordoen die bijdragen aan gemeentelijke beleidsdoelstellingen. Bij een aankoop wordt de raad geïnformeerd en wordt het krediet aangevuld, zodat zonder instemming van de gemeenteraad nooit meer dan € 2,5 miljoen aan aankopen kan worden besteed. Naast de Nota Grondbeleid 2024-2028 vormt ook de Nota Vastgoedbeleid 2026-2029 een belangrijk be- leidskader voor het gemeentelijk vastgoed en de inzet daarvan voor gemeentelijke doelstellingen. Risico’s grondexploitatie Grondexploitaties brengen financiële risico’s met zich mee.

Op grond van het Besluit begroting en verant- woording provincies en gemeenten (BBV) worden de grondexploitaties jaarlijks geactualiseerd en worden de financiële risico’s beoordeeld. Waar nodig wordt een voorziening getroffen voor verwachte verliezen. Binnen het gemeentelijk grondbeleid worden de gronden onderscheiden in drie categorieën: 1. Gronden en terreinen niet in exploitatie (strategische gronden); 2. Faciliterend grondbeleid; 3. Bouwgrond in exploitatie (BIE). De financiële risico’s verschillen per categorie en zijn onder andere afhankelijk van de planvorming, de ont- wikkeling van grond- en bouwkosten, rente, opbrengsten, planning en marktomstandigheden. De risico’s worden jaarlijks beoordeeld en waar nodig verwerkt in de financiële positie van de gemeente. 1. Gronden en terreinen niet in exploitatie Tot deze categorie wordt onder meer Bedrijventerrein Het Broek (uitbreiding Cattier ) gerekend. Er zijn diver- se ontwikkelingen ten aanzien van deze onderdelen. Daarnaast behoren tot deze categorie gronden die voorlopig niet worden ontwikkeld en die in een eerder stadium zijn geschrapt binnen bestaande complexen. De boekwaarde op 31 december 2025 van deze categorie bedraagt € 2 miljoen. Bedrijventerrein Het Broek (uitbreiding Cattier) In 2019 is Bedrijventerrein Het Broek (uitbreiding Cattier) door de gemeente aangekocht.

Het bestemmings- plan hiervoor is op 19 april 2022 door uw raad vastgesteld. Tegen dit besluit is beroep aangetekend bij de Raad van State. Dit beroep is op 3 juni 2026 behandeld. De Afdeling bestuursrecht van de Raad van State verklaart het beroep tegen het besluit van het college van burgemeester en wethouders van Aalten van 6 juli 2022 tot verlening van een omgevingsvergunning aan Kaemingk B.V. voor de nieuwbouw van een logistiek centrum aan de Vierde Broekdijk 51 in Aalten ongegrond. Dit houdt in dat de overdracht aan Kaemingk kan gaan plaatsvinden, verwachting is dat dit in 2026 zal gaan plaatsvinden. Voor de Buitenplaats Dinxperlo ligt op moment van schrijven een aanvraag voor het realiseren van één woonhuis met bijgebouw. Paragraaf Grondbeleid 51 2. Faciliterend grondbeleid Tot deze categorie behoren de gronden die in eigendom zijn van derden. Bij de ontwikkeling daarvan treedt de gemeente faciliterend op. De door de gemeente gemaakte kosten worden op de private partij verhaald. Afspraken hierover worden vastgelegd in een overeenkomst. In beginsel verloopt dit budgettair neutraal. Bij de complexen vallend onder deze categorie wordt er in principe van uitgegaan dat de door de gemeente gemaakte kosten minus opbrengsten uiteindelijk minimaal gecompenseerd worden door de met de ontwikke- laars overeengekomen exploitatiebijdragen. De initiatiefnemers Klomps Bouwbedrijf B.V.

en Klaassen Groep B.V. en de gemeente Aalten hebben in 2023 een intentieovereenkomst met elkaar gesloten om te komen tot de ontwikkeling van locatie 't Beggelder in Dinxperlo. Het TAM-omgevingsplan voor ca. 260 woningen heeft ter inzage gelegen. Er zijn diverse zienswijze ingediend die op het moment van schrijven worden behandeld. De koopovereenkomst en realisatieovereenkomst over het woningbouwplan aan de Eerste Broekdijk Aalten voor de realisatie van 10 sociale huurwoningen is in 2026 getekend. De overdracht van het perceel zal in verwachting eind 2026 gaan plaatsvinden. Voor de ontwikkeling Nijverheidsweg 1 Aalten (De Poort van Aalten) is het omgevingsplan onherroepelijk en de vergunning is aangevraagd. Pre-sale is inmiddels gestart. 3. Bouwgrond in exploitatie (BIE) Deze categorie valt onder de voorraden op de balans. Een deel van de gronden die behoren bij de Westrand Aalten zijn in 2026 verkocht, het restant volgt in 2028. Eind 2025 zijn er nog een viertal grondcomplexen in exploitatie. Dit zijn de gronden in eigendom van de gemeente waarvoor de raad een grondexploitatiecom- plex en een begroting heeft vastgesteld.

Volgens de laatste hercalculaties van 2025 worden de volgende resultaten verwacht: bedragen x € 1.000 Bouwgrond in exploitatie (BIE) Uitkomst Resultaat Kern de Heurne herziening 2021 40 Positief ‘t Warmelinck 5 Positief IJzerlo 85 Negatief Lintelo 247 Negatief Van alle bouwgrond in exploitatie zijn per ultimo 2025 de bestaande financiële risico’s in beeld gebracht. Daar waar een negatief financieel resultaat is berekend, is een voorziening getroffen. De totale voorziening bedraagt per 31 december 2025 € 332.000. Overige ontwikkelingen Het woningbouwplan Lieversdijk, de Haart zal in oktober 2026 worden behandeld door de gemeenteraad waarna er naar verwachting ook een grondexploitatie zal worden geopend met een verwacht minimaal nega- tief resultaat. Voor de gebiedsontwikkeling van de Slingeplas in Bredevoort worden de plannen verder uitgewerkt. In 2027 wordt toegewerkt naar de verdere planvorming en besluitvorming over de ontwikkeling. Voor woningbouwplan Singel 1 en 2 Aalten worden momenteel de plannen verder uitgewerkt en financieel doorgerekend. Naar verwachting wordt in 2027 een grondexploitatie aan de gemeenteraad voorgelegd. Naast woningbouw wordt er ook gewerkt aan het plan voor de uitbreiding bedrijventerrein Aalten. Naar ver- wachting zal de grondexploitatie hiervan openen zodra de ruimtelijke procedure is doorlopen.

Strategische aankopen kunnen mogelijk in 2027 plaatsvinden uit het strategische permanente aankoopkrediet. Voor het plangebied Westrand Aalten is in 2026 loot C volgens koopovereenkomst geleverd. Voor loot B is een addendum gesloten om een huurkoopconstructie toe te passen. Conclusie De bedrijfsvoering en financiële administratie van de grondexploitaties is adequaat. De processen met be- trekking tot het grondenbeheer zijn beschreven en de taken en bevoegdheden tussen Openbare Ruimte en Informatiebeheer zijn organisatorisch voldoende afgebakend. Per ultimo 2025 zijn van alle complexen met een kostprijsopzet de kostprijscalculaties geactualiseerd en de complexen met alle overige gronden beoor- deeld, geanalyseerd en, voor zover mogelijk, geactualiseerd. Hiermee is een juist en volledig inzicht verkre- gen in de bestaande boekwaarde van de complexen en de toekomstige resultaten. In de door de raad vast- gestelde Nota Grondbeleid 2024-2028 vindt het grondbeleid het formele kader. Paragraaf Verbonden partijen In deze paragraaf komen de organisaties aan de orde die een publiek belang uitvoeren en waarin Aalten een financieel en een bestuurlijk belang heeft. Dat laatste door zeggenschap bij besluitvorming door stemrecht. Gemeenschappelijke regelingen (publiekrechtelijk) Per publiekrechtelijke regeling is de ratio van het weerstandsvermogen opgenomen.

Om te beoordelen in hoeverre het weerstandsvermogen toereikend is, wordt een relatie gelegd tussen de financieel gekwantifi- ceerde risico’s en de beschikbare weerstandscapaciteit. De relatie wordt uitgedrukt in een ratio, waarbij normaliter gestreefd wordt naar een ratio weerstandsvermogen van minimaal 1,0. Ratio weerstandsvermogen > 2 | = Uitstekend | 1,4 – 2,0 | = Ruim voldoende | 1,0 – 1,4 | = Voldoende 0,8 – 1,0 | = Matig | 0,6 – 0,8 | = Onvoldoende | < 0,6 | = Ruim onvoldoende bedragen x € 1.000 Omgevingsdienst Achterhoek (ODA), Doetinchem Gelderland (Programma 1) Doelstelling | De ODA behandelt voor de partners de aanvragen voor vergunningen in het kader van het om- en openbaar | gevingsrecht (milieudeel), toetst meldingen, houdt toezicht op en handhaaft op basis van de belang | Omgevingswet. Daarnaast adviseert de ODA gemeenten en provincie (op verzoek) bij de opstel- ling van beleid en bij specifieke ontwikkel- of uitvoeringsprojecten. Partijen | Gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Lochem, Montferland, Oost-Gelre, Oude IJsselstreek, Winterswijk en Zutphen en de provincie Gelderland. Actualiteit | De begroting van de ODA was niet actueel en al jaren waren de uitgaven groter dan de inkom- sten waardoor er jaarlijks bij geraamd moest worden.

Naast de reguliere taken zijn door wetswij- zigingen, toename van de complexiteit, alle (wettelijke) ontwikkelingen, de omgevingswet de werkzaamheden toegenomen. Deze wijzigingen zijn opgenomen in de begroting 2027 | . Op 18 december 2025 is een intentieverklaring getekend om te komen tot een fusie met de Om- gevingsdienst de Veluwe welke in 2030 moet zijn afgerond. Deze begroting is onderdeel van het traject waarin de ODA toewerkt naar een wettelijk verplicht | niveau richting de fusie met de Om- gevingsdienst Veluwe. Jaar Eigen vermogen | Vreemd vermogen | Bijdrage | Saldo begroting | Ratio weerstand 2026 | 118 | 1.508 | 721 | Sluitend | 1,00 2027 | 118 | 2.069 | 1.178 | Sluitend | 1,00 GGD Noord- en Oost-Gelderland (NOG), Warnsveld (Programma 2) Doelstelling en | GGD NOG beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van de inwoners van 22 gemeen- openbaar belang | ten die bij GGD NOG zijn aangesloten. Partijen | GGD bestaat uit 22 gemeenten uit het noorden en oosten van Gelderland. Actualiteit | In 2026 is de landelijke nota gezondheidsbeleid (Wpg) gepubliceerd. Belangrijk thema is een verschuiving van de focus van ziekte en zorg naar gezondheid en welzijn. Dit vraagt om een betere verbinding tussen het sociale domein en het gezondheidsdomein.

De Wet publieke ge- zondheid zegt dat gemeenten binnen 2 jaar na de publicatie van de landelijke nota een regio- nale/lokale nota gezondheidsbeleid opstellen. GGD faciliteert het regionale proces, waarbij wordt afgestemd met het proces werkagenda Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord. Deze nota’s bieden ook inhoudelijke input voor de nieuwe bestuursagenda die in 2027 door het algemeen bestuur wordt opgesteld. Lokaal wordt de regionale nota opgenomen in de herijkte integrale nota Sociaal domein. Vanuit het perspectief van publieke veiligheid en gezondheid werkt GGD samen met de VNOG aan een visie op een sterke publieke dienstverlening in de regio. De verandering in risico’s rondom veiligheid en gezondheid maken dat voorbereiding op een grootschalige en langdurige crisisaanpak nodig is. Dit brengt een groter beroep op de weerbaarheid en veerkracht van inwoners met zich mee. Om de weerbaarheid en veerkracht van inwoners en de samenhang met het sociaal domein te versterken is nabijheid en zichtbaarheid van publieke voorzieningen in de woonkernen en wijken van groot belang. Gemeenten maken in 2026 keuzes over de inrichting van de jeugdgezondheidszorg in de re- gio Noord- en Oost-Gelderland. Deze besluitvorming heeft een belangrijke impact op de toe- komstige positionering van de GGD in de publieke infrastructuur en de inrichting van de orga- nisatie in 2027.

Jaar | Eigen vermogen | Vreemd vermogen | Bijdrage | Saldo begroting | Ratio weerstand 2026 | 2.050 | 7.984 | 644 | Sluitend | 1,04 2027 | 2.500 | 6.634 | 695 | Sluitend | 0,98 Paragraaf Verbonden Partijen | 52 Laborijn, Doetinchem (Programma 2) Doelstelling | Laborijn ontwikkelt zich door als sociaal ontwikkelbedrijf. Langs de pijlers inkomenszekerheid en en open- | mensontwikkeling biedt zij inwoners de juiste ondersteuning naar de best passende (duurzame) baar belang | plek. De opdracht aan Laborijn is sterk ingegeven vanuit een wettelijk kader (uitvoeren van de Participatiewet, Wet Sociale Werkvoorziening en de Wet inburgering). Er is een toename van het aantal inwoners dat een beroep doet op de dienstverlening van Laborijn met daarbij ook een toename in complexiteit van de vraag en problematiek. Partijen | Gemeenten Aalten, Doetinchem en Montferland. Actualiteit | De uitgangspunten die zijn gehanteerd bij het opstellen van de begroting zijn vastgelegd in de kadernota 2027-2030. In de begroting heeft Laborijn, net als voorgaande jaren, ingezet om de bijdrage van de gemeenten in de uitvoeringskosten van Laborijn waar mogelijk te beperken. Door zuinig te zijn met uitgaven, een hogere rijksbijdrage voor de Wsw en het inzetten van re- serves is het gelukt om de bijdrage voor 2027 niet te laten stijgen en vanaf het jaar 2028 slechts beperkt te hoeven verhogen.

Ondanks dat deze begroting en meerjarenraming een vrij positief beeld schetsen ziet het financiële beeld, in lijn met het landelijke beeld voor sociaal ontwikkelbe- drijven, er op de middellange termijn er naar verwachting minder gunstig uit. Het Rijk heeft aan- gekondigd de begeleidingsmiddelen voor beschut werk in de toekomst te baseren op de daad- werkelijke realisatie van beschutte werkplekken. Ook wordt de prestatiebekostiging binnen het inburgeringsstelsel verder uitgebreid. Het daadwerkelijk doorvoeren daarvan heeft gevolgen voor de begroting en daarmee ook de uitvoeringskosten van Laborijn en daarmee de bijdrage van de gemeenten. Laborijn blijft haar dienstverlening doorontwikkelen en innoveren. Vanaf 2027 gaat Laborijn het Inburgering taalcentrum vormgeven. Hierdoor ontstaat een samenhang met alle overige activitei- ten rondom Inburgering en een mooie verbinding met de Participatiewet. Naast deze ontwikkelingen binnen de uitvoering wordt in 2027 ook vooruitgekeken naar de toe- komstige inrichting van de ondersteuning van inwoners in de gemeente Aalten. In dat kader wordt een integrale startfoto opgesteld van de sociale infrastructuur rondom participatie, ontwik- keling en (vrijwilligers)werk. Deze analyse biedt inzicht in de ondersteuningsbehoefte van inwo- ners, de effectiviteit van de huidige dienstverlening en de ontwikkelkansen voor de toekomst.

De startfoto dient als vertrekpunt voor beleidskeuzes gericht op een toekomstbestendige ondersteu- ning van inwoners. Ook voor de ontwikkeling van de uitkeringslasten en de beschikbare rijksmiddelen biedt deze analyse waardevolle inzichten. De BUIG-budgetten zijn afhankelijk van de verdeelsystematiek en de landelijke ontwikkelingen van het aantal bijstandsgerechtigden en kunnen daardoor sterk fluctueren. De doelstelling is om met de uitgaven bijstand en langdurige loonkostensubsidies binnen het door het rijk gestelde BUIG budget te blijven. Voor eventuele tekorten in 2026 kan gebruik worden gemaakt van de vangnetregeling. Hiervoor dient in september 2027, na vaststel- ling door de gemeenteraad, een plan met interventies gericht op het terugdringen van de BUIG- uitgaven bij het Rijk te worden ingediend. Bij goedkeuring van het plan kan een compensatie worden toegekend. Daarnaast biedt deelname aan de vangnetregeling het voordeel dat bij even- tuele toekomstige BUIG-tekorten een lagere toegangsdrempel geldt, waardoor er sneller recht is op compensatie.

Jaar | Eigen vermogen | Vreemd vermogen | Bijdrage | Saldo begroting | Ratio weerstand 2026 | 10.528 | 14.915 | 2.709 | Sluitend | 0,97 2027 | 13.854 | 18.323 | 2.812 | Sluitend | 1,03 Regio Achterhoek, Doetinchem (Programma 2) Doelstelling en | Acht gemeenten in de Achterhoek werken samen met het bedrijfsleven en maatschappelijke openbaar belang | instellingen ten behoeve van regionale ontwikkeling en belangenbehartiging. Partijen | Gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Montferland, Oost-Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. Actualiteit | Er wordt gewerkt aan een nieuwe regionale toekomstvisie ‘Op weg naar 2050. Kom maar op!’. De visie bestaat uit een scherpe ambitie richting 2050, drie ontwikkellijnen en een be- schrijving hoe ze dit willen gaan waarmaken. In het kader van het Nationaal Programma Vitale Regio’s (NPVR) wordt gewerkt aan een regioplan. Het regioplan is het instrument waarmee Regio Achterhoek de onderwerpen uit hun visie agenderen in het gesprek met het Rijk. Dit plan sluit nauw aan bij de drie ontwikkellijnen in de Visie 2050 m | aar heeft een bre- dere scope. Zo komen ook thema’s als Veiligheid (incl. ondermijnende criminaliteit en socia- le cohesie) en Rijkswerkgelegenheid aan bod. Het Regioplan moet leiden tot (structurele) Rijksinvesteringen in de Achterhoek. De bijdrage per inwoner voor 2027 betreft € 8,58.

Jaar | Eigen vermogen | Vreemd vermogen | Bijdrage | Saldo begroting | Ratio weerstand 2026 | 5.648 | 10.186 | 226 | Sluitend | 0,8 2027 | 5.539 | 7.755 | 237 | Sluitend | 1,0 Paragraaf Verbonden Partijen | 53 Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG), Apeldoorn (Programma 2) Doelstelling | Iedere gemeente moet deel uitmaken van één van de 25 veiligheidsregio’s. De taken van een en open- | veiligheidsregio liggen op het gebied van de voorbereiding en bestrijding van rampen en grote baar belang | incidenten door de brandweer, de GHOR (geneeskundige hulp bij ongevallen en rampen), de politie en gemeente. Partijen | De VNOG bestaat uit 22 gemeenten uit het noorden en oosten van Gelderland. Actualiteit | De rode draad in de programmabegroting 2027-2030 zijn de vijf Opgaven van VNOG die staan in het regionaal beleidsplan. Voor deze beleidsperiode zijn zes speerpunten benoemd op di- verse Opgaven, die ze naast de reguliere taken op de Opgaven gaan oppakken. Het thema ‘Weerbaarheid’ blijft een belangrijke rol spelen. De financiële effecten van de Kadernota 2027- 2030 zijn verwerkt in de begroting. Dit betreft onder andere de toegepaste ramingsgrondsla- gen, loon- en prijsindices, ontwikkelrichtingen en autonome ontwikkelingen.

VNOG moet, met alle ontwikkelingen om haar heen, de gezondheid van haar bedrijfsvoering bewaken en ervoor zorgen dat zij haar Opgaven kan blijven uitvoeren. Deze tijd vraagt om een robuuste VNOG die klaar staat voor haar inwoners. VNOG probeert door slimme samenwerkingen en efficiënte inzet van middelen, kostenstijgingen zoveel mogelijk te beperken. Jaar | Eigen vermogen | Vreemd vermogen | Bijdrage | Saldo begroting | Ratio weerstand 2026 | 17.135 | 86.573 | 1.830 | Sluitend | 1,20 2027 | 18.442 | 87.733 | 2.009 | Sluitend | 1,30 Tribuut, Apeldoorn (Programma 3) Doelstelling | Met ingang van 1 januari 2027 voert Tribuut voor de gemeente Aalten de belastingtaak uit. Het en openbaar | openbaar belang is het zorgvuldig en rechtmatig uitvoeren van belastingheffing voor gemeen- belang | ten. Partijen | Tribuut is een samenwerkingsverband van de gemeente Apeldoorn, Epe, Lochem, Voorst, Brummen en Zutphen. Vanaf 2027 worden gemeente Aalten en Oude IJsselstreek deelnemer aan de GR Tribuut. Actualiteit | De begroting 2027 is beleidsarm en is gebaseerd op de geldende verordeningen en wetgeving. Eventuele beleidskeuzes door gemeenten die financiële gevolgen hebben voor de uitvoering zullen in de loop van het jaar in een begrotingswijziging aan het bestuur van Tribuut worden voorgelegd. Het speerpunt voor 2027 gaat zijn om geautomatiseerde werkstromen verder te ontwikkelen.

Tribuut gaat zich verder ontwikkelen in het beveiligen van informatie en blijft zich inzetten op terugbelafspraken met taxateurs, de zogenoemde informele bezwaren. Deze aan- pak blijkt efficiënter dan het afhandelen van formele bezwaren. Daarnaast gaat Tribuut ge- bruikmaken van het nieuwe landelijke platform ‘Check uw woning’. Via dit platform kunnen woningeigenaren op een uniforme manier secundaire objectkenmerken vaststellen, die vervol- gens direct worden gekoppeld aan de applicaties van Tribuut. Hiermee geeft Tribuut invulling aan transparante interactie met inwoners en verbeteren ze de kwaliteit van hun gegevens. Daarnaast werken de drie basisregistraties BAG, WOZ en BGT gestructureerd samen aan het verbeteren van de gezamenlijke datakwaliteit. Jaar | Eigen vermogen | Vreemd vermogen | Bijdrage | Saldo Begroting | Ratio weerstand 2026 | 409 | 397 | 0 | Sluitend | 0,70 2027 | 372 | 351 | 553 | Sluitend | 0,75 Paragraaf Verbonden Partijen | 54 Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers (ECAL), Doetinchem (Programma 3) Doelstelling | Gemeenten en provincie werken samen in het ECAL, dat is ontstaan uit de samenvoeging en openbaar | van het Achterhoeks Archief en het Staring Instituut. belang | Het Erfgoedcentrum voert de wettelijke archieftaken conform Archiefwet en overige erf- goedtaken zoals documentatie, onderzoek en publieksfunctie uit.

Partijen | Gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. Actualiteit | De vorige beleidsperiodes werden de bijdragen in principe voor vier jaar vastgezet. In de vorige beleidsperiode is hiervan afgeweken vanwege de stijgingen van met name huisves- tings- en energiekosten. Gelet op de ontwikkelingen binnen en buiten het Erfgoedcentrum wordt vanaf nu een jaarbegroting opgesteld met een doorkijk van vier jaren. Er is een toe- name te zien van het aantal strekkende meters dat het Erfgoedcentrum beheert. De indexe- ring en de extra kosten die bijvoorbeeld het uitvoeren van extra taken met zich meebrengt, leveren een nieuwe meterprijs op. Daarna stijgt de meterprijs relatief meer vanwege de extra kosten voor personeel en tooling rondom pre-ingest. De meterprijs die berekend wordt aan gemeenten is lager vanwege de inzet van het surplus van de Algemene reserve. Deze re- serve wordt de komende jaren stap voor stap afgebouwd door 10% van het surplus van de- ze reserve te gebruiken.

Jaar | Eigen vermogen | Vreemd vermogen | Bijdrage | Saldo Begroting | Ratio weerstand 2026 | 346 | 352 | 185 | Voordelig 10 | Niet bekend 2027 | 377 | 305 | 185 | 0 | Niet bekend Vennootschappen en coöperaties (privaatrechtelijk) Coöperatieve Achterhoekse Groene Energie Maatschappij, Doetinchem (Programma 1) Doelstelling en | Het ontwikkelen van duurzaamheidsinitiatieven en energieprojecten voor burgers, be- openbaar belang | drijven en instellingen in de Achterhoek en daarbij het geven van ondersteuning aan de ontwikkeling van energiebesparing en de ontwikkeling van duurzame energie in de Ach- terhoek, het verrichten van beheersactiviteiten, het geven van adviezen en het verlenen van diensten aan andere vennootschappen en ondernemingen. Agem gaat voor Betaalbare energiezekerheid voor iedereen in de Achterhoek. Uiterlijk in 2050 hebben alle inwoners een comfortabele en energiezuinige woon | -/ en werkom- geving. Vanuit verschillende expertises werkt Agem samen als één team aan deze mis- sie. Agem inspireert, verbindt, deelt kennis en brengt mensen in beweging. Partijen | Gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doesburg, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. Financieel | De gemeente Aalten stond borg voor de nakoming van de verplichtingen van AGE B.V. uit hoofde van de financieringsovereenkomst die zij had gesloten met de BNG Bank.

Op voorstel van AGE B.V. is in 2024 besloten te stoppen met de BNG-garantstelling en over te gaan op een uniforme werkwijze voor alle gemeenten. De borgstelling is dus verdwenen. Om in de financieringsbehoefte te blijven voorzien is de bijdrage van de gemeente in het werkkapitaal van AGE B.V. nu opgenomen als | lening als zijnde langlo- pende schulden. Leisurelands B.V., Arnhem (Programma 1) Doelstelling en | Bedrijfsmatig en duurzaam aanbieden van vrijetijdsbesteding voor een breed publiek. Dit openbaar belang | doen door middel van grondgebonden recreatievoorzieningen met groen als decor. Daartoe voor zichzelf en anderen grondgebonden exploitaties doen. Daarmee direct en indirect een bijdrage leveren aan de leefbaarheid en vrijetijdsbesteding in de regio waar zij actief is. Partijen | Gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Lochem, Oost-Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. Per april 2023 hebben voornoemde Achterhoekse gemeen- ten de gemeente Berkelland gemachtigd om mede namens hen in de | Algemene Verga- dering van Aandeelhouders op te treden. Financieel | Aalten heeft 955 aandelen voor nominaal € 1 per stuk. ROVA, Zwolle (Programma 1) Doelstelling en | ROVA is de afvaladvies-, regie- en verwijderingsorganisatie van 26 gemeenten. ROVA openbaar belang | zet zich in voor een schonere en duurzame leefomgeving.

Partijen | ROVA werkt voor 26 aandeelhoudende gemeenten. Financieel | Begroot is een jaarlijkse dividendopbrengst van € 106.000. Werkelijk ontvangen in 2024 € 146.000 en in 2025 € 113.000. Paragraaf Verbonden Partijen | 55 BNG Bank, Den Haag (Programma 3) Doelstelling en | Deze bank is van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. openbaar belang | De BNG is een betrokken partner voor een duurzamer Nederland en stelt de publieke sector in staat maatschappelijke doelstellingen te bereiken. Partijen | De Nederlandse Staat is houder van de helft van de aandelen, de andere helft is in handen van gemeenten, provincies en een hoogheemraadschap. Financieel | De begroting gaat uit van een structurele jaarlijkse dividendopbrengst van € 37.000. In werkelijkheid is in 2025 een dividend van € 48.000 ontvangen en 2026 € 27.000. NV Alliander, Arnhem (Programma 3) Doelstelling en | Netwerkbedrijf Alliander is verantwoordelijk voor een groot deel van de energieleidingen openbaar belang | in Nederland. Kernactiviteiten zijn het aansluiten van klanten op de energienetwerken en het distribueren van gas en elektriciteit. Deze taken zijn wettelijk bepaald gezien het belang van een betrouwbare aanvoer van energie.

Partijen | De grootste aandeelhouders zijn de provincies Gelderland, Friesland en Noord-Holland en de gemeente Amsterdam: zij hebben gezamenlijk driekwart van de aandelen in be- zit. Het overige deel is in bezit van 70 andere gemeentelijke aandeelhouders. Financieel | De begroting gaat uit van een structurele jaarlijkse dividendopbrengst van € 269.000. In werkelijkheid is in 2025 een dividend van € 273.000 ontvangen en in 2026 € 287.000. Vanwege alle investeringen die Alliander op zich af ziet komen, hebben de aandeel- houders in 2021 gezamenlijk € 600 miljoen beschikbaar gesteld. De bijdrage van de gemeente Aalten bedroeg € 1,7 miljoen en is verstrekt in de vorm van een aandeelhou- derslening. Bij het verstrekken van deze lening is afgesproken dat deze, onder bepaal- de voorwaarden, kan worden omgezet in aandelen van Alliander. Op 23 maart 2026 is de gemeente geïnformeerd dat Alliander gebruik maakt van dit recht. Inmiddels heeft Alliander vastgesteld dat aan alle voorwaarden voor conversie is voldaan en gebruik maakt van het recht om de lening volledig om te zetten in aandelen. Met deze omzetting wordt de vermogenspositie van Alliander verder versterkt en blijft de toegang tot externe financiering gewaarborgd. De daadwerkelijke conversie vindt plaats op 15 december 2026. Tot die datum ontvangt de gemeente rente over de ver- strekte lening.

Na de conversiedatum vervalt de lening en wordt de waarde daarvan omgezet in een groter aandelenbelang in Alliander. Vitens, Utrecht (Programma 3) Doelstelling en | Vitens is het grootste drinkwaterbedrijf van Nederland en levert drinkwater aan circa zes openbaar belang | miljoen klanten. De verantwoordelijkheid van Vitens is een gezonde en duurzame sa- menleving met zorg voor de bescherming van natuur en milieu. Partijen | 97 aandeelhouders bestaande uit gemeenten en provincies. Financieel | De afgelopen jaren heeft Vitens geen dividend uitgekeerd en is het resultaat volledig toegevoegd aan het eigen vermogen. Daarom wordt er geen dividendopbrengst in de begroting 2027 opgenomen. Overige verbonden partijen EUREGIO, Gronau (D) (Programma 2) Doelstelling en | De EUREGIO is actief in de opbouw en het versterken van een grenzeloze samenwer- openbaar belang | king het net Nederlands-Duitse grensgebied. Partijen | De in 1958 opgerichte EUREGIO omvat in totaal 128 gemeenten, (Land-)Kreise en waterschappen. Financieel | Per inwoner is in 2026, net als in de jaren daarvoor € 0,29 bijgedragen (€ 7.900). Dit tarief wordt elk jaar vastgesteld in de ledenvergadering, voor 2027 is dit nog niet bekend.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), Den Haag (Programma 2) Doelstelling en | De gemeente is lid van de vereniging die als doel heeft de leden collectief en individueel openbaar belang | bij te staan bij het vervullen van hun bestuurstaken. Ook vertegenwoordigt de vereni- ging de gemeentelijke werkgevers (College voor Arbeidszaken) in de onderhandelingen met werknemersorganisaties over arbeidsvoorwaarden. Partijen | De Nederlandse gemeenten. Financieel | De contributie voor 2027 bedraagt € 56.000. Naast de contributie wordt er een bijdrage gedaan voor ambities voor beleidsinzet en inzet op het gebied van GGU (Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering). Deze bijdrage bedraagt € 135.000 voor 2027. Paragraaf Verbonden Partijen | 56 Paragraaf Wet Open Overheid 57 Paragraaf Wet Open Overheid Wet Open Overheid: Overheidsinformatie Inzicht in het handelen van onze gemeente is alleen mogelijk als onze informatiehuishouding op orde is. In dit opzicht is de invoering van de Wet Open Overheid (WOO) een belangrijke ontwikkeling. De transparantie van het overheidshandelen heeft met de inwerkingtreding van deze wet, op 1 mei 2022, een extra impuls gekregen. De WOO vervangt de Wet Openbaarheid van Bestuur (Wob), maar omvat meer informatiestro - men en noemt elf categorieën waarin de overheid verplicht is documenten actief te publiceren.

Het op orde brengen van de informatiehuishouding is een onderdeel van de wet. Hoofdonderdelen van de WOO zijn passieve openbaarmaking, actieve openbaarmaking en het op orde brengen van de informatie - huishouding. Passieve openbaarmaking betekent dat we op verzoek openbaar maken (denk aan de oude WOB-verzoeken). De actieve openbaarmaking verplicht ons om in fases elf informatiecategorieën openbaar te maken. Wij volgen deze landelijke fasering. Tegelijkertijd wordt intern verder gewerkt aan de ontwikkeling van de verschillende onderdelen van de WOO. Daarmee volgen we de wettelijke fasering voor het actief openbaar maken van de in artikel 3.3 WOO ge- noemde categorieën. Deze categorieën worden gefaseerd ingevoerd, waarbij de WOO uiteindelijk rond 2028 in zijn volledige omvang van kracht wordt. De ontwikkeling van de WOO is een groeipad, die meer inhoud dan een pure wetsimplementatie of een in - formatiekundige operatie. Het is een organisatie brede verandering, waarbij veel op de organisatie afkomt. Voor het publiceren is het voorwaardelijk dat alle documenten in al hun breedte zichtbaar zijn. Dit betekent ook dat de informatievoorziening op orde moet zijn op alle onderdelen. De gemeente is aangesloten bij de WOO-index. De WOO- index is de centrale plek waar informatie van alle bestuursorganen vindbaar en doorzoekbaar is.

In de WOO-index moeten documenten die vallen onder een of meer informatiecategorieën vindbaar en doorzoekbaar zijn. Om dat mogelijk te maken noteren overheidsorganisaties de url’s van internetlocaties waar zij documenten openbaar maken in de WOO-index De mogelijkheid voor het integraal publiceren van WOO-informatie via de website gemeente@aalten.nl. is in onderzoek. Bijlagen

Geprognosticeerde balans 2025-2030 Om de ontwikkeling van de belangrijkste activa en passiva inzichtelijk te maken, wordt in de begroting een meerjarige geprognosticeerde balans voorgeschreven. Deze meerjarige geprognosticeerde balans geeft inzicht om een oordeel te vormen over de gezondheid van de financiële positie van de gemeente en de ont- wikkelingsrichting ervan. De balans per 31 december 202 | 5 is op basis van werkelijke cijfers. bedragen x € 1.000 Activa | 31-12- | 31-12- | 31-12- | 31-12- | 31-12- | 31-12- 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (im) Materiële vaste activa | 52.960 | 69.134 | 80.754 | 90.583 | 95.729 | 96.453 Financiële vaste activa: Kapitaalverstrekkingen | 975 | 4.334 | 4.334 | 4.334 | 4.334 | 4.334 Financiële vaste activa: Leningen | 10.250 | 8.377 | 8.122 | 8.006 | 7.888 | 7.788 Financiële vaste activa: Uitzettingen > 1 jaar | 416 | 206 | 206 | 206 | 206 | 206 Totaal Vaste Activa | 64.601 | 82.051 | 93.416 | 103.129 | 108.157 | 108.781 Voorraden: Onderhanden werk & Overige grond | - en | 1.137 | 110 | 97 | 215 | 231 | 281 hulpstoffen Voorraden: Gereed product en handelsgoederen & | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 vooruitbetalingen Uitzettingen <1 jaar | 9.716 | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 Liquide middelen | 492 | 1.000 | 1.000 | 1.000 | 1.000 | 1.000 Overlopende activa | 10.005 | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 Totaal Vlottende

Activa | 21.350 | 21.110 | 21.097 | 21.215 | 21.231 | 21.281 Totaal Activa | 85.951 | 103.161 | 114.513 | 124.344 | 129.388 | 130.062 Passiva | 31-12- | 31-12- | 31-12- | 31-12- | 31-12- | 31-12- 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Eigen vermogen | 38.665 | 31.698 | 31.153 | 27.598 | 23.796 | 20.349 Voorzieningen | 6.002 | 7.430 | 6.237 | 5.892 | 5.632 | 5.437 Vaste schuld | 25.967 | 26.539 | 38.811 | 52.717 | 61.622 | 68.102 Totaal Vaste Passiva | 70.634 | 65.667 | 76.201 | 86.207 | 91.050 | 93.888 Vlottende schuld | 4.147 | 4.000 | 4.000 | 4.000 | 4.000 | 4.000 Overlopende passiva | 11.170 | 33.494 | 34.312 | 34.137 | 34.338 | 32.174 Totaal Vlottende Passiva | 15.317 | 37.494 | 38.312 | 38.137 | 38.338 | 36.174 Totaal Passiva | 85.951 | 103.161 | 114.513 | 124.344 | 129.388 | 130.062 Geprognosticeerde balans | 60 Overzicht meerjarig EMU-saldo Het EMU-saldo is het saldo van inkomsten en uitgaven van de overheid op transactiebasis in een bepaalde periode. Het EMU-saldo is daarmee een indicatie voor de ontwikkeling van de liquiditeits- en financiële positie van de gemeente. bedrag x € 1.000 T-1 | T | T+1 Omschrijving | 2026 | 2027 | 202 1. Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves | -6.967 | -545 | -3.555 (zie BBV, artikel 17c) 2. Mutatie (im)materiële vaste activa | 16.174 | 11.620 | 9.829 3. Mutatie voorzieningen | 1.428 | -1.193 | -345 4.

Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie) | -1.027 | -13 | 118 5. Verwachte boekwinst/verlies bij de verkoop van financiële vaste activa | 0 | 0 | 0 en (im)materiële vaste activa, alsmede de afwaardering van financiële vaste activa Berekend EMU-saldo | -20.686 | -13.345 | -13.847 Overzicht meerjarig EMU-saldo | 61 Overzicht van baten en lasten per programma Onderstaand zijn de werkelijke cijfers 2025, raming na wijziging 2026 en raming 2027-2030 uitgesplitst per programma en met de bijbehorende toelichtingen opgenomen. bedragen x € 1.000 Werkelijk | Raming na | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot Totaal baten en lasten | 2025 | wijziging 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Totaal Baten | -109.108 | -110.437 | -98.855 | -99.893 | -99.832 | -99.645 Totaal Lasten | 109.108 | 110.437 | 98.855 | 99.893 | 99.832 | 99.645 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Het begrotingssaldo is verwerkt in Taakveld 0; Overige baten en lasten. Het rekeningresultaat is verwerkt in Taakveld 0; Resultaat van de rekening van baten en lasten.

Programma 1 Ruimte Dit programma is opgebouwd uit de volgende onderdelen: bedragen x € 1.000 Werkelijk | Raming na | Begroot | Begroot | Begroot | Begroot Programma 1 Ruimte | 2025 | wijziging 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten Verkeer en vervoer | -313 | -105 | -144 | -144 | -144 | -144 Parkeren | 0 | -1 | 0 | 0 | 0 | 0 Openbaar vervoer | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Economische ontwikkeling | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Fysieke bedrijfsinfrastructuur | -120 | -34 | 0 | 0 | 0 | 0 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | -33 | -38 | -39 | -39 | -39 | -39 Economische promotie | -322 | -318 | -324 | -324 | -324 | -324 Sportaccommodaties | -304 | -646 | -245 | -245 | -245 | -245 Openbaar groen en (openlucht) recreatie | -65 | -321 | -67 | -67 | -67 | -67 Riolering | -2.199 | -2.528 | -3.345 | -3.479 | -3.584 | -3.621 Afval | -2.531 | -2.520 | -2.642 | -2.644 | -2.649 | -2.652 Milieubeheer | -1.078 | -5.690 | -11 | -929 | -929 | -929 Begraafplaatsen en crematoria | -335 | -334 | -341 | -341 | -341 | -341 Ruimte en leefomgeving | -738 | -300 | -141 | -59 | -59 | -59 Grondexploitatie (niet-bedrijven terrein) | -1.250 | -1.406 | -436 | -197 | -95 | -73 Wonen en bouwen | -559 | -581 | -449 | -449 | -449 | -449 Totaal baten | -9.847 | -14.822 | -8.184 | -8.917 | -8.925 | -8.943 Lasten Verkeer en vervoer | 3.486 | 5.121 | 4.275 | 4.598 | 4.867 | 4.987 Parkeren | 33 | 70 | 23 | 23 | 23 | 23

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://aalten.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/f99ace78-fde2-45db-9bb0-eae62b066b42?agendaItemId=d07f6ba4-a56a-41dc-aa4b-cfc89119cb12