CConstaterende datAalten
Koppel je AI →
Document · PDF

C2. Reactie DB GGD NOG op zienswijzen raden op concept-Programmabegroting 2027

Gemeenteraad 27 oktober 2026, gemeente AaltenBij agendapunt: Mededelingen van de voorzitter en advies van de agendacommissie over de ingekomen stukken49.795 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 6

Beslissen over: - | actualisering van inhoudelijke speerpunten 2027 Februari 2027 | - | actualisering van financiële cijfers (op basis producten- | AB GGD raming) en Staat van activa (voorgenomen investeringen), beide zonder gevolg voor inwonerbijdragen. 1 Het algemeen bestuur (AB) van GGD NOG bestaat uit de wethouders volksgezondheid van de 22 deelnemende gemeenten. Het AB kiest uit zijn midden een dagelijks bestuur (DB). Hierin hebben zes wethouders zitting en één burgemeester (namens het DB van Veiligheidsregio NOG, met in beide besturen de portefeuille geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio - GHOR). 10 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern 4.

Kerngegevens begroting 2027 Werkgebied GGD Noord- en Oost-Gelderland Deelnemende gemeenten en inwoneraantallen 31-12-2025 Aantal deelnemende gemeenten | 22 Totaal aantal inwoners | 851.887 Noord-Veluwe | Midden-IJssel / | Achterhoek Oost-Veluwe Elburg | 24.039 | Apeldoorn | 169.222 | Aalten | 27.603 Ermelo | 28.191 | Brummen | 21.561 | Berkelland | 43.990 Harderwijk | 50.661 | Epe | 33.781 | Bronckhorst | 35.981 Nunspeet | 29.686 | Hattem | 12.822 | Doetinchem | 60.473 Oldebroek | 24.529 | Heerde | 19.325 | Montferland | 37.008 Putten | 25.169 | Lochem | 34.213 | Oost Gelre | 29.876 Voorst | 25.567 | Oude IJsselstreek | 39.602 Zutphen | 49.290 | Winterswijk | 29.298 totaal | 182.275 | totaal | 365.781 | totaal | 303.831 aantal gemeenten | 6 | aantal gemeenten | 8 | aantal gemeenten | 8 11 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern Personeelsbestand per 31-12-2025 in vaste | in | Uitzend- dienst | tijdelijke | krachten | totaal dienst Aantal medewerkers | 298 | 55 | 7 | 360 Aantal fte’s | 233 | 34 | n.v.t | 267 Totaal lasten en baten begroting 2027 Lasten | € 33.490.000 Baten | € 33.518.000 Verdeling totale lasten over programma’s 2027 (x 1.000) € 8.324 | Jeugd gezondheid zorg € 10.395 Algemene Gezondheid zorg Kennis en Expertise € 357 | Inwoner-bijdrage en organisatie € 2.874 | projecten € 11.540 Verdeling totale lasten 2027 (x 1.000) € 5.196 | € 2.030 Indirecte Kosten

Personeelslasten Overige lasten € 26.264 12 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern 13 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern Verdeling baten 2027 (x 1.000) Verplichte beleidsindicatoren Beleidsindicatoren taakveld Bestuur en ondersteuning Indicator kengetal Formatie per 1000 inwoners 0,31 Bezetting per 1000 inwoners 0,31 Apparaatskosten per inwoner 11,85 Externe inhuur als % van de loonsom en kosten inhuur 2,1% Overhead in % van de totale kosten 30,1% € 14.704 € 18.814 Overige baten Inwonerbijdrage 14 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern BESLUIT Het algemeen bestuur van GGD Noord- en Oost-Gelderland; B E S L U I T : de Programmabegroting 2027 van GGD Noord- en Oost-Gelderland vast te stellen. Aldus besloten in de openbare vergadering van 9 september 2026 drs. J.J. Baardman, A.J. Prins, directeur publieke gezondheid voorzitter

15 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern BELEIDSBEGROTING 5. Bestuurlijke en beleidsmatige kaders In dit hoofdstuk beschrijven wij de taken van de GGD en gaan wij in op enkele ontwikkelingen die van belang zijn voor de GGD. 5.1. GGD-taken De taken van de gemeenten en de GGD op het terrein van de publieke gezondheidszorg staan in de Wet publieke gezondheid (Wpg). Ook laten gemeenten andere taken door de GGD uitvoeren. Dit zijn taken die aansluiten bij de kerntaken en de deskundigheid van de GGD. De 22 colleges van B en W hebben hun samenwerkingsafspraken vastgelegd in een gemeenschappelijke regeling. Gemeenten willen weten welke invloed zij hebben op GGD-taken en hoe zij hierop kunnen sturen. GGD NOG onderscheidt daarom zijn taken volgens het ABCD-model: A. wettelijke GGD-taken Taken van gemeenten die zij wettelijk verplicht laten uitvoeren door de GGD. B. wettelijke gemeentelijke taken Taken die de gemeenten op basis van een wet moeten uitvoeren en die de GGD in hun opdracht kan uitvoeren. Daarbij is er een onderscheid in: - B1-taken: taken die vastliggen in de gemeenschappelijke regeling (zoals de Jeugdgezondheidszorg), en - B2-taken: taken die de GGD uitvoert op basis van subsidiëring en/of een dienstverleningsovereenkomst (bijvoorbeeld activiteiten voor maatschappelijke zorg, toezicht Wmo of lijkschouw). C.

autonome gemeentelijke taken Zelfstandige taken van gemeenten die de GGD kan uitvoeren in hun opdracht. D. externe taken Taken die de GGD uitvoert in opdracht van derden, zoals rijksoverheid, politie en burgers, in aansluiting op de kerntaken van de GGD. In de programma’s onderscheiden wij steeds deze vier soorten taken. Meer informatie hierover en de mate van (beleids)invloed van gemeenten op de dienstverlening vindt u in onderstaand schema. 16 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern 5.2. Bestuurlijke kaders Een tweetal bestuurlijke ontwikkelingen waarover in de vorige programmabegroting is geschreven, zijn nog steeds actueel. Dit betreft het onderzoek naar bezuinigingsscenario’s en het onderzoek naar een toekomstbestendige Jeugdgezondheidszorg. 5.2.1. Onderzoek naar bezuinigingsscenario’s Het algemeen bestuur van de GGD heeft in 2025 besloten in 2026 niet te bezuinigen op de GGD. Dit met het oog op verschillende ontwikkelingen, waarvan niet duidelijk is welke gevolgen deze hebben voor de GGD. Genoemd zijn onder meer het onderzoek naar een toekomstbestendige jeugdgezondheidszorg, het wegvallen van de taak Medische Arrestantenzorg en enkele landelijke ontwikkelingen, zoals rondom de rol van de GGD bij (de voorbereiding op) crises. De gemeenten gaven aan een meer inhoudelijke afweging te willen maken bij het inventariseren en wegen van eventuele besparingen bij de GGD.

Door het algemeen bestuur is wel aangegeven dat de GGD in gesprek moet blijven met de gemeenten en, afhankelijk van regionale en landelijke ontwikkelingen, te bezien of bezuinigen op de GGD voor latere jaren mogelijk en wenselijk is. 5.2.2. Onderzoek naar een toekomstbestendige Jeugdgezondheidszorg Het algemeen bestuur van de GGD heeft in februari 2025 besloten tot het starten van een onderzoek naar een toekomstbestendige jeugdgezondheidszorg. Voorop staat wat betreft de GGD het belang voor de jeugd en hun ouders/verzorgers. Het onderzoek wordt onafhankelijk begeleid vanuit de gemeenten. De uitkomst van dit onderzoek en de besluiten die gemeenten naar aanleiding hiervan nemen, zijn ook van groot belang voor de GGD. De verwachting is dat de GGD zonder jeugdgezondheidszorg voornamelijk kennis- en netwerkpartner is op het terrein van de publieke

17 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern gezondheid. Mét jeugdgezondheidszorg voor 0-18-jarigen kan de GGD een meer proactieve rol vervullen als publieke organisatie in een veranderende wereld met raakvlakken met andere taken binnen de publieke gezondheidszorg en met het sociaal domein. 5.2.3. Nieuwe bestuursagenda In verband met de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026 vernieuwt het algemeen bestuur in 2026. Dit algemeen bestuur kan – in navolging van voorgaande algemeen besturen – besluiten een bestuursagenda voor de nieuwe bestuursperiode op te stellen. Het is aan het nieuwe algemeen bestuur om te besluiten waar de focus op ligt en welke onderwerpen daarin aan bod komen. Wij gaan ervan uit dat het algemeen bestuur daarbij de geleerde lessen en de zienswijzen van de raden in het oog houdt. 5.3. Beleidsmatige ontwikkelingen Onderstaand gaan wij in op enkele belangrijke beleidsmatige ontwikkelingen. Deze zijn ook benoemd in de Uitgangspuntennota 2027. Wij noemen deze nogmaals in deze programmabegroting, omdat deze onderwerpen van grote betekenis zijn voor het werk van de GGD in relatie tot de gemeenten. Wij gaan binnen enkele ontwikkelingen ook in op de in december 2025 verschenen landelijke nota gezondheidsbeleid. 5.3.1. Jeugdgezondheidszorg GGD NOG voert de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) voor de 4-18-jarigen uit in 21 van de 22 deelnemende gemeenten.

De JGZ voor de 0-4-jarigen is in de subregio’s belegd bij drie particuliere organisaties. De gemeente Apeldoorn voert de JGZ voor 0-18 jaar zelf integraal uit. GGD NOG heeft bij het dagelijks bestuur aangegeven dat de JGZ in de huidige vorm niet uitvoerbaar is voor de GGD. In februari 2025 hebben de portefeuillehouders jeugdgezondheidszorg daarom besloten tot het uitvoeren van een onderzoek naar een toekomstbestendige JGZ in de regio. Zie hiervoor hoofdstuk 5.2.2. Inhoudelijke en financiële gevolgen op korte termijn voor de GGD De uitkomsten van het onderzoek zijn op dit moment nog niet duidelijk. Dat betekent dat de uiteindelijk implementatie nog op zich laat wachten. In de tussentijd voert de GGD de JGZ in de huidige vorm uit. Dat betekent dat: • de mogelijkheid om binnen de bestaande opdracht en kaders de JGZ 4-18 te flexibiliseren nagenoeg afwezig is; • de laagdrempeligheid van het contact vanaf 4 jaar vermindert; • er een inefficiënte werkwijze is en risico’s op kinderen niet in beeld; De digitale systemen wijken onderling van elkaar af. Gegevensoverdracht van dossiers 18 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern vindt in belangrijke mate geautomatiseerd plaats, maar cruciale detailinformatie wordt niet automatisch van het ene in het andere systeem geladen; • personeel beperkt onderling inzetbaar is. De GGD maakt gebruik van verschillende systemen.

Hierdoor is het minder makkelijk om stafartsen en verpleegkundigen (bij uitval) uit de verschillende regio’s onderling in te zetten. We stellen voor om in afwachting van de definitieve uitkomsten van het onderzoek € 290.214 incidenteel aan extra kosten op te nemen in de inwonerbijdrage. Dit is nodig om de continuïteit van de dienstverlening niet in gevaar te brengen. Het aanvullende budget wordt ingezet voor extra formatie in de uitvoering, zoals artsen, verpleegkundigen en doktersassistenten. Dit geeft een sterkere basis om in te spelen op veranderende omstandigheden in de teams, zoals bij ziekte of vertrekkende medewerkers, waardoor de dienstverlening doorgang kan vinden en er minder kans is op achterstanden. Dit betekent een incidentele verhoging van de inwonerbijdrage van € 0,43 per inwoner in 2027 voor de deelnemende gemeenten, exclusief Apeldoorn. Dit nemen we op in de 1e begrotingswijziging 2027 die als bijlage is opgenomen in deze programmabegroting. Hiermee zijn de vier bovengenoemde knelpunten nadrukkelijk niet opgelost, maar worden enkele knelpunten enigszins verzacht. Gemeenteraden kunnen zienswijze indienen De raden hebben het recht om een zienswijze op de begrotingswijzing in te dienen, aangezien deze leidt tot een hogere inwonerbijdrage. Hiervoor geldt de twaalf weken-termijn (zie art 35 Wet gemeenschappelijke regelingen en art.

21 Gemeenschappelijke regeling GGD NOG). Dit kan tegelijk met de zienswijze-procedure voor de Programmabegroting 2027. De 1e begrotingswijziging 2027 is opgenomen op p. 73, in hoofdstuk 14, Bijlage C: Concept 1e begrotingswijziging 2027. 5.3.2. Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) In het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) maken overheid, zorg, welzijns- en maatschappelijke partijen afspraken om de zorg en welzijn beter toekomstbestendig te maken. In dit akkoord staat beschreven dat gezondheid medebepalend is voor de mate waarin we kunnen meedoen in de maatschappij en hoe zelfredzaam we zijn. Samenwerking tussen het sociaal domein en de publieke gezondheidszorg is nodig om mensen gezond te houden en voor een gelijkwaardige toegang tot welzijn en zorg. Roken, overgewicht, te weinig bewegen, eenzaamheid en mentale klachten hebben een grote impact op de gezondheid en daarmee op de ziektelast en zorgvraag. Daarom moet er aandacht zijn voor preventie, een gezonde leefomgeving en een sterk sociaal netwerk. 19 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern Enkele onderdelen van het AZWA zijn relevant voor de publieke gezondheid, zoals medische preventie door vaccinatie, de inrichting van ketenaanpakken, aandacht voor mentale gezondheid, de impuls voor Gezonde School en Nu Niet Zwanger en een betere aansluiting van de jeugdgezondheidszorg op andere netwerken.

Vanuit het AZWA wordt ook van de GGD inzet gevraagd; onder meer rondom voortzetting van de coördinatie van regionale ketenaanpakken en verdere investeringen in Nu Niet Zwanger en Gezonde School. Het spreekt vanzelf dat de specifieke invulling van de rol van de GGD in nauwe samenspraak met de gemeenten moet plaatsvinden. Met onze inzet in het kader van AZWA geeft de GGD invulling aan de inhoudelijke thema’s van de Bestuursagenda 2023-2027. Landelijke nota gezondheidsbeleid De gemeentelijke inspanningen – en die van andere partijen – in het kader van AZWA worden ondersteund door de nieuwe landelijke nota gezondheidsbeleid 2025-2028. Deze nota is in december 2025 openbaar gemaakt. De nota bevat vijf hoofdthema’s: • Kansrijk opgroeien • Terugdringen van gezondheidsachterstanden • Mentale gezondheid • Vitaal ouder worden • Gezonde leefomgeving De nota gaat uit van de visie dat het bevorderen en beschermen van gezondheid een integraal onderdeel moet zijn van bredere maatschappelijke doelstellingen. De aandacht verschuift van zorg naar gezondheid en welzijn. Dit vereist betere samenwerking tussen het sociaal en het zorgdomein. Vanuit het IZA en GALA is al gewerkt aan samenwerking tussen het sociaal en medisch domein via vijf ketenaanpakken.

Deze komen terug in het AZWA, waarin de ketenaanpakken zijn doorontwikkeld naar zogeheten basisfunctionaliteiten of op de ontwikkelagenda zijn gezet. Nota gemeentelijk gezondheidsbeleid Gemeenten moeten binnen twee jaar na openbaarmaking van deze landelijke nota een nota gemeentelijk gezondheidsbeleid vaststellen. De GGD kan ondersteuning bieden bij de totstandkoming van de nota’s gemeentelijk gezondheidsbeleid. Net zoals de GGD een rol kan vervullen rond de ketenaanpakken in relatie tot gezondheid en de kennis- en preventie-infrastructuur. De GGD kan regionale samenwerking faciliteren en een brug vormen tussen het medisch en sociaal domein. 20 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern De GGD is met gemeenten in gesprek hierover. 5.3.3. Voorbereiding op dreigende crises De Rijksoverheid zet samen met regionale en lokale overheden in op het vergroten van het veiligheidsbewustzijn en het versterken van de paraatheid voor een weerbare samenleving. Dit brengt een groter beroep op weerbaarheid en veerkracht van inwoners met zich mee. Ook de eerdergenoemde landelijke nota gezondheidsbeleid gaat in op het thema weerbaarheid. Inwoners moeten weten wat ze zelf kunnen doen en met hun omgeving afspraken maken over hulp in noodsituaties. De rol van de publieke gezondheidszorg is hierin belangrijk.

Door het bevorderen van fysieke én mentale gezondheid van inwoners draagt de publieke gezondheidszorg bij aan weerbaarheid op individueel, maatschappelijk en organisatorisch niveau. Hierdoor zijn inwoners fysiek én mentaal beter bestand tegen de impact van crises, rampen en andere bedreigingen, zo staat in de landelijke nota. De reguliere crisistaken van de GGD zijn infectieziektebestrijding, psychosociale hulpverlening, medische milieukunde en gezondheidsonderzoek na rampen. Daarnaast kan de GGD een rol spelen in het versterken van de weerbaarheid en veerkracht van inwoners. Ook heeft de GGD opschalingscapaciteit die ingezet kan worden ten tijde van een crisis. In de voorbereiding op onze taken tijdens een crisis werken wij nauw samen met de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland en met gemeenten. 5.3.4. Inzicht in wat de GGD doet Wij willen graag laten zien welke activiteiten wij uitvoeren en wat – voor zover mogelijk – de resultaten hiervan zijn (want zoals ook in het volgende hoofdstuk is toegelicht zijn niet altijd op korte termijn de resultaten van onze activiteiten zichtbaar). Dat betekent ook dat wij graag voor een gemeentelijke raadscommissie een toelichting willen geven op bepaalde ontwikkelingen wanneer daaraan behoefte is.

Andere instrumenten om te laten zien wat de GGD doet zijn onder meer het ontwikkelen van kengetallen en indicatoren en het instellen van een informele raadsadviescommissie. Ook willen wij in dit kader verwijzen naar onze Producten- en Dienstencatalogus op de website van de GGD en het Kompas Volksgezondheid. 21 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern Kengetallen en indicatoren Raden vragen de GGD meer inzicht te bieden in de prestaties van de GGD. Hierdoor kan de raad de kaderstellende en controlerende rol op een goede wijze toepassen. Wij hebben daartoe, samen met gemeenten, het project ‘Kengetallen en indicatoren’ gestart. Dit project heeft als doel om de activiteiten van de GGD inzichtelijk te maken voor de gemeenteraden. De focus van de werkgroep ligt op de speerpunten uit de bestuursagenda. Zie ook hoofdstuk 6 van deze programmabegroting over kengetallen en indicatoren en bijlage D. Raadsadviescommissie Op voorstel van de gezamenlijke raden in de regio kan het algemeen bestuur een gemeenschappelijke raadsadviescommissie instellen. Aangezien een gemeente in de regio Noord- en Oost-Gelderland expliciet heeft aangegeven geen raadsadviescommissie te willen, is een informele raadsadviescommissie het alternatief. De Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG) is gestart met een informele adviescommissie.

De VNOG doet hiermee ervaring op en dit wordt in de eerste helft 2026 geëvalueerd. Wij kunnen hierbij aansluiten en hiervan leren. Indien de VNOG doorgaat met de informele adviescommissie kan ook onderzocht worden of het wenselijk is om een gezamenlijke raadsadviescommissie in te stellen. 22 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern 6. Indicatoren en kengetallen Om gemeenten te ondersteunen is het noodzakelijk om (trends in) de gezondheidssituatie inzichtelijk te maken. Dit biedt aanknopingspunten voor het formuleren van de doelstellingen op de korte-, middellange – en lange termijn. Met dit inzicht kunnen we gericht sturen. Dit brengen we in deze begroting overzichtelijk in beeld aan de hand van drie onderdelen: • Outcome-indicatoren: hoe staat het met de gezondheid van inwoners? • Kengetallen: wat doet de GGD concreet en welke prestaties leveren we? • Middelen: wat kost deze inzet? In de vorige programmabegroting zijn verschillende outcome-indicatoren opgenomen op basis van de prioriteiten uit de Bestuursagenda 2023 – 2027. Deze indicatoren sluiten aan bij de Bestuursagenda 2023-2027. Deze worden in deze programmabegroting aangevuld met de eerste resultaten van het project Kengetallen en Indicatoren, dat samen met gemeenten wordt vormgegeven. Vanwege de omvang van dit onderdeel is er dit jaar voor gekozen dit in de bijlage plaatsen.

Wij verwijzen u voor de indicatoren en kengetallen daarom naar bijlage D op bladzijde 78. Meer informatie over welke activiteiten de GGD uitvoert is te vinden in onze producten- en dienstencatalogus. Meer kengetallen zijn te vinden op de website van het Kompas Volksgezondheid. 23 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern PROGRAMMAPLAN Inleiding In het programmaplan staat per programma op hoofdlijnen wat de GGD in 2027 wil bereiken, wat ervoor wordt gedaan en wat het kost. Deze programmabegroting kent de volgende programma’s: - Jeugdgezondheid - Algemene Gezondheidszorg - Kennis en Expertise - Inwonerbijdrage en Organisatieprojecten, en - Overhead. Deze programma’s dragen bij aan het realiseren van de prioriteiten uit de Bestuursagenda 2023- 2027. Bij de programma’s geven wij aan, aan welke prioriteiten deze bijdragen. De GGD ontvangt voor het uitvoeren van de basistaken van de 22 deelnemende gemeenten een inwonerbijdrage. De lasten van deze basistaken presenteren we conform BBV bij de programma’s waar de lasten worden gerealiseerd. De inwonerbijdrage presenteren we als één bedrag bij het programma inwonerbijdrage en organisatieprojecten. Hierdoor zijn de gerealiseerde resultaten per programma negatief. Het programma inwonerbijdrage en organisatieprojecten heeft een positief gerealiseerd resultaat van € 18.457.000.

Bestuursagenda 2023-2027 is richtinggevend Zoals hiervoor aangegeven, staat in het programmaplan op hoofdlijnen wat de GGD in 2027 wil bereiken. Richtinggevend voor de doelstellingen op het terrein van de publieke gezondheidszorg zijn de prioriteiten uit de Bestuursagenda. Deze prioriteiten zijn: • Vergroten van gelijke kansen op gezondheid voor iedereen • Mentale gezondheid • Gezonde fysieke en sociale leefomgeving • Gezonde leefstijl. Deze prioriteiten uit de Bestuursagenda zijn vertaald in outcome-indicatoren (zie bijlage D). Om deze ‘outcome’ te bereiken hebben wij voor deze prioriteiten ambities geformuleerd voor 2027. Wij rapporteren hierover in de bestuursrapportages aan het algemeen bestuur. Bij de specifieke programma’s is te lezen welke activiteiten wij in het kader van deze ambities uitvoeren. Voor een aantal activiteiten zijn in bijlage D ook kengetallen geformuleerd. De prioriteiten komen ook terug in de in december 2025 verschenen landelijke nota gezondheidsbeleid. De visie daarin is, dat het bevorderen en beschermen van gezondheid een 24 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern integraal onderdeel moet zijn van bredere maatschappelijke doelstellingen. Dit vereist betere samenwerking tussen het sociaal en het gezondheidsdomein. Deze samenwerking wordt ook genoemd in het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA).

De landelijke nota gezondheidsbeleid ziet hierin een belangrijke rol voor de directeur publieke gezondheid (DPG): “De DPG is de schakel tussen openbaar bestuur, zorg, sociaal domein en veiligheid en participeert actief in vele netwerken tussen deze sectoren. Omdat gezond- heidswinst op meerdere beleidsterreinen kan worden behaald, kiezen DPG’en voor een integrale benadering bij het aanpakken van gezondheidsproblemen.” Om als GGD als publieke organisatie hierin een proactieve rol te kunnen vervullen is het nodig dat de GGD hiervoor voldoende is toegerust. Ambities Voor datgene wat wij willen bereiken in 2027 formuleren wij ambities, samenhangend met de prioriteiten uit de Bestuursagenda 2023-2027. Vergroten van gelijke kansen op gezondheid voor iedereen Er zijn verschillen in gezondheid tussen diverse groepen van de bevolking en die verschillen lijken zelfs groter te worden. Daar willen we wat aan doen. Wij streven ernaar onze activiteiten op het terrein van de maatschappelijke zorg (zorgmijders, woningvervuilers etc.) uit te breiden naar meer gemeenten. Daarnaast streven wij naar een groter bereik onder (jeugdige) nieuwkomers en op het speciaal onderwijs. Ook willen wij de vaccinatiegraad bevorderen en werken wij aan de inrichting van een vaccinatiecentrum voor volwassenen. Mentale gezondheid Mentale gezondheid en veerkracht zijn essentieel om gezond te kunnen leven.

Daar willen we aan meewerken. Wij streven ernaar alle gemeenten in Noord- en Oost-Gelderland te ondersteunen bij het vormgeven van beleid op het terrein van suïcidepreventie. Daarnaast werken wij met gemeenten, veiligheidsregio en andere netwerkpartners aan het versterken van de veerkracht en de weerbaarheid van de inwoners van de regio. Ook voor onze jonge inwoners hebben wij veel aandacht voor het verbeteren van de mentale gezondheid. Gezonde fysieke en sociale leefomgeving De leefomgeving heeft grote invloed op de (ervaren) gezondheid van mensen. Daar willen we aan meewerken. 25 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern Wij adviseren gemeenten over vraagstukken op het raakvlak van milieu en gezondheid en streven ernaar het aantal adviezen in het kader van de Omgevingswet uit te breiden. Verder willen wij het aantal actieve casussen van het team Vangnet, Informatie en Advies (VIA) – op basis van de huidige deelname door gemeenten – op hetzelfde niveau houden. Gezonde leefstijl Een gezonde leefstijl voorkomt veel gezondheidsproblemen. Daar willen wij aan meewerken. Wij streven ernaar om – in afstemming met gemeenten en andere ketenpartners – zo goed mogelijk invulling te geven aan de coördinatie van de regionale kennis- en preventie- infrastructuur en de ketenaanpakken op het gebied van gezondheid.

Daarnaast willen aanwezig zijn in de gemeenten voor alle kinderen, jongeren en hun ouders voor informatie en advies bij het opgroeien en opvoeden. Wij bereiden ons voor op de noodzakelijke aanpassing als gevolg van de besluiten van de gemeenten over de toekomstbestendige Jeugdgezondheidszorg. Bedrijfsvoering Om nog meer inzicht te bieden in het werk van de GGD op het terrein van de publieke gezondheid werken wij aan de doorontwikkeling van kengetallen en indicatoren en van de producten- en dienstencatalogus van de GGD. Deze ontwikkelingen verbinden wij met onze planning- en controlcyclus. Tot slot In onze ambities noemen wij enkele activiteiten. Onze activiteiten zijn echter niet een-op-een in te delen binnen de prioriteiten van de Bestuursagenda. Jeugdgezondheidszorg verbetert bijvoorbeeld een gezonde leefstijl, heeft oog voor de mentale gezondheid en vergroot de gelijke kansen op gezondheid. Gezondheidsbevordering bevordert de leefstijl, maar kan ook van betekenis zijn voor de mentale gezondheid. Een activiteit van de GGD kan dus op meerdere prioriteiten uit de Bestuursagenda invloed hebben. Bij de diverse programma’s geven wij aan op welke prioriteiten uit de Bestuursagenda deze activiteiten invloed hebben.

De integrale werking van de activiteiten van de GGD werkt ook door op de integrale benadering bij het aanpakken van gezondheidsproblemen, zoals genoemd in de landelijke nota gezondheidsbeleid. Indicatoren en kengetallen bij de ambities en prioriteiten uit de Bestuursagenda In bijlage D vindt u de doelen die richting geven aan het werk van de GGD en enkele daarbij behorende activiteiten met kengetallen. Uiteraard doet de GGD meer dan alleen de activiteiten 26 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern die bij de kengetallen zijn genoemd. Eerder al verwezen wij naar onze Producten- en Dienstencatalogus. 27 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern 7. Programma Jeugdgezondheid 7.1. Wat willen we bereiken? De jeugdgezondheid heeft als collectieve opdracht het bewaken, beschermen en bevorderen van de gezondheid van de jeugd in de gemeenten. Daarnaast monitort de jeugdgezondheid kinderen op individueel niveau. Hierdoor is het mogelijk om kinderen in een kwetsbare situatie te signaleren en samen met de jeugdige/de ouders af te stemmen welke vervolgstappen gezet worden. Daarbij werkt de GGD samen met (lokale) netwerken. Het is in het belang van kinderen, jongeren en hun ouders om de Jeugdgezondheidszorg integraal te organiseren.

De jeugdgezondheid gaat uit van de eigen kracht van gezinnen (ouders en kinderen) en hun omgeving op basis van het concept van positieve gezondheid. 7.2. Wat gaan we ervoor doen? A. Wettelijke GGD-taken • Gemeenten laten de beleidsadvisering vanuit de jeugdgezondheidszorg uitvoeren door de GGD, in samenhang met de algemene taken van de GGD bij monitoring, signalering en advisering (Wet publieke gezondheid). B. Wettelijke gemeentelijke taken die de GGD uitvoert • Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het actief aanbieden van jeugdgezondheidszorg aan alle kinderen en jongeren tot 18 jaar (Wet publieke gezondheid - Wpg). Het Basispakket Jeugdgezondheidzorg geeft aan welke activiteiten beschikbaar moeten zijn (zie het Besluit publieke gezondheid). Dit is uitgewerkt in het landelijk professioneel kader JGZ en landelijke professionele richtlijnen. De uitvoering van de jeugdgezondheidszorg sluit aan op de ontwikkelingen in het sociaal domein. In de regio NOG hebben 21 gemeenten de uitvoering van de jeugdgezondheidszorg voor 4-18-jarigen opgedragen aan de GGD. (Prioriteiten Bestuursagenda: Vergroten van gelijke kansen op gezondheid, Mentale gezondheid, Gezonde Leefstijl). • Voor de kinderen binnen de doelgroep nieuwkomers is bij de uitvoering van de reguliere jeugdgezondheidszorg een extra inspanning van de GGD nodig.

(Prioriteiten Bestuursagenda: Vergroten van gelijke kansen op gezondheid, Mentale gezondheid, Gezonde Leefstijl). • De jeugdgezondheidszorg draagt bij aan preventie en jeugdhulp op grond van de Jeugdwet. Op verzoek van gemeenten voert de GGD deze preventieve activiteiten uit. (Prioriteiten Bestuursagenda: Mentale gezondheid, Gezonde leefstijl). • De GGD voert het rijksvaccinatieprogramma (RVP) uit voor de 4-18-jarigen. De uitvoering van het RVP is gekoppeld aan de uitvoering van de jeugdgezondheidszorg. (Prioriteit Bestuursagenda: Vergroten van gelijke kansen op gezondheid). D. Taken die de GGD in opdracht van derden uitvoert ➢ | De GGD voert de jeugdgezondheidszorg voor asielzoekers uit op basis van een landelijke overeenkomst met het Centraal orgaan Opvang Asielzoekers (COA). (Prioriteit Bestuursagenda: Vergroten van gelijke kansen op gezondheid). 7.3.

| Wat mag het kosten? Realisatie | 1e Rekening van baten en lasten per | 2025 | begrotings | Programma | Meerjaren | Meerjaren | Meerjaren programma | (concept) | wijziging | begroting | raming | raming | raming 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Jeugdgezondheid Baten | 1.741 | 1.731 | 1.501 | 1.426 | 1.426 | 1.426 Lasten | 7.568 | 8.318 | 8.324 | 8.272 | 8.272 | 8.272 Gerealiseerd saldo baten en lasten | -5.827 | -6.587 | -6.823 | -6.846 | -6.846 | -6.846 Dotatie reserve | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekking reserve | 40 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Gerealiseerd resultaat | -5.787 | -6.587 | -6.823 | -6.846 | -6.846 | -6.846 28 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern 29 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern 8. Programma Algemene gezondheidszorg 8.1. Wat willen we bereiken? Het programma Algemene gezondheidszorg bestaat uit een groot aantal verschillende producten. Gemeenschappelijk doel is het bevorderen, bewaken en beschermen van de gezondheid van de bevolking in de regio, met speciale aandacht voor risicogroepen. 8.2. Wat gaan we ervoor doen? A. Wettelijke GGD-taken • De wettelijke taken in dit programma betreffen de infectieziektebestrijding (waaronder de coronabestrijding), medisch milieukundige zorg, algemene technische hygiënezorg en psychosociale hulp bij rampen (Wet publieke gezondheid).

(Prioriteiten Bestuursagenda: Vergroten van gelijke kansen op gezondheid, Mentale gezondheid, Gezonde fysieke en sociale leefomgeving). • De GGD draagt bij aan de geneeskundige hulpverlening in de regio (GHOR, Wet veiligheidsregio’s). • De gemeenten zien toe op de naleving van de kwaliteitseisen voor kinderopvang. Zij wijzen de GGD aan als toezichthouder (Wet Kinderopvang). (Prioriteit Bestuursagenda: Gezonde fysieke en sociale leefomgeving). • Voor de doelgroep statushouders (vluchtelingen die in de gemeenten zijn gehuisvest) is bij de uitvoering van reguliere taken een extra inspanning van de GGD nodig. Daarbij gaat het vooral om infectieziektebestrijding, seksuele gezondheid en gezondheidsbevordering (Wet publieke gezondheid). (Prioriteiten Bestuursagenda: Vergroten van gelijke kansen op gezondheid, Mentale gezondheid, Gezonde Leefstijl). • De GGD adviseert – mede in het kader van de Omgevingswet – gemeenten en inwoners over de wijze waarop zij gezondheidsrisico’s door milieufactoren zo veel mogelijk kunnen beperken en voorkomen. (Prioriteit Bestuursagenda: Gezonde fysieke en sociale leefomgeving). B. Wettelijke gemeentelijke taken die de GGD uitvoert • De GGD voert de lijkschouw uit voor de gemeenten, als onderdeel van de forensische geneeskunde (Wet op de lijkbezorging).

• De GGD is belast met het kwaliteitstoezicht op de uitvoering van de maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015), op basis van een overeenkomst. (Prioriteit Bestuursagenda: Gezonde fysieke en sociale leefomgeving). • | In opdracht van een aantal gemeenten voert de GGD taken uit voor bemoeizorg, toegang beschermd wonen en maatschappelijke zorg (Wet maatschappelijke ondersteuning 2015). (Prioriteiten Bestuursagenda: Vergroten van gelijke kansen op gezondheid, Mentale Gezondheid, Gezonde fysieke en sociale leefomgeving). D. Taken die de GGD in opdracht van derden uitvoert • | De GGD verzorgt reizigersadvisering en | -vaccinaties voor burgers. (Prioriteit Bestuursagenda: Gezonde leefstijl). • | Het ministerie van VWS heeft de GGD belast met de inspectie en vergunningverlening voor het aanbrengen van tatoeages en piercings (op basis van de Warenwet). (Prioriteit Bestuursagenda: Gezonde fysieke en sociale leefomgeving). • | De GGD ontvangt van VWS een subsidie voor de uitvoering van aanvullende seksuele gezondheidszorg. (Prioriteit Bestuursagenda: Gezonde leefstijl | ). • | De GGD verzorgt de medische begeleiding bij het gebruik van PrEP door een specifieke doelgroep met een verhoogd risico op hiv. (Prioriteit Bestuursagenda: Vergroten van gelijke kansen op gezondheid).

• | De GGD voert forensisch medisch onderzoek uit voor politie en justitie, als onderdeel van de forensische geneeskunde. • | In opdracht van het RIVM voert GGD NOG de Doetinchemstudie uit, een langlopende cohortstudie (bevolkingsonderzoek). • | De GGD voert de publieke gezondheidszorg asielzoekers uit op basis van een landelijke overeenkomst met het Centraal orgaan Opvang Asielzoekers (COA). (Prioriteiten Bestuursagenda: Vergroten van gelijke kansen op gezondheid, Mentale Gezondheid, Gezonde Leefstijl). 8.3. | Wat mag het kosten? Realisatie | 1e Rekening van baten en lasten per | 2025 | begrotings | Programma | Meerjaren | Meerjaren | Meerjaren programma | (concept) | wijziging | begroting | raming | raming | raming 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Algemene Gezondheid Baten | 15.527 | 10.244 | 10.707 | 10.707 | 10.707 | 10.707 Lasten | 14.277 | 11.185 | 11.540 | 11.540 | 11.540 | 11.540 Gerealiseerd saldo baten en lasten | 1.250 | -941 | -833 | -833 | -833 | -833 Dotatie reserve | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekking reserve | 53 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Gerealiseerd resultaat | 1.303 | -941 | -833 | -833 | -833 | -833 30 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern 9. Programma Kennis- en Expertise 9.1.

| Wat willen we bereiken? De GGD biedt gemeenten inzicht in de gezondheidssituatie van de inwoners van de gemeenten, geeft integraal beleidsadvies en advies over gebruik van effectief gebleken interventies die leiden tot verbetering van leefstijl en gezonder gedrag van de bevolking. 9.2. | Wat gaan we ervoor doen? A. Wettelijke GGD-taken • | De gemeenten laten een aantal taken voor de publieke gezondheid (het onderzoek van de gezondheidssituatie van de bevolking, beleidsadvisering, bijdragen aan preventieprogramma’s en gezondheidsbevordering en preventieve ouderengezondheidszorg) uitvoeren door de GGD (Wet publieke gezondheid). (Prioriteiten Bestuursagenda: Vergroten van gelijke kansen op gezondheid, Mentale Gezondheid, Gezonde Leefstijl). C. Autonome gemeentelijke taken die de GGD in opdracht van de gemeenten uitvoert • | Academische werkplaats AGORA, een samenwerkingsverband met Wageningen University & Research, voert onderzoeken uit voor gemeenten, die deels boven de afgesproken basistaken uitgaan en afzonderlijk worden bekostigd. Dit geldt ook voor het Evaluatiebureau publieke gezondheid, dat voortkomt uit AGORA. 9.3.

| Wat mag het kosten? Realisatie | 1e Rekening van baten en lasten per | 2025 | begrotings | Programma | Meerjaren | Meerjaren | Meerjaren programma | (concept) | wijziging | begroting | raming | raming | raming 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Kennis & Expertise Baten | 2.288 | 2.100 | 2.197 | 2.197 | 2.197 | 2.197 Lasten | 3.223 | 2.812 | 2.874 | 2.986 | 2.874 | 2.874 Gerealiseerd saldo baten en lasten | -935 | -712 | -677 | -789 | -677 | -677 Dotatie reserve | 28 | 28 | 28 | 28 | 28 | 28 Onttrekking reserve | 13 | 0 | 0 | 112 | 0 | 0 Gerealiseerd resultaat | -950 | -740 | -705 | -705 | -705 | -705 31 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern 10. | Inwonerbijdrage en organisatieprojecten 10.1. | Wat willen we bereiken? In dit programma staan de kosten en opbrengsten van: • | organisatie-ontwikkelingstrajecten binnen de GGD • | nog te realiseren, niet gespecificeerde omzet van plusopdrachten • | de inwonerbijdrage van gemeenten voor de uitvoering van de basistaken van de GGD. 10.2. | Wat gaan we ervoor doen? A. Wettelijke GGD-taken • | De colleges van burgemeester en wethouders van gemeenten in een veiligheidsregio, treffen een gemeenschappelijke regeling voor de instelling en instandhouding van een regionale gezondheidsdienst in die regio (Wet publieke gezondheid).

De wet schrijft voor dat de gemeenten een aantal taken voor de publieke gezondheid laten uitvoeren door de GGD. 10.3. | Wat mag het kosten? Realisatie | 1e Rekening van baten en lasten per | 2025 | begrotings | Programma | Meerjaren | Meerjaren | Meerjaren programma | (concept) | wijziging | begroting | raming | raming | raming 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Inwonerbijdrage en projecten Baten | 17.311 | 18.333 | 18.814 | 18.814 | 18.814 | 18.814 Lasten | 0 | 382 | 357 | 357 | 357 | 357 Gerealiseerd saldo baten en lasten | 17.311 | 17.951 | 18.457 | 18.457 | 18.457 | 18.457 Dotatie reserve | 170 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekking reserve | 46 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Gerealiseerd resultaat | 17.187 | 17.951 | 18.457 | 18.457 | 18.457 | 18.457 32 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern 11. | Overhead 11.1. | Wat willen we bereiken? Vanuit onze overhead dragen wij zorg voor: - | het vormgeven van de bedrijfsprocessen ter ondersteuning van het primaire proces; - | het ondersteunen van het management en het bestuur van de GGD; - | het agenderen en oppakken van maatschappelijke en bestuurlijke vraagstukken op het terrein van de publieke gezondheidszorg; - | het voldoen aan alle wettelijke verplichtingen zoals BBV en aanbestedingswet; - | het beschikbaar stellen van middelen aan personeel voor het uitvoeren van de dienstverlening. 11.2.

| Wat gaan we ervoor doen? • | Advisering en ondersteuning voor de bestuurlijke besluitvorming. • | Het agenderen en oppakken van maatschappelijke en bestuurlijke vraagstukken op het gebied van de publieke gezondheid. 11.3. | Wat mag het kosten? Realisatie | 1e Rekening van baten en lasten per | 2025 | begrotings | Programma | Meerjaren | Meerjaren | Meerjaren programma | (concept) | wijziging | begroting | raming | raming | raming 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Overhead Baten | 475 | 287 | 299 | 299 | 299 | 299 Lasten | 11.093 | 9.970 | 10.395 | 10.372 | 10.372 | 10.372 Gerealiseerd saldo baten en lasten | -10.618 | -9.683 | -10.096 | -10.073 | -10.073 | -10.073 Dotatie reserve | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekking reserve | 49 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Gerealiseerd resultaat | -10.569 | -9.683 | -10.096 | -10.073 | -10.073 | -10.073 33 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern 34 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern PARAGRAFEN 12.

Paragrafen Op basis van artikel 9 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) bevat deze begroting drie paragrafen met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten: • weerstandsvermogen en risicobeheersing (inventarisatie weerstandcapaciteit, inventarisatie risico’s en beleid); • financiering (treasurybeleid); • bedrijfsvoering (bedrijfsprocessen om de beleidsdoelstellingen te realiseren en de sturing en beheersing daarvan). De andere paragrafen uit artikel 9 zijn niet van toepassing voor GGD Noord- en Oost-Gelderland. Dit geldt ook voor de paragraaf verbonden partijen. De GGD kent ook geen verbonden partijen in de zin van de wet, d.w.z. waar de GGD bestuurlijke invloed en financieel belang heeft. 12.1. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding In deze paragraaf geven wij weer hoe robuust de financiële positie is. Het weerstandsvermogen is het vermogen van GGD NOG om financiële tegenvallers op te vangen, zonder dat de continuïteit van de GGD in gevaar komt. Het weerstandsvermogen wordt bepaald op basis van de relatie tussen: • de weerstandscapaciteit, d.w.z. de middelen en mogelijkheden om niet begrote kosten te dekken, en • alle risico’s waarvoor geen specifieke maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn voor de financiële positie.

In het kader van de vernieuwing van de BBV is een uniforme basisset financiële kengetallen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing voorgeschreven. Voor GGD NOG zijn de onderstaande kengetallen van toepassing: • Netto Schuldquote: de netto schuld gedeeld door de totale inkomsten; • Solvabiliteit: eigen vermogen gedeeld door het totale vermogen; • Structurele exploitatieruimte: het structurele exploitatiesaldo in percentage van de totale baten. Kengetal | realisatie | begroot | begroot 2025 | 2026 | 2027 Netto schuld quote | -7,1% | -5,0% | -4,1% Solvabiliteit | 30,6% | 28,6% | 27,4% Structurele exploitatieruimte | 0,0% | 0,0% | 0,0% Weerstandscapaciteit en risico’s De op 22 november 2018 door het algemeen bestuur vastgestelde belangrijkste risico’s voor de GGD in het kader van het risicomanagement zijn in 2024 opnieuw beoordeeld. Op 20 november 2024 heeft het algemeen bestuur onderstaande risico’s als belangrijkste risico’s voor de GGD in het kader van het risicomanagement vastgesteld. 1. inhoudelijke risico’s en risico’s met betrekking tot opbrengsten: a. | wijziging wetgeving b. | uitbraak infectieziekte/tbc c. | gemeenten laten taken niet door de GGD uitvoeren d. | omzetdaling/minder opdrachten e. | morele verplichting voor uitvoering van taken die niet kostendekkend zijn 2. risico’s vanwege personele omstandigheden: a. | ziekteverzuim boven 4% b.

| WW-verplichting c. | arbeidsmarktkrapte/leeftijdsopbouw 3. risico’s vanuit de bedrijfsvoering: a. | Imago risico b. | technologische ontwikkeling c. | aanbestedingsrisico ICT d. | informatieveiligheid De belangrijkste aanpassingen is de toevoeging van informatieveiligheid als belangrijkste risico. Deze risico’s zijn gekwantificeerd voor de bepaling van het weerstandsvermogen. Voor de inwonerbijdrage Jeugdgezondheid worden de gemeenten geacht zelf een reserve aan te houden. Bij eventueel uittreden komt er een frictiebijdrage die de kosten voor de andere gemeenten dekt. Het algemeen bestuur heeft 11 juli 2024 vastgesteld dat de weerstandscapaciteit minimaal 95% en maximaal 105% bedraagt van het weerstandsvermogen. De berekening is bij het opstellen van de jaarstukken in januari 2026 geactualiseerd. Risico’s Om het benodigde weerstandsvermogen te bepalen hanteren wij als definitie van een risico: een gebeurtenis of omstandigheid met mogelijk nadelige financiële gevolgen voor de organisatie.

35 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern Beleid weerstandscapaciteit en de risico’s Percentage weerstandscapaciteit Berekening percentage weerstandscapaciteit | 31-12-2025 Weerstandscapaciteit (materieel gezien) | 1.104.000 Voorstel tot onttrekking bij jaarrekening 2025 | 23.000 Stand weerstandsvermogen bij GGD na voorstel | 1.127.000 Weerstandsvermogen aan te houden bij de GGD per 31-12-2024 | 1.127.000 Percentage weerstandscapaciteit | 98% Benodigd weerstandsvermogen structurele exploitatierisico’s Omschrijving risico | in € 1 Inhoudelijke risico's en risico’s m.b.t. opbrengsten | 2.369.000 2 Risico's vanwege personele omstandigheden | 2.250.000 3 Risico’s vanuit de bedrijfsvoering | 1.076.000 Totaal risico | 5.695.000 Kans dat risico's zich gelijk voordoen | 50% Totaal risico GGD NOG | 2.847.000 Af post onvoorzien in exploitatie ( 4 jaar) | 1.720.000 Aan te houden weerstandsvermogen | 1.127.000 Bij de opstelling van de jaarstukken 2025 is het weerstandsvermogen geactualiseerd. De berekening is gemaakt op basis van de begroting voor het jaar 2026.. Het percentage weerstandscapaciteit is 98%. In euro’s is het weerstandsvermogen € | 23.000 te laag. Bij de jaarrekening 2025 is een voorstel gedaan om uit het voordelig saldo € 23.000 toe te voegen aan de algemene reserve. Daarmee wordt de weerstandscapaciteit 100%. 12.2.

| Financiering Inleiding Deze paragraaf omvat de beleidsvoornemens voor het risicobeheer van de financieringsportefeuille. De financieringsparagraaf geeft kaders voor het transparant maken en daarmee voor het sturen, beheersen en controleren van de financieringsfunctie. Het algemeen bestuur van de GGD heeft een Treasurystatuut vastgesteld waarin de volgende uitgangspunten zijn vastgelegd. • | zoveel mogelijke interne financiering; • | een risicomijdende gedragslijn; • | rekening houdend met deze randvoorwaarden, het optimaliseren van de renteresultaten. 36 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern 37 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern Schatkistbankieren en financiering De Wet schatkistbankieren schrijft voor dat de decentrale overheden, waaronder de GGD, al hun overtollige liquide middelen en beleggingen aanhouden bij het ministerie van Financiën. Daarmee zijn de mogelijkheden om de renteresultaten te optimaliseren uitgeput. Wij verwachten dat het ook in 2026 niet nodig is externe financieringsmiddelen aan te trekken. De GGD kan volledig gebruik maken van interne financiering. Kapitaalgoederen De kapitaalgoederen van de GGD betreffen medische apparatuur, kantoorinventaris, ICT- en telefoniemiddelen. De rekening 2025 heeft per 31-12-2025 een boekwaarde van kapitaalgoederen van € 956.000.

Op 19 november 2026 bieden wij bij een wijziging op de Programmabegroting 2027 het algemeen bestuur een geactualiseerde Staat van activa aan. 12.3. Openbaarheidsparagraaf De Wet open overheid (Woo), die op 1 mei 2023 gedeeltelijk in werking is getreden, heeft tot doel een transparante overheid te bevorderen en de informatiehuishouding op orde te brengen. De Woo geldt ook voor gemeenschappelijke regelingen zoals GGD NOG. Het is verplicht om in de begrotingsstukken in een openbaarheidsparagraaf aan te geven hoe het staat met de uitvoering van de Woo. Dit biedt een basis voor het algemeen bestuur om de uitvoering van de Woo te controleren. Woo-contactpersoon GGD NOG heeft team Communicatie aangewezen als Woo-contactpersoon. Ook is informatie ingevoerd voor de Woo-index, een soort verwijsindex die in de plaats is gekomen van het oorspronkelijk beoogde publicatiesysteem van het rijk (PLOOI). Dit moet nog worden uitgewerkt. Plan van aanpak verdere invoering Woo Voor de verdere invoering van de Woo is een plan van aanpak opgesteld. Dit betreft ook de actieve openbaarmaking van de bestuursinformatie (de wettelijke verplichting hiertoe wordt gefaseerd ingevoerd) en het stroomlijnen van de afhandeling van Woo-verzoeken. 12.4.

Bedrijfsvoering In de Uitgangspuntenbrief 2027 en elders in deze programmabegroting zijn onderwerpen aan bod gekomen die relevant zijn voor de Bedrijfsvoering in 2027. FINANCIËLE BEGROTING 13. | Financiële uitgangspunten Uitgangspuntennota 2027 In november 2025 hebben wij een brief met de uitgangspunten voor de begroting 2027 toegezonden aan de raden van de gemeenten. 13.1. | Indexering Methodiek Ons uitgangspunt bij indexeren is dat de index in relatie staat tot de werkelijke ontwikkeling van de kosten. Dat houdt in dat wij de kosten voor het komende jaar begroten mét indexering. Het algemeen bestuur heeft in zijn vergadering van 21 november 2019 de aangepaste indexeringssytematiek vastgesteld. Deze systematiek gaat uit van: • | het basisjaar is het jaar van de begroting minus twee jaar; • | de indexcijfers uit de CPB kortetermijnraming van december; • | de verdeling van de kosten in 70% loonkosten (loonvoet sector overheid) en 30% materiële kosten (prijs overheidsconsumptie, netto materieel). Als de vergelijking met de ontwikkeling van de inkomsten uit het Gemeentefonds daartoe naar oordeel van het algemeen bestuur aanleiding geeft, dan kan het AB besluiten een bezuinigingsopdracht te geven. Het uitgangspunt is dat een eventuele bezuinigingsopdracht gebaseerd is op een discussie over de inhoud en omvang van het takenpakket van de GGD.

Wij handhaven de inspanningsverplichting van de afgelopen jaren tot het “inverdienen” van de indexering. Index 2027 In de Uitgangspuntennota 2027 zijn wij uitgegaan van een gewogen index van 4,11%. We maken gebruik van de indexcijfers van de septembercirculaire 2025. De gebruikte indexcijfers voor 2027 zijn: Loonkosten: | 5,1% | (loonvoet sector overheid CPB 202 | 5 en septembercirculaire 202 | 5) Materiële kosten: 2,2% | (prijs overheid consumptie netto materiaal CPB 202 | 5 en septembercirculaire 202 | 5) 38 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern Indexcijfers 2027, gebaseerd op | septembercirculaire 2025) Ontwik- | Indexcijfer | Indexering Omschrijving | kelingen | 2027 | begroting 2026 | 2027 Loonkostenindex | -0,30% | 5,10% | 4,80% Materiële kostenindex | 0,30% | 2,20% | 2,50% Gewogen Index | -0,12% | 4,23% | 4,11% De kosten van de GGD bestaan voor 70% uit loonkosten en 30% uit materiële kosten. De bovenstaande berekening leidt tot het volgende indexeringsvoorstel voor inwonerbijdrage deelnemende gemeenten: Gewogen index loonkosten 0,7 * 4,80% + materiële kosten 0,3 * 2,50% = 4,11%. 13.2. | Mutaties inwonerbijdrage 2027 Het algemeen heeft in haar vergadering van 27 november 2025 besloten over de uitvoering van het rijksvaccinatieprogramma. Een onderdeel van dit besluit is de verhoging van de inwonerbijdrage van 2027 met € 526.000.

De cao SGO 2025-2027 is per 1 april 2025 ingegaan. De loonsverhoging in deze cao is veel lager dan de loonindex die we hebben gebruikt bij het bepalen van de inwonerbijdrage in de programmabegroting 2025. De verwachting was dit in de CPB-kortetermijnraming van september 2025 werd rechtgetrokken. In de ontwikkeling 2026 zien we echter slechts een kleine correctie van 0,3%. Dat is ruim minder dan het incidentele cao-voordeel zoals wij dit presenteren in onze rapportages. We gaan ervan uit dat € 325.000 van het cao-voordeel structureel is. De inwonerbijdrage 2027 is met € 325.000 verlaagd. Inwonerbijdrage Als gevolg van de geactualiseerde indexcijfers wijzigt de inwonerbijdrage van de deelnemende gemeenten. Wij gaan in deze programmabegroting 2027 uit van de inwonertallen per 31 december 2025. Bij de inwonerbijdrage maken wij onderscheid tussen: • | de bijdrage voor de A-taken voor publieke gezondheidszorg die worden bekostigd uit de inwonerbijdrage van alle gemeenten, en • | de B-taak Jeugdgezondheidszorg 4 - 18-jarigen die wordt bekostigd uit een inwonerbijdrage van 21 gemeenten (Apeldoorn laat vanaf 2017 de jeugdgezondheidszorg uitvoeren door het Centrum voor Jeugd en Gezin Apeldoorn).

39 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern Voor 2027 leidt dit tot de volgende inwonerbijdragen voor de gemeenten | : Omschrijving | Totaal | Per | Totaal | Per Aantal | inwoner | Inwoner | Aantal | inwoner | Inwoner inwoners | bijdrage | in € | inwoners | bijdrage | in € in € | in € Inwoneraantal 31-12-2024 | 848.475 | 679.912 Toename inwoners | 3.412 | 2.753 Inwoneraantal 31-12-2025 | 851.887 | 682.665 Programma begroting 2026 | 848.475 | 9.449.824 | 11,137 | 679.912 | 8.365.884 | 12,304 Toename inwoners | 3.412 | 38.001 | 2.753 | 33.874 Rijksvaccinatieprogramma | 526.000 Correctie CAO voordeel | -172.250 | -152.750 Actualisering prijspeil 2026 -0,12% | -11.385 | -10.080 CPB Index 2027 4,23% | 400.853 | 354.883 Inwonerbijdrage deelnemende | 851.887 | 9.705.043 | 11,392 | 682.665 | 9.117.812 | 13,356 gemeente 2026 Korting logopedie Voorst | 0 | 8.777 Inwonerbijdrage deelnemende gemeenten 2026 na correctie korting logopedie | 9.705.043 | 9.109.035 De totale inwonerbijdrage van een deelnemende gemeente is het bedrag per inwoner vermenigvuldigd met het aantal inwoners van die gemeente (zie 14.1 Bijlage A op pag. | 50 voor een overzicht). De gemeente Voorst maken van oudsher geen gebruik van het onderdeel Spraak | - en taalscreening (logopedie) van de jeugdgezondheid. Hiervoor krijgen zij een korting op de inwonerbijdrage.

De totale inwonerbijdrage aan de GGD voor 2027 is begroot op € 18.814.078. Voor de berekening per inwoner is de korting hierbij opgeteld. Dit resulteert in een inwonerbijdrage Publieke Gezondheid van € 11,392 en een inwonerbijdrage Jeugdgezondheid van € 13,356. 40 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern 41 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern Als het aantal inwoners van een gemeente lager wordt, dan neemt de totale inwonerbijdrage van deze gemeente ook relatief af. De definitieve inwonerbijdrage van de deelnemende gemeenten wordt bepaald aan de hand van de werkelijke inwonertallen op 1 januari van het jaar waarop de kosten betrekking hebben (zie Gemeenschappelijke regeling GGD NOG) .

Overzicht baten en lasten 2024-2029 en toelichting in € 1.000 per | programma 1e Rekening van baten en lasten per | Realisatie | begrotings- | Programma | Meerjaren | Meerjaren | Meerjaren programma | 2025 | wijziging | begroting | raming | raming | raming (concept) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Jeugdgezondheid Baten | 1.741 | 1.731 | 1.501 | 1.426 | 1.426 | 1.426 Lasten | 7.568 | 8.318 | 8.324 | 8.272 | 8.272 | 8.272 Gerealiseerd saldo baten en lasten | -5.827 | -6.587 | -6.823 | -6.846 | -6.846 | -6.846 Dotatie reserve | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekking reserve | 40 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Gerealiseerd resultaat | -5.787 | -6.587 | -6.823 | -6.846 | -6.846 | -6.846 Algemene Gezondheid Baten | 15.527 | 10.244 | 10.707 | 10.707 | 10.707 | 10.707 Lasten | 14.277 | 11.185 | 11.540 | 11.540 | 11.540 | 11.540 Gerealiseerd saldo baten en lasten | 1.250 | -941 | -833 | -833 | -833 | -833 Dotatie reserve | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekking reserve | 53 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Gerealiseerd resultaat | 1.303 | -941 | -833 | -833 | -833 | -833 Kennis & Expertise Baten | 2.288 | 2.100 | 2.197 | 2.197 | 2.197 | 2.197 Lasten | 3.223 | 2.812 | 2.874 | 2.986 | 2.874 | 2.874 Gerealiseerd saldo baten en lasten | -935 | -712 | -677 | -789 | -677 | -677 Dotatie reserve | 28 | 28 | 28 | 28 | 28 | 28 Onttrekking reserve | 13 | 0 | 0 | 112 | 0 | 0 Gerealiseerd resultaat | -950 | -740 | -705 | -705 |

-705 | -705 Overhead Baten | 475 | 287 | 299 | 299 | 299 | 299 Lasten | 11.093 | 9.970 | 10.395 | 10.372 | 10.372 | 10.372 Gerealiseerd saldo baten en lasten | -10.618 | -9.683 | -10.096 | -10.073 | -10.073 | -10.073 Dotatie reserve | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekking reserve | 49 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Gerealiseerd resultaat | -10.569 | -9.683 | -10.096 | -10.073 | -10.073 | -10.073 Inwonerbijdrage en projecten Baten | 17.311 | 18.333 | 18.814 | 18.814 | 18.814 | 18.814 Lasten | 0 | 382 | 357 | 357 | 357 | 357 Gerealiseerd saldo baten en lasten | 17.311 | 17.951 | 18.457 | 18.457 | 18.457 | 18.457 Dotatie reserve | 170 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekking reserve | 46 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Gerealiseerd resultaat | 17.187 | 17.951 | 18.457 | 18.457 | 18.457 | 18.457 42 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern in € 1.000 Totaal GGD NOG 1e Staat van baten en lasten | Realisatie | begrotings- | Programma | Meerjaren | Meerjaren | Meerjaren 2025 | wijziging | begroting | raming | raming | raming (concept) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 GGD Noord- en Oost Gelderland Baten | 37.342 | 32.695 | 33.518 | 33.443 | 33.443 | 33.443 Lasten | 36.161 | 32.667 | 33.490 | 33.527 | 33.415 | 33.415 Gerealiseerd saldo baten en lasten | 1.181 | 28 | 28 | -84 | 28 | 28 Dotatie reserve | 198 | 28 | 28 | 28 | 28 | 28 Onttrekking reserve | 201 | 0 | 0 | 112 | 0 | 0 Gerealiseerd resultaat | 1.184 | 0

| 0 | 0 | 0 | 0 De incidentele baten en lasten opgenomen in de programmabegroting 202 | 7 zijn nul. In de lasten van het programma Overhead is € 4 | 35.000 onvoorzien begroot. Dit is 1% van de totale begroting plus een extra bedrag van € 100.000. De meerjarenraming 2028-2030 wordt opgenomen tegen prijspeil 2026. De hardheid van meerjaren-prijsindexering is beperkt en deze meenemen geeft niet een reëler beeld. 43 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern 13.3. | Uitzetting van de financiële positie en toelichting Balans 2025- 2027 in € 1.000 ACTIVA | Balans per 31 december | PASSIVA | Balans per 31 december 2025 | 2026 | 2027 | 2025 | 2026 | 2027 VASTE ACTIVA | VASTE PASSIVA Materiële vaste activa | 956 | 1.560 | 1.400 | Eigen vermogen | 3.102 | 2.700 | 2.500 Financiële vaste activa | 34 | 34 | 34 | Voorzieningen | 674 | 500 | 400 Totaal vaste activa | 990 | 1.594 | 1.434 | Totaal vaste passiva | 3.776 | 3.200 | 2.900 VLOTTENDE ACTIVA | VLOTTENDE PASSIVA Voorraden | 96 | 100 | 100 | Crediteuren | 278 | 250 | 250 Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar | 6.805 | 6.140 | 6.000 Liquide middelen | 102 | 100 | 100 | Overlopende passiva | 6.017 | 5.984 | 5.984 Overlopende activa | 2.078 | 1.500 | 1.500 Totaal vlottende activa | 9.081 | 7.840 | 7.700 | Totaal vlottende passiva | 6.295 | 6.234 | 6.234 TOTAAL GENERAAL | 10.071 | 9.434 | 9.134 | TOTAAL

GENERAAL | 10.071 | 9.434 | 9.134 44 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern Berekening EMU saldo 2025-2027 (in € 1.000) 2025 | 2026 | 2027 1 | Exploitatiesaldo voor toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves | 1.184 | 28 | 28 2 | Afschrijvingen ten laste van de exploitatie | 349 | 337 | 425 Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de 3 | exploitatie minus de vrijval van de voorzieningen ten bate van de | 210 | -174 | -100 exploitatie 4 | Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans | 316 | 915 | 265 geactiveerd 5 | Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese Unie en | 0 | 0 | 0 overige 6 | Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa: | 6 | 0 | 0 7 | Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp maken e.d.

| 0 | 0 | 0 8 | Baten bouwgrondexploitatie: | 0 | 0 | 0 9 | Lasten op balanspost Voorzieningen voorzover deze transacties | 0 | 0 | 0 met derden betreffen Lasten ivm transacties met derden, die niet via de onder post 1 10 | genoemde exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten laste van de | 0 | 0 | 0 reserves (inclusief fondsen en dergelijke) worden gebracht en die nog niet vallen onder één van bovenstaande posten 11 | Verkoop van effecten: a | Gaat u effecten verkopen? (ja/nee) | nee | nee | nee b | Zo ja wat is bij verkoop de verwachte boekwinst op de exploitatie? Berekend EMU-saldo | 1.427 | -724 | 88 Het BBV schrijft voor dat GGD NOG een overzicht in de begroting opneemt met een verdeling van de baten, lasten en het saldo per taakveld. De taakvelden zijn door de rijksoverheid gedefinieerd. Onderstaand het overzicht met de verdeling naar taakvelden over | begroting 2026. 45 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern Taakvelden 2027 (in € 1.000) Taakveld | Baten | Lasten | Saldo IV3 0. | Bestuur en ondersteuning 0.4 | Overhead | 10.295 | 10.395 | -100 0.5 | Treasury | 100 | 0 | 100 0.9 | Vennootschapsbelasting | 0 | 0 | -10 0.10 | Mutaties reserves | 0 | 28 | -28 0.11 | Resultaat van rekening van baten en lasten | 0 | 0 | 0 1. | Veiligheid 1.1 | Crisisbeheersing/brandweer | 152 | 152 | 0 7.

| Volksgezondheid en Milieu 7.1 | Volksgezondheid | 22.094 | 22.193 | -98 7.5 | Begraafplaatsen en crematoria | 877 | 751 | 126 46 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern 13.4. | Meerjarenraming en toelichting Geprognosticeerde balans in € 1.000 ACTIVA | Balans per 31 december | PASSIVA | Balans per 31 december 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 VASTE ACTIVA | VASTE PASSIVA Materiële vaste activa | 1.400 | 1.300 | 1.200 | 1.100 | Eigen vermogen | 2.500 | 2.400 | 2.250 | 2.250 Financiële vaste activa | 34 | 34 | 34 | 34 | Voorzieningen | 400 | 300 | 250 | 250 Totaal vaste activa | 1.434 | 1.334 | 1.234 | 1.134 | Totaal vaste passiva | 2.900 | 2.700 | 2.500 | 2.500 VLOTTENDE ACTIVA | VLOTTENDE PASSIVA Voorraden | 100 | 100 | 100 | 100 | Crediteuren | 250 | 250 | 250 | 250 Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar | 6.000 | 6.066 | 5.966 | 6.066 Liquide middelen | 100 | 200 | 200 | 200 | Overlopende passiva | 5.984 | 6.000 | 6.000 | 6.000 Overlopende activa | 1.500 | 1.250 | 1.250 | 1.250 Totaal vlottende activa | 7.700 | 7.866 | 7.516 | 7.616 | Totaal vlottende passiva | 6.234 | 6.250 | 6.250 | 6.250 TOTAAL GENERAAL | 9.134 | 8.950 | 8.750 | 8.750 | TOTAAL GENERAAL | 9.134 | 8.950 | 8.750 | 8.750 47 Programmabegroting GGD NOG 2027 - concept Intern Geprognosticeerd meerjaren EMU saldo (in € 1.000) 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1 |

Exploitatiesaldo voor toevoeging aan c.q. onttrekking uit | 28 | -84 | 28 | 28 reserves 2 | Afschrijvingen ten laste van de exploitatie | 425 | 425 | 425 | 425 Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de 3 | exploitatie minus de vrijval van de voorzieningen ten bate | -100 | -100 | -50 | 0 van de exploitatie 4 | Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de | 265 | 325 | 325 | 325 balans geactiveerd 5 | Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese | 0 | 0 | 0 | 0 Unie en overige 6 | Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa: | 0 | 0 | 0 | 0 7 | Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp | 0 | 0 | 0 | 0 maken e.d.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://aalten.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/a7329480-9b06-442d-8478-4517d0170865?agendaItemId=3a19a0a2-ee08-4b5a-9e0f-279a10ce9497