C10. Stichting buurtgezinnen - Preventieve steun aan gezinnen informatie over Buurtgezinnen (geanonimiseerd)
Tekst van het document
Buurdgezinnen®
zp
SEENNENn Nieuwegein,
november
Beste leden
van
Via de
de
VOOREN
2025
politieke partijen,
griffie ontvangt u hierbij informatie over Buurtgezinnen, een initiatief dat in steeds bijdraagt aan sterke gezinnen en minder inzet van (jeugd)zorg.
meer
gemeenten In steeds
meer
gezinnen
die het
met
gemeenten groeit het besef dat preventieve
tijdelijk moeilijk
hebben.
Buurtgezinnen
steun
het verschil kan maken
biedt die steun:
voor
laagdrempelig, dichtbij en
groot effect.
Wij koppelen gezinnen die tijdelijk wat hulp kunnen gebruiken aan een warm en stabiel steungezin in de buurt. Zo krijgen kinderen extra aandacht, ouders meer ademruimte en kan zwaardere (jeugd)zorg vaak worden
voorkomen.
De resultaten
spreken
e
In ruim
e
Gemeenten
voor
zich:
150 gemeenten werkt Buurtgezinnen met succes. e Meer dan 7.000 kinderen hebben inmiddels een steungezin zien minder inzet
Buurtgezinnen
is een
praktisch
van
jeugdhulp
en
bewezen
en
meer
preventief
gevonden.
verbondenheid
in buurten.
initiatief dat past
bij een samenleving
waarin
elkaar omzien.
mensen
naar
Daarom
vragen
wij u om Buurtgezinnen op te nemen in uw verkiezingsprogramma voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2026. Dat kan gaan om het voortzetten en versterken van het bestaande aanbod of om het introduceren van Buurtgezinnen in gemeenten waar wij nog niet actief zijn. In de
bijlagen vindt u onze werkwijze en resultaten. Meer informatie vindt u op onze www.buurtgezinnen.nl/gemeente. Ook kunt u ons magazine lezen met verhalen praktijk https://www.buurtgezinnen.nl/buurtgezinnen-magazine/.
website:
Voor vragen of verdere
toelichting
kunt
u
altijd contact
met
ons
opnemen
via
info@buurtgezinnen.nl
Hartelijke groet,
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) Directeur-bestuurder
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)
uit de
Werkwijze Buurtgezinnen Opvoeden doen we samen Buurtgezinnen werd in 2015 opgericht geïnspireerd op een oude gedachte: opvoeden doen we samen. Gezinnen die steun kunnen gebruiken (vraaggezinnen) worden door een lokale coördinator gekoppeld aan een stabiel gezin in de buurt (steungezin). Op een laagdrempelige gelijkwaardig en alledaagse manier krijgen kinderen zo wat extra liefde en aandacht terwijl hun ouders even worden ontlast. ,
Buurtgezinnen sluit hier naadloos op aan: wij zetten in op preventie. We willen voorkomen dat spanningen binnen gezinnen escaleren en er zwaardere hulp – of in het uiterste geval uithuisplaatsing – nodig is. In 2025 zijn we actief in meer dan 150 gemeenten en hebben we al meer dan 8. 000 koppelingen tussen gezinnen tot stand gebracht.
,
Buurtgezinnen bereikt haar doelen door vitale steungezinnen te koppelen aan overbelaste vraaggezinnen in de buurt. Zo dragen we bij aan:
Een belangrijk uitgangspunt van de Hervormingsagenda Jeugd is dat gezinnen zoveel mogelijk op eigen kracht en met hulp uit hun omgeving problemen het hoofd kunnen bieden – nog vóórdat professionele jeugdhulp nodig is.
•
•
•
•
Een veilige en positieve ontwikkeling van kinderen. Het versterken van de eigen kracht en opvoedvaardigheden van ouders. Het vergroten van een steunend netwerk voor kwetsbare ouders en kinderen. Meer onderlinge betrokkenheid en verbondenheid in de buurt.
Vraaggezinnen
Vrijwillige steungezinnen
Vraaggezinnen zijn gezinnen die te maken hebben met (dreigende) overbelasting vaak als gevolg van een combinatie van beperkte draagkracht (zoals alleenstaand ouderschap of gezondheidsproblemen) en uitdagingen die veel van hen vragen. Ook vluchtelingengezinnen kunnen zich aanmelden. Niet elk gezin is geschikt voor deelname aan Buurtgezinnen. Soms kunnen problemen te zwaar zijn en is (eerst) professionele hulp nodig. Dit beoordeelt Buurtgezinnen na kennismaking met het vraaggezin.
Steungezinnen bestaan uit ervaren en competente ouders die graag iets willen betekenen voor een ander en zo een waardevolle bijdrage leveren aan de samenleving. Zij ondersteunen het vraaggezin maar nemen de opvoeding niet over. Ze bieden juist ruimte voor kinderen om kind te zijn en helpen ouders hun eigen kracht en zelfredzaamheid te versterken. Steunouders worden zorgvuldig geselecteerd op basis van een competentieprofiel en dienen een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) te overleggen.
,
Kenmerken vraaggezinnen: •
•
•
•
•
Gezinnen die overbelast zijn of dreigen te raken , waardoor de kinderen te weinig aandacht krijgen Vaak spelen omstandigheden mee , zoals alleenstaand ouderschap , armoede , mantelzorg , een verstandelijke beperking , psychische klachten of (gedrags)problemen bij het kind , die de draagkracht van ouders onder druk zetten. Het gezin kan niet terugvallen op familie of mensen om hen heen , of de steun die zij krijgen is beperkt. Ouders zijn gemotiveerd om mee te doen en kunnen afspraken maken én nakomen. Deelname aan Buurtgezinnen is altijd vrijwillig. De kinderen in het gezin zijn tussen de 0 en 23 jaar.
,
De ondersteuning wordt afgestemd op de behoeften van het vraaggezin en kan uiteenlopen van wekelijkse opvang op een vaste middag , logeerpartijen , tot meegaan naar sportactiviteiten of ouderavonden. De achtergronden van steungezinnen zijn divers: het kunnen jonge gezinnen zijn gezinnen met uitwonende kinderen of senioren die een opa-en-oma-rol vervullen. Zo kunnen ook senioren een zinvolle bijdragen leveren en mee blijven doen. De religieuze en culturele achtergrond van onze steungezinnen verschilt en ook mannen- en vrouwenstellen of éénoudergezinnen bieden ,
,
steun.
De werving van steungezinnen gebeurt onder andere via scholen vrijwilligerscentrales gezondheidscentra sportverenigingen kerken en buurthuizen. Daarnaast is de inzet van Facebook en Instagram uitermate effectief gebleken bij het zoeken van steungezinnen; Buurtgezinnen is daar dan ook zeer actief. Voor elke Buurtgezinnen gemeente maken wij een eigen Facebook en Instagram pagina. ,
,
,
,
Matchen en begeleiden van gezinnen
Rol coördinator Buurtgezinnen
Na aanmelding bezoekt de coördinator het vraaggezin. In twee gesprekken wordt gekeken naar de aard van het gezin wat goed gaat wat lastig is en welke steun gewenst is. Daarna wordt een wervingsprofiel opgesteld dat via onze website en sociale media wordt gedeeld.
Buurtgezinnen stelt in overleg met de gemeente een lokale coördinator aan die
,
,
,
,
zorgt voor: •
•
•
Wanneer zich geschikte steungezinnen melden voert de coördinator ook met hen twee gesprekken. Op basis daarvan doet zij een voorstel aan het vraaggezin. Klikt het tijdens de kennismaking tussen beide gezinnen dan worden afspraken gemaakt en huisregels ondertekend. ,
•
• •
een contract.
,
• •
Vraag- en steungezin gaan een duurzame verbintenis met elkaar aan , zo lang als wenselijk is.
Publiciteit in de gemeente over dit nieuwe initiatief. Afstemming met samenwerkingspartners in het sociaal domein. Opsporen van vraaggezinnen en steungezinnen. Kennismakingsgesprekken en screening van gezinnen. Koppelen van vraag- en steungezinnen. Formeel vastleggen van de afspraken in
•
•
Begeleiden van de steungezinnen. Monitoren van de voortgang kwaliteit en veiligheid. Organiseren van Buurtgezinnenactiviteiten voor vraag- en steungezinnen. Voeren van voortgangsoverleg met de ,
gemeente.
Na de proefperiode van twee maanden volgt een evaluatiegesprek. Daarna vindt elke zes maanden een voortgangsgesprek plaats met de coördinator en beide gezinnen. Tussendoor is de coördinator beschikbaar bij vragen en problemen bijvoorbeeld als er zorgen zijn over de ontwikkeling van een kind of als er meer nodig is. Bij signalen van onveiligheid speelt de coördinator een belangrijke rol. ,
,
Steungezinnen leven en veren mee met de mogelijkheden en beperkingen van het gezin dat ze ondersteunen. De aard en mate van ondersteuning kan variëren in de loop van de tijd mede afhankelijk van de toenemende eigen kracht van het vraaggezin. Dit is tijdens de evaluaties onderwerp van gesprek. ,
Na twee jaar stopt de begeleiding van Buurtgezinnen. Tegen die tijd is de relatie tussen de gezinnen zo stevig geworden dat ze zelfstandig verder kunnen. Mocht dat nodig zijn dan kan altijd opnieuw contact worden opgenomen met de coördinator. ,
•
•
Beheer van lokale sociale media; Facebook en Instagram account. Registratie en onderhoud gegevensbestanden database.
De coördinator wordt ondersteund door een regiocoördinator en een professionele landelijke backoffice. Nieuwe coördinatoren worden ingewerkt en begeleid. Tenminste eenmaal per kwartaal komen de coördinatoren uit dezelfde regio bij elkaar voor intervisie en professionalisering. Daarnaast zijn er landelijke professionaliseringsdagen via de Buurtgezinnen Academie.
Inzet
van
De Oudertelefoon
Sinds
april
2025 valt De Oudertelefoon
onder
het bestuur
Bijdragen aan society’
Buurtgezinnen. Net Buurtgezinnen organisatie laagdrempelige, vrijwillige ondersteuning aan ouders. Ouders kunnen op werkdagen gratis en anoniem bellen en chatten met getrainde vrijwilligers met een professionele achtergrond. van
als
biedt deze
gezinnen die zich hebben aangemeld bij Buurtgezinnen, maar nog wachten op een match, is dit een waardevolle aanvulling. De
Oudertelefoon
biedt
en
denkt
mee
kleine
met hen Ook
zorgen.
koppeling
voor
zij daar
behoefte
voorkomen
bij zowel grote
als
van
een
bij De Oudertelefoon laagdrempelig, wanneer
—
hebben. Zo
aan
dat nieuwe
ouders actief
oor
ouders
nazorg
tot iets groters.
luisterend
ná het afronden
kunnen
terecht
een
kan worden
problemen uitgroeien
De coördinator informeert dit aanbod.
over
belangrijke pijlers van Buurtgezinnen zijn geïnspireerd op de ‘pedagogische civil society”: _ Samen zorgdragen voor de opvoeding van *
kinderen Bouwen
*
Veel
aan
gemeenschapskracht
vraaggezinnen netwerk.
hebben
De
formele hulp
naar
over
steungezinnen zich zorgen de ontwikkeling van een kind of
over
de
Soms
maken
opvoedvaardigheden
van
de
vraagouders. Wanneer dit buiten hun expertise valt, is dit onderwerp van gesprek tijdens het voortgangsoverleg tussen steungezin, vraaggezin en de coördinator van Buurtgezinnen. Aan
het
wordt
begin
met
elkaar
bij dit soort wordt
afgesproken de
zorgen
betrokken.
kent de sociale
samenwerking
de
van
De
coördinator coördinator
kaart de
en
kan
gericht hulp.
doorverwijzen
naar
Het komt
dat steunouders
voor
dat
formele
vervolgens bij het hulpverleningstraject dat volgt. We vinden het daarbij belangrijk dat zij niet de rol van hulpverlener krijgen. Zij zijn er om de ouders bij te staan en sterker te maken en dragen bij aan (het herstel van)
een
koppeling
beperkt
aan
faalt omdat bouwen
ze
aan
opvoeden
het alleen
een
gemeenschap
norm
is en
leven.
willen
waarin
we
samen
afwijking. village to raise a child’. Ergens bij horen en het gevoel hebben er niet alleen voor te staan geeft kracht. ‘It takes
de
niet redden,
niet de
a
Andersom
willen
steungezinnen
doorbreken.
Zij ervaren
gezin
andere sociale
uit
een
hun ‘bubbel’
het contact klasse
en
achtergrond horizonverruiming.
De
kinderombudsvrouw
als
met een
of met
een
verwoordde
een
verrijking
het als
volgt: ‘In
samenleving is het niet meer vanzelfsprekend dat jongeren ouderen onze
ontmoeten
of dat
mensen
sociaaleconomische
uit verschillende
klassen of culturele
achtergrond elkaar tegenkomen. Buurtgezinnen kan verbindingen leggen tussen deze groepen.’ Vanaf het tweede
jaar in een gemeente start de coördinator daarom met het organiseren van activiteiten voor vraag- en steungezinnen om de onderlinge relaties te versterken en vraaggezinnen een groter netwerk te bieden.
betrokken worden
het gewone
één
steungezin helpt, maar er is meer nodig. In plaats van het gevoel dat een vraaggezin
andere culturele
Doorverwijzen
civil
Twee
sociaal Voor
‘pedagogische
de
(geanonimiserd)
Onze rol bij kansengelijkheid
Resultaten en rapportage
Eén op de drie kinderen bij Buurtgezinnen groeit op in armoede. We weten dat dit grote gevolgen kan hebben voor hun ontwikkelkansen. Financiën is daarom een vast onderwerp bij de kennismaking tussen de coördinator en het vraaggezin. Indien nodig verwijst de coördinator actief door naar lokale armoedevoorzieningen.
In het eerste jaar ontvangt de gemeente elk kwartaal een voortgangsrapportage van Buurtgezinnen. Vanaf het tweede jaar gebeurt dit halfjaarlijks. Ook het aantal contacten met De Oudertelefoon wordt jaarlijks gerapporteerd.
Alle coördinatoren zijn officieel intermediair en kunnen financiële ondersteuning aanvragen voor zaken als muziekles contributie voor de sportvereniging sportkleding etc. Om kinderen en ouders die in armoede leven even een zorgeloze tijd te bieden is er een structurele samenwerking met Stichting Het Vergeten Kind. Buurtgezinnen kan kinderen aanmelden voor uitjes weekenden en vakanties van deze stichting. ,
,
,
,
Daarnaast publiceert Buurtgezinnen jaarlijks een Landelijke Effectrapportage met daarin cijfers over het sociale en financiële rendement van onze aanpak. Hierin staan de effecten voor ouders en kinderen en de behaalde resultaten. Ook brengen we in kaart door middel van kwalitatieve beschrijvingen van koppelingen welke besparingen de inzet van Buurtgezinnen heeft opgeleverd door het voorkomen stoppen of afschalen van andere vormen van hulpverlening. ,
,
,
We werken ook samen met onder andere de Linda Foundation Stichting Uitgestelde Kinderfeestjes ANWB Kinderfietsplan het Jeugdfonds Sport & Cultuur en allerlei lokale organisaties die activiteiten voor kinderen in armoede organiseren. ,
,
,
Onze droom Ieder kind dat via Buurtgezinnen naar een steungezin gaat , heeft een fiets , gaat naar muziekles of zit op een sportvereniging , viert zijn/haar verjaardag , krijgt iets extra’s in de december-feestmaand en doet wat leuks in de vakantie. Oudere kinderen hebben een laptop. Zo bevorderen we de gelijke kansen van kinderen , ongeacht hun afkomst.
Klantentevredenheid Het allerbelangrijkste voor ons is , wat gezinnen van onze dienstverlening vinden. Daarom voeren we jaarlijks een klantentevredenheidsonderzoek uit onder al onze (gekoppelde) gezinnen. De waardering voor Buurtgezinnen blijkt zeer hoog. De gemiddelde score die vraag- en steungezinnen Buurtgezinnen in alle regio’s geven is een 9. De meest recente Factsheet Klantentevredenheid is te downloaden via onze website.
Onderzoek Vanaf de start is er onderzoek
werkwijze
van
Het lectoraat
‘Outreachend
innoveren’
relaties. «
In 2020
publiceerde de Christelijke Hogeschool Ede (lectoraat Kind in Gezin) een
rapport
over
het sociale
rendement, uitgevoerd door «
In 2021 zoek
deed
Solid Road
en
financiële
(geanonimiseerd)
praktijkonder-
de
ervaringen van vluchtelingengezinnen bij Buurtgezinnen. naar
gezinnen,
we
bij 306 koppelingen
met
435
in
principe
aan
het einde
van
informele steun
van
voor
beperking. genoemde rapporten zijn
via
onze
website.
ontvingen we het ‘Appeltje van Oranje’ uit handen van koning (geanonimiseerd) een GN jaarlijkse prijs van het Oranje Fonds voor -
initiatieven. Datzelfde
koningin (geanonimiseerd) BM een Buurtgezinnen.
jaar aan
bracht
In 2021 werden
Hartenhuis-award Kind
vanwege
doorbreken
met
werkbezoek
de
Stichting Het Vergeten bijdrage aan het
van
onze
van
veel kinderen
bekroond
we
het sociaal
isolement waarin
opgroeien.
BM
koningin (geanonimiseerd) wederom op bij Buurtgezinnen ter ere van ons 10-jarig jubileum en de uitgifte van ons boekje ‘Waar ik me thuis voel’ met ervaringsverhalen van Buurtgezinnen kinderen. In 2025
kwam
bezoek
jaar
ouders met
Alle
In 2017
sociale
twee
en
die twee
6 O|od
vernieuwende
betrokken
jaar doen we een eindmeting bij deze gezinnen. Aan dit onderzoek namen 34 uiteenlopende gemeenten deel (grote en kleine, stedelijke en landelijke). Rapport: Landelijke Effectrapportage 2025. Op dit moment is Buurtgezinnen als veldpartij betrokken bij een meerjarig onderzoek van Partners voor Jeugd naar de inzet
werken
de
van
tussen
koppeling loopt
Hogeschool van Amsterdam onderzocht de samenwerking tussen gezinnen. Rapport: Pionieren in en
hebben
kinderen, de effecten onderzocht. Een
uit de onderzoeken:
greep *
effecten
en
gedaan naar de Buurtgezinnen. Een
In 2022
me
thuis
te
een
downloaden
Landelijke Effectrapportage factsheet voor gemeenten 2025
306
koppelingen (gekoppeld in 2022)
435
12% vluchtelingengezin
Onder het motto ‘Opvoeden doen we samen’ , koppelt
KINDEREN
19%
51% eenoudergezin
Buurtgezinnen gezinnen die steun kunnen
11%
gebruiken aan een stabiel gezin in de buurt. 37%
33%
Buurtgezinnen zorgt ervoor dat
0-4 jaar
4-8 jaar
8-12 jaar
ouder dan 12 jaar
kinderen positief opgroeien in hun eigen gezin , versterkt de gemeenschapszin en vermindert beroepsmatige hulp en uithuisplaatsingen.
SOCIAAL RENDEMENT TOP 6 EFFECTEN OUDERS 1 88% Uitrusten en vermindering opvoedstress 2 87% Uitbreiden netwerk 3 73% Toename zelfvertrouwen/veerkracht 4 67% Toename vertrouwen in de toekomst 5 52% Uitbreiden opvoedrepertoire 6 37% Activering: oppakken werk/studie of zelf hulp bieden aan anderen
TOP 6 EFFECTEN KINDEREN 1 84% Onbezorgd kind zijn 2 80% Horizonverruiming en ontwikkeling 3 76% Meer sociale contacten 4 60% Toename zelfvertrouwen/veerkracht 5 18% Vermindering gedragsproblemen 6 16% Verbetering schoolprestaties
VERANTWOORDING CIJFERS In 2022 hebben we 1. 133 nieuwe koppelingen tussen gezinnen gemaakt. Bij 306 koppelingen met 435 betrokken kinderen zijn de effecten onderzocht. Voor elk vraaggezin wordt bij de start een nulmeting uitgevoerd en geregistreerd welke jeugdhulp in welke intensiteit en frequentie aanwezig is. Een koppeling loopt in principe twee jaar en aan het einde van die twee jaar doen we een eindmeting bij deze gezinnen. ,
,
,
,
Aan dit onderzoek namen 34 uiteenlopende gemeenten deel (grote en kleine stedelijke en landelijke). ,
Dat is 34% van het aantal gemeenten van Buurtgezinnen in 2022. De kwalitatieve effecten zijn vastgesteld door coördinatoren op basis van gesprekken met de gezinnen. De financiële besparingen zijn waar mogelijk in overleg met hulpverleners ingeschat. We zijn uitgegaan van een lijst met normtarieven uit de Maatschappelijke Prijslijst van de Hogeschool Arnhem Nijmegen aangevuld met lokale inkooptarieven (2021). Sinds 2019 houden wij onze effecten bij. De onderzochte effecten zijn niet alleen toe te schrijven aan de inzet van Buurtgezinnen maar ook aan de samenwerking tussen betrokken partijen. ,
,
FINANCIEEL RENDEMENT TOP 6 BESPARINGEN IN HULP AAN DE GEZINNEN (% besparingen t. o. v. totaalbesparing bij 306 koppelingen)
1 2 3 4 5 6
41% 37% 37% 23% 14% 12%
Begeleiding wijk- of jeugdteam Kinderopvang (op indicatie) Geïndiceerde gezinsbegeleiding Coaching en therapie Logeeropvang Zorgboerderij
KLANTENTEVREDENHEID
• • • • • •
Bereikbaarheid Snelheid Betrouwbaarheid Uitleg en informatie Ondersteuning Kwaliteit van de match
€ 14. 650 GEMIDDELDE BESPARING PER KOPPELING
(reactie van 32% vraag- en 36% steungezinnen)
2021
2022
2023
2024
89, 88, 90, 90, 88, 85,
89, 89, 91, 91, 88, 85,
90, 89, 92, 91, 89, 86,
91, 89, 92, 92, 90, 86,
UIT DE PRAKTIJK Vluchtelingengezin Een jongetje van drie jaar speelt elke maandagmiddag bij een steungezin in de buurt. Zijn ouders zijn gevlucht uit Syrië en proberen thuis zoveel mogelijk Nederlands te spreken. Dat is niet altijd gemakkelijk. Op de peuterspeelzaal leert hij al veel , maar op aanraden van zijn juf is een steungezin gezocht. Het steungezin heeft een kind van ongeveer dezelfde leeftijd. Samen spelen en praten de kinderen volop , wat het jongetje helpt om spelenderwijs meer Nederlands te leren. Ondertussen gebruikt zijn moeder deze momenten om zich te focussen op haar eigen huiswerk voor haar Nederlandse taalopleiding. Zo werken moeder en zoon tegelijk aan hun toekomst.
Overbelaste alleenstaande moeder Een alleenstaande moeder met meerdere jonge kinderen kreeg intensieve hulp na een melding bij Veilig Thuis. De school maakte zich zorgen of zij de opvoeding alleen aankon. Na een moeilijke jeugd en een verleden in pleeggezinnen , stond ze er in een nieuwe stad helemaal alleen voor. Uithuisplaatsing van de kinderen leek onvermijdelijk , maar met ambulante hulp en de inzet van Buurtgezinnen werd een oplossing gevonden. Voor elk kind werd een steungezin gevonden. Zij vangen om de week op zaterdag de kinderen op. Door deze gezamenlijke inzet kon uithuisplaatsing worden voorkomen en kan dit gezin samen blijven.
buurtgezinnen. nl