Bijlage - Voorontwerp omgevingsvisie Aalten 2040 - versie 19-12-2025

Dit versterkt het ecologisch netwerk en biedt meteen waterberging bij piekbuien. Dankzij deze aanpak hebben we in 2040 een toename van de biodiversiteit gerealiseerd. Ook de milieukwaliteit is hoog gebleven. De lucht in gemeente Aalten is schoon: fijnstof- en NO₂-concentraties liggen ruim onder de normen en dicht bij de strenge WHO-advieswaarden. We hebben dit bereikt door schoner vervoer te stimuleren en door maatregelen als bomenrijen langs wegen (tegen stof) en stil asfalt (tegen geluid). Ook de waterkwaliteit van beken is verbeterd doordat er minder meststoffen en pesticiden in het oppervlaktewater komen. Kortom, de leefomgeving van gemeente Aalten is in 2040 duidelijk verrijkt. We hebben groei kunnen toelaten zonder het landschap of de natuur te schaden. Sterker nog, het landschap is versterkt en de biodiversiteit is toegenomen. Inwoners genieten van een aantrekkelijke, groene woonomgeving – precies zoals beoogd.

3.10

Gezondheid en milieu in de gemeente Aalten

Een gezonde leefomgeving was een speerpunt en dat is in 2040 bereikt. De lucht- en geluidskwaliteit zijn uitstekend. Fijnstof en NO₂ blijven ruim binnen de norm en benaderen zelfs de gezondheidsadvieswaarden van WHO. ’s Nachts is het donker en stil in de dorpen, wat goed is voor de nachtrust en rust van inwoners. Daarnaast is sterk ingezet op preventie en bewegen. De inrichting van wijken nodigt uit tot actief leven: er zijn veilige voet- en fietspaden en veel groen. Elke buurt kreeg een speelplek en ontmoetingspleintje, zodat bewoners makkelijk samenkomen en bewegen. Via

21/24

buurtsportcoaches en projecten zijn inwoners gestimuleerd om te sporten, te wandelen en gezamenlijk activiteiten te doen. Dit heeft z’n vruchten afgeworpen: Aaltenaren zijn in 2040 gemiddeld fitter dan 20 jaar eerder – overgewicht is afgenomen en meer mensen halen de dagelijks aanbevolen beweging. De zorgvoorzieningen zijn met de behoeften meegegroeid. Bij een stijgend inwonertal hebben we tijdig extra capaciteit geregeld. In Aalten-dorp is het gezondheidscentrum verruimd qua openingstijden en in Dinxperlo is een extra huisartsenpost (deels) geopend. Iedereen kan dus snel terecht bij huisarts of basiszorg. Daarnaast maken we veel gebruik van digitale zorg (e-health), zodat ook inwoners in buurtschappen gemakkelijk een consult kunnen krijgen zonder ver te moeten reizen. Een schoon milieu draagt uiteraard bij aan de gezondheid. Ons drinkwater is van hoge kwaliteit doordat de grondwaterbescherming op orde is. Het vele groen in de dorpen en het buitengebied filtert de lucht en biedt verkoeling bij hitte, wat gezondheidsklachten van mens (en dier) helpt voorkomen. Bovendien zorgt de sterke sociale samenhang – mensen letten op elkaar en bieden hulp indien nodig – voor welzijn en veiligheid. Inwoners voelen zich thuis en gesteund in gemeente Aalten.

Gezondheid wordt in 2040 dus breed ingevuld: schone lucht en stilte, een groene, uitnodigende leefomgeving, toegankelijke zorg én een hechte gemeenschap. Dit alles samen maakt gemeente Aalten tot een zeer aantrekkelijke en gezonde plek om te wonen.

3.11

Veiligheid en sociale cohesie in de gemeente Aalten

Gemeente Aalten is in 2040 een veilige gemeenschap gebleven, met alertheid en saamhorigheid als belangrijkste pijlers. Essentiele voorzieningen als politie, brandweer en noodsteunpunten zijn op orde en goed toegerust. De criminaliteit is laag. In vrijwel elke buurt zijn buurtpreventie-apps en vrijwilligers actief die in nauw contact staan met de politie. Verdachte situaties of overlast worden direct gemeld, waardoor we criminele activiteiten en drugsafvallozingen voorkomen en we grip houden op het tegengaan en voorkomen van ondermijning/ondermijnende activiteiten. Ook de verkeersveiligheid is – zoals eerder beschreven – sterk verbeterd (30 km-zones, veilige schoolroutes, enz.), wat resulteert in aanzienlijk minder ongevallen en gevaarlijke situaties. Externe veiligheidsrisico’s (bijvoorbeeld door industrie of transport van gevaarlijke stoffen) zijn minimaal: Er zijn geen nieuwe risicovolle bedrijven bijgekomen en de bestaande bedrijven voldoen aan de strengste normen en liggen op veilige afstand van woningen. Inwoners weten bovendien via voorlichting wat te doen bij noodsituaties. De sociale cohesie is in 2040 onverminderd sterk. Doordat de bevolkingsgroei geleidelijk was, heeft iedereen de kans gehad elkaar te leren kennen.

Nieuwe inwoners worden actief betrokken bij de buurt en het verenigingsleven – veel dorpen organiseren bijvoorbeeld jaarlijks een welkomstdag voor nieuwkomers. Er is daardoor geen kloof tussen “geboren” Aaltenaren en nieuwelingen: Men voelt zich één gemeenschap. Naoberschap is nog steeds vanzelfsprekend. Mensen staan voor elkaar klaar, of het nu gaat om mantelzorg, oppas of samen een buurtmoestuin onderhouden. Vrijwilligerswerk is de motor van de gemeenschap: Veel inwoners doen iets voor de samenleving, van sportcoach tot zorgvrijwilliger. Inclusiviteit maakt ook deel uit van onze veilige, betrokken gemeenschap. Gemeente Aalten heeft de publieke ruimte en dienstverlening zo ingericht dat iedereen gezien wordt en mee kan doen, ook met een beperking

22/24

In 2040 is gemeente Aalten daarmee precies wat inwoners wensten: een prettige, veilige gemeente waar men elkaar kent en helpt. Die gemeenschapszin, gekoppeld aan oplettendheid, zorgt ervoor dat gemeente Aalten aantrekkelijk, veilige en leefbaar is en blijft.

3.12

Energievoorziening in de gemeente Aalten

De energietransitie in gemeente Aalten heeft tussen 2020 en 2040 grote vooruitgang geboekt. We hebben de CO₂-uitstoot fors verminderd – circa 80% minder dan in 1990 – en liggen op schema om in 2050 energieneutraal te zijn. Dit is bereikt zonder ons landschap te schaden. Duurzame energie komt in gemeente Aalten vooral van zon, wind en besparing. Op praktisch ieder dak liggen zonnepanelen. Nieuwbouwhuizen zijn al jaren verplicht uitgerust met panelen, en ook bedrijfs- en boerendaken wekken massaal zonnestroom op. Op diverse locaties en bedrijventerreinen zijn voorzieningen voor energieopslag gerealiseerd, waarmee de pieken in vraag en aanbod van energie worden opgevangen. Minstens zo belangrijk was het verlagen van het energieverbruik. Uiterlijk in 2050 of zoveel eerder als mogelijk zijn alle oudere woningen in gemeente Aalten hoogwaardig geïsoleerd, wat het gas- en warmtegebruik drastisch heeft beperkt. Veel huishoudens zijn bovendien overgestapt op zuinige elektrische apparaten en ‘slimme’ systemen die energie besparen. De gebouwde omgeving is in 2050 grotendeels aardgasvrij: De meeste huizen hebben een warmtepomp en een deel is aangesloten op een warmtenet dat bijvoorbeeld restwarmte van een lokale fabriek benut. Deze omslag is gemaakt met breed draagvlak. De lokale energiecoöperatie telt honderden leden; inwoners investeren samen in projecten en delen in de opbrengst.

De gemeente hanteert een “ja, mits”-benadering voor duurzame energie: initiatieven zijn welkom mits ze ruimtelijk goed zijn ingepast en er lokaal draagvlak is. Hierdoor is er weinig weerstand – men ziet vooral de voordelen. In 2040 is gemeente Aalten voor een groot deel zelfvoorzienend in stroom en warmte. We laten zien dat ook een kleine plattelandsgemeente haar klimaatdoelen kan halen door slim in te zetten op zon, wind en energiebesparing en -/opslag door en met lokale betrokkenheid.

3.13

Duurzaamheid en circulariteit in de gemeente Aalten

Duurzaamheid is in 2040 verankerd in alle facetten van gemeente Aalten. We werken volop aan een circulaire economie waarin afval tot een minimum is beperkt. Huishoudelijk restafval per inwoner is drastisch teruggebracht. Meer dan 75% van het afval wordt nu gescheiden ingezameld en gerecycled. We zaten in 2030 al bijna op de tussendoelstelling van 50% minder gebruik van primaire grondstoffen vergeleken met 2015. De gemeente zelf is vrijwel afvalvrij – het gemeentekantoor hergebruikt en recyclet bijna alle materialen. Circulariteit is de norm bij bouwen en ondernemen. Nieuwe projecten gebruiken zoveel mogelijk hergebruikte of biobased materialen en ontwerpen met materialenpaspoorten voor toekomstig hergebruik. Lokale bouwers specialiseren zich in circulair slopen en bouwen, zodat vrijgekomen beton, hout en baksteen opnieuw worden toegepast. Ook in de landbouw en industrie worden kringlopen gesloten: mest en organisch afval worden omgezet in biogas of opnieuw als grondstof gebruikt. Gemeente Aalten doet actief mee aan regionale initiatieven (Cirkelregio Achterhoek) om kennis en innovaties te delen. Omdat onze groei gematigd was, konden we investeren in kwaliteit in plaats van kwantiteit – dus in duurzaamheid. In 2040 plukken we daar de vruchten van. We hergebruiken veel en verspillen weinig, en liggen op schema om uiterlijk in 2050 volledig circulair te zijn.

23/24

3.14

Klimaat en water in de gemeente Aalten

In 2040 is gemeente Aalten grotendeels klimaatbestendig. Nieuwe wijken zijn standaard uitgerust met wadi’s en extra groen, waardoor regenwater ter plekke infiltreert en wateroverlast uitblijft. Ook in bestaande wijken hebben we versteende oppervlakken vergroend (groene daken, minder tegels) om hevige buien op te vangen. Het resultaat is dat zelfs bij extreme neerslag de straten niet meer blank staan op kwetsbare punten. Droogte hebben we aangepakt door water beter vast te houden. Het Waterschap heeft een passend peilbeheer ingesteld met draaglak van grondeigenaren. Boeren laten ’s winters regenwater in de bodem zakken en gebruiken in droge zomers minimale en zuinigere irrigatie. Ook zijn ze waar mogelijk overgestapt op droogtetolerante gewassen. Zo blijft de grondwatervoorraad beter op peil. Hitte bestrijden we met schaduw en koeling: we hebben extra bomen geplant en bij nieuwe projecten eisen gesteld om hitte-eilanden te voorkomen. Daardoor zijn onze dorpen in de zomer beduidend koeler dan voorheen. Gemeente Aalten heeft zich met de uitvoering van de klimaatadaptiestrategie robuuster ingesteld op het voorkomen van risico's door extreem weer, en iedereen profiteert van een aantrekkelijke groenere en koelere leefomgeving, wat een substantiele bijdrage levert aan de arbeidsproductiviteit en mentale gezondheid.

3.15

Bodem en ondergrond in de gemeente Aalten

De bodem en ondergrond vormen in 2040 een schoon en solide fundament onder gemeente Aalten. We hebben het bodemgebruik duurzaam ingericht. Door rekening te houden met water en bodem hebben we niet gebouwd op ongeschikte locaties en bij elke ontwikkeling rekening gehouden met de draagkracht van de bodem. We hebben een optimale bodemproductiviteit door het herstel van een soortenrijk gezond bodemleven. Alle ernstige bodemverontreinigingen zijn uiterlijk in 2040 gesaneerd – er is dan dus geen verontreinigde grond meer die de gezondheid bedreigt of bouw in de weg staat. Het grondwater is strikt beschermd door strenge regels rond de waterwingebieden, dus ons drinkwater is duurzaam veilig. De ondergrond wordt bovendien efficiënt en geordend benut: kabels en leidingen zijn in bundels aangelegd om chaos te voorkomen. De bodem is zo geen belemmering meer, maar een basis voor ontwikkeling. In 2040 is de ondergrond schoon, stabiel en goed beheerd, geheel volgens de nationale doelstellingen voor duurzaam bodemgebruik. Gemeente Aalten laat de bodem en het grondwater in goede conditie achter voor de volgende generaties.

24/24