Bijlage - Najaarsnota 2026
Tekst van het document
Inhoudsopgave Inhoudsopgave Inleiding............................................................................................................................................................... 4 Totaal financieel overzicht .................................................................................................................................. 5 Programma 1 Ruimte .......................................................................................................................................... 6 Programma 2 Sociaal domein .......................................................................................................................... 12 Programma 3 Bedrijfsvoering ........................................................................................................................... 22 Reserve overlopende posten ............................................................................................................................ 26 Paragrafen ........................................................................................................................................................ 30 Overzicht kredieten ...........................................................................................................................................
32 Algemene Reserve ........................................................................................................................................... 36 Overzicht van baten en lasten .......................................................................................................................... 37 Begrotingswijzigingen groter dan € 10.000 ...................................................................................................... 39 Begrotingswijzigingen kleiner dan € 10.000 ..................................................................................................... 40 Begrotingswijzigingen, administratieve bijstellingen ......................................................................................... 42 Afkortingenlijst .................................................................................................................................................. 47 Inleiding 4 Inleiding Voor u ligt de Najaarsnota 2026 van de gemeente Aalten. De Najaarsnota 2026 is het tweede moment van bijstellen of bijsturen van de kaders zoals vastgelegd in de programmabegroting 2026. Deze rapportage biedt een actueel inzicht in afwijkingen die zich in het lopende jaar voordoen. Daarnaast geeft deze Najaars- nota 2026 inzicht in de over te hevelen budgetten naar 2027 via de reserve overlopende posten.
De opzet van de najaarsnota is overigens hetzelfde als de voorgaande keren. Alle wijzingen boven de € 10.000 worden toegelicht. Bedragen kleiner dan € 10.000 zijn achterin in een lijst verantwoord. Administra- tieve wijzigingen, budgettair neutrale aanpassingen (taakveld/programma overschrijdend) staan ook in een aparte bijlage. Het college van burgemeester en wethouders. Totaal financieel overzicht Het volgende overzicht geeft het totaal van de mutaties aan en de stand van de begroting na verwerking van de Najaarsnota 2026. De toelichtingen op de mutaties zijn te vinden in de betreffende programma’s.
(- teken houdt een voordeel in) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begroting 2026 | -484 | 848 | 2.607 | 2.220 | 2.220 Ontwikkelingen met financiële consequenties begroting 2026 | 312 | 832 | 1.322 | 1.322 | 1.322 Najaarsnota 2025, mutaties | -182 | -112 | -80 | -48 | -48 Begrotingswijziging 1-2026 verbouw 't Slaa 5-7 | 40 | 70 | 70 | 70 | 70 Vrijval onvoorzien | -25 | 0 | 0 | 0 | 0 Voorjaarsnota 2026 mutaties | 1.430 | 429 | 429 | 329 | 329 Begroting 2027 mutaties | 0 | -2.067 | 563 | 1.489 | 1.220 1.091 Begroting 2027, raad 3 november | 0 | 4.911 | 5.382 | 5.113 Programmabegroting 2027 raadsbesluit 3 november 2026 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Raadsbesluit september 2026, uitvoeringagenda verduurzamen | 17 | 0 | 0 | 0 | 0 gemeentelijkvastgoed 2026-2029 Saldo voor najaarsnota 2026 | 1.108 | 0 | 4.911 | 5.382 | 5.113 tekort | sluitend | tekort | tekort | tekort Groter dan € 10.000 Programma 1 Ruimte | -1.391 | 0 | 0 | 0 | 0 Programma 2 Sociaal domein | 207 | 0 | 0 | 0 | 0 Programma 3 Bedrijfsvoering | 306 | -211 | -345 | -405 | -383 Totaal groter dan € 10.000 | -878 | -211 | -345 | -405 | -383 Kleiner dan € 10.000 | -61 | 67 | 58 | 58 | 49 Stand na najaarsnota | 168 | -144 | 4.624 | 5.035 | 4.779 tekort | overschot | tekort | tekort | tekort Mutaties boven de € 100.000 die effect hebben op het saldo: Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 P1.0001 | Leges AVOI (Algemene
Verordening Ondergrondse Infrastructuren) | -262 | 0 | 0 | 0 | 0 P1.0002 | Kapitaallasten wegen | -373 | 0 | 0 | 0 | 0 P1.0005 | Begraafplaatsen | -272 | 0 | 0 | 0 | 0 P1.0006 | Leges bestemmingsplannen | -135 | 0 | 0 | 0 | 0 P1.0007 | Leges omgevingsvergunningen | -250 | 0 | 0 | 0 | 0 P2.0003 | Dwangsommen | -160 | 0 | 0 | 0 | 0 P2.0009 | BUIG | 466 | 0 | 0 | 0 | 0 P2.0010 | Beschermd wonen | -217 | 0 | 0 | 0 | 0 P3.0004 | Inhuur personeel, in verband met langdurige uitval in publieks | - | 263 | 0 | 0 | 0 | 0 gerichte functies P3.0007 | Rentebijstelling | -322 | 0 | 0 | 0 | 0 P3.0010 | Algemene uitkering, meicirculaire/septembercirculaire 2026 | 417 | -223 | -345 | -405 | -383 Overig | -95 | 79 | 58 | 58 | 49 -940 | -144 | -287 | -347 | -334 Totaal financieel overzicht | 5 Programma 1 Ruimte Doelstellingen Thema/Doelstelling | Actie | Stand van zaken 1. | Herontwikkeling | Pand bouwkundig | G | De plannen voor huurwoningen zijn verder uitge- Schaersvoorde | splitsen en woning- | werkt en blijkt financieel onrendabel. Daarnaast Dinxperlo | bouwplan voor loka- | zijn er diverse andere ontwikkelingen wat mogelijk De her invulling van het | len verder uitwerken | vraagt om een ander proces. Daarom is het pand pand Schaersvoorde | inclusief de planolo- | voor 1 jaar verhuurd aan de Kiem om proef te Dinxperlo wordt uitge- | gische procedure.
| gaan draaien en te kijken hoeveel vraag daadwer- voerd. | kelijk is naar maatschappelijke ruimten. Ondertus- sen wordt met Spectrum een plan gemaakt incl. een voorstel voor een (collectieve) woonvorm voor jongeren. 2. | Singel 1 en 2 Aalten | Stedenbouwkundig | G | Inmiddels zijn er diverse onderzoeken opgestart Stedenbouwkundig ont- | plan uitwerken en | (waaronder flora en fauna, geluid, waterberging, werp woningbouw Singel | opstarten voorberei- | netbewust bouwen etc.), is een planeconoom in- 1 en 2 is gereed. | ding planologische | gehuurd. Voorbereidingen worden opgestart voor procedure. | de ruimtelijke procedure en de ontwerpen voor het inrichten van de openbare ruimte en de samenle- vingsopbouw wordt daarin meegenomen. De plan- ning is om in het voorjaar 2027 het stedenbouw- kundig plan, ontwikkelkader en de grondexploitatie ter besluitvorming aan de gemeenteraad aan te bieden. 3. | Omgevingsvisie Aalten | Omgevingsvisie | G | Op 22 september 2026 heeft de gemeenteraad 2040 | vaststellen door de | met een aantal aangenomen amendementen en Afronden en vaststellen | raad. Ook het door- | motie de ontwerp omgevingsvisie vastgesteld en nieuwe omgevingsvisie | lopen van een MER- | besloten deze ter inzage te leggen in de periode Aalten 2040. | beoordeling voor de | van 5 oktober tot en met 13 november 2026. Ook Omgevingsvisie.
| de MER en de Passende Beoordeling als bijbeho- rende stukken worden in deze periode ter inzage gelegd. Ook worden de stukken voorgelegd aan de commissie MER. 4. | Programma Omge- | Op basis van nieuwe | G | De ontwerp omgevingsvisie is door de gemeente- vingsvisie | omgevingsvisie ont- | raad vastgesteld en ligt in de periode van 5 okto- De eerste programma’s | wikkelen van (eer- | ber tot en met 13 november 2026 ter inzage nieuwe omgevingsvisie | ste) uitvoeringspro- | waarop zienswijzen kunnen worden ingediend. Na worden opgeleverd. | gramma's. | definitieve vaststelling door de gemeenteraad van de omgevingsvisie begin 2027 zal er verdere in- vulling worden gegeven aan de programma's. 5. | Gebiedsontwikkeling | De benodigde onder- | G | Het onderzoekstraject is in volle gang. Daarnaast Slingeplas - 't Broock | zoeken zijn uitge- | wordt ook gekeken naar de gevolgen van de net- Eind 2027 wordt gestart | voerd en er ligt een | congestie en stikstof. Voordat we de planolo- met de realisatie ge- | definitief ontwerp. De | gische procedures starten willen we ook een bieds-ontwikkeling Slin- | planologische proce- | grondexploitatie opstellen en deze ter besluitvor- geplas - 't Broock. | dures zijn opge- | ming aan de raad voorleggen. Dit zal in de eerste start. | helft van 2027 zijn, waarna de procedure voor wij- ziging van het omgevingsplan kan starten. 6.
| Uitbreiding bedrijven- | De benodigde onder- | G | Een aantal onderzoeken zoals archeologie en bo- terrein Aalten | zoeken zijn afgerond | dem zijn afgerond. Andere onderzoeken lopen In de tweede helft van | en er ligt een globaal | nog, waaronder het flora- en faunaonderzoek en 2026 is de onderzoeks- | schetsontwerp met | onderzoek naar de mogelijke gevolgen van net- fase voor de planvor- | financiële doorreke- | congestie. Er is een globale inrichtingsschets op- ming uitbreiding bedrij- | ning. | gesteld die financieel wordt doorgerekend. Besluit- venterrein Aalten afge- | vorming over de haalbaarheid van de locatie is in rond. | de eerste helft van 2027 gepland. Programma 1 Ruimte | 6 Programma 1 Ruimte 7 Thema/Doelstelling Actie Stand van zaken 7. Nieuwbouw Schaers- voorde locatie Aalten Medio 2026 is duidelijk wat de beste locatie is voor nieuwbouw Schaersvoorde. Potentiële locaties voor nieuwbouw zijn onderzocht, inclusief een verkenning van de mogelijke toevoe- ging van maatschappelijke functies. G Een extern bureau onderzoekt mogelijke lo- caties voor nieuwbouw van Schaersvoorde. Resultaat is één of meerdere locaties die ge- schikt zijn voor de nieuwbouw met een mo- gelijke toevoeging van maatschappelijke functies. De resultaten van dit onderzoek worden dit najaar verwacht, besluitvorming is eind 2026 gepland. 8.
Klimaatadaptatie De andere gemeenten binnen de Samenwer- king Water Achterhoek+ betrekken bij de verdere stappen van het project ‘Water en Bodem Stu- rend’; het leertraject en verkenning van de bor- ging. Verkenning van de borging binnen de regio is afge- rond. G In 2026 is de gemeente Aalten binnen de regionale Samenwerking Water Achter- hoek+ begonnen met een verkenning naar de borging van Water en Bodemsturend. Hierbij wordt gekeken hoe gemeenten het gebruik van de signaleringskaart kunnen opnemen als vaste processtap in ruimtelijke processen. Ook krijgen nieuwe medewer- kers binnen het ruimtelijk domein instructie over het gebruik van de kaart. 9. Klimaatadaptatie Er wordt nader ingezet op het afkoppelen van hemelwaterafvoer op het rioolstelsel. Er wordt gestart met de in- zet van afkoppelcoaches. O In 2026 wordt er gestart met het werven en opleiden van afkoppelcoaches. Deze coa- ches adviseren inwoners over de meest ge- schikte manier om af te koppelen. 10. Klimaatadaptatie Er worden stappen ge- zet naar een klimaat- en energie neutrale ge- meente volgens het Ak- koord van Groenlo en het Landelijke Klimaat- akkoord. Er wordt een warmte- en koude programma (WKP) opgesteld en vastgesteld om zo aan de landelijke verplichting te voldoen. O De Achterhoekse gemeenten werken sa- men bij het opstellen van het warmte- en koudeprogramma.
In juni 2026 is het partici- patietraject in gang gezet met een inwo- nersraadpleging bij 12.000 huishoudens. In het vierde kwartaal 2026 worden de resulta- ten hiervan bekend. Deze worden verwerkt in het uiteindelijke Warmte-en Koudepro- gramma. Door onder andere vertraging in de landelijke wetgeving zal dit niet eind 2026 maar pas in 2027 worden vastgesteld. 11. Verduurzaming wo- ningvoorraad Er wordt gewerkt aan een oplossing voor de problematiek rondom het isoleren van wonin- gen in relatie tot de wet Natuurbescherming. Er wordt een Soortenmana- gementplan (SMP) opge- steld om een gebiedsge- richte Omgevingsvergun- ning te kunnen aanvra- gen. G Een deel van de onderzoeken zijn nu afge- rond. Er wordt gewerkt aan een Pré-SMP compensatie plan om alternatieve verblijf- plaatsen te realiseren zodat we volgend jaar een Pré-SMP vergunning kunnen aan- vragen bij de provincie Gelderland. Dit geeft juridische dekking om te kunnen blijven iso- leren in de kernen. Dit is een tussenstap richting het echte SMP. 12. Aanpak energiear- moede De verdere aanpak van energiearmoede met on- der andere de Bespaar- hulp aan huis en de Wit- goedregeling is herijkt. De aanpak en financiering voor de ondersteuning van kwetsbare groepen is in kaart gebracht. O De herijking van het plan van aanpak wordt in het najaar van 2026 opgestart.
Het Rijk heeft in het verleden middelen beschikbaar gesteld voor de uitvoering van deze aan- pak. Deze middelen zijn op en er bestaat onduidelijkheid over eventuele toekomstige middelen. Om de doelgroep beter te kunnen bereiken is samen met het Energieloket in 2026 een pilot ‘bredere communicatiecampagne’ ge- start. Actuele ontwikkelingen Regionale Energie Strategie (RES) In het landelijke klimaatakkoord zijn afspraken vastgelegd om de CO2-emissie in Nederland fors te verlagen. In de Regionale Energiestrategie (RES) Achterhoek werken gemeenten, het waterschap, de provincie Gel- derland en netbeheerder Liander samen met diverse partijen uit het maatschappelijk middenveld aan deze doelen. De regio Achterhoek moet voor 2030 zorgen voor in totaal 1,35 TWh aan opgewekte duurzame energie. Netcongestie zorgt voor uitdagingen als het gaat om de uitvoering hiervan. Programma 1 Ruimte 8 In januari 2026 is de RES 2.0 vastgesteld door de Achterhoekse colleges. Alle gemeenten hebben hierin een iets hogere opgave voor windenergie gekregen. De gemeente Aalten heeft vanuit de RES 2.0 een windop- gave gekregen van 0,097 TWh. Met de RES 2.0 Achterhoek wordt regionaal de blik verbreed naar het ener- giesysteem.
Eind 2026 en begin 2027 wordt onderzocht hoe we als gemeente de uitdagingen rond bijvoor- beeld netcongestie, de doelstellingen van de RES 2.0, de combinatie duurzame energieopwek en energie- opslag, de verduurzamingsopgave en de warmtetransitie richting aardgasvrij gestructureerder samen kun- nen brengen. Deze ontwikkelingen spelen zich niet alleen af binnen het beleidsdomein van de energietransi- tie maar ook binnen wonen, economie en mobiliteit. Hoe werken we samen toe naar een duurzaam energie- systeem in onze gemeente. Verduurzaming bebouwde omgeving In het landelijke klimaatakkoord en in het regionale Akkoord van Groenlo is afgesproken om zo snel als mo- gelijk, maar uiterlijk in 2050 energieneutraal te zijn. Isoleren is hierbij de eerste stap. De Achterhoekse ge- meenten en het Energieloket Achterhoek werken samen bij de uitvoering. Een groot deel van de woning- voorraad moet de komende jaren worden verbeterd richting minimaal schillabel B en uiteindelijk naar een aardgasvrije woning. Dit vraagt om een structurele opgavegerichte aanpak die in 2026 door het Energieloket samen met de gemeenten wordt ontwikkeld. Het eerste conceptplan hiervoor is opgeleverd en in het najaar van 2026 is de definitieve versie gereed. De uitvoering vanuit dit definitieve plan start in 2027.
Vanuit het Nationale Isolatieprogramma zijn voor meerdere jaren (t/m 2030) middelen beschikbaar gesteld voor de subsidieregeling Isolatie Subsidie Achterhoek. Inmiddels hebben 563 woningeigenaren uit Aalten een aanvraag gedaan voor deze subsidie. De verplichting tot natuurvriendelijk isoleren (NVI) zorgt voor vertraging in de isolatieopgave. Eind 2026 stopt de huidige NVI-methodiek. Een Soortenmanagementplan dient hier een vervolg op te geven. Samen met de andere Achterhoekse gemeenten en de provincie wordt gewerkt aan dit Soortenmanagementplan. Dit moet er in 2027 voor zorgen dat in een aantal gebieden individueel ecologisch onderzoek per woning niet meer nodig is. Iedere gemeente moet vanuit de Omgevingswet verplicht een programma opstellen hoe zij van het aardgas af wil gaan. Participatie is hierin een belangrijk onderdeel. In het tweede kwartaal van 2026 is er een inwo- nersraadpleging gehouden in de gemeente over aardgasvrij wonen. De uitkomsten hiervan worden meege- nomen in het uiteindelijke Warmte-Koudeprogramma. Dit zal in 2027 worden vastgesteld. Klimaatadaptatie Eind 2026 wordt de subsidieregeling "Klimaat en Water" opengesteld. Aansluitend hoort goed informeren hier ook bij zowel via communicatiekanalen als de te werven en opleiden afkoppelcoaches. Dit zijn vrijwil- ligers uit de gemeente die advies geven en eventueel helpen bij het afkoppelen van regenwater.
In 2026 is er in de regio een verkenning gestart van het regionale project ‘Water en Bodem Sturend’ (WBS) naar borging en een leertraject om andere gemeenten te ondersteunen om hiermee te werken, dit laatste geldt niet voor de gemeente Aalten aangezien er al intensief mee gewerkt is in de pilotfase. Ook heeft er een werksessie plaatsgevonden met derde partijen zoals projectontwikkelaars en architecten. Door hen goed te informeren en mee te nemen kunnen zij hier ook effectief mee aan de slag gaan wanneer de partijen in de gemeente gaan ontwikkelen. De projecten bij Aanpak Droogte en Wateroverlast Achterhoek en Liemers krijgen ook meer vorm. Er wordt gekeken naar de koppelkansen met andere partijen. In 2027 wordt de raad hierover geïnformeerd. Voor NK Tegelwippen heeft de najaarsactie plaats gevonden bij de Duurzaamheidsdag op de gemeentewerf. Uitbreiding bedrijventerrein De gemeenteraad is eind 2024 akkoord gegaan met het uitvoeren van de verdiepende onderzoeken voor de ontwikkeling van het gebied ten zuidwesten van het bestaande bedrijventerrein en ten noorden van de Kei- zersbeek tot nieuw bedrijventerrein bij de kern Aalten. Dit als eerste stap in het kader van de planvorming voor het bedrijventerrein. In 2025 is er gestart met de onderzoeken die nodig zijn voor de uitbreiding.
Deze onderzoeken zijn enerzijds bedoeld om inzicht te krijgen in de haalbaarheid van de ontwikkeling en ander- zijds om inzicht te krijgen in zaken waarmee rekening gehouden moet worden bij de inrichting van het ge- bied als bedrijventerrein. Het gaat onder meer om waterhuishoudkundig onderzoek, verkeersonderzoek, flora- en faunaonderzoek en het maken van een globale inrichtingsschets inclusief een financiële doorreke- ning. Op basis van al deze onderzoeken wordt bepaald of en hoe uitbreiding van het bedrijventerrein moge- lijk is op deze locatie. Besluitvorming in de gemeenteraad over de haalbaarheid van de locatie is in de eerste helft van 2027 gepland. Programma 1 Ruimte 9 Omgevingsvisie Aalten 2040 De gemeenteraad is op 22 september 2026 akkoord gegaan met de Ontwerp Omgevingsvisie gemeente Aalten 2040, met dien verstande dat met een paar aangenomen amendementen nog een paar tekstuele aanpassingen in de Ontwerp Omgevingsvisie worden doorgevoerd. Daarna is deze per 5 oktober 2026 voor de wettelijk verplichte termijn van 6 weken ter inzage gelegd, samen met de milieueffectrapportage (MER) die aan de Omgevingsvisie is gekoppeld. De Ontwerp Omgevingsvisie ligt in diezelfde periode tevens ter ad- vies voor bij de Commissie Omgevingskwaliteit en bij de Sociale Raad, en de MER wordt in diezelfde peri- ode (wettelijk verplicht) voorgelegd aan de landelijke Commissie MER.
Na (eventuele) verwerking van alle adviezen en zienswijzen volgt in de eerste helft de (voor dat moment) ‘definitieve’ versie van de Omgevings- visie, die dan ter besluitvorming aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. Daarna volgt de vertaalslag van Omgevingsvisie naar (thematische en gebiedsgerichte) uitvoeringsprogramma's. Ook die vertaalslag gaat weer (wettelijk verplicht) in overleg met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Wonen Het Volkshuisvestingprogramma (VHP) van de gemeente Aalten is begin dit jaar in concept vastgesteld door het college. Daarna heeft de zienswijze plaatsgevonden, waarop geen zienswijzen zijn binnengekomen. Daarna is advies aan de provincie gevraagd op het VHP welke positief heeft geadviseerd. In het vierde kwartaal van 2026 wordt het VHP door het college vastgesteld. Het VHP sluit naadloos aan op de nog vast te stellen Omgevingsvisie Aalten 2024. De prestatieovereenkomst met De Woonplaats maakt deel uit van het VHP evenals de Woondeal 1.1. met 900 woningen voor de gemeente Aalten. Op dit moment wordt be- stuurlijk gewerkt aan de Woondeal 2.0 die voor de gemeente Aalten niet wezenlijk anders wordt. De 900 te bouwen woningen worden gehandhaafd maar nu over een periode van twaalf in plaats van 10 jaar.
Ook aan het einde van dit jaar komt er duidelijkheid over het (regionale) huisvestingsverordening die we waarschijnlijk voor het einde van dit jaar als gemeente Aalten kunnen vaststellen Daarnaast is er nu in samenhang met alle betrokken partijen in de woningbouw een prioriteitenlijst opgesteld voor de netcongestie om op 1 oktober Liander duidelijkheid te geven over de vraag naar stroom. Het is dan aan Liander om hier te acteren. Aan deze lijst kunnen we echter geen rechten ontlenen en zijn geheel afhan- kelijk van Liander, waarbij wij nu als gemeente wel een volledig overzicht hebben van de vraag. Gebiedsontwikkeling Slingeplas - ’t Broock In Bredevoort is het initiatief genomen voor de gebiedsontwikkeling Slingeplas – ’t Broock. Op hoofdlijnen bestaat het plan uit drie onderdelen, namelijk woningbouw op de locatie van het huidige sportpark, verplaat- sing van het sportpark naar de Slingeplas en het vergroten van de recreatieve mogelijkheden van de Slinge- plas. Het voorlopig ontwerp en het vervolgproces is vorig jaar vastgesteld, waarna de gebiedsontwikkeling is gestart. Er lopen diverse onderzoeken, waaronder flora- en faunaonderzoek, uitwerking waterhuishouding en verkeersonderzoek. De komende periode worden de onderzoeken afgerond, net als de voorbereiding voor de wijziging van het omgevingsplan. Ook wordt een grondexploitatie opgesteld.
Deze wordt in de eerste helft van 2027 ter besluitvorming aan de raad voorgelegd, waarna de procedure voor wijziging van het omge- vingsplan kan starten. Herontwikkeling Schaersvoorde Dinxperlo De gemeenteraad heeft ingestemd met het plan voor het maatschappelijke gedeelte. De plannen voor huur- woningen zijn verder uitgewerkt en blijken financieel onrendabel. Daarnaast zijn er diverse andere ontwikke- lingen wat mogelijk vraagt om een ander proces. Daarom is het pand voor 1 jaar verhuurd aan de Kiem om proef te gaan draaien en te kijken hoeveel vraag daadwerkelijk is naar maatschappelijke ruimten. Ondertus- sen wordt met Spectrum een plan gemaakt inclusief een voorstel voor een (collectieve) woonvorm voor jon- geren. Het pand wordt ondertussen verder verduurzaamd door Stichting de Kiem. Hiervoor wordt onder an- dere gebruik gemaakt van de middelen uit de DUMAVA subsidie. Singel 1 en 2 Aalten Voor de woningbouwontwikkelingen op locatie Singel 1 en 2 heeft het college in 2025 een budget beschik- baar gesteld van € 50.000 voor het ontwikkelen van een stedenbouwkundig plan. Inmiddels zijn er diverse onderzoeken opgestart (waaronder flora en fauna, geluid, waterberging, netbewust bouwen etc.), is een planeconoom ingehuurd.
Er worden de voorbereidingen opgestart voor de ruimtelijke procedure, de ontwer- pen voor het inrichten van de openbare ruimte en de samenlevingsopbouw wordt daarin meegenomen. De planning is om in het voorjaar 2027 het stedenbouwkundig plan, ontwikkelkader en de grondexploitatie ter besluitvorming aan de gemeenteraad aan te bieden. Nieuwbouw Schaersvoorde locatie Aalten In het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs gemeente Aalten (IHP) is vervangende nieuwbouw van Schaersvoorde locatie Slingelaan opgenomen. Er zijn verschillende scenario’s onderzocht, waaronder reno- vatie en nieuwbouw. In oktober 2025 is de gemeenteraad akkoord gegaan met het verder onderzoeken van het scenario nieuwbouw inclusief de mogelijke toevoeging van maatschappelijke functies. Het locatieonderzoek waarin gekeken wordt naar de beste locatie voor de nieuwbouw van Schaersvoorde, is bijna afgerond. Naar verwachting worden de uitkomsten van dit onderzoek eind 2026 aan de gemeenteraad voorgelegd. Bijstellingen bestaand beleid Toelichtingen budgetbijstellingen bestaand beleid P1.0001 | Leges AVOI (Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuren) € 262.000 incidenteel voordeel in 2026 Liander is dit jaar in verband met de energietransities druk bezig met | verzwaring van het netwerk en dit loopt door in 2027. Daarnaast is er door de netbeheerders meer kabels en leidingen aangelegd voor de glasvezel.
Hierdoor is het ontvangen bedrag voor de leges en straatwerkvergoedingen hoger dan verwacht. De straatwerkvergoedingen welke de gemeente nu ontvangt zijn voor mogelijke toekomstige kosten voor herstelwerkzaamheden van voetpaden en wegen als gevolg van deze werkzaamheden. P1.0002 | Kapitaallasten wegen € 373.000 incidenteel voordeel in 2026 Een aantal projecten zijn door her prioritering doorgeschoven naar 2027 waaronder de Beeklaan. Hierbij is ook gekeken of de veiligheid van de weggebruikers niet in het geding is. Daarnaast worden een aantal projecten (onder andere centrum Dinxperlo, Aaltenseweg/Europastraat) gefa- seerd uitgevoerd waardoor de kapitaallasten niet volledig in het eerste jaar van start van de werkzaamheden worden toegerekend. Een aantal projecten (Bredevoortsestraatweg, Oosterkerkstraat) zijn in voorbereiding en worden in 2027 in uitvoering gebracht. Door dit alles ontstaat er een incidenteel voordeel op de kapitaal- lasten van € 373.000 P1.0003 | Openbare verlichting € 77.000 incidenteel voordeel in 2026 In het eerste half jaar is er een schouw uitgevoerd van het hele areaal. De kosten voor het onderhoud zijn hoger in verband met storingen en wat duurdere reparaties. In z’n totaliteit vallen de kosten hoger uit name- lijk € 25.000. In het beheerplan Openbare Verlichting is jaarlijks een budget opgenomen van € 75.000 voor sanering van lichtmasten.
Op dit moment worden de natuurlijke momenten opgepakt om daar waar mogelijk lichtmasten te verwijderen. In de praktijk blijkt dat het budget te hoog is ingeschat waardoor deze naar beneden kan wor- den bijgesteld. Voor 2026 betekent dit een bedrag van € 147.000, dit is inclusief het doorgeschoven bedrag van 2025 naar 2026. Voor de begroting 2027 is het bedrag voor de sanering structureel verlaagd naar € 25.000. Daarentegen wordt het budget voor elektra vanaf 2026 structureel verhoogd met een bedrag van € 64.000 omdat de energieprijzen zijn gestegen en de vervanging van oude lichtmasten naar led door capaciteitsge- brek voor een deel zijn doorgeschoven waardoor de besparing langer op zich laat wachten. De vervanging van de openbare verlichting is door gebrek aan capaciteit voor een groot deel doorgeschoven naar 2026. Hierdoor ontstaat er een incidenteel voordeel op de kapitaallasten van € 19.000. P1.0004 | Bestrijding eikenprocessierups € 12.000 incidenteel voordeel in 2026 In 2026 waren er minder plekken in het openbaar groen waar de bestrijding van de eikenprocessierups no- dig was. Hierdoor ontstaat er een incidenteel voordeel van € 12.000. P1.0005 | Begraafplaatsen € 272.000 incidenteel voordeel in 2026 In 2026 is besloten om in Bredevoort natuurbegraafplaats Kloosterhof aan te leggen. Voor de aanleg zijn di- verse kosten gemaakt in totaal € 28.000.
Inmiddels zijn er al een groot aantal natuurgraven uitgegeven. De opbrengsten hiervan bedragen € 275.000. Daarnaast een actualisatie van de reguliere begraafrechten van € 25.000. Per saldo een incidenteel voordeel van € 272.000. Programma 1 Ruimte | 10 P1.0006 | Leges bestemmingsplannen | € 135.000 incidenteel voordeel in 2026 Dit jaar is er een aanzienlijk aantal aanvragen om omgevingsvergunning (BOPA, uitgebreide procedure) in procedure gebracht. Verder is voor het landelijk gebied weer een zogenaamd veegplan (verzamelplan) vast- gesteld voor verschillende projecten van initiatiefnemers. Dit heeft een geresulteerd in een meeropbrengst van € 160.000. Voor de aanpak Herstelbesluit voor TAM-plan Landelijk gebied is Rho ingehuurd, dit wegens capaciteitsge- brek bij het taakveld ruimtelijke ordening. De kosten die hiermee zijn gemoeid bedragen € 25.000 | . Per saldo een incidenteel voordeel van € 135.000 P1.0007 | Leges omgevingsvergunningen € 250.000 incidenteel voordeel in 2026 Er zijn meer aanvragen binnen gekomen dan in eerste instantie werd verwacht waarbij ook aanvragen voor grotere projecten. Dit heeft geresulteerd in een meeropbrengst van € 250.000. Door stijging van het aantal verleende omgevingsvergunning in de afgelopen jaren en de woningbouwprog | - nose voor 2027 en verder is de raming in de begroting 2027 en verder bijgesteld met een bedrag van € 178.000.
P1.0008 | Project Kattenberg € 10.000 incidenteel | voordeel in 2026 Voor het project Kattenberg | zijn in 2026 alleen kosten voor de wooncoach gemaakt. Hierdoor ontstaat er een incidenteel voordeel op het budget van € 20.000 waarvan € 10.000 wordt doorgeschoven naar 2027 omdat de stuurgroep heeft besloten om de samenwerkingsovereenkomst tussen Woningc | orporatie De Woonplaats, Stichting Zorgcombinatie Marga Klompé en de Gemeente Aalten met één jaar te verlengen | . Programma 1 Ruimte | 11 Programma 2 Sociaal Domein 12 Programma 2 Sociaal domein Doelstellingen Thema/Doelstelling Actie Stand van zaken 1. Monitoring Sociaal Domein Inzicht hebben in de impact op de opgaven binnen het Sociaal Do- mein. Verbinding leggen met de monitoring en verantwoor- ding in P&C cyclus. Dialoog voeren met de raad over de impact op de opga- ven in het Sociaal Domein. G De rapportagemomenten van de monitor sociaal domein zijn afgestemd op de P&C cyclus. De in- houd van de monitor sociaal domein is bespro- ken met de raad. De resultaten van de opdrach- ten in 2025 worden verwerkt in een raadsmede- deling. De indicatoren voor de impactmonitor so- ciaal domein 2027 zijn voorgelegd aan de ge- meenteraad ter vaststelling. 2. Met elkaar samenle- ven / implementatie inclusiebeleid Borgen van het actie- plan.
Geformuleerde adviezen uit 2025 zijn vertaald naar con- crete acties en er ligt een vastgesteld actieplan. G Het eerste kwartaal van 2026 is zowel het rap- port als het uitvoeringsplan, Inclusie, meer dan een vinkje, vastgesteld door het college. In sep- tember 2026 is de aanjager Inclusie gestart met als hoofdtaak het realiseren en uitvoeren van de Lokale Inclusie Agenda. 3. Veerkrachtig ouder worden IZA – het concreet maken en uitvoeren van het transformatie- plan. Het concretiseren en uitvoe- ring geven aan het gemeen- telijke deel van de impact- volle opgaven. G Deze maatregel heeft betrekking op de uitvoering van het IZA-thema Veerkrachtig Ouder Worden. Deze bestaat uit 3 pijlers. Vanuit de pijler zelfred- zaamheid & samenredzaamheid wordt invulling gegeven aan buurtverbinding en voorzorgcirkels. Op lokaal niveau zetten we samen met Figulus Welzijn in 3 buurten in op vergroten van sociale cohesie en bevorderen van burenhulp. Op de pij- ler het goede (levensloopgesprek) is ingezet op de voortzetting van de campagne Praat vandaag over morgen 'de regiobank'. Op lokaal niveau wordt hieraan gewerkt door de inzet van het pro- ject 'Zin in ouderdom'. Voor de pijler integrale wijkteams worden op dit moment geleerde lessen op 2 ontwikkelplekken uitgewerkt. Het streven is nog dit jaar te starten met een derde ontwikkel- plek. Lokaal sluiten we later aan. 4.
Mentale gezondheid IZA – het concreet maken en uitvoeren van het transformatie- plan. Het concretiseren en uitvoe- ring geven aan het gemeen- telijke deel van de impact- volle opgaven. G Deze opgave betreft de uitvoering van het IZA- transformatieplan mentaal gezond 'Veerkracht Werkt'. Het doel van deze opgave is verschui- ving van zorg naar gezondheid en van behande- ling naar welzijn. Er zijn 3 programmalijnen: men- taal gezondheidnetwerk, welzijn & herstel en digi- talisering & technologie. Op lokaal niveau worden verkennende gesprekken uitgevoerd door profes- sionals van GGNet en partners het VAT. Daarbij wordt gekeken wat de inwoner zelf of met zijn netwerk kan, of er mogelijkheden zijn in het soci- aal domein óf dat GGZ-behandeling nodig is. Daarnaast worden op dit moment gesprekken ge- voerd over inrichting van laagdrempelige steun- punten. Uitgangspunt daarbij is het verstevigen van huidige inloopplekken. Daarnaast wordt op het onderwerp mentaal gezondheidsnetwerk regi- onaal uitvoering gegeven aan het matchteam, realtime info vraag & aanbod en consultatie & modulaire hulp. Vanuit de programmalijn welzijn & herstel wordt geïnvesteerd in een regionaal aanbod van herstelgerichte activiteiten, werken & leren en inzet van ervaringsdeskundigheid. De lijn digitalisering & technologie is bezig met plan- nings- & aanmeldsysteem, digitale landingplaats en e-community.
Programma 2 Sociaal Domein 13 Thema/Doelstelling Actie Stand van zaken 5. Preventie en gezond- heid Bevorderen van een brede gezondheids- aanpak die ervoor zor- gen dat gezonde keu- zes makkelijker wor- den. Het concretiseren en uitvoe- ring geven aan de opgaven: - Terugdringen gezond- heidsachterstanden, - Stimuleren eigen regie en gezondheidsvaardig- heden, - Informele zorg, - Stimuleren leefstijl in de zorg, Regionale inrichting keten- aanpakken. G De vijf ketenaanpakken zijn dit jaar vanuit het IZA gecontinueerd: - Kansrijke Start; - Welzijn op Recept; - Valpreventie; - Kinderen naar Gezond Gewicht; - Volwassenen naar Gezond Gewicht. Het onderdeel terugdringen gezondheidsachter- standen is belegd bij de regionale werkgroep ba- sisvaardigheden. Het onderwerp mantelzorg raakt de verschillende thema's binnen het IZA. In- middels zijn er leefstijlzorgloketten bij de twee ziekenhuizen in de regio ingericht. De verbinding met lokale partners wordt op dit moment ge- maakt. Op lokaal niveau haken we aan op regio- nale ontwikkelingen. Op dit moment zijn we op regionaal niveau bezig afspraken te maken op de verschillende onder- werpen die in de AZWA-werkagenda komen. 6. Herinrichten toegang De toegang tot ge- meentelijke onder- steuning is voor alle inwoners merkbaar verbeterd.
Ontwikkelen en realiseren van een toegankelijke, inte- grale, vindbare en laagdrem- pelige toegang, fysiek én di- gitaal, waarin de inwoner centraal staat. Samenwer- ken met partners in het voor- liggend veld. G In de zomer van 2026 is het voorstel voor het nieuwe toegangsmodel vastgesteld door de ge- meenteraad. In september 2026 is er gestart met de implementatie van dit nieuwe toegangsmodel. Er wordt gewerkt met een nieuwe projectstruc- tuur, met brede en diverse vertegenwoordiging vanuit verschillende teams, functies en ketenpart- ners. We streven naar volledige implementatie in de zomer van 2027. 7. Sterke lokale teams Opstellen van een im- plementatieplan Ster- ker Lokaal Team zo- dat in 2028 de ge- meente beschikt over een sterk lokaal team. Er is een implementatieplan Sterker Lokaal Team opge- steld. G Het projectteam is in maart 2026 gestart met het uitwerken van een onderbouwde blauwdruk voor een sterk lokaal team, passend bij de lokale con- text, op basis van data-analyse en bewezen werkwijzen. 8. Preventie Platform Jeugd Een goed gepositio- neerd PPJ met her- kenbare en bruikbare trainingen en advie- zen. Uitvoering geven aan de plannen die in 2025 zijn op- gesteld. G Het Preventie Platform Jeugd heeft een ontwik- keling doorgemaakt en richt zich met de nieuwe plannen meer op het versterken van ouder en kind en minder op het trainen van de professio- nal.
Het aanbod is herijkt en vanaf medio 2026 is de nieuwe website in de lucht. 9. Jeugdgezondheids- zorg Een toekomstbesten- dige jeugdgezond- heidszorg. Uitvoering geven aan de uit- komsten van het onderzoek Toekomstbestendige Jeugd- gezondheidszorg. G Het onderzoek is afgerond. Op basis van het ge- hanteerde afwegingskader zijn verschillende sce- nario’s voor de uitvoering van de JGZ 0-18 jaar beoordeeld. Hieruit komt naar voren dat een uit- voering door een private partij op de onderzochte criteria als een passende optie naar voren komt. De vraag die nu voorligt is in hoeverre de deelne- mende gemeenten in de Achterhoek, mede gelet op de bredere opgave rondom publieke gezond- heid en de samenwerking met de GGD, vol- doende basis zien om op grond van dit onder- zoek tot een besluit te komen. Thema/Doelstelling | Actie | Stand van zaken 10. Subsidiebeleids- | Herijken huidige subsi- | G | Herijking van het gemeentelijk subsidiebeleid staat regels Welzijn | diebeleidsregels welzijn. | voor 2026 in de planning. Aangestuurd wordt op be- Actuele subsidiebe- | handeling van een raadsvoorstel ter vaststelling van leidsregels Welzijn. | een nieuw algemeen subsidiebeleidskader en een geactualiseerde Algemene Subsidieverordening Ge- meente Aalten (ASV) in de maand december van 2026.
Het nieuwe subsidiebeleidskader en de geac- tualiseerde Algemene Subsidieverordening kunnen dan per 1 januari 2027 in werking treden. Wij willen dit vanaf 2027 laten volgen door een actualisatie/her- formulering van de gemeentelijke subsidiebeleidsre- gels (gemeentebreed, maar voornamelijk binnen het Sociaal Domein), die het college op basis van (het huidige) artikel 3 van de ASV heeft vastgesteld. 11. Dorpsplannen en | Opstellen handelingska- | G | Het vraagstuk rondom een voorstel tot een concreet dorpsvisies | der waarbij de samen- | gemeentelijk handelingskader bij de totstandkoming Stimuleren totstand- | werking/inbreng van de | en uitvoering van een dorpsplan/dorpsvisie zal wor- koming dorpsplan- | gemeente bij het voor- | den meegenomen in/onderdeel uitmaken van de uit- nen/dorpsvisies. | bereiden, opstellen, uit- | werking van de opdracht van de Projectgroep Ge- werken en uitvoeren | biedsgericht Werken. Over de voortgang van de uit- van een dorsplan wordt | werking door de projectgroep van uitgangspunten vastgelegd. | voor gebiedsgericht werken door onze organisatie zal naar verwachting in december 2026 worden gerap- porteerd. 12. Cultuur en Erf- | In 2026 gaat een kwar- | G | De kwartiermaker is gestart en vervult een verbin- goedakkoord Ach- | tiermaker aan de slag | dende, aanjagende en inspirerende rol.
Daarbij staat terhoek | om de zichtbaarheid en | het gezamenlijke belang centraal en wordt actief in- Versterken regionale | toegankelijkheid van | gezet op het versterken hiervan. Door het samen- samenwerking via | cultuur en erfgoed in de | brengen van betrokken personen, partijen en potenti- het Cultuur en Erf- | regio te vergroten. | ele partners wordt gestuurd op een zo efficiënt en ef- goed akkoord Ach- | fectief mogelijke realisatie van resultaten. terhoek | Essentieel hierbij is de aansluiting op bredere regio- nale opgaven en thema’s, waaronder onderwijs en arbeidsmarkt, de vrijetijdseconomie, De Gezondste Regio en Smart Werken & Innovatie. Daarnaast wordt actief ingezet op het verkennen en aantrekken van aanvullende en nieuwe financieringsbronnen, ter ondersteuning van de verdere uitvoering en borging van de beoogde doelen. Een actuele ontwikkeling is een lobby bij de Provincie Gelderland om de financiering van het Cultuur en erf- goed akkoord te realiseren voor de periode 2028- 2030. 13. Erfgoednota Oost | In 2026 worden in sa- | G | Samen met de gemeente Winterswijk en Oost-Gelre Achterhoek | menwerking met lokale | wordt er gewerkt aan het uitvoeringsprogramma.
Verankering en uit- | en regionale partners | Sinds 1 september 2026 zijn twee trainees gestart voering geven aan | projecten ontwikkeld die | als ondersteuning voor de projecten zoals Tijdreis en de erfgoednota | bijdragen aan het be- | Wonen op de boerderij. Oost-Achterhoek | houd, beleving, educa- 2025. | tie en participatie rondom erfgoed. 14. Sportvoorzienin- | Er is op basis van de | G | De nota sportvoorzieningenbeleid is in juni 2026 genbeleid | uitgangspunten en prin- | vastgesteld. De uitvoeringsagenda is in september Het implementeren | cipes uit de adviesnota | 2026 vastgesteld. van de visie op toe- | Toekomstbestendig komstbestendig | Sportlandschap een sportlandschap. | Nota sportvoorzienin- genbeleid. Programma 2 Sociaal Domein | 14 Programma 2 Sociaal Domein 15 Thema/Doelstelling Actie Stand van zaken 15. Beweegvriende- lijke omgeving De mogelijkheden om de openbare ruimte te gebruiken als beweegvriende- lijke omgeving zijn nader onderzocht en uitgewerkt. Er wordt een beleidsvisie op een beweegvriende- lijke leefomgeving opge- leverd welke het huidige speelvoorzieningenbeleid vervangt. G Er zijn inspiratiesessies en werkbezoeken geor- ganiseerd om de projectgroep te voeden met in- formatie en inspiratie. Deze input wordt verder verwerkt in het beleidsstuk. De verwachting is dat begin 2027 een nieuwe visie kan worden op- geleverd. 16.
Bibliotheek Een volwaardige en toekomstbestendige bibliotheek voor alle inwoners. Er is in samenhang met de aankomende zorg- plicht een gemeentelijk meerjarenplan opgesteld. G Op dit moment vindt afstemming plaats tussen de gemeenten Aalten, Oude IJsselstreek en Montferland en Bibliotheek Poort van Gelre om dit jaar te komen tot een strategisch meerjaren- plan voor de bibliotheek. Dit plan vormt vervol- gens de basis voor het meerjarenplan, dat naar verwachting in de eerste helft van 2027 door het college wordt vastgesteld en waarmee invulling wordt gegeven aan de zorgplicht voor openbare bibliotheekvoorzieningen op grond van de aan- gepaste Wet stelsel openbare bibliotheekvoor- zieningen (Wsob). Hoewel de behandeling van de aangepaste Wsob in de Tweede Kamer naar verwachting pas in het najaar van 2026 plaatsvindt en de be- oogde ingangsdatum van 1 januari 2027 daar- door waarschijnlijk wordt verschoven, zetten de gemeenten en de bibliotheek het ingezette pro- ces voort. Hierdoor wordt tijdig toegewerkt naar een meerjarenplan. Na inwerkingtreding van de wet wordt daarmee ruimschoots voldaan aan de verplichting om binnen één jaar een meerjaren- plan vast te stellen. 17. Participatie Doorontwikkeling en toekomstbestendig maken sociaal (werk-) ontwikkel-be- drijf Laborijn in sa- menwerking met par- tijen binnen het soci- aal domein. In 2026 vinden o.a.
de volgende acties plaats: - Implementatie ‘Partici- patiewet in Balans’; - Er is een verbeterplan opgesteld voor dienst- verlening aan jonge- ren en de doelgroep beschut werk; - Het project oudko- mers (met een Partici- patiewet uitkering) wordt afgerond; Inspelen op de ontwikke- lingen BUIG in relatie tot voortzetten (uitstroom-) maatregelen. G - Laborijn heeft al diverse onderdelen van de Participatiewet in balans geïmplementeerd. In 2026 werken Laborijn en GR-gemeenten samen toe naar een nieuwe re-integratieverordening, die ingaat per 1 januari 2027, waarin specifiek wordt uitgewerkt hoe we vormgeven aan maat- schappelijke participatie. Dit ligt op schema. - Er is een projectleider aangesteld bij Laborijn die samen met GR-gemeenten uitvoering geeft aan een verbeterplan voor de dienstverlening aan jongeren en hierbij wordt aansluiting ge- zocht op de regionale aanpak van school naar duurzaam werk. Deze projectleider is ook ver- antwoordelijk voor de uitvoering van de pilot be- schut werk in 2026. 18. Wmo en Jeugd- hulp Het borgen van de nieuwe inkoop per 01-01-2026. Er is een eenduidige, sa- menhangende werkwijze gebaseerd op de nieuwe contracten waarbij be- leid, uitvoering, contract- management en aanbie- ders hun rol kennen en nemen. G De inkoop van jeugdhulp en Wmo voor de acht Achterhoekse gemeenten is afgerond.
Om te ko- men tot een uniforme werkwijze, gebaseerd op de nieuwe contracten, zijn regionale afspraken gemaakt. Deze afspraken zijn lokaal geïmple- menteerd. Programma 2 Sociaal Domein 16 Actuele ontwikkelingen Met elkaar samenleven/implementatie inclusiebeleid In het voorjaar van 2026 is zowel het rapport als het uitvoeringsplan, Inclusie, meer dan een vinkje, vastge- steld. In september 2026 is de aanjager Inclusie gestart met het opstellen van de Lokale Inclusie Agenda en de realisatie van andere doelstellingen uit het uitvoeringsplan. Met deze uitvoering voldoet gemeente Aalten aan de wettelijke verplichtingen uit het VN-verdrag Handicap en het besluit Toegankelijkheid en wordt tegelij- kertijd een stevige basis gelegd voor een duurzame, inclusieve, organisatie en samenleving, waarin ieder- een kan deelnemen en betrokken wordt bij beleid en praktijk. Herinrichten Toegang In de zomer van 2026 heeft de gemeenteraad ingestemd met het voorstel voor de herinrichting van de toe- gang tot het sociaal domein. In september 2026 is gestart met de implementatiefase. Om hier gericht en ge- zamenlijk uitvoering aan te geven, wordt er gewerkt vanuit een nieuwe projectstructuur. Binnen deze struc- tuur zijn verschillende werkgroepen gevormd, met een brede en diverse vertegenwoordiging vanuit de ge- meentelijke organisatie en onze ketenpartners.
Deze groepen werken de komende periode de verschillende onderdelen van de nieuwe toegang verder uit en geven hier uitvoering aan. Op deze manier werken we stap voor stap toe naar een laagdrempelige, toegankelijke en toekomstbestendige toegang naar het sociaal do- mein voor onze inwoners. De volledige implementatie van de heringerichte toegang is voorzien voor de zomer van 2027. Sterk lokaal team Na afronding van de startnotitie, waarin in beeld is gebracht waar de gemeente Aalten momenteel staat en welke ontwikkelstappen nodig zijn ten aanzien van de ontwikkeling naar een sterk lokaal team, is het project- team gestart met het uitwerken van een onderbouwde voorkeursrichting. Om tot een passende richting te komen, is met behulp van data-analyse de maatschappelijke opgave van gemeente Aalten in kaart gebracht. Deze analyse vormt, samen met ervaring vanuit de uitvoering, landelijke ontwikkelingen en bewezen werkwijzen, de basis voor de verdere uitwerking. Daarbij wordt nadrukkelijk aan- gesloten bij de lokale context en behoeften. De ontwikkeling vindt plaats in nauwe samenwerking met interne en externe partners en met begeleiding van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Het streven is om eind 2026 het voorstel voor de inrichting van een sterk lokaal team gereed te hebben voor bestuurlijke besluitvorming, inclusief inzicht in de financiële consequenties.
Na bestuurlijke instemming wordt de gekozen richting verder uitgewerkt tot een concreet en uitvoerbaar plan voor de praktijk. Weerbaarheid en maatschappelijke continuïteit (Kracht in Crisis) In het kader van de landelijke opgave om de maatschappelijke weerbaarheid te vergroten, is gestart met het project Kracht in Crisis. Doel is het versterken van de continuïteit van gemeentelijke en maatschappelijke vitale functies tijdens ontwrichtende crises, zoals langdurige stroomuitval, uitval van de drinkwatervoorzie- ning, overstromingen, extreem weer, langdurige uitval van digitale systemen of andere situaties die het da- gelijks functioneren van de samenleving ernstig verstoren. In 2026 is fase 1 van het project uitgevoerd. Deze fase bestond uit een nulmeting waarin de huidige situatie is vergeleken met de landelijke normen en gewenste situatie. Hiervoor zijn bestaande beleidsdocumenten, rampen- en crisisplannen, regionale afspraken en relevante gemeentelijke stukken onderzocht en aangevuld met input vanuit de organisatie. De nulmeting geeft inzicht in de mate waarin beleid, processen en uitvoering aansluiten bij de vereisten voor een weerbare en veerkrachtige organisatie. De resultaten van deze analyse vormen de basis voor fase 2, waarin concrete verbetermaatregelen moeten worden uitgewerkt, geïmplementeerd en geborgd.
Daarnaast leveren de resultaten input voor de regionale monitoring van de voortgang binnen de Veiligheidsregio. In oktober 2026 is een pilot met een noodsteunpunt uitgevoerd. Met deze pilot is in de praktijk getest hoe inwoners tijdens een crisis, in dit geval langdurige stroomuitval, kunnen worden voorzien van informatie. Het is een leerzame en daarmee nuttige oefening geweest. De opgedane ervaringen worden gebruikt om de ge- meentelijke crisisvoorbereiding verder te versterken. Drie hoofdopgaven sociaal domein In het sociaal domein werken we met drie grote opgaven die direct invloed hebben op het dagelijks leven van onze inwoners: - Preventie en Gezondheid; - Bestaanszekerheid en Participatie; - Ondersteuning en Geïndiceerde Hulp. Deze opgaven hangen sterk met elkaar samen. In de volgende paragrafen lichten we per opgave de belang- rijkste ontwikkelingen toe. Programma 2 Sociaal Domein 17 Preventie en Gezondheid Veerkrachtig ouder worden In het kader van het IZA-Regioplan De Gezondste Regio is ten behoeve van Thema 2 ‘Veerkrachtig Ouder Worden’ (VOW), Pijler 1 ‘Buurtverbinder’ een projectaanvraag ingediend en goedgekeurd. Er zijn IZA SPUK gelden ontvangen waarmee uitvoering wordt gegeven aan het (vervolg)project Omzien naar elkaar.
Daar- naast zijn er IZA SPUK middelen ontvangen ten behoeve van een lokaal plan van aanpak in het kader van Praat vandaag over morgen – Achterhoekbank. Daarmee wordt uitvoering gegeven aan het project Zin in ouderdom, waarbij inwoners door een cultuurperspectief worden voorbereid op het ouder worden. Toekomstbestendig sportlandschap De adviesnota Toekomstbestendig Sportlandschap, die in december 2024 is vastgesteld, geeft de belang- rijkste uitgangspunten en contouren voor verder uit te werken beleid. Het hieruit voortvloeiende sportvoorzie- ningenbeleid is in kwartaal twee van 2026 vastgesteld. De verwachting is dat de visie op een beweegvrien- delijke leefomgeving in het eerste kwartaal van 2027 kan worden vastgesteld. Onder beide beleidsstukken liggen uitvoeringsagenda’s welke in de komende bestuursperiode worden uitgevoerd. De beleidsvisie op een beweegvriendelijke leefomgeving hangt ook samen met de JOGG doelen van de ge- meente Aalten. Sinds april 2025 is de gemeente Aalten, samen met alle andere Achterhoekse gemeenten, JOGG gemeente. JOGG staat voor Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst. De JOGG aanpak richt zich op het creëren van een omgeving waarin het voor kinderen en jongeren normaal en makkelijk is om gezond te le- ven.
De openbare ruimte speelt hierin een sleutelrol: speelplekken, sportveldjes en veilige beweegroutes helpen kinderen om volop te bewegen, te ontdekken en samen te spelen. Vandaar dat de herijking van het speelvoorzieningenbeleid breder getrokken wordt naar een beleidsvisie op een beweegvriendelijke leefom- geving. Op regionaal niveau wordt eind 2026 ook een JOGG plan opgesteld waarin de regionale en lokale ambities worden vertaald naar een meerjarenplan. Er wordt gestreefd om uitvoering te blijven geven aan het Beweeg- Sport- en Leefstijlakkoord hoewel de lan- delijke middelen voor het Sportakkoord en sportstimulering voor de komende jaren op het moment van schrijven nog niet helemaal helder zijn. De ambitie is om de pijler ‘verenigingsondersteuning’ binnen dit ak- koord steviger neer te zetten omdat de andere pijler, ‘verkleinen gezondheidsverschillen’, al grotendeels ge- dekt wordt binnen de reguliere beleidsdoelen van het gemeentelijk sport- en beweegbeleid. Om verenigin- gen te blijven ondersteunen is continuering van de laagdrempelige en effectieve micro-impulsenregeling een randvoorwaarde. Toekomstvisie zwembaden Het college heeft de raad in november 2025 een toekomstvisie op de zwembaden voorgelegd.
Tijdens de daaropvolgende oordeelsvormende raadsvergadering is met de raad afgesproken dat, alvorens het voorstel in de raad aan de orde komt, het college met een nadere duiding op deze visie komt. De fracties konden hiervoor tot 1 februari 2026 hun vragen en opmerkingen op het voorstel indienen bij de griffie. Door de frac- ties van CDA, PP en CU zijn daarop vragen ingediend. Om de gestelde vragen te beantwoorden is in de eer- ste helft van 2026 een aanvullend onderzoek gestart. Dit onderzoek bevindt zich momenteel in de afron- dende fase. Naar verwachting eind 2026 worden de resultaten van het aanvullende onderzoek inclusief de beantwoording van de gestelde vragen aan de raad aangeboden. Vervolgens kan de behandeling van de toekomstvisie op de zwembaden worden voortgezet. Bestaanszekerheid en Participatie Participatiewet in Balans Met de invoering van de Participatiewet in Balans wordt beoogd de wet beter te laten aansluiten op de be- hoeften en mogelijkheden van de volledige doelgroep. Dit betekent dat de focus niet uitsluitend ligt op inwo- ners die kunnen uitstromen naar werk, maar ook op inwoners voor wie maatschappelijke participatie het hoogst haalbare perspectief is. De wet biedt bijstandsgerechtigden meer ruimte om zelf invulling te geven aan hun maatschappelijke participatie. Waar nodig ondersteunt de gemeente hen daarbij.
Uiterlijk per 1 ja- nuari 2027 dient de gemeentelijke re-integratieverordening te zijn aangepast. Hierin wordt vastgelegd op welke wijze maatschappelijke participatie wordt vormgegeven en ondersteund. De wetgever gaat ervan uit dat gemeenten hun dienstverlening aan deze doelgroep intensiveren. Voor deze uitbreiding van taken wor- den echter geen aanvullende financiële middelen beschikbaar gesteld. In 2026 werken Laborijn en de ge- meenten die onderdeel zijn van de gemeenschappelijke regeling Laborijn gezamenlijk aan de implementatie van de Participatiewet in Balans en de benodigde aanpassingen in beleid, uitvoering en regelgeving. Project oudkomers In juni 2026 is project oudkomers afgerond. Oudkomers zijn inwoners met een bijstandsuitkering die onder de oude Wet inburgering onvoldoende kansen hebben gehad om succesvol te integreren. Binnen het project hebben Laborijn en Figulus Welzijn 58 oudkomers ondersteund bij het vergroten van hun zelfredzaamheid, maatschappelijke participatie en, waar mogelijk, hun arbeidsmarktperspectief. Programma 2 Sociaal Domein 18 De resultaten laten zien dat een maatwerkgerichte aanpak succesvol is: van de 19 deelnemers met arbeids- marktperspectief zijn 9 inwoners volledig en 3 inwoners gedeeltelijk uitgestroomd naar betaald werk.
Voor inwoners voor wie werk niet haalbaar is, is ingezet op taalontwikkeling, persoonlijke ontwikkeling en maat- schappelijke participatie. Daarnaast zijn 18 van de 20 inburgeringstrajecten afgerond. De evaluatie bevestigt de meerwaarde van een integrale aanpak, waarbij ontwikkeling, taal en participatie met elkaar worden ver- bonden. De opgedane inzichten worden benut bij de verdere ontwikkeling van het participatie- en inburge- ringsbeleid. Ontwikkelingen BUIG-budget De Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten (BUIG) is de rijksuitkering waarmee gemeen- ten de kosten van bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidies financieren. Gemeenten dragen zelf het fi- nanciële risico voor eventuele tekorten en mogen overschotten behouden. Voor de gemeente Aalten wordt over 2026 een voorlopig negatief BUIG-resultaat van € 466.000 verwacht. Een belangrijke oorzaak van dit verwachte tekort is de relatief hoge instroom van nieuwe huishoudens in de bijstand in november 2025 en januari 2026. Deze instroom heeft geleid tot hogere uitkeringslasten en daarmee een nadelig effect op het BUIG-resultaat. Op basis van de huidige prognose komt de gemeente in aanmerking voor een uitkering van- uit de vangnetregeling Participatiewet. Om hiervan gebruik te kunnen maken moet uiterlijk in augustus 2027 een plan van aanpak worden ingediend bij het Rijk.
Dit plan moet vooraf door de gemeenteraad worden vastgesteld. Bij goedkeuring ontvangt de gemeente naar verwachting een compensatie van circa € 65.000. Het op te stellen plan bevat een analyse van de oorzaken van het tekort, een kwalitatieve onderbouwing van de ontwikkelingen binnen het bijstandsbestand en concrete maatregelen om de uitkeringslasten te beheer- sen en waar mogelijk te verlagen. Hierbij wordt onder andere gekeken naar maatregelen gericht op uit- stroom naar werk, het beperken van de instroom en het versterken van de rechtmatigheid van verstrekte uit- keringen. Deelname aan de vangnetregeling biedt niet alleen een direct financieel voordeel, maar kan ook leiden tot een lagere eigen risicodrempel bij toekomstige BUIG-tekorten. Hierdoor komt een groter deel van eventuele toekomstige tekorten voor compensatie in aanmerking. Opvang van Nieuwkomers Oekraïne De Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) voor Oekraïense ontheemden is verlengd tot 4 maart 2028. Dit be- tekent dat zij tot die datum recht blijven houden op opvang, huisvesting, medische zorg, toegang tot de ar- beidsmarkt en onderwijs. Inzet vanuit de gemeente is hiervoor noodzakelijk. De status van de doelgroep na afloop van de RTB blijft vooralsnog onduidelijk, wij verdachten dat dit in de loop van 2026 en 2027 door het rijk verder uitgewerkt zal worden.
Per 1 juli 2026 voert het kabinet één centrale regeling in voor de opvang van Oekraïense ontheemden, asielzoekers en statushouders, waarbij gemeenten op aanvraag een meerja- rige vergoeding ontvangen voor de werkelijke investerings- en beheerkosten van opvanglocaties én een te- gemoetkoming voor indirecte kosten zoals administratie en begeleiding. Van 1 juli tot en met 31 december 2026 geldt een overgangsperiode waarin bestaande regelingen. De voorkeur van de gemeente Aalten is om per 1 januari 2027 over te stappen op deze vernieuwde regeling. Volgens huidige prognoses kan de opvang in dezelfde vorm worden doorgezet binnen deze vernieuwde bekostigingssystematiek. Eind 2026 sluiten en- kele opvanglocaties (POO en GOO). De gemeente bereidt daarom een oplossing voor om de opvangcapaci- teit op peil te houden. Statushouders De impact van de implementatie van het EU-migratiepact op de huisvestingsopgave is momenteel nog onze- ker. Daarom zetten we bestaande initiatieven voort en spelen we waar nodig in op veranderende omstandig- heden. Hiervoor wordt er door de gemeente en partners gewerkt aan passende huisvestingsvormen voor o.a. statushouders om optimaal gebruik te maken van de beschikbare woningvoorraad, alswel tijdelijke woonvormen, om zo de huisvesting van zowel statushouders als andere urgente doelgroepen te kunnen rea- liseren.
Asiel Op 25 februari 2026 heeft de gemeenteraad politiek-bestuurlijke kaders vastgesteld als uitgangspunten voor het college om een of twee locaties te zoeken voor de opvang en huisvesting van asielzoekers. Volgens de eerste wetcyclus van de Spreidingswet moet de gemeente Aalten 200 opvangplekken realiseren. Hiertegen is door het college op 10 februari 2026 beroep aangetekend. De beroepsgronden zien, kort samengevat, op: het aantal op te vangen asielopvangplekken, de haalbaarheid en uitvoerbaarheid van de gestelde termijn voor het realiseren van de opvangplekken en het interbestuurlijk toezicht. Op 27 oktober 2026 is het beroep- schrift behandeld door de rechtbank in Arnhem. Vanaf 25 februari wordt door het college gezocht naar geschikte opvanglocaties die voldoen aan de gestelde politiek-bestuurlijke kaders. Drie locaties blijken in potentie kansrijk. Deze zijn voorgelegd aan het COA die begin november 2026 met een adviesrapport komt. Het college heeft de bevoegdheid om de definitieve loca- tiekeuze te maken. Programma 2 Sociaal Domein 19 Omdat het bestuur van de gemeente Aalten tot op heden niet voldaan heeft aan de wettelijke taakstelling uit de eerste wetcyclus, is op 21 september 2026 het college uitgenodigd op het ministerie om uitleg te geven in het kader van Interbestuurlijk toezicht.
Het interbestuurlijk toezicht kent 6 treden op de interventieladder, van signalering en informatieverzoek via bestuurlijk gesprek en vooraankondiging naar een besluit tot indeplaats- stelling en, als sluitstuk, feitelijke indeplaatsstelling op kosten van de gemeente. Juridische basis hiervoor is artikel 124 Gemeentewet in combinatie met de Awb. Gemeente Aalten is door de minister op trede 3 van de interventieladder geplaatst en moest voor 5 november rapporteren hoever het college is met het realiseren van de taakstellende opvangplekken uit de eerste cyclus. Inmiddels heeft de minister de indicatieve taakstelling voor de 2de cyclus vastgesteld. Door daling van de landelijke instroom van asielzoekers is berekend dat de gemeente Aalten in de 2de wetcyclus van de Sprei- dingswet tenminste 143 asielzoekers dient op te vangen. Of dat zo is wordt pas duidelijk nadat de provincie Gelderland alle plannen van de subregio's heeft ontvangen, waarmee duidelijk wordt of de provincie aan de opgelegde taakstelling voldoet of dat er nog gesprekken moeten plaatsvinden met de Gelderse gemeenten. Daarna wordt het Gelders PRT-Plan aangeboden aan de minister die vervolgens de definitieve taakstelling vaststelt en zijn besluit op 1 februari 2027 publiceert in de Staatscourant.