CConstaterende datAalten
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 3 - OmgevingsEffectRapportage inclusief bijlagen

Gemeenteraad 22 september 2026, gemeente AaltenBij agendapunt: Voorstel ontwerp-Omgevingsvisie gemeente Aalten 2040147.240 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 12 van 18

1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 9 Kaart scenario 2 Figuur 3: Visualisatie scenario 2

1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 10 Kaart scenario 3 Figuur 4: Visualisatie scenario 3

1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 11 Kaart scenario 4 Figuur 5: Visualisatie scenario 4

1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 12 4 De effectbeoordeling: methodiek De gemeente Aalten heeft vier scenario’s voor nieuw beleid opgesteld, zoals in voorgaand hoofdstuk beschreven. Deze scenario’s zijn op effecten beoordeeld. De scenario’s zijn elk onderverdeeld in acht beleidsuitspraken: wonen, landbouw, natuur, mobiliteit, energie, economie, toerisme en recreatie en voorzieningen. Bij de beoordeling van deze beleidsuitspraken is rekening gehouden met: • of het beleid nieuw is ten opzichte van de autonome ontwikkeling (al bestaand beleid) • of het voldoende concreet genoeg is om een relatie te leggen met de beoordelingsaspecten in het beoordelingskader • of het met enige mate van zekerheid uitgevoerd (kan) worden (bijvoorbeeld door meer of minder afhankelijkheid van derden). Omdat een Omgevingsvisie slechts hoofdlijnen voor nieuw beleid bevat zijn de effecten van het nieuwe beleid nog niet kwantitatief beschouwd, er zijn geen berekeningen gedaan. De beoordeling is enkel kwalitatief op basis van expert judgement. Een kwantitatieve beschouwing volgt bij verdere concretisering in vervolgplannen, -programma’s en -besluiten. Scoping van de beoordelingsaspecten De scenario’s bestaan, zoals hiervoor genoemd, elk uit acht beleidsuitspraken.

Voorafgaand aan de effectbeoordeling is op basis van expert-judgement bepaald welke beleidsuitspraken raakvlakken hebben met specifieke beoordelingsaspecten uit het beoordelingskader. Dit heet scoping. Sommige beoordelingsaspecten zijn gerelateerd aan meerdere beleidsuitspraken. De effectbeoordeling Elke beleidsuitspraak is op de relevante beoordelingsaspecten (scoping) beoordeeld in termen van kansen op positieve effecten en risico’s op negatieve effecten. Het kan ook zijn dat er wel een relatie is maar dat er nagenoeg geen effect te verwachten is. De reden dat wordt gesproken van kansen en risico’s, is omdat er nog een mate van onzekerheid is over daadwerkelijke uitwerking van nieuw beleid. Pas bij verdere concretisering van het beleid in vervolgplannen wordt duidelijk hoe groot die ontwikkeling van effecten daadwerkelijk is. In sommige gevallen is er sprake van zowel kansen als risico’s. In deze gevallen is per saldo op basis van expert-judgement een afweging gemaakt of er sprake is van overwegend kansen of risico’s of dat het per saldo neutraal blijft. In dat geval wegen de kansen en risico’s tegen elkaar op. Voor de beoordeling is een vijfpuntschaal gehanteerd, deze is weergeven in onderstaande tabel. Tabel 5.

Gehanteerde scoringsmethodiek bij effectbeoordeling Score Definitie ++ Kans op een positief effect + Kans op een positief effect – in geringe mate vanwege afhankelijkheid van derden, kleine geografische omvang, kleine effectomvang en/of betreft deel van beoordelingsaspect 0 Nagenoeg geen effect / zowel kansen als risico’s, per saldo geen effect - Risico op een negatief effect – in geringe mate vanwege afhankelijkheid van derden, kleine geografische omvang, kleine effectomvang en/of betreft deel van beoordelingsaspect - - Risico op negatief effect 1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 13 De effecten in een staafdiagram Om per scenario de effecten weer te geven zijn de kansen op positieve effecten en de risico’s op negatieve effecten gevisualiseerd met een staafdiagram. Dit is integraal gedaan voor een scenario (onderverdeeld per beleidsuitspraak). Daarnaast zijn de resultaten van de verschillende beleidsuitspraken binnen één onderwerp (bijv. landbouw) tussen de scenario’s weergeven (paragraaf 5.6). De effecten in het ‘rad van de leefomgeving’ Om een totaalbeeld te schetsen zijn de kansen op positieve effecten en de risico’s op negatieve effecten ook geprojecteerd in het rad van de leefomgeving.

Deze kansen en risico’s worden, per beoordelingsaspect, bij elkaar opgeteld, waaruit duidelijk wordt of er overwegend (per saldo) sprake is van een positieve of negatieve trend. Het rad geeft, per beoordelingsaspect, inzicht in de ontwikkeling ten opzichte van de referentiesituatie. Op deze manier is het zichtbaar op welke beoordelingsaspecten aanvullende maatregelen genomen moeten worden om de leefomgeving te verbeteren. Effect op knel- en aandachtspunten Uit de ‘foto van de leefomgeving’ blijkt dat een aantal aspecten in de referentiesituatie knel- of aandachtspunten zijn in Aalten. In hoofdstuk 2 zijn deze knel-en aandachtspunten nader toegelicht. Idealiter zorgt nieuw beleid voor het verbeteren en/of verhelpen van deze knel- en aandachtspunten. Voor elk scenario is per knel- en aandachtspunt kort beschreven wat het effect is: worden de knel- en aandachtspunten uit de referentiesituatie verholpen of verergerd. Daarnaast is gekeken of er mogelijk nieuwe knel- en/of aandachtspunten bijkomen; zijn er aspecten die er nu goed/matig voor staan en waar sprake is van veel risico’s op verslechtering door nieuw beleid? Dit is kwalitatief beoordeeld op basis van de huidige staat van een aspect, zoals beschreven in de ‘foto van de leefomgeving’.

1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 14 5 Resultaten per scenario Dit hoofdstuk geeft een algemene beschouwing van de resultaten van de effectbeoordeling. In de bijlagen is per scenario, beleidsuitspraak en beoordelingsaspect een toelichting gegeven over de toegekende effectscores. In de volgende paragrafen is een samenvatting gegeven van de belangrijkste bevindingen. 5.1 Scenario 1 Algemene bevindingen In scenario 1 zet Aalten bestaande plannen voort: een beperkte uitbreiding van woningen en bedrijvigheid en voor de transitie van de landbouw wordt het Rijksbeleid gevolgd. Door deze beperkte groei is er ruimte voor nieuw groen en betere fietsvoorzieningen. Door deze beperkte ontwikkelingen blijven zowel de kansen op positieve effecten als de risico’s op negatieve effecten beperkt. Integrale beoordeling van het scenario per beleidsuitspraak In Figuur 6 is de effectbeoordeling voor scenario 1 weergegeven per beleidsuitspraak. De belangrijkste bevindingen zijn: • De meeste kansen (en geen risico’s) zijn er voor natuur en mobiliteit. Het scenario gaat uit van nieuwe natuur in het buitengebied en de gebouwde omgeving. Bodem en water zijn sturend bij alle ontwikkelingen. Dit biedt kansen voor de natuur, bodem en water en klimaat.

Op het gebied van mobiliteit wordt ingezet op het veiliger maken van fietspaden en bewoners stimuleren om meer te fietsen en wandelen. Dit biedt kansen voor de omgeving, veiligheid, gezondheid en goede mobiliteit. • Voor de beleidsuitspraak energie zijn er veel kansen maar ook risico’s. De opwek van duurzame energie en het isoleren van vastgoed kan vooral risico’s vormen voor soorten. Daarentegen biedt het kansen op het gebied van duurzaamheid en klimaat. • De meeste risico’s zijn er voor het economische aspect van het scenario. Omdat er meer bedrijvigheid mogelijk gemaakt wordt, komen er mogelijk meer (vracht)verkeersbewegingen en verharding bij. Dit kan leiden tot risico’s voor de omgeving, natuur, klimaat, bodem & water, veiligheid. Figuur 6: Beoordeling per beleidsuitspraak scenario 1

1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 15 Knel- en aandachtspunten In Figuur 7 is het rad van de leefomgeving weergegeven. Hierin is te zien hoe de omgevingsaspecten er in de huidige en autonome situatie voor staan en hoe het nieuwe beleid uit scenario 1 hier effect op heeft. Onder de figuur is per knel- en aandachtspunt kort beschreven wat dit effect is: worden de knel- en aandachtspunten uit de referentiesituatie verholpen, verergerd of komen er nieuwe knel- en/of aandachtspunten bij? Figuur 7: Rad van de leefomgeving: ontwikkeling van de omgevingsaspecten met nieuw beleid uit scenario 1

1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 16 Effect op bestaande knel- en aandachtspunten Tabel 6: Ontwikkeling van de knelpunten met nieuw beleid uit scenario 1 Aspect Toelichting knelpunt referentiesituatie Toelichting ontwikkeling knelpunt Geluid In de gemeente Aalten is er op meerdere plekken sprake van geluidhinder door wegverkeer en railverkeer. De geluidhinder door (vracht)verkeer zal met scenario 1 waarschijnlijk iets toenemen. Er is risico op verslechtering, het knelpunt blijft bestaan. Maatschappelijke basisvoorzieningen De gemiddelde afstand tot veel maatschappelijke basisvoorzieningen ligt hoog in de gemeente Aalten. Scenario 1 voorziet niet in nieuwe voorzieningen en de beperkte toevoeging van woningen biedt geen extra draagvlak voor het behouden van bestaande voorzieningen. Het knelpunt blijft bestaan. Grondwater De gemiddelde grondwaterstand in het bebouwde gebied ligt veelal diep onder het maaiveld. In scenario 1 kan de grondwaterkwaliteit verbeteren door ecologisch beheer. Verbreding van oevers en aanleg van nieuw bedrijventerrein kan plaatselijk zorgen voor betere/slechtere aanvulling van grondwater. Er is kans op verbetering, maar het knelpunt blijft bestaan. Oppervlaktewater De ecologische toestand is matig/ontoereikend en voldoet daarmee niet aan de KRW-doelstelling.

Er is op verschillende plekken in het buitengebied sprake van droogval van watergangen en stilstaand water. In scenario 1 kan de oppervlaktewaterkwaliteit verbeteren door de verbreding van oevers. Aanleg van nieuw bedrijventerrein kan plaatselijk zorgen voor verminderde aanvulling van sloten en beken en/of overstort van vervuild water. Er is kans op verbetering, maar het knelpunt blijft bestaan. Natura 2000- gebieden Er liggen vier Natura 2000-gebieden net buiten de gemeentegrens. Voor alle gebieden geldt dat geen enkele instandhoudingsdoelstelling zich bevindt in een gunstige staat van instandhouding en dat er sprake is van een overschrijding van de kritische depositiewaarde van stikstof (landelijke trend). Het aantal (vracht)verkeersbewegingen, en daarmee de uitstoot van stikstof, zal met scenario 1 mogelijk iets toenemen. Er is risico op verslechtering, het knelpunt blijft bestaan. Hittestress In grote delen van de bebouwde kom (Aalten, Dinxperlo en Bredevoort) is sprake van een stedelijk hitte-eiland effect van 2ºC of meer. Enerzijds kan hittestress toenemen door meer verharding bij bedrijventerreinen. Anderzijds kan hittestress verminderen door geveltuinen, volkstuinen en meer groen (3-30-300). Er is risico op verslechtering, het knelpunt blijft bestaan.

Wateroverlast door hemelwater In de bebouwde kom van Dinxperlo en Aalten zijn enkele wegen gedurende enkele uren onbegaanbaar. Het percentage verharding in de bebouwde kom is relatief hoog, waardoor water slecht weg kan stromen. Enerzijds kan hemelwateroverlast toenemen door meer verharding van nieuwe woningen en bedrijvigheid. Anderzijds kan hemelwateroverlast verminderen door geveltuinen, volkstuinen en meer groen (3-30-300). Het knelpunt blijft bestaan. Duurzame woningen De gemeente Aalten heeft relatief weinig woningen met een groen energielabel (B of hoger). Scenario 1 zorgt voor meer nieuwe, duurzame woningen, maar ook bestaand vastgoed wordt verduurzaamd. Dit knelpunt wordt daarmee mogelijk verholpen, maar zal een aandachtspunt blijven door een mate van afhankelijkheid bij verduurzaming van particulier bezit. Werklocaties en bedrijvigheid Op dit moment is er sprake van een tekort aan bedrijventerreinen en kantoorlocaties. De markt kan niet op een gezonde manier doorstromen. De harde plancapaciteit blijft achter en er is geen zachte plancapaciteit om aan de vraag te doen. Door scenario 1 komen er nieuwe bedrijfslocaties bij die gedeeltelijk kunnen voorzien in de uitbreidingsvraag. Het vormt geen oplossing voor de uitbreidingsvraag op de lange termijn (2040). De situatie wordt op de korte termijn verbetert, maar wordt niet verholpen op de lange termijn.

Het knelpunt blijft bestaan. Openbaar vervoer In de gemeente Aalten is de gemiddelde afstand tot een treinstation kleiner dan landelijk gemiddeld, maar de afstand tot belangrijk overstapstation of een andere OV-halte is juist groter. De afstand tot OV-haltes zullen niet af of toenemen door scenario 1. Het knelpunt blijft bestaan. 1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 17 Tabel 7: Ontwikkeling van de aandachtspunten met nieuw beleid uit scenario 1 Aspect Toelichting aandachtspunt referentiesituatie Toelichting ontwikkeling aandachtspunt Droogte Op de hoge zandgronden in de gemeente Aalten is er sprake van een grondwaterstand die te diep onder het maaiveld ligt. Verbreding van oevers en aanleg van nieuw bedrijventerrein kan plaatselijk zorgen voor betere/slechtere aanvulling van grondwater. Het aandachtspunt blijft bestaan. Duurzame en slimme mobiliteit In de gemeente Aalten zijn relatief weinig elektrische auto’s en er zijn geen deelauto’s beschikbaar. Scenario 1 zet niet in op (stimuleren van) elektrisch rijden of deelauto’s. Het aandachtspunt blijft bestaan.

Potentiële nieuwe knel- en aandachtspunten Tabel 8: Potentiële nieuwe knel- of aandachtspunten met nieuw beleid uit scenario 1 Aspect Toelichting aandachtspunt referentiesituatie Toelichting ontwikkeling aandachtspunt Biodiversiteit De soortendiversiteit in Aalten is gemiddeld (tussen de 200 en 600 soorten) en de kwaliteit van de biodiversiteit is goed op ongeveer de helft van het grondgebied. De biodiversiteit komt onder druk te staan door uitbreiding van woon- en werkgebieden en door verduurzaming. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. Archeologische en cultuurhistorische waarden Er zijn gebieden van archeologische waarden en gebieden met hoge archeologische verwachting. In de kernen van Aalten en Bredevoort zijn veel monumenten aanwezig. Archeologische waarden komen onder druk te staan door uitbreiding van woon- en werkgebieden. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. 1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 18 5.2 Scenario 2 Algemene bevindingen In scenario 2 zet Aalten in op lineaire uitbreiding, een toevoeging van extra woningen ten opzichte van de bestaande plannen en eventueel extra bedrijventerreinen. De woningen krijgen een plek binnen de bestaande kernen maar vooral ook op bestaande boerenerven.

De landbouw moet behouden en verduurzaamd worden (meer natuurinclusief en bio-based), daarom is er minder ruimte voor nieuwe natuur. Door deze ontwikkelingen zijn er in de volle breedte van de leefomgeving kansen op positieve effecten, maar ook veel risico’s op negatieve effecten. Er zijn met name veel risico’s op aantasting van natuur(waarden). Beoordeling per beleidsuitspraak In Figuur 8 is de effectbeoordeling voor scenario 2 weergegeven per beleidsuitspraak. De belangrijkste bevindingen zijn: • De meeste kansen (en weinig tot geen risico’s) zijn er voor mobiliteit en landbouw. Het scenario gaat uit van het opschalen van buurtbussen en laadpalen en het stimuleren van fietsen met fietsstraten en losliggende fietspaden. Dit biedt kansen voor de omgeving, veiligheid, gezondheid en mobiliteit. Op het gebied van de landbouw wordt natuurinclusief boeren gestimuleerd en ingezet op 15% bio-based teelt. Dit biedt kansen voor de omgeving, bodem en water, natuur en klimaat. • Voor de beleidsuitspraak energie en toerisme en recreatie zijn er overwegend risico’s maar ook kansen. De opwek van duurzame energie met zon op dak en kleine windmolens op boeren erf en het isoleren van vastgoed kan zoal risico’s vormen voor soorten. Buurtbatterijen (EOS) vormen risico’s voor omgevingsveiligheid en archeologische waarden. Daarentegen biedt het kansen op het gebied van duurzaamheid en klimaat.

• De meeste risico’s zijn er op het gebied van economie en wonen. Omdat er meer woningen en bedrijvigheid mogelijk gemaakt wordt, zijn er mogelijk meer verkeersbewegingen en verharding. Dit kan leiden tot risico’s voor de omgeving, natuur, klimaat, bodem & water, veiligheid. Figuur 8: Beoordeling per beleidsuitspraak scenario 2

1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 19 Knel- en aandachtspunten In Figuur 9 is het rad van de leefomgeving weergegeven. Hierin is te zien hoe de omgevingsaspecten er in de huidige en autonome situatie voor staan en hoe het nieuwe beleid uit scenario 2 hier effect op heeft. Onder de figuur is per knel- en aandachtspunt kort beschreven wat dit effect is: worden de knel- en aandachtspunten uit de referentiesituatie verholpen, verergerd of komen er nieuwe knel- en/of aandachtspunten bij? Figuur 9: Rad van de leefomgeving: ontwikkeling van de omgevingsaspecten met nieuw beleid uit scenario 2

1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 20 Effect op bestaande knel- en aandachtspunten Tabel 9: Ontwikkeling van de knelpunten met nieuw beleid uit scenario 2 Aspect Toelichting knelpunt referentiesituatie Toelichting ontwikkeling knelpunt Geluid In de gemeente Aalten is er op meerdere plekken sprake van geluidhinder door wegverkeer en railverkeer. De geluidhinder door wegverkeer zal met scenario 2 toenemen. Er is risico op verslechtering, het knelpunt blijft bestaan. Maatschappelijke basisvoorzieningen De gemiddelde afstand tot veel maatschappelijke basisvoorzieningen ligt hoog in de gemeente Aalten. Scenario 2 voorziet niet in nieuwe voorzieningen en de verspreide toevoeging van woningen biedt geen extra draagvlak voor het behouden van bestaande voorzieningen. Het knelpunt blijft bestaan. Grondwater De gemiddelde grondwaterstand in het bebouwde gebied ligt veelal diep onder met maaiveld. In scenario 2 kan de grondwaterkwaliteit verbeteren door bio-based teelt. Meer verharding door nieuwe woningen en bedrijvigheid kan plaatselijk zorgen voor slechtere aanvulling van grondwater. Er is risico op verslechtering, het knelpunt blijft bestaan. Oppervlaktewater De ecologische toestand is matig/ontoereikend en voldoet daarmee niet aan de KRW-doelstelling.

Er is op verschillende plekken in het buitengebied sprake van droogval van watergangen en stilstaand water. In scenario 2 kan de oppervlaktewaterkwaliteit verbeteren door bio-based teelt. Meer verharding door bedrijvigheid kan plaatselijk zorgen voor verminderde aanvulling van sloten en beken en/of overstort van vervuild water. Het knelpunt blijft bestaan. Natura 2000- gebieden Er liggen vier Natura 2000-gebieden net buiten de gemeentegrens. Voor alle gebieden geldt dat geen enkele instandhoudingsdoelstelling zich bevindt in een gunstige staat van instandhouding en dat er sprake is van een overschrijding van de kritische depositiewaarde van stikstof. Het aantal verkeersbewegingen, en daarmee de uitstoot van stikstof, zal met scenario 2 toenemen. Er is risico op verslechtering, het knelpunt blijft bestaan. Hittestress In grote delen van de bebouwde kom (Aalten, Dinxperlo en Bredevoort) is sprake van een stedelijk hitte-eiland effect van 2ºC of meer. Enerzijds kan hittestress toenemen door meer verharding in woon- en werkgebieden. Anderzijds kan hittestress in woongebieden verminderen door meer groen (3-30-300). Er is risico op verslechtering, het knelpunt blijft bestaan. Wateroverlast door hemelwater In de bebouwde kom van Dinxperlo en Aalten zijn enkele wegen gedurende enkele uren onbegaanbaar.

Het percentage verharding in de bebouwde kom is relatief hoog, waardoor water slecht weg kan stromen. Enerzijds kan hemelwateroverlast toenemen door meer verharding in woon- en werkgebieden. Anderzijds kan hemelwateroverlast in woongebieden verminderen door meer groen (3- 30-300). Er is risico op verslechtering, het knelpunt blijft bestaan. Duurzame woningen De gemeente Aalten heeft relatief weinig woningen met groen energielabel (B of hoger). Scenario 2 zorgt voor meer nieuwe, duurzame woningen, maar ook bestaand woningen worden geïsoleerd. Dit knelpunt wordt daarmee mogelijk verholpen, maar zal een aandachtspunt blijven door een mate van afhankelijkheid bij verduurzaming van particulier bezit. Werklocaties en bedrijvigheid Op dit moment is er sprake van een tekort aan bedrijventerreinen en kantoorlocaties. De markt kan niet op een gezonde manier doorstromen. De harde plancapaciteit blijft achter en er is geen zachte plancapaciteit om aan de vraag te doen. Door scenario 2 komen er nieuwe bedrijfslocaties bij die gedeeltelijk kunnen voorzien in de uitbreidingsvraag. Het vormt geen oplossing voor de uitbreidingsvraag op de lange termijn (2040). De situatie wordt op de korte termijn verbetert, maar wordt niet verholpen op de lange termijn. Het knelpunt blijft bestaan.

1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 21 Aspect Toelichting knelpunt referentiesituatie Toelichting ontwikkeling knelpunt Openbaar vervoer In de gemeente Aalten is de gemiddelde afstand tot een treinstation kleiner dan landelijk gemiddeld, maar de afstand tot belangrijk overstapstation of een andere OV-halte is juist groter. De afstand tot OV-haltes zal afnemen door extra buurtbussen. Dit knelpunt wordt daarmee mogelijk verholpen, maar blijft een aandachtspunt. Tabel 10: Ontwikkeling van de aandachtspunten met nieuw beleid uit scenario 2 Aspect Toelichting aandachtspunt referentiesituatie Toelichting ontwikkeling aandachtspunt Droogte Op de hoge zandgronden in de gemeente Aalten is er sprake van een grondwaterstand die te diep onder het maaiveld ligt. Bio-based teelt en nieuwe woningen en bedrijventerrein kan plaatselijk zorgen voor betere/slechtere aanvulling van grondwater. Er is risico op verslechtering, het aandachtspunt blijft bestaan. De verslechtering is te klein om het een nieuw knelpunt te noemen. Duurzame en slimme mobiliteit In de gemeente Aalten zijn relatief weinig elektrische auto’s en er zijn geen deelauto’s beschikbaar. Scenario 2 zet in op meer laadpalen. Het scenario voorziet niet in meer deelauto’s. Er is kans op verbetering, maar het aandachtspunt blijft bestaan.

Potentiële nieuwe knel- en aandachtspunten Tabel 11: Potentiële nieuwe knel- of aandachtspunten met nieuw beleid uit scenario 2 Aspect Toelichting aandachtspunt referentiesituatie Toelichting ontwikkeling aandachtspunt Omgevingsveiligheid Binnen de gemeente is ligt een redelijk aandeel van de bebouwing (kwetsbare gebouwen) binnen een brand- en explosieaandachtsgebied. De omgevingsveiligheid verslechtert mogelijk door woningbouwuitbreiding in brand- en explosieaandachtsgebied en het toevoegen van nieuwe potentiële veiligheidsrisico’s in de vorm van buurtbatterijen. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. Biodiversiteit De soortendiversiteit in Aalten is gemiddeld (tussen de 200 en 600 soorten) en de kwaliteit van de biodiversiteit is goed op ongeveer de helft van het grondgebied. De biodiversiteit komt onder druk te staan door uitbreiding van woon- en werkgebieden en door verduurzaming. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. Landbouw De bodemkwaliteit voor landbouwgronden biedt voldoende mogelijkheden voor primaire productie. Uitbreiding van woningen in het buitengebied zorgt voor een inperking van landbouwareaal. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. Landschappelijke waarde Op verschillende plekken in het buitengebied is de basiskwaliteit van het landschap matig of slecht.

Door nieuwe woningen aan de randen van de kernen en in het buitengebied en door uitbreiding van bedrijventerrein ‘t Broek kunnen plaatselijk landschapskenmerken verloren gaan. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. Archeologische en cultuurhistorische waarden Er zijn gebieden van archeologische waarden en gebieden met hoge archeologische verwachting. In de kernen van Aalten en Bredevoort zijn veel monumenten aanwezig. Archeologische waarden komen onder druk te staan door uitbreiding van woon- en werkgebieden. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. Grondstoffen en circulariteit De doelstelling voor het aantal kilogram huishoudelijk afval (100 kg per inwoner per jaar) wordt niet gehaald, het percentage afvalscheiding (75%) wel. Door meer nieuwe woningen en bedrijven neemt het gebruik van grondstoffen en afval toe. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. 1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 22 5.3 Scenario 3 Algemene bevindingen In scenario 3 zet Aalten in op flinke groei; veel extra woningen, een extra spoorlijn en uitbreiding van industrie en kantoorruimte met zo veel mogelijk spreiding over de gemeente. Ruimte voor de landbouw wordt ingeperkt om ruimte te maken voor nieuwe natuur als compensatie voor de groei was wonen en werken in Aalten.

De ruimte die voor landbouw beschikbaar blijft maakt een transitie naar meer natuurinclusief en bio-based. Door deze ontwikkelingen zijn er op een aantal omgevingsthema’s veel kansen op positieve effecten, zoals voor bodem en water en natuur. Maar er zijn ook veel risico’s op negatieve effecten, met name risico’s op verslechtering van het omgevingsklimaat. Beoordeling per beleidsuitspraak In Figuur 10 is de effectbeoordeling voor scenario 3 weergegeven per beleidsuitspraak. De belangrijkste bevindingen zijn: • De meeste kansen (en weinig tot geen risico’s) zijn er voor landbouw en natuur. Het scenario gaat uit van het stimuleren van natuurinclusief boeren en inzet op 15% bio-based teelt. Dit biedt kansen voor de omgeving, bodem en water, natuur en klimaat. Daarnaast zet dit scenario in op nieuwe natuur in het buitengebied, in de vorm van boeren natuur en kleine bospercelen. Dit biedt kansen voor bodem en water, natuur en klimaat. • Voor de beleidsuitspraak wonen zijn er overwegend risico’s maar ook kansen. Een forse inbreiding van woningen vormt op veel omgevingsthema’s risico’s, voornamelijk door een toename van verkeersbewegingen. Daarentegen vormt inbreiding ook kansen, met name op het gebied van gezondheid en welzijn, omdat de woningen goed gebruik kunnen maken van bestaande voorzieningen. • De meeste risico’s zijn er op het gebied van economie.

Omdat er meer bedrijvigheid mogelijk gemaakt wordt, zijn er mogelijk meer verkeersbewegingen en verharding. Dit kan leiden tot risico’s voor de omgeving, natuur, klimaat, bodem & water, veiligheid. Figuur 10: Beoordeling per beleidsuitspraak scenario 3

1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 23 Knel- en aandachtspunten In Figuur 11 is het rad van de leefomgeving weergegeven. Hierin is te zien hoe de omgevingsaspecten er in de huidige en autonome situatie voor staan en hoe het nieuwe beleid uit scenario 3 hier effect op heeft. Onder de figuur is per knel- en aandachtspunt kort beschreven wat dit effect is: worden de knel- en aandachtspunten uit de referentiesituatie verholpen, verergerd of komen er nieuwe knel- en/of aandachtspunten bij? Figuur 11: Rad van de leefomgeving: ontwikkeling van de omgevingsaspecten met nieuw beleid uit scenario 3

1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 24 Effect op bestaande knel- en aandachtspunten Tabel 12: Ontwikkeling van de knelpunten met nieuw beleid uit scenario 3 Aspect Toelichting knelpunt referentiesituatie Toelichting ontwikkeling knelpunt Geluid In de gemeente Aalten is er op meerdere plekken sprake van geluidhinder door wegverkeer en railverkeer. De geluidhinder door wegverkeer en spoorverkeer zal met scenario 3 toenemen. Er is risico op verslechtering, het knelpunt blijft bestaan. Maatschappelijke basisvoorzieningen De gemiddelde afstand tot veel maatschappelijke basisvoorzieningen ligt hoog in de gemeente Aalten. Scenario 3 voorziet niet in nieuwe voorzieningen, maar de forse inbreiding biedt extra draagvlak voor het behouden van bestaande voorzieningen. Er is kans op verbetering, het knelpunt wordt mogelijk een aandachtspunt. Grondwater De gemiddelde grondwaterstand in het bebouwde gebied ligt veelal diep onder met maaiveld. De grondwaterkwaliteit kan verbeteren door bio- based teelt en meer natuur. Meer verharding door nieuwe woningen en bedrijvigheid kan plaatselijk zorgen voor slechtere aanvulling van grondwater. Er is kans op verbetering, maar het knelpunt blijft bestaan. Oppervlaktewater De ecologische toestand is matig/ontoereikend en voldoet daarmee niet aan de KRW-doelstelling.

Er is op verschillende plekken in het buitengebied sprake van droogval van watergangen en stilstaand water. In scenario 3 kan de oppervlaktewaterkwaliteit verbeteren door bio-based teelt en nieuwe natuur. Meer verharding door nieuwe bedrijvigheid kan plaatselijk zorgen voor verminderde aanvulling van sloten en beken en/of overstort van vervuild water. Er is kans op verbetering, maar het knelpunt blijft bestaan. Natura 2000- gebieden Er liggen vier Natura 2000-gebieden net buiten de gemeentegrens. Voor alle gebieden geldt dat geen enkele instandhoudingsdoelstelling zich bevindt in een gunstige staat van instandhouding en dat er sprake is van een overschrijding van de kritische depositiewaarde van stikstof. Het aantal verkeersbewegingen, en daarmee de uitstoot van stikstof, zal met scenario 3 toenemen. Er is risico op verslechtering, het knelpunt blijft bestaan. Hittestress In grote delen van de bebouwde kom (Aalten, Dinxperlo en Bredevoort) is sprake van een stedelijk hitte-eiland effect van 2ºC of meer. Enerzijds kan hittestress toenemen door meer verharding in woon- en werkgebieden. Anderzijds kan hittestress in woongebieden verminderen door meer groen (3-30-300). Er is risico op verslechtering, het knelpunt blijft bestaan. Wateroverlast door hemelwater In de bebouwde kom van Dinxperlo en Aalten zijn enkele wegen gedurende enkele uren onbegaanbaar.

Het percentage verharding in de bebouwde kom is relatief hoog, waardoor water slecht weg kan stromen. Enerzijds kan hemelwateroverlast toenemen door meer verharding in woon- en werkgebieden. Anderzijds kan hemelwateroverlast in woongebieden verminderen door meer groen (3- 30-300). Er is risico op verslechtering, het knelpunt blijft bestaan. Duurzame woningen De gemeente Aalten heeft relatief weinig woningen met een groen energielabel (B of hoger). Scenario 3 zorgt voor meer nieuwe, duurzame woningen. Bestaande woningen worden beter geïsoleerd bij de aanleg van een warmtenet, dit is nog onzeker, dus het knelpunt blijft bestaan. Werklocaties en bedrijvigheid Op dit moment is er sprake van een tekort aan bedrijventerreinen en kantoorlocaties. De markt kan niet op een gezonde manier doorstromen. De harde plancapaciteit blijft achter en er is geen zachte plancapaciteit om aan de vraag te doen. Voor kantoorlocaties is de verwachting dat de vraag af zal nemen in de hele Achterhoek, waardoor de leegstand toeneemt. Door scenario 3 komen er nieuwe bedrijfslocaties bij die kunnen voorzien in de uitbreidingsvraag tot 2030. Het vormt geen oplossing voor de uitbreidingsvraag op de lange termijn (2040). De situatie wordt op de korte termijn verbetert, maar wordt niet verholpen op de lange termijn. Het knelpunt blijft bestaan.

Daarnaast is in de Achterhoek sprake van een afnemende vraag naar kantoorlocaties, waardoor toevoeging van kantoren in dit scenario juist voor leegstand kan zorgen. 1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 25 Aspect Toelichting knelpunt referentiesituatie Toelichting ontwikkeling knelpunt Openbaar vervoer In de gemeente Aalten is de gemiddelde afstand tot een treinstation kleiner dan landelijk gemiddeld, maar de afstand tot belangrijk overstapstation of een andere OV-halte is juist groter. De afstand tot het station neemt af als er veel nieuwe woningen bij het station gebouwd worden. Dit knelpunt wordt daarmee mogelijk verholpen, maar blijft een aandachtspunt, omdat de situatie niet verbetert voor Dinxperlo en Bredevoort. Tabel 13: Ontwikkeling van de aandachtspunten met nieuw beleid uit scenario 3 Aspect Toelichting aandachtspunt referentiesituatie Toelichting ontwikkeling aandachtspunt Droogte Op de hoge zandgronden in de gemeente Aalten is er sprake van een grondwaterstand die te diep onder het maaiveld ligt. Bio-based teelt, nieuwe natuur en meer verharding kan plaatselijk zorgen voor betere/slechtere aanvulling van grondwater. Er is kans op verbetering, maar het aandachtspunt blijft bestaan. Duurzame en slimme mobiliteit In de gemeente Aalten zijn relatief weinig elektrische auto’s en er zijn geen deelauto’s beschikbaar.

Scenario 3 zet niet in op (stimuleren van) elektrisch rijden of deelauto’s. Het aandachtspunt blijft bestaan. Potentiële nieuwe knel- en aandachtspunten Tabel 14: Potentiële nieuwe knel- of aandachtspunten met nieuw beleid uit scenario 3 Aspect Toelichting aandachtspunt referentiesituatie Toelichting ontwikkeling aandachtspunt Luchtkwaliteit De concentraties fijnstof en stikstofdioxide liggen onder de wettelijke grenswaarden, maar bijna overal boven de WHO-advieswaarden. Scenario 3 zorgt voor een toename van luchtverontreinigende verkeersbewegingen. De compenserende maatregelen t.b.v. schonere mobiliteit (verdubbeling spoor) nemen niet alle risico’s weg. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. Omgevingsveiligheid Binnen de gemeente is ligt een redelijk aandeel van de bebouwing (kwetsbare gebouwen) binnen een brand- en explosieaandachtsgebied. De omgevingsveiligheid verslechtert mogelijk door nieuwe kantoorlocaties in brand- en explosieaandachtsgebied en toevoegen van nieuwe potentiële veiligheidsrisico’s in de vorm van een Energie-opslag-systeem. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. Verkeersveiligheid Het aantal verkeersongevallen is lager dan gemiddeld. Het aantal verkeersdoden is gelijk aan het gemiddelde. Door een forse toename van het aantal verkeersbewegingen (bij een onveranderde verkeerssituatie) neemt de verkeersveiligheid af.

Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. Landbouw De bodemkwaliteit voor landbouwgronden biedt voldoende mogelijkheden voor primaire productie. Uitbreiding van bedrijvigheid en natuur zorgt voor een inperking van landbouwareaal. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. Archeologische en cultuurhistorische waarden Er zijn gebieden van archeologische waarden en gebieden met hoge archeologische verwachting. In de kernen van Aalten en Bredevoort zijn veel monumenten aanwezig. Archeologische en cultuurhistorische waarden komen onder druk te staan door inbreiding en uitbreiding van woon- en werkgebieden. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. Grondstoffen en circulariteit De doelstelling voor het aantal kilogram huishoudelijk afval (100 kg per inwoner per jaar) wordt niet gehaald, het percentage afvalscheiding (75%) wel. Door meer nieuwe woningen en bedrijven neemt het gebruik van grondstoffen en afval toe. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. 1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 26 5.4 Scenario 4 Algemene bevindingen In scenario 4 zet Aalten in op substantiële groei; veel extra woningen deels in een nieuwe kern, een extra spoorlijn en uitbreiding van industrie en kantoorruimte met zo veel mogelijk spreiding over de gemeente.

Doordat de nieuwe kern zorgt voor een inperking van de ruimte voor landbouw, worden op de overige gronden agrariërs zo veel mogelijk vrijgelaten. In beperkte mate neemt nieuwe natuur ook wat ruimte weg voor de landbouw. Door deze ontwikkelingen zijn er op een aantal omgevingsthema’s veel kansen op positieve effecten, zoals voor economie, wonen en gezondheid en welzijn. Maar er zijn ook veel risico’s op negatieve effecten, met name risico’s op verslechtering van de omgeving en natuur. Verschillen tussen nieuwe woonkern bij Klooster versus Lintelo In scenario 4 is uitgegaan van een nieuwe woonkern bij Klooster (a) of bij Lintelo (b). Om het verschil te duiden zijn beide varianten beoordeeld. Op een aantal aspecten verschillen de varianten in effecten: • Omgevingsveiligheid: bij Lintelo ligt een buisleiding met risicocontour en aandachtsgebied (brand). Door hier nieuwe woningen te bouwen komen er kwetsbare gebouwen binnen risicovolle gebieden te liggen. Een nieuwe kern bij Lintelo scoort daarom negatiever. • Bodem en grondwater: een mogelijke nieuwe kern bij Klooster is in beeld genomen vanuit het bodem-water sturend standpunt. Een nieuwe kern bij Klooster scoort daarom positiever. • Openbaar vervoer: Lintelo ligt langs het spoor. De mogelijkheid tot het creëren van een nieuw treinstation, zou er voor zorgen dat deze nieuwe kern goed verbonden is met het OV.

Een nieuwe kern bij Lintelo scoort daarom positiever. Beoordeling per beleidsuitspraak In Figuur 12 is de effectbeoordeling voor scenario 4 weergegeven per beleidsuitspraak. De belangrijkste bevindingen zijn: • De meeste kansen (en weinig tot geen risico’s) zijn er voor natuur en voorzieningen. Het scenario gaat uit van (een beperkte hoeveelheid) nieuwe natuur in het buitengebied, in de vorm van boeren natuur en kleine bospercelen. Dit biedt kansen voor bodem en water, natuur en klimaat. Daarnaast vormt een nieuwe kern mogelijkheden voor het toevoegen van nieuwe voorzieningen. • Voor de beleidsuitspraak mobiliteit en toerisme en recreatie zijn er zowel kansen als risico’s. Een verdubbeling van het spoor met goede fiets- en busverbindingen naar het station is positief voor de mobiliteit in Aalten, maar vormt risico’s voor de omgeving en veiligheid. Een groei van de toeristische sector heeft meer verkeersbewegingen tot gevolg, maar biedt kansen voor de economie. • De meeste risico’s zijn er op het gebied van economie en wonen. Omdat er meer woningen en bedrijvigheid mogelijk gemaakt wordt, zijn er mogelijk meer verkeersbewegingen en verharding. Dit kan leiden tot risico’s voor de omgeving, natuur, klimaat, bodem & water, veiligheid.

1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 27 Figuur 12: Beoordeling per beleidsuitspraak scenario 4 Knel- en aandachtspunten In Figuur 13 is het rad van de leefomgeving weergegeven. Hierin is te zien hoe de omgevingsaspecten er in de huidige en autonome situatie voor staan en hoe het nieuwe beleid uit scenario 4 hier effect op heeft. Onder de figuur is per knel- en aandachtspunt kort beschreven wat dit effect is: worden de knel- en aandachtspunten uit de referentiesituatie verholpen, verergerd of komen er nieuwe knel- en/of aandachtspunten bij?

1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 28 Figuur 13: Rad van de leefomgeving: ontwikkeling van de omgevingsaspecten met nieuw beleid uit scenario 4

1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 29 Effect op bestaande knel- en aandachtspunten Tabel 15: Ontwikkeling van de knelpunten met nieuw beleid uit scenario 4 Aspect Toelichting knelpunt referentiesituatie Toelichting ontwikkeling knelpunt Geluid In de gemeente Aalten is er op meerdere plekken sprake van geluidhinder door wegverkeer en railverkeer. De geluidhinder door wegverkeer en spoorverkeer zal met scenario 4 toenemen. Er is risico op verslechtering, het knelpunt blijft bestaan. Maatschappelijke basisvoorzieningen De gemiddelde afstand tot veel maatschappelijke basisvoorzieningen ligt hoog in de gemeente Aalten. Scenario 4 voorziet in nieuwe voorzieningen in de nieuwe kern. Dit knelpunt wordt daarmee mogelijk verholpen, maar blijft een aandachtspunt. Grondwater De gemiddelde grondwaterstand in het bebouwde gebied ligt veelal diep onder met maaiveld. De grondwaterkwaliteit kan verbeteren door meer groen en natuur en verplaatsing van landbouw naar nattere gronden. Meer verharding kan plaatselijk zorgen voor slechtere aanvulling van grondwater. Er is kans op verbetering, het knelpunt blijft bestaan. Oppervlaktewater De ecologische toestand is matig/ontoereikend en voldoet daarmee niet aan de KRW-doelstelling. Er is op verschillende plekken in het buitengebied sprake van droogval van watergangen en stilstaand water.

In scenario 4 kan de oppervlaktewaterkwaliteit verbeteren door nieuwe natuur. Meer verharding door nieuwe bedrijvigheid kan plaatselijk zorgen voor verminderde aanvulling van sloten en beken en/of overstort van vervuild water. Er is kans op verbetering, het knelpunt blijft bestaan. Natura 2000- gebieden Er liggen vier Natura 2000-gebieden net buiten de gemeentegrens. Voor alle gebieden geldt dat geen enkele instandhoudingsdoelstelling zich bevindt in een gunstige staat van instandhouding en dat er sprake is van een overschrijding van de kritische depositiewaarde van stikstof. Het aantal verkeersbewegingen, en daarmee de uitstoot van stikstof, zal met scenario 4 toenemen. Er is risico op verslechtering, het knelpunt blijft bestaan. Hittestress In grote delen van de bebouwde kom (Aalten, Dinxperlo en Bredevoort) is sprake van een stedelijk hitte-eiland effect van 2ºC of meer. Enerzijds kan hittestress toenemen door meer verharding in woon- en werkgebieden. Anderzijds kan hittestress in woongebieden verminderen door meer groen (3-30-300). Er is risico op verslechtering, het knelpunt blijft bestaan. Wateroverlast door hemelwater In de bebouwde kom van Dinxperlo en Aalten zijn enkele wegen gedurende enkele uren onbegaanbaar. Het percentage verharding in de bebouwde kom is relatief hoog, waardoor water slecht weg kan stromen.

Enerzijds kan hemelwateroverlast toenemen door meer verharding in woon- en werkgebieden. Anderzijds kan hemelwateroverlast in woongebieden verminderen door meer groen (3- 30-300). Er is risico op verslechtering, het knelpunt blijft bestaan. Duurzame woningen De gemeente Aalten heeft relatief weinig woningen met een groen energielabel (B of hoger). Scenario 4 zorgt voor meer nieuwe, duurzame woningen. Bestaande woningen worden beter geïsoleerd door de aanleg van een warmtenet. Dit knelpunt wordt daarmee mogelijk verholpen, maar blijft een aandachtspunt. Werklocaties en bedrijvigheid Op dit moment is er sprake van een tekort aan bedrijventerreinen en kantoorlocaties. De markt kan niet op een gezonde manier doorstromen. De harde plancapaciteit blijft achter en er is geen zachte plancapaciteit om aan de vraag te doen. Door scenario 4 komen er nieuwe bedrijfslocaties bij die kunnen voorzien in de uitbreidingsvraag tot 2030. Het vormt geen oplossing voor de uitbreidingsvraag op de lange termijn (2040). De situatie wordt op de korte termijn verbetert, maar wordt niet verholpen op de lange termijn. Het knelpunt blijft bestaan. Daarnaast is in de Achterhoek sprake van een afnemende vraag naar kantoorlocaties, waardoor toevoeging van kantoren in dit scenario juist voor leegstand kan zorgen.

1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 30 Aspect Toelichting knelpunt referentiesituatie Toelichting ontwikkeling knelpunt Openbaar vervoer In de gemeente Aalten is de gemiddelde afstand tot een treinstation kleiner dan landelijk gemiddeld, maar de afstand tot belangrijk overstapstation of een andere OV-halte is juist groter. Indien er een nieuw station komt bij (de mogelijke nieuwe kern) Lintelo kan dit knelpunt verholpen worden (nog wel een aandachtspunt). Tabel 16: Ontwikkeling van de aandachtspunten met nieuw beleid uit scenario 4 Aspect Toelichting aandachtspunt referentiesituatie Toelichting ontwikkeling aandachtspunt Droogte Op de hoge zandgronden in de gemeente Aalten is er sprake van een grondwaterstand die te diep onder het maaiveld ligt. Nieuwe natuur, en verplaatsing van landbouw naar nattere gronden en meer verharding kan plaatselijk zorgen voor betere/slechtere aanvulling van grondwater. Er is kans op verbetering, maar het aandachtspunt blijft bestaan. Duurzame en slimme mobiliteit In de gemeente Aalten zijn relatief weinig elektrische auto’s en er zijn geen deelauto’s beschikbaar. Scenario 4 zet niet in op (stimuleren van) elektrisch rijden of deelauto’s. Het aandachtspunt blijft bestaan.

Potentiële nieuwe knel- en aandachtspunten Tabel 17: Potentiële nieuwe knel- of aandachtspunten met nieuw beleid uit scenario 4 Aspect Toelichting aandachtspunt referentiesituatie Toelichting ontwikkeling aandachtspunt Luchtkwaliteit De concentraties fijnstof en stikstofdioxide liggen in onder de wettelijke grenswaarden, maar bijna overal boven de WHO-advieswaarden. Scenario 4 zorgt voor een toename van luchtverontreinigende verkeersbewegingen. De compenserende maatregelen t.b.v. schonere mobiliteit (verdubbeling spoor) nemen niet alle risico’s weg. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. Naar verwachting kan wel voldaan worden aan de wettelijke grenswaarden, dus het vormt geen nieuw knelpunt. Geur In het buitengebied is op verschillende plekken sprake is van een afweegbare of slechte geursituatie bij geurgevoelige objecten. 27% van de inwoners ervaart matige of ernstige geurhinder (van meerdere geurbronnen). Scenario 4 zorgt mogelijk voor meer geurhinder door uitbreiding van bedrijventerrein en door nieuwe woningen in een nieuwe kern (nabij veehouderijen). Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. Omgevingsveiligheid Binnen de gemeente is ligt een redelijk aandeel van de bebouwing (kwetsbare gebouwen) binnen een brand- en explosieaandachtsgebied.

De omgevingsveiligheid verslechtert mogelijk door nieuwe kantoor- en woonlocaties in brand- en explosieaandachtsgebied en toevoegen van nieuwe potentiële veiligheidsrisico’s in de vorm van een Energie-opslag-systeem. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. Verkeersveiligheid Het aantal verkeersongevallen is lager dan gemiddeld. Het aantal verkeersdoden is gelijk aan het gemiddelde. Door een forse toename van het aantal verkeersbewegingen (bij een onveranderde verkeerssituatie) neemt de verkeersveiligheid af. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. Biodiversiteit De soortendiversiteit in Aalten is gemiddeld (tussen de 200 en 600 soorten) en de kwaliteit van de biodiversiteit is goed op ongeveer de helft van het grondgebied. De biodiversiteit komt onder druk te staan door uitbreiding van woon- en werkgebieden en door verduurzaming. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. Landbouw De bodemkwaliteit voor landbouwgronden biedt voldoende mogelijkheden voor primaire productie. Uitbreiding van bedrijvigheid, woningen (in een nieuwe kern) en natuur zorgt voor een inperking van landbouwareaal. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt.

1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 31 Aspect Toelichting aandachtspunt referentiesituatie Toelichting ontwikkeling aandachtspunt Landschappelijke waarde Op verschillende plekken in het buitengebied is de basiskwaliteit van het landschap matig of slecht. Door uitbreiding van bedrijventerrein ‘t Broek en een nieuwe woonkern kunnen plaatselijk landschapskenmerken verloren gaan. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw knelpunt. Archeologische en cultuurhistorische waarden Er zijn gebieden van archeologische waarden en gebieden met hoge archeologische verwachting. In de kernen van Aalten en Bredevoort zijn veel monumenten aanwezig. Archeologische en cultuurhistorische waarden komen onder druk te staan door inbreiding en uitbreiding van woon- en werkgebieden. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. Grondstoffen en circulariteit De doelstelling voor het aantal kilogram huishoudelijk afval (100 kg per inwoner per jaar) wordt niet gehaald, het percentage afvalscheiding (75%) wel. Door meer nieuwe woningen en bedrijven neemt het gebruik van grondstoffen en afval toe. Dit aspect vormt mogelijk een nieuw aandachtspunt. 5.5 Vergelijking van de scenario’s op beoordelingsaspect De scenario’s laten een oplopende verhouding zien tussen risico’s en kansen.

In scenario 1 houden risico’s en kansen elkaar nagenoeg in evenwicht, terwijl scenario 4 duidelijk meer risico’s dan kansen kent. Scenario’s 2 en 3 nemen een tussenpositie in. In Figuur 14 is het rad van de leefomgeving weergegeven. Hierin is te zien hoe de omgevingsaspecten er in de huidige en autonome situatie voor staan en hoe het nieuwe beleid van de vier scenario’s hier effect op heeft. In het algemeen wordt een aantal patronen zichtbaar ten aanzien van de thema’s, bij de vergelijking van de scenario’s op de kansen en risico’s die zij bieden, De thema’s natuur en klimaat hebben in alle scenario’s vooral te maken met risico’s, vanwege de uitbreiding van woon- en industriegebieden. Alleen in scenario 3 doen zich naast de risico’s enkele substantiële kansen voor, door de aanleg van substantieel veel nieuwe natuur. Op economisch vlak bevatten alle scenario’s kansen. Voor water en bodem bieden met name scenario 3 verbeterkansen, door aanleg nieuwe natuur en verduurzaming van landbouwprocessen. Opvallend is verder dat scenario’s 3 en 4 risico’s met zich meebrengen voor het veiligheidsgevoel, evenals risico’s voor de landschappelijke waarden en archeologie, die ook aanwezig zijn in scenario 2 maar ontbreken in scenario 1. Deze risico’s hangen samen met ingrijpende ruimtelijke veranderingen in deze scenario’s.

De potentiële bijdrage die de vier scenario’s kunnen leveren aan het oplossen van bestaande knel- en aandachtspunten neemt toe van scenario 1 naar scenario 4. Dit wordt weergegeven in Tabel 18 en Tabel 19 (onder het rad van de leefomgeving) met de oranje gearceerde vakken, waarin een opwaartse pijl een verbetering binnen een aspect aangeeft. Scenario 1 kan het knelpunt rond duurzame woningbouw oplossen, terwijl scenario 4 daarnaast perspectief biedt op verbetering van knelpunten op het vlak van maatschappelijke basisvoorzieningen, werklocaties, bedrijvigheid en openbaar vervoer. Daar staat tegenover dat in scenario 4 ook een groter aantal bestaande knelpunten juist verder verslechtert, zichtbaar in de neerwaartse pijlen in de tabel. Dezelfde trend wordt zichtbaar bij de analyse van potentiële nieuwe knel- en aandachtspunten, die overzichtelijk worden en onderbouwd zijn in Tabel 8, Tabel 11, Tabel 14 en Tabel 17. Scenario 4 kent de meeste nieuwe potentiële knelpunten en aandachtspunten, namelijk negen in totaal, op diverse aspecten. In scenario 1 ontstaan daarentegen mogelijk nieuwe knel- en aandachtspunten op slechts twee aspecten, terwijl scenario’s 2 en 3 zes nieuwe 1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 32 potentiële knel- en aandachtspunten hiertussen vallen.

Door de behoudende insteek van scenario 1 blijven landbouwproductie, grondstoffengebruik en omgevingsveiligheid hier grotendeels ongewijzigd. Geur vormt uitsluitend een aandachtspunt in scenario 4, terwijl verkeersveiligheid in scenario’s 3 en 4 mogelijk onder druk komt te staan door toename van bedrijvigheid. Figuur 14: Rad van de leefomgeving: vergelijking van de scenario’s

1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 33 Tabel 18: Ontwikkeling van huidige knelpunten uit de referentiesituatie per scenario. Een (rode) pijl naar beneden toont een verslechtering, een (groene) pijl omhoog toont een verbetering, een gelijkteken (=) toont dat er geen effect is of dat kansen en risico’s tegen elkaar opwegen. Een oranje cel toont dat een knelpunt mogelijk verholpen wordt. Knelpunt Huidig Autonoom Scenario 1 Scenario 2 Scenario 3 Scenario 4 Geluid ↗ ↘ ↘ ↘ ↘ Maatschappelijke basisvoorzieningen ↘ = = ↗ ↗ Grondwater ↘ ↗ ↘ ↗ ↗ Oppervlaktewater = ↗ = ↗ ↗ Natura 2000-gebieden ↗ ↘ ↘ ↘ ↘ Hittestress = ↘ ↘ ↘ ↘ Wateroverlast door hemelwater ↗ = ↘ ↘ ↘ Duurzame woningen ↗ ↗ ↗ ↗ ↗ Werklocaties en bedrijvigheid = ↗ ↗ ↗ ↗ Openbaar vervoer ↗ = ↗ ↗ 4a = 4b ↗ Tabel 19: Ontwikkeling van de aandachtspunten uit de referentiesituatie per scenario. Een (rode) pijl naar beneden toont een verslechtering, een (groene) pijl omhoog toont een verbetering, een gelijkteken (=) toont dat er geen effect is of dat kansen en risico’s tegen elkaar opwegen. Een groene cel toont dat een aandachtspunt mogelijk verholpen wordt.

Aandachtspunt Huidig Autonoom Scenario 1 Scenario 2 Scenario 3 Scenario 4 Droogte ↘ = ↘ ↗ = Duurzame en slimme mobiliteit ↗ = ↗ = = Als we de scenario’s apart beschouwen op aspecten die mogelijk verbeteren ten opzichte van de autonome situatie, valt het volgende op. Scenario 1 biedt kansen op diverse aspecten; het kan bijdragen aan het beweegvriendelijk maken van de leefomgeving door natuurontwikkeling, en het kan de werkgelegenheid verbeteren door stimulatie van toerisme en de uitbreiding van het bedrijventerrein, mede door de aanleg van nieuwe natuur, versterking van de fietsinfrastructuur en uitbreiding van het bedrijventerrein. Scenario 2 biedt voornamelijk kansen voor een aantrekkelijke leefomgeving en versterking van de vrijetijdseconomie, door verbetering van fiets- en wandelverbindingen en aanleg van recreatieve routes. In scenario 3 liggen de grootste kansen op het gebied bodemkwaliteit en beweegvriendelijke leefomgeving, door de toepassing van de 3/30/300-regel en nieuwe natuurontwikkeling. Scenario 4 onderscheidt zich het meest van de andere scenario’s, door voornamelijk kansen te bieden op de aspecten wonen en economische ontwikkeling, dankzij uitbreiding van bedrijvigheid, spoorinfrastructuur en woningaanbod.

In samenhang bezien toont scenario 1 de meest brede spreiding van kansen over verschillende domeinen, scenario 2 versterkt met name de leefkwaliteit, scenario 3 biedt nadrukkelijk kansen voor natuur en bodem, en scenario 4 richt zich op wonen en economie, maar kent daarbij ook de grootste risico’s op nieuwe ruimtelijke en milieuknelpunten. 1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 34 5.6 Vergelijking van scenario’s per beleidsuitspraak Beleidsuitspraak wonen Elk scenario heeft een andere invulling op het gebied van wonen. Onderstaande figuur laat het aantal kansen en risico’s van de verschillende scenario’s zien. Uit de figuur blijkt dat voor alle scenario’s geldt dat er meer risico’s dan kansen zijn. Scenario 1 zet in op groei van 900 woningen op verschillende locaties in de gemeente. Dit scenario laat een minimaal aantal kansen en risico’s zien omdat er in dit scenario sprake is van een minimale woningbouwontwikkeling. Scenario 2 zet in op groei met 1350 woningen en generatie-erven. Waarbij er 200-500 woningen in het buitengebied komen en de rest in kernen verspreid over bestaande wijken. Scenario 3 en 4 gaan beiden uit van een groei van 2000 woningen, maar de invulling verschilt. Scenario 3 gaat uit van appartementen in de kernen en scenario 4 van de ontwikkeling van een hele nieuwe kern.

Het groeiende aantal risico’s tussen de scenario’s hangt samen met woningbouwontwikkeling. In algemeenheid geldt: meer woningen, meer inwoners, meer verkeersbewegingen en meer en grotere daaraan gerelateerde effecten (luchtkwaliteit, geluidhinder, broeikasgassen, verkeersveiligheid etc.). Ook de locatie van woningbouw maakt uit. Waar er in de kernen gebouwd wordt is er minder sprake van afname van het landbouwareaal, en effecten op bodem/water/natuur dan bij uitbreiding in het buitengebied. Het verschil in kansen tussen de scenario’s zit hem met name in het bouwen nabij voorzieningen en het toevoegen van parken (voor beweegvriendelijke leefomgeving), het voorzien in generatie-erven (naoberschap en sociale veiligheid) en in bestaande kernen met betere OV-verbindingen. Scenario 1 laat de minste risico’s en kansen zien omdat er zeer beperkte ontwikkeling mogelijk maakt. Als we kijken naar de overige scenario’s die meer woningen mogelijk maken dan laat scenario 3 per saldo de minste risico’s op negatieve effecten zien (en de meeste kansen op positieve effecten). Figuur 15: Resultaten beoordeling beleidsuitspraak 'wonen'

1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 35 Beleidsuitspraak landbouw Onderstaande figuur laat het aantal kansen en risico’s van de verschillende scenario’s zien voor de beleidsuitspraak landbouw. Uit de figuur blijkt dat scenario 1 geen kansen of risico’s laat zien. Dit komt omdat er in dit scenario het rijksbeleid wordt gevolgd en er geen eigen keuzes ten aanzien van landbouw worden gemaakt. Scenario 2 en 3 laten een gelijk aantal kansen en risico’s zien. Beide scenario’s hebben meer kansen dan risico’s én hebben van alle scenario’s de meeste kansen. Beide scenario’s zijn nagenoeg gelijk qua invulling met inzet op natuurinclusief boeren. Dit kan leiden tot verbetering van luchtkwaliteit en vermindering van geurhinder en verbetering van het bodem- en watersysteem. Daarnaast zijn er positieve effecten op natuur. Mogelijke risico’s hangen samen met de werkgelegenheid en dan specifiek in de agrarische sector door afname van het landbouwareaal voor nieuwe woningbouw. Scenario 4 laat een beperkt aantal kansen zien en geen risico’s. Dit scenario zet in op een betere locatiekeuze voor boeren, bijvoorbeeld in gebieden die minder droog zijn. Figuur 16: Resultaten beoordeling beleidsuitspraak 'landbouw' Beleidsuitspraak natuur Zoals uit onderstaande figuur blijkt laten alle scenario’s meer kansen op risico’s zien voor de beleidsuitspraak natuur.

Bij scenario 1 en 2 geldt dat er géén sprake is van risico’s op negatieve effecten. Bij scenario 3 en 4 is er een minimaal risico. Dit hangt samen met de opoffering van landbouwgrond ten behoeve van natuur. Alle scenario’s zetten in op het aanleggen van nieuwe natuur, maar de invulling hiervan verschilt. Het aanmoedigen van geveltuinen en volkstuinen heeft positieve effecten maar of dit daadwerkelijk gebeurt is afhankelijk van derden (inwoners). Uitspraken waar gemeente het voortouw neemt leiden daardoor tot meer of grotere effecten. In scenario 2 wordt landbouw belangrijker geacht dan natuur waardoor er minder kansen op positieve effecten voor natuur zijn. Scenario 3 zet actief in op het aanleggen van kleinschalige nieuwe natuur in het buitengebied ter compensatie van woningbouw. In scenario 4 leidt de nieuwe kern tot mogelijke risico’s voor natuur omdat dit beiden ruimte vraagt. Per saldo laat scenario 3 de meeste kansen zien.

1 december 2025 OER AALTEN - SCENARIOBEOORDELING BJ5784-MI-RP-251201-1658 36 Figuur 17: Resultaten beoordeling beleidsuitspraak ‘natuur’. Beleidsuitspraak mobiliteit Uit onderstaande figuur blijkt dat scenario 2 gevolgd door scenario 1 de meeste kansen op positieve effecten laten zien. Deze scenario’s hebben geen risico’s op negatieve effecten. Dit geldt niet voor scenario 3 en 4, zij laten per saldo meer kansen dan risico’s zien maar hiervoor geldt dat het aantal kansen op positieve effecten kleiner is vergeleken met scenario 1 en 2. Met scenario 1 zet de gemeente in op het stimuleren van het gebruik van de fiets en verplaatsingen per voet. Er wordt o.a. ingezet op het veiliger maken van fietspaden. Door hierop in te zetten kan er een modaliteitsverschuiving plaatsvinden van auto naar fiets. Dit geldt alleen voor korte afstanden. Daarmee zijn er ook positieve gevolgen voor de druk op wegen, geluid(hinder) en luchtkwaliteit. Ook scenario 2 zet in op de fiets, door speciale fietsstraten te ontwikkelen en vrijliggende fietspaden te realiseren. Aanvullend wordt in dit scenario ook ingezet op buurtbussen en elektrische laadpalen. Dit biedt extra- kansen ten opzichte van scenario 1 voor duurzame mobiliteit en openbaar vervoer. Scenario 3 zet in op de verbinding met de regio. Focus hierbij ligt op de verdubbeling van het spoor en vergroten van de capaciteit op het spoor.

Dit ligt buiten de macht van de gemeente en vraagt om een actieve lobby. Wel zet dit scenario in op het verbinden van kleine kernen met het openbaar vervoer en met de fiets. Binnen de kernen is er geen beleid geformuleerd voor het veiliger maken van fietsroutes. De kansen die in scenario 1 en 2 samenhangen met een upgrade van de fietsinfrastructuur, komen minder prominent in dit scenario naar voren. Scenario 3 laat daarnaast een risico op een negatief effect zien. Door het verhogen van de frequentie op het spoor neemt de geluidhinder door spoorverkeer mogelijk toe. Tenslotte zet ook scenario 4 in op verdubbeling van het spoor en verhogen van de frequentie op het spoor, inclusief een nieuw station in het geval er een nieuwe kern bij Lintelo komt. Daarnaast wil de gemeente snelfietspaden en bussen naar de nieuwe kern ontwikkelen. De focus in dit scenario ligt vooral op de nieuwe kern en minder op de ontwikkeling van het mobiliteitsnetwerk in de bestaande kernen. Dit leidt tot minder kansen op positieve effecten en meer risico’s dan de andere scenario’s. De risico’s hangen samen met geluid (zoals in scenario 3 gerelateerd aan het spoor) en verkeersveiligheid. Scenario 2 laat de meeste kansen op positieve effecten zien.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://aalten.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/92251331-3d79-4a3f-88ee-8b5e42823b5a?agendaItemId=b13e792a-c59b-4e79-abdc-8416b5e299d1