Bijlage 3 - OmgevingsEffectRapportage inclusief bijlagen
Tekst van het document
Hier is de ambitie om 11.500 woningen te bouwen in de Achterhoek, waarbij ruimt 1.200 woningen per jaar worden gebouwd. | De minimale groei in het woonaanbod is conform de afspraak uit de Regionale woondeal 2022 -2030 Achterhoek. De aanpak bestaat uit vier stappen: 1. | Realiseren plancapaciteit; 2. Benoemen regionale agendaprojecten ((lokale bundelingen van) projecten die in belangrijke mate bijdragen aan het behalen van de doelen uit de Regionale Woonagenda); 3. | Regionaal aanjaagteam, en; 4. | Conceptueel, circulair en biobased bouwen. 2. | Investeren in kwaliteit bestaande woningvoorraad | (kwaliteitsverbetering en verduurzaming); 3. De Achterhoek, een plek voor iedereen. | Woningen worden passend gemaakt bij de vraag, bijvoorbeeld voor ouderen die zelfstandig willen blijven wonen. Ook worden woningen betaalbaar gemaakt door 28% van de woningen voor sociale huur te bouwen en 32% voor betaalbare koop. De aanpak bestaat uit zes stappen: 1. | Betaalbaarheid in projecten; 2. Regionale huisvestingsverordening | ( samenwerking tussen de gemeenten voor het opstellen van een urgentieverordening voor specifieke aandachtsgroepen zoals wordt verplicht door het Rijk); 3. | Regionale woonzorgstrategie; 4. | Regionale afspraken huisvesting vergunninghouders; 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 170 5. | Afspraken woonruimteverdeling huisvesting arbeidsmigranten, en; 6.
| Regionale agendaprojecten; 4. | Wonen als integrale gebiedsopgave | (aanpak woningbouwopgave in relatie tot andere ruimtelijke opgaven); Gemeentelijk beleid In 2021 heeft de gemeente Aalten de Woonvisie Aalten 2021- 2026 | vastgesteld [Gemeente Aalten, 2021a] . Deze woonvisie beschrijft het beleid van de gemeente Aalten op het gebied van het wonen, zowel voor nieuwbouw als de bestaande woningvoorraad, fysieke- | als sociale opgaven. De visie geeft de kaders aan waar binnen via verschillende maatregelen, instrumenten en afspraken | wordt gewerkt om de ambities op de gemeentelijke woningmarkt tussen 2021- | 2026 te bereiken. De woonvisie is een uitwerking van het woonbeleid dat met de andere gemeenten in de Achterhoek is afgesproken. De vijf speerpunten van de woonvisie zijn: 1. | Flexibel invulling geven aan de woningvraag. | In de woonvisie is er voor gekozen om op de korte termijn een tandje bij te zetten in de productie van nieuwe woningen in de gemeente. Maar tegelijkertijd wordt de mogelijkheid open gehouden om af te kunnen schalen als daar aanleiding voor is. In de woonvisie wordt ingespeeld op de vraag naar betaalbare woningen voor starters en levensloopgeschikte woningen voor senioren | en geschikte woningen voor bijzondere doelgroepen. Er wordt gekozen voor inbreiding voor uitbreiding en nieuwbouw wordt duurzaam gebouwd. 2.
| Op weg naar een duurzame woon- en leefomgeving. | De gemeente wil leegstand van vastgoed aanpakken | en woningen energieneutraal maken. 3. | Voldoende betaalbare woningen. In de gemeente moeten genoeg sociale huurwoningen aanwezig zijn. Verder moet de kwaliteit van de sociale huur ook goed genoeg zijn, zodat deze is afgestemd op de bewoners. Er moeten meer mogelijkheden komen voor starters en moet er meer doorstroming zijn bij middeninkomens. Ook wil de gemeente de betalingsproblematiek aanpakken door de sociale huurvoorraad beter te benutten. 4. | Aandacht voor wonen met zorg. De gemeente is aan het vergrijzen en wil er voor zorgen dat er genoeg woningen zijn die passen bij de vraag van oudere ouderen. Het aanbod aan woningen voor ouderen moet inspelen op hun behoefte. Dit kan zijn door nieuwe concepten, zoals wonen in een hofje, een meergeneratiewoning of een kangoeroewoning. 5. | Leefbare en vitale dorpen. De woonvisie gaat ervan uit dat de grootste vraag naar woningen zal zijn in de hoofdkernen Aalten en Dinxperlo en in mindere mate in Bredevoort. In de kleinere kernen is de voorspelling dat er vraag ontstaat van starters die in het dorp zijn opgegroeid. In het buitengebied zullen geen woningbouwontwikkelingen op onbebouwde locaties plaats vinden, maar er is wel de mogelijkheid om agrarische woningen om te zetten naar meerdere kleinere woningen.
Het flexibel invulling geven aan de woningvraag uit de woonvisie is vertaald naar Woningbouwstrategie Aalten [Gemeente Aalten, 2021b]. Flexibel inspelen op de woonvraag betekent dat er wordt aangepast aan toekomstige ontwikkelingen. Dit wordt gedaan door: • | Rekening houden met planuitval (bijvoorbeeld door het werken met een planvoorraad van 130%); • | Rekening houden met onverwachte ontwikkelingen | (de plannen elke drie jaar herijken); • | Mogelijkheden voor herprogrammering, versnelling of fasering ( segmentering in prijs en typologie), en; • | Voorzienbaarheid creëren om eventueel plannen uit te stellen of reduceren | (duidelijk communiceren over onzekerheden in de toekomst). In de Woningbouwstrategie ziet de gemeente een woningbouwopgave van 820 woningen tussen 2021 en 2030. Dit wijkt iets af van de opgave die in 2023 voort kwam uit de | Regionale woondeal 2022-2030 Achterhoek. Voor een deel van de opgave waren al plannen, waardoor de resterende opgave 719 woningen was. De meeste woningen worden bijgebouwd in Aalten en Dinxperlo. Voor Bredevoort, de kleinere kernen en het buitengebied is een kleinere opgave. 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 171 Het Uitnodigingskader woningbouw van de gemeente Aalten | is vastgesteld naar aanleiding van de Regionale Woonagenda Achterhoek 2023- | 2030 en vervangt het Afwegingskader woningbouw [Gemeente Aalten, 2023c].
Het bouwen van woningen moet bijdragen aan de Global Goals voor Sustainable Development. Voor alle nieuwe woningbouwplannen geldt dat deze moeten voldoen aan: 1. | Volkshuisvestelijk kader: o | Plannen van 20 woningen of meer met: 28% sociale huur, 32% betaalbare koop en 40% overig, of; o | Plannen kleiner dan 20 woningen met 28% sociale | huur/koop, 32% betaalbare koop, 40% overig, of; o | Uitzondering voor kleine plannen indien transformatie, herbestemming of monument (minder dan 5 woningen), en; o | Particuliere woningen (vrijstaand en/of twee-onder-één- | kap) boven de | €355.000,- VON, waarbij maximaal 5 woningen per jaar in | behandeling worden genomen. Indien een plan niet valt in een van deze drie categorieën wordt er niet meegewerkt aan het plan. Daarmee focust de gemeente Aalten op plannen die een belangrijke bijdrage leveren aan de volkshuisvesting en de ruimtelijke opgaven. 2. | Het principe inbreiding voor uitbreiding. Dit is niet altijd meer te realiseren, onder andere door klimaatadaptatie en hittestress in het bebouwd gebied. Ook zijn betaalbare woningen vaak niet te realiseren voor middel van inbreiding. In dit uitnodigingskader woningbouw is het dan ook mogelijk om, indien inbreiding niet meer mogelijk is, uit te wijken naar de randen van de kern.
Solitaire uitleglocaties, of het vormen van nieuwe locaties zijn geen gewenste ontwikkeling in de gemeente Aalten. Woningbouw in het buitengebied door middel van splitsing of door het slopen van schuren vallen niet onder dit uitnodigingskader. Hiervoor geldt het ‘afwegingskader buitengebied’. In het afwegingskader buitengebied is geregeld dat woningbouwplannen met meer dan twee woningen minimaal 50% betaalbaar moet zijn. 3. De ruimtelijke toets doorstaan. Het initiatief moet de ruimtelijke kwaliteit in zijn algemeenheid versterken. Woningen moeten passen in het straatbeeld (architectuur, stedenbouw) en (leef)omgeving. Ook moeten ze ruimtelijk in te passen zijn. Denk daarbij bijvoorbeeld aan milieuaspecten als geluid, hinder, gevaar en bodem maar ook aan aspecten als groen, verkeer, parkeren, cultuurhistorie, erfgoed. Het inzetten van woningbouw voor transformatielocaties blijft het uitgangspunt binnen de gemeente Aalten. Het gaat dan bijvoorbeeld om de verbouw van karakteristiek en/of monumentaal vastgoed, het kan gaan om (toekomstig) leegstaand vastgoed in de aanloopstraten naar het centrum van de kern of in het centrum zelf, of om andere beeldbepalende locaties. Het kan ook gaan om ander (toekomstig) leegstaand vastgoed, maar dan moet er wel sprake zijn van functieverandering van het gehele vastgoed.
Indien de kwaliteit van het bestaande vastgoed dermate slecht is, behoort sloop en nieuwbouw eveneens tot de mogelijkheden. Bij het bouwen van woningen wordt rekening gehouden dat er voor iedereen een passende woonruimte beschikbaar is. Dit gaat ook om mensen die dak- of thuisloos zijn, mensen die uit een ggz-instelling komen, statushouders en mensen met een sociale of medische urgentie. Ook wordt er rekening gehouden met de toename van het aantal ouderen in de gemeente. Woningen worden toekomstbestendig gebouwd (klimaatadaptief, circulair en ruimte creërend voor biodiversiteit). 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 172 Conclusie De autonome ontwikkeling is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘oranje’, met | een verbetering | ten opzichte van de huidige situatie. Dit omdat er plannen zijn om het woningtekort aan te pakken. Er is extra aandacht voor het bouwen van woningen waar nu een tekort aan is. Doorkijk 2040 Of de tekorten in de woonsector opgelost worden is afhankelijk van de dan vastgestelde plancapaciteit (harde plancapaciteit), dan wel de mogelijkheid om extra woningen te bouwen, en de specifieke vraag naar woningen na 2030. Ook de bevolkingsontwikkeling speelt hierin een rol. De vergrijzing laat de komende decennia zijn sporen achter op de woningmarkt (woningmarktverlaters).
In hoeverre deze woningvoorraad passend/bereikbaar is voor andere doelgroepen speelt mede een rol in hoeverre het lukt de discrepantie op de woningmarkt op te lossen. Daarnaast is de instroom (binnenlands als buitenlands) een bepalende factor voor de (kwantitatieve) vraag naar woningen. Doorkijk naar deelgebieden In de W | oningbouwstrategie van de gemeente Aalten uit 2021 is een doorkijk gemaakt naar de woningbouwopgave per kern | (zie Tabel 12-9 | ). Hier is gekeken waar | de 820 woningen die over 10 jaar verspreid gebouwd moeten worden gebouwd kunnen worden. De verdeling is gemaakt op basis van het aantal inwoners dat er in elk van de kernen woont. De verdeling is vervolgens aangepast zodat er minder woningen in het buitengebied bij komen. Dit is gedaan omdat het buitengebied meerdere andere functies heeft, zoals agrarisch, recreatie, natuur en bedrijvigheid, die moeten blijven bestaan. Ook is de vraag bij starters en ouderen vaak naar woningen nabij voorzieningen en zijn woningen in het buitengebied vaak duurder. Als laatste is de wens om verstening in het buitengebied tegen te gaan [Gemeente Aalten, 2021b | ].
Tabel 12-9: Behoefteraming aantal woningen per kern tussen 2021 en 2031 [cijfers gemeente] Benodigd | Gerealiseerd | Resterende | Harde | Zachte | Totaal aantal | t/m 2024 | opgave | plannen | plannen | plannen woningen Aalten | 404 | 145 | 259 | 86 | 243 | 329 Dinxperlo | 227 | 40 | 187 | 43 | 319 | 362 Bredevoort | 53 | 19 | 34 | 9 | 82 | 91 Kleine kernen | 61 | 27 | 34 | 43 | 29 | 72 Buitengebied | 75 | 29 | 46 | 54 | 9 | 63 Totaal | 820 | 260 | 560 | 235 | 682 | 917 gemeente 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 173 13 | Economie Onderstaande tabel geeft een samenvatting van de beoordeling van de huidige situatie en autonome ontwikkeling voor het thema ‘economie’.
Tabel 13-1: Samenvatting van de kwaliteitsniveaus van de huidige situatie en autonome ontwikkeling binnen het thema ‘economie’ Beoordelingsaspect | Huidige situatie | Autonome ontwikkeling Werkgelegenheid | ↗ Werklocaties en bedrijvigheid | = Vrijetijdseconomie en toerisme | Kwalitatief 13.1 | Werkgelegenheid Indicatoren en kwaliteitsniveaus Werkgelegenheid Status gebruikte | Kwantitatief informatie | • | Aantal banen [CBS, 2022c] • | Netto arbeidsparticipatie [CBS, 2023e] Beschikbare | Aantal banen en netto arbeidsparticipatie in de gemeente Aalten ten opzichte van het provinciale referentiewaarden | gemiddelde Schaallat kwaliteitsniveaus Groen | Het aantal banen en de netto arbeidsparticipatie zijn in de gemeente Aalten vrijwel gelijk aan of hoger dan het provinciaal gemiddelde Oranje | Het aantal banen of de netto arbeidsparticipatie zijn in de gemeente Aalten lager dan provinciaal gemiddeld Rood | Het aantal banen en de netto arbeidsparticipatie zijn in de gemeente Aalten lager dan het provinciaal gemiddelde Huidige situatie Aantal banen In de gemeente Aalten zijn er 569,4 | banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot 74 jaar. Dit is lager dan het gemiddelde in weinig stedelijke gemeenten, het provinciale en landelijke gemiddelde zie Tabel 13-2 | .
Tabel 13-2: Aantal banen per 1.000 inwoners (15-74 jaar) in 2022 [CBS, 2022c] Gemeente Aalten | Weinig stedelijke | Provincie | Nederland gemeenten | Gelderland Aantal banen per 1.000 | 569,4 | 597,3 | 691,6 | 696,3 inwoners De meeste banen in de gemeente Aalten | zijn in de collectieve dienstverlening (26,5%), industrie (25,8%) en handel (24,4%) zoals te zien in Figuur 13.1 | is de verdeling te zien van de sectoren in vergelijkbare gemeenten, de provincie Gelderland en Nederland. | Hieruit blijkt dat industrie en handel oververtegenwoordigd zijn in Aalten vergeleken met de benchmark. Ook blijkt dat collectieve en zakelijke dienstverlening in verhouding minder vertegenwoordigd zijn. De kleinste sectoren in Aalten zijn landbouw (5,7%) en overige dienstverlening (2,4%). 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 174 Figuur 13.1: Type banen naar sector in de gemeente Aalten ten opzichte van het provinciale gemiddelde [LISA | , 2022] Figuur 13.2: Banen per | sector in de gemeente Aalten in vergelijking met vergelijkbare gemeenten, de provincie Gelderland en Nederland [LISA, 2022] Netto arbeidsparticipatie De netto arbeidsparticipatie is het aandeel van de werkzame beroepsbevolking in de bevolking (beroeps- en niet-beroepsbevolking). De gegevens zijn gepresenteerd voor de bevolking van 15 tot 75 jaar. In de gemeente Aalten is de netto arbeidsparticipatie 73,9 %.
Dit is vrijwel gelijk aan het gemiddelde van weinig stedelijke | gemeenten, de provincie Gelderland en Nederland. Tabel 13-3: Netto arbeidsparticipatie in % in 2023 [CBS | , 2023e] Gemeente Aalten | Weinig stedelijke | Provincie | Nederland gemeenten | Gelderland Netto arbeidsparticipatie | 73,9 | 73,6 | 73,7 | 73,1 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 175 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 176 Autonome ontwikkeling Algemene trends De arbeidsmarkt is volop in beweging. Onder meer door digitalisering en robotisering veranderen functies van inhoud, andere verdwijnen en nieuwe ontstaan. De baan voor het leven verdwijnt in rap tempo. Daarnaast leiden demografische ontwikkelingen ertoe dat niet zozeer creatie van nieuwe werkgelegenheid (banen) aan de orde is, als wel de krapte in een groot aantal vakgebieden om de vacatures ingevuld te krijgen. Regionaal beleid De gemeente Aalten neemt deel aan de arbeidsmarktregio Achterhoek en stimuleert en faciliteert regionale initiatieven waar mogelijk . De gemeente Aalten is en blijft betrokken bij de regionale Thematafel O&A, Werkgeversservicepunt Achterhoek en het Regionale Mobiliteitsbureau. In de vigerende Nota Grensoverschrijdende samenwerking zijn ambities en acties benoemd, waaronder op het terrein van economie (incl. toerisme) en onderwijs en arbeidsmarkt.
De gemeente heeft financieel bijgedragen aan de totstandkoming van het Internationaal Netwerkburo, dat ten doel heeft economische vitaliteit en werkgelegenheid te stimuleren. Het N etwerkburo voorziet in een matchmakingservice, organisatie van evenementen en, in samenwerking met de Grenzhoppers Business School, scholing en seminars. Momenteel wordt regionaal onderzocht op welke wijze hieraan vanaf 2025 een vervolg te geven. Gemeentelijk beleid Voor de periode 2022-2026 heeft de gemeente Aalten het ‘uitvoeringsprogramma Daadkrachtig, Duurzaam en Dichtbij’ [Gemeente Aalten, 2022 c]. Een van de onderdelen van dit uitvoeringsprogramma is Ondernemen en Economie. Voor de genoemde periode heeft de gemeente verschillende maatregelen benoemd om op in te zetten op het verbeteren van de werkgelegenheid. Begin 2024 heeft de gemeente haar Economische Agenda geactualiseerd, waarbij de genoemde maatregelen uit het uitvoeringsprogramma verder zijn uitgewerkt. Het gaat om de volgende maatregelen: • Regionale en grensoverschrijdende samenwerking tussen ondernemers De gemeente Aalten is onderdeel van de publiek -private samenwerking binnen de Achterhoek Board. Hier worden thema’s en projecten behandeld die een integrale en inclusieve aanpak tussenoverheden, ondernemers en maatschappelijke organisaties nodig hebben en vindt daarover ook besluitvorming plaats.
Qua grensoverschrijdende samenwerking is er de vigerende Nota Grensoverschrijdende samenwerking. Hierin zijn ambities en acties benoemd, waaronder op het terrein van economie (incl. toerisme) en onderwijs en arbeidsmarkt. Tenslotte heeft de gemeente bijgedragen aan de oprichting van het Internationaal Netwerkburo, dat ten doel heeft de economische vitaliteit en werkgelegenheid te stimuleren. • Compacte centra met gevarieerd aanbod: versterking centra Aalten en Dinxperlo Deze maatregel is met name gericht op vitale centra in grote kernen en het leegstandsbeheer in het kernwinkelgebied. • Moderne en duurzame bedrijventerreinen Deze maatregel is gericht op voldoende vestigingsplekken voor bedrijven en ZZP’ers waarbij er specifiek gekeken wordt naar mogelijke uitbreidingslocaties voor bedrijventerreinen bij de kern Conclusie De huidige situatie is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘ oranje’, omdat het aantal banen lager ligt dan gemiddeld genomen in vergelijkbare gemeenten, de provincie Gelderland en Nederland. Daarentegen is de netto -arbeidsparticipatie vrijwel gelijk aan het gemiddelde van vergelijkbare gemeenten, de provincie Gelderland en Nederland 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 177 Aalten. Daarnaast wordt er ook gewerkt aan een nieuw Regionaal Programma Werklocaties 2024- 2028.
• Voldoende werkgelegenheid Deze maatregel is specifiek gericht op het tegengaan van krapte op de arbeidsmarkt . Door robotisering en digitalisering veranderen functies en inhoud van banen, deze verdwijnen of er ontstaan nieuwe banen. De gemeente is aangesloten bij de arbeidsmarktregio Achterhoek en stimuleert en faciliteert regionale initiatieven. • Faciliteren en ondersteunen bedrijfsleven Gericht op het ondersteunen en contact hebben met ondernemers en het verkleinen van de afstand tot de arbeidsmarkt. Binnen de arbeidsmarktregio Achterhoek werkt de gemeente Aalten met werkgeversorganisaties, vakbonden, onderwijspartijen, UWV en gemeenten samen aan een betere balans tussen vraag en aanbod op de regionale arbeidsmarkt. Er zijn 3 inhoudelijke programmalijnen: 1. Van werkloosheid naar werk 2. Van werk naar werk 3. Iedereen doet mee Binnen de programmalijnen zijn verschillende maatregelen gedefinieerd om zoveel mogelijk inwoners aan het werk te krijgen [Arbeidsmarktregio Achterhoek, 2024a]. Doorkijk 2040 De verwachting is dat er door de snelle technologische veranderingen verschuivingen in het type werkgelegenheid plaatsvinden, waarbij de focus zal gaan liggen binnen dienstverlenende sectoren. Hoe de werkgelegenheid zich in Aalten ontwikkelt na 2030 is afhankelijk van het dan vigerende beleid en de ontwikkelingen binnen de arbeidsmarkt.
Doorkijk naar deelgebieden Bovenstaande informatie is gebaseerd op algemene bronnen die een gemeentebreed cijfer geven. Er is geen specifieke doorkijk naar deelgebieden te geven. Conclusie De autonome ontwikkeling is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘oranje’, met een verbetering ten opzichte van de huidige situatie. Dit omdat de gemeente Aalten zich met beleid op verschillende punten inzet om de werkgelegenheid op orde te brengen. 13.2 | Werklocaties en bedrijventerreinen Indicatoren en kwaliteitsniveaus Werklocaties en bedrijventerreinen Status gebruikte | Kwantitatief informatie | • | Huidige balans vraag-aanbod t.o.v. frictieniveau voor bedrijventerreinen en kantoorlocaties • | Toekomstige balans vraag-aanbod voor bedrijventerreinen en kantoorlocaties Beschikbare | Balans tussen vraag en aanbod van bedrijventerreinen en kantoorlocaties. referentiewaarden Schaallat kwaliteitsniveaus In de huidige situatie is er een gezonde balans tussen vraag en aanbod van bedrijventerreinen en Groen | kantoorlocaties. Het frictieniveau ligt net iets boven de 5%. In de toekomstige situatie is er sprake van een gezonde balans tussen vraag en aanbod, er is voldoende plancapaciteit beschikbaar om de vraag naar kantoorlocaties en bedrijventerreinen op te vangen. Er is geen sprake van een tekort.
In de huidige situatie is er een gezonde balans tussen vraag en aanbod van bedrijventerreinen en Oranje | kantoorlocaties. Het frictieniveau is gelijk aan 5%. In de toekomstige situatie is er sprake van een disbalans van vraag en aanbod waarbij de harde en zachte plancapaciteit samen net voldoende aanbod creëren om te voldoen aan de vraag. In de huidige situatie is er een gezonde balans tussen vraag en aanbod van bedrijventerreinen en kantoorlocaties. Het frictieniveau ligt lager dan 5%. In de toekomstige situatie is er sprake van een Rood | disbalans van vraag en aanbod waarbij de harde en zachte plancapaciteit onvoldoende aanbod creëren om te voldoen aan de vraag of er te veel aanbod is voor de vraag. Er is actie vanuit de gemeente nodig. Huidige situatie Voor het aspect werklocaties en bedrijventerreinen wordt er gekeken naar bedrijventerreinen en kantoorlocaties. Bedrijventerreinen Aalten is onderdeel van de regio Achterhoek waar acht gemeenten zich gezamenlijk inzetten op het gebied van werklocaties. De Achterhoek kenmerkt zich door een eigen economische identiteit: het is een regio met sterke gemeenschappen in kleinere steden, dorpen en buurtschappen die dicht bij grootstedelijke regio’s liggen waarmee ze verbonden zijn. De bedrijvigheid in middelgrote kernen concentreert zich op enkele groter bedrijventerreinen.
| De Achterhoek kenmerkt zich door de sterk innovatieve maakindustrie en agrifoodsector met veel lokaal gewortelde familiebedrijven die uitgegroeid zijn tot nationale en soms wereldspelers. Kenmerkend voor de economie is het verenigingsleven, samenwerking, naoberschap en aanpakken | waarbij er veel gewerkt wordt met regionale toeleveranciers. In de Achterhoek zijn er lokale en regionale bedrijventerreinen waarbij deze zich van elkaar onderscheiden doordat regionale bedrijventerreinen overwegend een grotere kavelomvang en milieucategorie hebben. Bedrijven zoeken vaak bedrijven die vergelijkbare vestigingseisen hebben, bijvoorbeeld qua sectoren, bedrijfsgrootte, herkomst en lokale binding. Voor vraag en aanbod wordt in de Achterhoek onderscheid gemaakt in verschillende werkmilieus, namelijk: • | (Maak)industrie; • | Logistiek; • | Agrifood, en; • | Klassiek-gemengd. In de gemeente Aalten zijn in totaal 17 bedrijventerreinen | met een totaal oppervlak van bijna 140 hectare. In Tabel 13-4 | staan de bedrijventerreinen in de gemeente, het netto oppervlak in hectare en de ruimte die er nog is voor bedrijven om zich te vestigen (nog uitgeefbaar in hectare). Uit de tabel blijkt dat er op twee bedrijventerreinen | in Dinxperlo | nog ruimte vrij is. Het gaat om in totaal 3,93 | hectare, dit is ongeveer 2,8% 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 178 van het totale oppervlak.
Het frictieniveau voor bedrijventerreinen is 5%. Dit is de leegstand | die noodzakelijk is voor het gezond functioneren van de markt. Daarmee ligt Aalten onder het frictieniveau. Tabel 13-4: Bedrijventerreinen in de gemeente Aalten met oppervlak en nog uitgeefbaar oppervlak in hectare, peildatum 1-9-2024 [Provincie Gelderland , 2024g] Bedrijventerrein | Kernnaam | Netto oppervlak | Uitgegeven | Nog uitgeefbaar (in ha) | (in ha) | (in ha) Westrand | Aalten | 5,37 | 0 | 2,54* De Driehoek | Aalten | 1,82 | 1,82 | 0 Industrieterrein I | Aalten | 18,11 | 18,11 | 0 Industrieterrein II | Aalten | 17,12 | 17,12 | 0 Industrieterrein III en IV | Aalten | 12,16 | 12,16 | 0 Kobus | Aalten | 2,43 | 2,43 | 0 Stationslocatie Zuid | Aalten | 7,22 | 7,22 | 0 ’t Broek | Aalten | 14,32 | 14,32 | 0 Vierde Broekdijk | Aalten | 4,34 | 4,34 | 0 Zuiderlaan en omgeving | Aalten | 2,04 | 2,04 | 0 Misterstraat | Bredevoort | 4,70 | 4,70 | 0 AA-strang | Dinxperlo | 5,21 | 2,16 | 3,05 Dinxperlo 69 | Dinxperlo | 18,02 | 18,02 | 0 Dinxperlo 81 | Dinxperlo | 5,54 | 5,54 | 0 Dinxperlo 89 | Dinxperlo | 6,92 | 6,92 | 0 Dinxperlo 91 | Dinxperlo | 8,25 | 8,25 | 0 ’t Hietveld, fase 1A | Dinxperlo | 6,92 | 5,14 | ** Totaal | 138,71 ha | 130,29 ha | 5,59 ha*** * Vanuit de gemeente Aalten is de aanvulling gemaakt dat 2,46 | hectare in optie is waardoor er nog 0,08 | hectare uitgeefbaar is op Westrand.
** Vanuit de gemeente Aalten is aangegeven dat er op ’t Hietveld nog 1,20 | hectare beschikbaar is, waarvan 0,40 | ha onder optie is, waardoor er nog 0,80 ha uitgeefbaar is op ‘t Hietveld. ***Daarmee is het totaal aantal uitgeefbare capaciteit 3,93 hectare. De vraag is op dit moment groter dan het aanbod waardoor er sprake is van een disbalans. Kantoorlocaties Wat betreft kantoorlocaties is er alleen informatie beschikbaar voor de regio Achterhoek, de tekst is gebaseerd op de hele Achterhoek waardoor er geen oordeel kan worden gegeven over situatie in de gemeente Aalten. In de Achterhoek is op dit moment een voorraad van 278.000 m2 BVO, waarvan zo’n 259.000 m2 in gebruik is. Daarmee is er een aanbod van 19.000 m2, dit is zo’n 7% van de voorraad waarmee de leegstand net boven frictieniveau ligt. De frictieleegstand wordt gevormd door ruimte die tijdelijk leeg staat, de frictieleegstand is noodzakelijk voor het gezond functioneren van de markt. Het frictieniveau voor het gezond functioneren van de markt van kantoren | ligt op 5% [Stec Groep, 2023a] | . 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 179 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 180 Autonome ontwikkeling Bedrijventerreinen Voor de regio Achterhoek is het Regionaal Programma Werklocaties Achterhoek (RPW) 2024-2028 vastgesteld. Hierin is de ontwikkeling, vraag en aanbod, van bedrijventerreinen in de regio opgenomen.
Onderstaande tekst is gebaseerd op dit programma [Ecorys, 2023a]. Alle gemeenten in de Achterhoek verkennen en onderzoeken mogelijkheden om bestaande bedrijventerreinen beter te benutten door inbreiding, verdichting of het verschuiven van bedrijven. Met verschuiving wordt bedoeld dat een bedrijf een nieuwe plek krijgt in de regio waardoor het bedrijf kan uitbreiden en op de oude locatie een nieuw bedrijf kan vestigen. Daarnaast werken de gemeenten aan de toekomstbestendigheid van bedrijventerreinen. Dit betekent dat er aandacht is voor de ruimtelijke kwaliteit en verduurzaming van de terreinen. Er wordt bijvoorbeeld ingezet op de energietransitie en de transformatie naar groen, gezondheid en klimaatbestendig. De gemeente Aalten onderzoekt de mogelijkheden tot een integraal project toekomstbestendige bedrijventerreinen. D aarnaast zet de gemeente zich actief in om verschuiving binnen bestaand bedrijventerrein mogelijk te maken ten behoeve van uitbreiding van lokale bedrijven. De gemeente neemt daarin de faciliterende rol, het initiatief ligt bij het bedrijfsleven. Daarnaast is er in de toekomst een toenemende vraag naar ruimte op bedrijventerreinen. Om meer ruimte te creëren is er in veel gemeenten sprake van zachte of harde plannen voor ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen of uitbreiding van bestaande terreinen.
Basis voor het RPW Achterhoek is de Behoefteraming Bedrijventerreinen 2023- 2030 waarin de autonome uitbreidingsvraag op basis van economische groei tot 2030 is berekend. Er is uitgegaan van een laag - en een hoog groeiscenario, waarvan provincie heeft vastgesteld dat tot 2030 in ieder geval van het scenario 'hoog' moet worden uitgegaan. In het RPW Achterhoek is vervolgens een verdeling naar gemeenten gemaakt. In Figuur 13.3 is de programmering voor de gemeente Aalten opgenomen. Conclusie De huidige situatie is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘rood’, omdat het aanbod van bedrijventerreinen en kantoorlocaties onder het frictieniveau ligt (van 5%) waardoor de markt niet op een gezonde manier kan doorstromen. Er is ook sprake van een tekort in het aanbod waardoor er sprake is van een disbalans. Figuur 13.3: Programmering op basis van vraag en aanbod tot en met 2040 in de gemeente Aalten [Ecorys, 2023a] Uit Figuur 13.3 blijkt dat er in de nabije toekomst (t/m 2030) een totale vraag is van 18 hectare. Het g ros hiervan is een uitbreidingsvraag (totaal 13 hectare) en een kleiner deel is een vervangingsvraag (5 hectare). Aanvullend is er in de periode 2031- | 2040 nog een uitbreidingsvraag van 4 (laag) tot 17 (hoog) hectare boven op de periode t/m 2030. In totaal komt de ruimtevraag voor de periode t/m 2040 neer op 22 (laag) tot 24 (hoog) hectare.
Op dit moment is er slechts een klein deel van de bedrijventerreinen nog uitgeefbaar, dit is harde plancapaciteit. De gemeente heeft geen zachte plancapaciteit. Hiermee ontstaat er een negatieve balans waardoor vraag en aanbod niet in balans zijn. Er is sprake van een tekort van 11 hectare tot en met 2030 en een tekort van 15 t/m 27 hectare tot en met 2040. De gemeente moet dus aan de slag met gebiedsontwikkeling. De gemeente Aalten kent momenteel geen ontwikkelingen op de bestaande bedrijventerreinen die resulteren in vrijkomende hectares (inbreiding), dit verklaart het ontbreken van de zachte plancapaciteit. Volgens gemeentebeleid faciliteert de gemeente wel bedrijven die hiertoe het initiatief nemen. Om toch te kunnen voorzien in voldoende uitbreidingsruimte voor lokaal gewortelde bedrijven voert de gemeente een locatieonderzoek naar de meest geschikte uitbreidingslocatie ( bedrijventerrein ’t Broek in Aalten; in september 2024 dit goedgekeurd door het college van burgemeester en | wethouders, in november moet dit nog door de gemeenteraad | worden goedgekeurd) . De uitbreiding heeft in eerste instantie een omvang van 10 hectare. Gezien het tekort van ongeveer 11 hectare tot en met 2030 en 15 tot 27 hectare in 2040 doet de gemeente er goed aan om ook vast extra ontwikkelmogelijkheden (via in- | of uitbreiding) te onderzoeken.
Uitbreiding van bedrijventerrein in Dinxperlo wordt onderzocht in het kader van de omgevingsvisie. Kantoorlocaties De verwachting is dat de vraag naar kantoorlocaties in de toekomst verder afneemt en dat er sprake zal zijn van een negatieve uitbreidingsvraag van 13.000 m2 tot 20.000 m2 in de periode tot 2030. | Daarmee komt de 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 181 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 182 leegstand ver boven frictieniveau uit. De verwachting is dat de grootste afname te zien zal zijn bij kantoren op bedrijventerreinen, gevolg door kantoren langs de snelweg en uitvalswegen en in het centrummilie u [Stec Groep, 2023a]. Doorkijk 2040 Voor kantoorlocaties is de verwachting dat de vraag verder afneemt en er sprake is van een verdere afname van de negatieve uitbreidingsvraag in de periode 2030-2040 voor de hele regio Achterhoek [Stec Groep, 2023a]. Het tekort aan bedrijventerreinen zou tot 2040 opgelost kunnen worden door inzet op gebiedsontwikkeling en het creëren van harde plancapaciteit. De gemeente Aalten heeft hier op dit moment nog geen concrete plannen voor. De ontwikkeling tot 2040 is daarmee afhankelijk van het dan vigerende beleid van de gemeente. Doorkijk naar deelgebieden Bovenstaande is relevant voor het deelgebied bedrijventerreinen.
Conclusie De autonome ontwikkeling is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘rood’, gelijk aan de huidige situatie. Dit omdat de vraag naar bedrijventerreinen naar verwachting toe zal nemen in de toekomst, maar er plannen zijn voor de uitbereiding van bedrijventerrein ‘t Broek. Voor kantoorlocaties is de verwachting dat in de hele Achterhoek de vraag af zal nemen waardoor de leegstand toe neemt tot ver boven het niveau van een gezonde markt (frictieniveau). 13.3 | Vrijetijdseconomie en toerisme Het aspect vrijetijdseconomie en toerisme | is kwalitatief omschreven, er is geen beoordeling in de vorm van een kwaliteitsniveau gegeven. Huidige situatie De afgelopen jaren is het toerisme in de Achterhoek gestegen. In totaal is er 327 miljoen euro in 2022 besteed in de hele Achterhoek. Hiervan is 4% in Aalten besteed, dit gaat om zo’n 13 miljoen euro. Hiervan is ongeveer 2/3 verblijfstoerisme en 1/3 dagtoerisme. Een groot deel van de gasten komt uit Nederland, maar een deel ook uit Duitsland (20%) en België (4%) [Stichting Achterhoek Toerisme, 2022]. In totaal waren er in Aalten in 2022 | bijna 210.000 overnachtingen. | Een groot deel van deze overnachtingen is op bungalowparken en campings, gevolgd door hotels en groepsaccommodaties.
Tussen 2022 en 2023 was er, na jarenlange groei, sprake van een lichte afname is in het aantal overnachtingen in groepsverblijven en hotels, terwijl er een groei is in alle andere accommodaties. De gemeente Aalten heeft 3 hotels, 12 B&B’s, 11 campings, 28 vakantiewoningen en 8 groepsaccommodaties. Dit komt mogelijk door de Coronacrisis. Naast verblijfstoerisme waren er in 2022 ook bijna 450.000 dagrecreatieve bezoekers. Deze kwamen met name voor routegebonden recreatie (wandelen en fietsen), evenementen, attracties en bezienswaardigheden, sportieve activiteiten, oeverrecreatie, musea, cultuur of een zakelijk bezoek [Stichting Achterhoek Toerisme, 2022]. In Aalten zijn meerdere bezienswaardigheden. Er zijn 8 musea z oals het boerderijmuseum De Neeth, het Nationaal Onderduikmuseum, het Theepottenmuseum, het Aaltens Industriemuseum en het Grenslandmuseum. Daarnaast zijn er meerdere kerken en molens te bezichtigen. In Aalten en Dinxperlo zijn er weekmarkten. Qua horecagelegenheden zijn er in totaal 46 reguliere horecabedrijven, bestaande uit hotels (3), drankensector (5), restaurant (19) en fastservice (19). Daarnaast zijn er 32 overige horecabedrijven. [VVV Aalten, Bredevoort, Dinxperlo, 2024, Gemeente Aalten, 2023d].
| In Aalten zijn 18 horecabedrijven, in Dinxperlo zijn er 15 horecabedrijven, in Bredevoort zijn er 6 horecagelegenheden en in het overige gebied van Aalten zijn er in totaal 8 horecabedrijven. Bredevoort en Dinxperlo kennen een hogere horecadichtheid (per 1000 inwoners) dan Aalten. In de gemeente Aalten kan er op verschillende plekken gewinkeld worden. Er is een mix van gezellige straatjes, boetiekjes, ketens en speciaalzaken. Er worden jaarlijks diverse braderieën georganiseerd zoals de inmiddels landelijk bekende Aalten dagen en de | Dinxperlose Grensmarkt. In Bredevoort zijn de internationale boekenmarkten een begrip. Op actief gebied zijn er ook verschillende activiteiten mogelijk zoals paardrijden, gravel- en mountainbiken, jeu de boules, vissen en vissen [VVV Aalten, Bredevoort, Dinxperlo, 2024]. Autonome ontwikkeling Regionaal beleid Voor de regio Achterhoek is er in 2020 de regionale Vrijetijdsagenda Achterhoek 2020-2030 vastgesteld, welke in 2024 wordt herijkt [Gemeente Aalten, gemeente Berkelland, gemeente Bronckhorst, gemeente Doetinchem, gemeente Lochem, gemeente Oost Gelre, gemeente Oude IJsselstreek en | gemeente Winterswijk, 2020]. In de Vrijetijdsagenda staat de ambitie om de vrijetijdseconomie in de achterhoek verder te laten groeien.
Hierbij wordt ingezet op de volgende punten: • | Aanbodontwikkeling: de beleefbaarheid van de Achterhoek vergroten • | Vitaliteit verblijfsrecreatie op peil houden • | Werken aan een onderscheidend profiel; de Achterhoek zichtbaarder maken voor de nationale en internationale gast 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 183 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 184 • Gastvrijheid in de regio bevorderen • Positie vrijetijdseconomie in de regio versterken, verbindingen met andere sectoren intensiveren Gemeentelijk beleid In 2022 heeft de gemeente Aalten de nota Vrijetijdseconomie vastgesteld.
Hierin worden zes lokale beleidsthema’s benoemd waar de gemeente zich specifiek op toerisme richt, waarvan er vijf daadwerkelijke maatregelen bevatten [Gemeente Aalten, 2021d]: • Aanbodontwikkeling: gericht op leefstijlen en kwaliteit • Bevorderen samenwerking door oprichting toeristisch netwerk, netwerkdag toerisme en recreatie, grensoverschrijdende samenwerking en afstemming van beleidsterreinen • Lokale promotie en productontwikkeling door ontwikkelen van een promotieplan gericht op toeristische profilering • Gastheerschap stimuleren • Routestructuur versterken gericht op het verbeteren van halfverharde (fiets)paden, afronding van het mountainbikenetwerk, stimuleren van initiatieven uit de kernen van buurtschappen, onderzoek naar de haalbaarheid van fietspad Keizersbeek, gebiedsverkenning Oude IJssel/Aa- strang en optimalisering bewegwijzering. Daarnaast heeft de gemeente Aalten in 2024 de Horecavisie vastgesteld. Met deze visie werkt de gemeente aan een leefbare en aantrekkelijke omgeving voor inwoners en bezoekers. Voor de horecavisie zijn de trends en ontwikkelingen in beeld gebracht. Het blijkt dat de horeca zal blijven groeien, dit is de meest populaire recreatieve ontmoetingsplaats en de sector groeit in aantal en diversiteit. De gemeente maakt hierbij gebruik van de leefstijlen uit de Leefstijlvinder.
De focus ligt op Stijlzoekers, Avontuur zoekers, Plezierzoekers en Inzichtzoekers. De marges staan onder druk door de hogere kosten die niet altijd kunnen worden doorbelast. Het gaat hierbij om personeel, inkoop en bijvoorbeeld exploitatiekosten. Tenslotte is innovatie belangrijk in de horeca, zowel in concept als product waardoor de diversiteit toe neemt. Qua vraag zal de vrijetijdmarkt wereldwijd blijven groeien omdat vrijetijdsbeleving als belangrijke levensbehoefte wordt gezien. Daarnaast groeit het toerisme in het buitengebied harder. Tenslotte groeit de rol van de horeca in winkelgebieden doordat horeca tot meer levendigheid leidt [Gemeente Aalten, 2023d]. Voor de aankomende jaren zet de gemeente Aalten met de horecavisie in op groei vanuit doorontwikkeling. Alleen goede en/of bijzondere initiatieven krijgen ruimte. De doelgroep zijn jongeren en maatschappelijke doelgroepen en het type bezoekers dat Aalten nu aandoet. Nieuwe horeca komt zowel in kernen (geconcentreerd) als verspreid over het buitengebied [Gemeente Aalten, 2023d]. 14 | Mobiliteit Onderstaande tabel geeft een samenvatting van de beoordeling van de huidige situatie en autonome ontwikkeling voor het thema ‘mobiliteit’.
Tabel 14-1: Samenvatting van de kwaliteitsniveaus van de huidige situatie en autonome ontwikkeling binnen het thema ‘mobiliteit’ Beoordelingsaspect | Huidige situatie | Autonome ontwikkeling Bereikbaarheid en doorstroming | = Duurzame en slimme mobiliteit | ↗ Openbaar vervoer | ↗ Fiets- en wandelnetwerk | ↗ 14.1 | Bereikbaarheid en doorstroming Indicatoren en kwaliteitsniveaus Bereikbaarheid en doorstroming Status gebruikte | Kwantitatief informatie | • | Afstand van woningen tot hoofdwegen (gemiddelde) • | Mate van verkeersintensiteit Beschikbare | Benchmarking op basis van afstand van woningen tot hoofdwegennet ten opzichte van het landelijk referentiewaarden | gemiddelde en expert judgement op basis van de verkeersintensiteit.
Schaallat kwaliteitsniveaus Groen | De afstand tot een hoofdverkeerswegen ligt onder het gemiddelde van de provincie Gelderland en er zijn geen knelpunten met betrekking tot de verkeersintensiteit Oranje | De afstand tot hoofdverkeerswegen ligt rond het gemiddelde van de provincie Gelderland en er zijn enkele knelpunten met betrekking tot de verkeersintensiteit Rood | De afstand tot hoofdverkeerswegen ligt boven het gemiddelde van de provincie Gelderland en er zijn meerdere knelpunten met betrekking tot de verkeersintensiteit Huidige situatie Afstand tot hoofdweg De autobereikbaarheid is gedefinieerd als de afstand in kilometers tot een oprit van een provinciale of rijksweg (hoofdverkeersweg). In de gemeente Aalten | is deze gemiddelde afstand 1,0 | kilometer. Deze afstand is kleiner dan het gemiddelde van de provincie Gelderland met 1,6 kilometer. Het rapportcijfer dat de gemeente Aalten krijgt voor de nabijheid van hoofdverkeerswegen is | een 8,4. Dit is hoger dan het gemiddelde cijfer van de provincie Gelderland. | Het rapportcijfer is bepaald aan de hand van de landelijke gemiddelde afstand tot hoofdverkeerswegen (van 1,8 km ). Deze afstand is als voldoende beoordeeld en scoort een 6 [ CROW, 2022a].
Tabel 14-2: Afstand tot verkeer en vervoer in gemeente Aalten ten opzichte van provincie Gelderland (in km, 2021) [CROW , 2022a] Gemeente Aalten | Provincie Gelderland Afstand tot oprit hoofdverkeersweg | 1,0 | 1,6 Rapportcijfer nabijheid hoofdverkeerswegen | 8,4 | 7,0 Verkeersintensiteit De intensiteiten op de gemeentelijke wegen binnen de bebouwde kom zijn niet extreem hoog (maximaal circa 5.000 mtv/etm). 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 185 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 186 De Hogestraat in Dinxperlo is een relatief drukke straat ten opzichte van vergelijkbare straten met een intensiteit van circa 3.800 mtv/etm. Als dit verder oploopt in de toekomst kan de straat te druk worden (niet meer dan 4.000 – 5.000 mtv/etm is wenselijk) [Mobycon, 2024]. Figuur 14.1: Huidige 50 km/uur wegen in de gemeente Aalten [Roelofs Advies, 2022] Autonome ontwikkeling Algemene trends Er komen nog steeds elk jaar meer auto’s bij die vragen om een parkeerplaats. Steeds meer huishoudens hebben twee of meer auto’s. Ook het aantal bedrijfsauto’s dat in woonwijken geparkeerd wordt, neemt toe. Voor het centrumbezoek en dan met name op de zaterdagen en Duitse feestdagen zijn steeds meer parkeerplaatsen nodig. Hierdoor neemt de verkeersdruk en de parkeerdruk in bepaalde gebieden toe.
Daarnaast ontwikkeld de elektrische fiets zich tot een aantrekkelijk alternatief voor middellange afstanden. Een extra stimulans om vaker de fiets of e- bike te gebruiken is een toename van snelfietspaden. In het mobiliteitssysteem blijft de auto vooralsnog de meest gebruikte modaliteit, met name in minder stedelijke gebieden zoals in de gemeente Aalten. Conclusie De huidige situatie is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘ groen’, omdat de afstand tot een hoofdverkeerswegen onder het gemiddelde van de provincie Gelderland ligt en er zijn geen knelpunten met betrekking tot de doorstroming. De Hogestraat in Dinxperlo is momenteel wel druk, maar nog geen knelpunt. 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 187 Provinciaal beleid De provincie Gelderland heeft een ‘visie voor een bereikbaar Gelderland’ [Provincie Gelderland, 2020b]. De provincie wil haar reizigers verleiden om de slimste en schoonste keuzes te maken door te verbinden, te veranderen en te vergroenen. Om de grootste impact te bereiken, ligt hierbij onze focus op vijf bouwstenen: 1. H et realiseren van hoogwaardige hubs op de juiste locaties. Aan stadsranden en bijvoorbeeld in steden om verschillende vormen van mobiliteit te verbinden; 2. Inzetten op de overstap naar de fiets voor korte afstanden; 3. Optimaliseren van de capaciteit voor reizen op de langere afstanden; 4. Veder verbeteren van het goederenvervoer; 5.
Bevorderen van de verkeersveiligheid. Gemeentelijk beleid De gemeente Aalten is momenteel een Mobiliteitsvisie aan het ontwikkelen. Diverse straten waar nu 50km/u maximumsnelheid geldt in de kernen van de gemeente Aalten krijgen in de toekomst eventueel een andere wegcategorie (30km/u gebiedsontsluitingsweg of erftoegangsweg). Straten met een lagere intensiteit kunnen deze verandering aan, maar bij drukkere straten zal dit in de toekomst mogelijk niet passend zijn [Mobycon, 2024]. Doorkijk 2040 Het is aannemelijk dat de verduurzamingstrend na 2030 doorzet en meer mensen gebruik maken van de fiets en het openbaar vervoer. In hoeverre het beleid na 2030 ingaat op het ontmoedigen van autogebruik en het verbeteren van de infrastructuur ten behoeve van fietsen en openbaar vervoer is onduidelijk. Doorkijk naar deelgebieden Veel deelgebieden zijn goed ontsloten met een nabijgelegen hoofdverkeersweg. De deelgebieden (kleine kernen) De Heurne, Lintelo, De Haart, Barlo en Dale zijn iets minder goed bereikbaar. De hoofdverkeerswegen zijn verder weggelegen. Conclusie De autonome ontwikkeling is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘groen’, met een gelijkblijvende trend ten opzichte van de huidige situatie. Enerzijds lijken er nog steeds meer auto’s bij lijken te komen. Met name in landelijke gemeenten, zoals Aalten, waar mensen meer afhankelijk zijn van de auto.
Anderzijds is de elektrische fiets in opkomst en zet de provincie Gelderland zich in om fietsen en openbaar vervoer aantrekkelijker te maken, waardoor minder mensen de auto gebruiken. De mogelijke aanpassing van diverse straten van 50km/u naar 30km/u is nog te onzeker . Als dit doorgezet wordt kan dit leiden tot een verminderde autobereikbaarheid, maar vanwege de onzekerheid is dit niet meegenomen in de score. 14.2 | Duurzame en slimme mobiliteit Indicatoren en kwaliteitsniveaus Duurzame en slimme mobiliteit Kwantitatief Status gebruikte | • | Aantal elektrische auto’s per 1.000 inwoners informatie | • | Aantal laadpalen • | Aantal deelauto’s per 100.000 inwoners Beschikbare | Benchmarking op basis van aantal elektrische auto’s per 1.000 inwoners, aantal deelauto’s per referentiewaarden | 100.000 inwoners ten opzichte van het provinciale gemiddelde.
Schaallat kwaliteitsniveaus Groen | Alle indicatoren (aantal elektrische auto’s per 1.000 inwoners, aantal deelauto’s per 100.000 inwoners) liggen hoger dan het provinciale gemiddelde Oranje | Eén indicator (aantal elektrische auto’s per 1.000 inwoners, aantal deelauto’s per 100.000 inwoners) ligt lager dan het provinciale gemiddelde Rood | Alle indicatoren (aantal elektrische auto’s per 1.000 inwoners, aantal deelauto’s per 100.000 inwoners) liggen lager dan het provinciale gemiddelde Huidige situatie De omslag naar duurzame en slimme mobiliteit is één van de transities die actueel is in de Nederlandse samenleving. De stikstofproblematiek vraagt om nieuwe en duurzame oplossingen. Eén van die oplossingen is de overstap naar duurzaam en slimme mobiliteit. Dit kunnen verschillende vormen van mobiliteit zijn, zoals deelauto’s of elektrische auto’s. Elektrische auto’ s beginnen een | groter aandeel te krijgen in de mobiliteit. In de periode 2020-2024 steeg het bezit van elektrische auto’s in de gemeente Aalten van 1 naar 12 per 1.000 inwoners. De hoeveelheid elektrische auto’s per 1.000 inwoners is in Aalten | lager dan het gemiddelde in Gelderland. | In maart van 2024 | was het aantal elektrische auto’s per 1.000 inwoners in Gelderland gemiddeld 17 | auto’s [RDW, 2024]. Elektrische auto’s zijn afhankelijk van laadpalen.
In mei | 2024 | had de gemeente Aalten | in totaal 139 laadpalen. Het grootste deel van deze laadpalen zijn publieke reguliere laadpalen. Daarnaast zijn er ook 5 publieke snelladers, 30 semipublieke laadpalen en 2 semipublieke snelladers in de gemeente Aalten. Tabel 14-3 Aantal laadpunten in de gemeente Aalten per type [NAL, 2024] Gemeente Aalten Aantal publieke reguliere laadpalen | 102 Aantal publieke snelladers | 5 Aantal semipublieke reguliere laadpalen | 30 Aantal semipublieke snelladers | 2 Totaal aantal oplaadpunten in de gemeente Aalten | 139 In de gemeente Aalten zijn geen deelauto’s bekend. In de provincie Gelderland zijn er gemiddeld 14,1 deelauto’s per 100.000 inwoners | [CROW-KpVV, 2022]. Conclusie De huidige situatie is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘rood’, omdat | alle indicatoren (aantal elektrische auto’s per 1000 inwoners, aantal deelauto’s per 100.000 inwoners) lager liggen dan het provinciale gemiddelde. 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 188 Autonome ontwikkeling Algemene trends De opkomst van nieuwe technologieën en verdergaande digitalisering heeft invloed op de mobiliteit. De opkomst van slimme, zelfrijdende voertuigen en het delen van vervoermiddelen zijn daar voorbeelden van.
Tot 2030 is het de verwachting dat het aandeel auto’s die deels of geheel automatisch rijden nog niet zo groot is dat er substantiële veranderingen in het wegbeeld gaan optreden3 [De Zwarte Hond, Goudappel Coffeng, Tauw, Rebel, 2017]. Autodelen is vooral te zien in grote steden, op dit moment maakt 1 à 2% van de autogebruikers daar gebruik van. De verwachting is dat dit kan groeien tot mogelijk 20- | 30%. Omdat Aalten geen grote stad is zal het percentage autodelers een stuk lager liggen. De mobiliteitseffecten van autodelen worden kleiner verondersteld dan het effect door ander ruimtegebruik (minder parkeerplaatsen). Autodelers maken vaak minder gebruik van de auto | en vaak zijn het ook mensen die anders geen auto zouden gebruiken. Mensen die veel autorijden zijn minder geneigd om te delen, omdat dat niet praktisch wordt bevonden. | Omdat Aalten geen grote stad is met goede alternatieven voor de auto, zal het autogebruik naar verwachting prominent blijven. Voor personenvervoer zijn substantiële positieve effecten van nieuwe ontwikkelingen als zelfrijdende auto’s en autodelen op de bereikbaarheid in 2030 niet te verwachten. Het slimmer delen en combineren van ladingen kan in het goederenvervoer mogelijk nog wel winst opleveren, waardoor minder vrachtverkeer nodig is [De Zwarte Hond, Goudappel Coffeng, Tauw, Rebel, 2017].
Provinciaal beleid In de provincie ‘visie voor een bereikbaar Gelderland’ geeft de provincie te kennen dat ze | speciale knooppunten (hubs) willen ontwikkelen waar mensen kunnen overstappen | op (elektrische) deelauto’s. Bij deze hubs zal dus deelconcepten en | het opladen van elektrische auto’s gefaciliteerd worden | [Provincie Gelderland, 2020b]. Gemeentelijk beleid De gemeente Aalten heeft in 2021 een laadvisie vastgesteld. De gemeente volgt voor het realiseren van laadinfrastructuur de zogenaamde “ladder van het laden”. Om de druk op de openbare ruimte beperkt te houden is het eerste uitgangspunt dat elektrische auto’s zoveel mogelijk laden op privaat terrein. Elektrische autobezitters | die geen toegang hebben tot een privaat laadpunt moeten kunnen uitwijken naar semipublieke en publieke laadpunten. De gemeente neemt de verantwoordelijkheid om te zorgen voor een basisnetwerk van publieke laadpunten. Het onderwerp ‘snelladen’ wordt in regionaal verband opgepakt. De Regio Achterhoek gaat zich actief inzetten om een dekkend netwerk van snellaadpunten te realiseren in de Achterhoek. 3 De verwachting is dat deze effecten gaan optreden als 25- | 40% van alle auto’s deels of gedeeltelijk automatisch rijden. | De Zwarte Hond, Goudappel Coffeng, Tauw, Rebel (2017), MIRT-onderzoek Bereikbaarheid Rotterdam Den Haag; Analyse en Oplossingsrichtingenfase, eindrapport, 21 juli 2017.
11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 189 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 190 Doorkijk 2040 De verwachting is dat technologische ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit na 2030 verder door ontwikkelen, waardoor duurzame vormen van vervoer steeds vaker voor zullen komen. Het is daardoor aannemelijk dat het kwaliteitsniveau op het vlak van duurzame en slimme mobiliteit na 2030 verder verbetert. Doorkijk naar deelgebieden Er zijn geen inzichten in verschillen tussen deelgebieden. Conclusie De autonome ontwikkeling is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘oranje’, met een verbetering ten opzichte van de huidige situatie. Dit omdat er autonoom veel technologische ontwikkelingen zijn die de omslag naar elektrisch rijden stimuleren. Daarnaast neemt de gemeente de verantwoordelijkheid om te zorgen voor een basisnetwerk van publieke laadpunten. Deelconcepten blijven naar verwachting achter in de gemeente Aalten. De provincie Gelderland zet zich in om hubs te ontwikkelen waar elektrisch rijden en deelconcepten mogelijk gemaakt wordt.
14.3 | Openbaar vervoer Indicatoren en kwaliteitsniveaus Openbaar vervoer Status gebruikte | Kwantitatief informatie | • | Gemiddelde afstand van woning tot OV-station • | Score ontsluitingskwaliteit openbaar vervoer (PTAL-score) Beschikbare | Benchmarking op basis van de afstand tot treinstation ten opzichte van het landelijk gemiddelde en referentiewaarden | ontsluitingskwaliteit openbaar vervoer (PTAL-score) ten opzichte van de landelijke PTAL-score Schaallat kwaliteitsniveaus Groen | De gemiddelde afstand tot een treinstation en een andere OV-halte is kleiner dan het landelijk gemiddelde en de ontsluitingskwaliteit (PTAL-score) is beter dan gemiddeld genomen over Nederland Oranje | De gemiddelde afstand tot een treinstation en een andere OV-halte ligt rond het landelijk gemiddelde en de ontsluitingskwaliteit (PTAL-score) ligt rond het landelijke gemiddelde De gemiddelde afstand tot een treinstation en een andere OV-halte is groter dan het landelijk Rood | gemiddelde en de ontsluitingskwaliteit (PTAL-score) is slechter dan gemiddeld genomen over Nederland Huidige situatie Afstand tot OV- station In de gemeente Aalten in één treinstation aanwezig, in de kern Aalten. Vanaf dit station gaat er elk half uur een sprinter naar Arnhem Centraal en naar Winterswijk. De gemiddelde afstand van woningen tot treinstations is in de gemeente 4,4 kilometer.
Deze afstand is groter dan gemiddeld in de provincie Gelderland (3,9 kilometer ), maar lager dan het landelijke gemiddelde (5,1 | kilometer). De afstand tot belangrijke overstapstations is in de gemeente Aalten erg groot, namelijk 41,4 km. Deze afstand is drie keer groter dan het provinciale gemiddelde en vier keer groter dan het landelijke gemiddelde. De afstand tot OV- haltes exclusief de trein is in de gemeente Aalten ook groter dan landelijk gemiddeld. Namelijk 0,9 kilometer, ten opzichte van 0,4 kilometer gemiddeld landelijk. 0,4 kilometer wordt over het algemeen als de (maximale) acceptabele loopafstand gezien tot een bushalte. Hier voldoet de gemeente Aalten dus niet aan [CROW, 2016]. Tabel 14-4: Afstand tot verkeer en vervoer in gemeente Aalten ten opzichte van provincie Gelderland en Nederland (in km, 2021) [CBS, 2021a & CBS, 2020] Afstand tot | Gemeente Aalten | Provincie | Nederland Gelderland Treinstations (2021) | 4,4 | 3,9 | 5,1 Belangrijk overstapstation | (2021) | 41,1 | 13,8 | 10,7 OV-halte (afstand over de weg, | excl. trein) (2020) | 0,9 | - | 0,4 In Figuur 14.2 | zijn de routes busroutes weergegeven. In de kernen Aalten, Bredevoort, Dinxperlo en De Heurne zijn bushaltes aanwezig, maar bijvoorbeeld in de kern Aalten zijn de afstanden van woningen tot de bushaltes soms relatief groot. In de kern Lintelo zijn helemaal geen bushaltes aanwezig.
Er loopt één busroute van Aalten naar Dinxperlo via De Heurne. Dinxperlo heeft ook een busverbindingen met Doetichem. Daarnaast loopt één busroute van Ruurlo naar Aalten via Lichtenvoorde en Bredevoort. Vanaf Aalten gaat er ook een busverbinding naar Duitsland, Bocholt. 11 november 2024 | BJ5784-MI-RP-240429-1058 | 191 11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 192 Figuur 14.2: Huidige openbaar vervoerroutes in de gemeente Aalten [Roelofs Advies, 2022] Ontsluitingskwaliteit beschikbaarheid openbaar vervoer PTAL score De Public Transport Accessibility Level (PTAL) geeft een indicatie van de ontsluitingskwaliteit van het openbaar vervoer, middels een score. Dit wordt gedaan op basis van vier indicatoren: • Looptijd naar een halte of fietstijd naar een station; • Het aantal en soort modaliteiten; • Frequentie van de modaliteiten; • Betrouwbaarheid van de modaliteiten. Een PTAL -score van tussen de 0 -2,5 wordt gezien als slecht ontsloten, de maximale score is 40 wat aangeeft dat een gebied uitmuntend ontsloten is. De Nederlandse gemeente met de hoogste PTAL- score is Amsterdam (15,66), terwijl het Nederlandse gemiddelde 7,57 is [CROW, 2021]. In onderstaande tabel staan de PTAL -scores voor de gemeente Aalten en gemiddelden voor de provincie Gelderland, vergelijkbare gemeenten (weinig stedelijk) en Nederland.
Hieruit blijkt dat de gemeente Aalten een PTAL-score heeft tussen de 4 en de 5. De afgelopen jaren is de PTAL-score vooruitgegaan, terwijl de trend op alle andere niveaus is dat deze achteruit gaat. Vergeleken met de provincie Gelderland, vergelijkbare gemeenten en Nederland is Aalten slechter ontsloten.
11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 193 Figuur 14.3: PTAL -score van Aalten in vergelijking met de provincie, vergelijkbare gemeenten en Nederland [CROW, 2021] Autonome ontwikkeling Algemene trends In het mobiliteitssysteem blijft de auto vooralsnog de meest gebruikte modaliteit, al is de verwachting dat de modal split verandert en het openbaar vervoer procentueel gezien iets sterker toeneemt. Provinciaal beleid De provincie Gelderland heeft een ‘visie voor een bereikbaar Gelderland’. In de visie zijn capaciteitsknelpunten benoemd die uit de landelijke ‘Netwerkuitwerking Spoor 2040’ komen. Een van de knelpunten is de verbinding Achterhoek -Arnhem. De provincie wil dit verbeteren door mobiliteitshubs te realiseren. Een hub is een knooppunt waar mensen een overstap kunnen maken naar een andere vorm van vervoer en verbinding. In de minder stedelijke gebieden, zoals Aalten, zet de provincie in op de mogelijkheden om per fiets of auto richting de dichtstbijzijnde hub te gaan. Regio Achterhoek In 2023 heeft de regio Achterhoek een Vervoerplan opgesteld. De regio zet zich in om de verbinding naar Arnhem op te voeren en om bestaande busroutes te verbeteren. Daarnaast wil de regio de bereikbaarheid van haltes en stations (te voet en te fiets) verbeteren [8RHK, 2023]. Gemeentelijk beleid De gemeente Aalten is momenteel een mobiliteitsvisie aan het ontwikkelen.
Doorkijk 2040 Het is aannemelijk dat de verduurzamingstrend na 2030 doorzet en meer mensen gebruik maken van het openbaar vervoer. In hoeverre het beleid na 2030 ingaat op het verbeteren van de infrastructuur ten behoeve van openbaar vervoer is onduidelijk. Conclusie De huidige situatie is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘rood’. De gemiddelde afstand tot een treinstation kleiner is dan landelijk gemiddeld, maar de afstand tot een andere OV -halte is groter dan landelijk gemiddeld. De PTAL -score is lager dan het provinciale en landelijke gemiddelde en lager dan in vergelijkbare gemeenten. Conclusie De autonome ontwikkeling is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘rood’, met een verbetering ten opzichte van de huidige situatie. De provincie zet zich in voor de realisatie van mobiliteitshubs, waardoor mensen aangemoedigd worden om met de auto of de fiets naar een hub te gaan, om vanaf daar het OV - te pakken. Daarnaast zet de Regio Achterhoek zich in om de OV-verbindingen en om de route naar haltes en stations te verbeteren. Het is onzeker of hiermee een verbetering plaatsvindt naar kwaliteitsniveau ‘oranje’.
11 november 2024 BJ5784-MI-RP-240429-1058 194 Doorkijk naar deelgebieden Het centrumgebied Aalten is goed bereikbaar met het aanwezige treinstation en bushaltes. Ook Dinxperlo is goed bereikbaar met verschillende busverbindingen. De andere deelgebieden zijn minder goed ontsloten. 14.4 | Fiets- en wandelnetwerk Indicatoren en kwaliteitsniveaus Fiets- en wandelnetwerk Status gebruikte | Kwalitatief informatie | • | Score fietsnetwerk • | Ontbrekende schakels in netwerk (wandel en fiets) Beschikbare | Benchmarking op basis van score fietsnetwerk ten opzichte van landelijk gemiddelde en expert referentiewaarden | judgement op basis van ontbrekende schakels in wandel – en fietsnetwerk Schaallat kwaliteitsniveaus Groen | De score van het fietsnetwerk ligt voor vrijwel alle indicatoren boven het landelijk gemiddelde en er zijn geen ontbrekende schakels in het fiets- en wandelnetwerk Oranje | De score van het fietsnetwerk ligt voor meerdere indicatoren onder het landelijke gemiddelde en er zijn ontbrekende schakels in het fiets- of wandelnetwerk Rood | De score van het fietsnetwerk ligt voor nagenoeg alle indicatoren onder het landelijke gemiddelde en er zijn ontbrekende schakels in het fiets- en wandelnetwerk Huidige situatie Fietsnetwerk In 2020 is door de Fietsersbond een lijst gepresenteerd met daarin scores van het fietsklimaat in alle gemeenten in Nederland.
Op basis van meerdere objectieve en subjectieve indicatoren is een score bepaald. Tabel 14-5 | laat de score van Aalten | zien ten opzichte van het landelijk gemiddelde. R oodgekleurde indicatoren scoren lager dan het landelijke gemiddelde, groen gekleurde indicatoren scoren hoger en oranje gekleurde indicatoren scoren gelijk. Uit Tabel 14-5 kan afgeleid worden dat Aalten | bovengemiddeld scoort. Ten opzichte van het landelijk gemiddelde scoort Aalten 0,3 punt hoger, een 3,7 ten opzichte van een 3,4 landelijk. Opvallend is dat de subjectieve indicatoren allemaal beter scoren dan landelijk gemiddeld. | De objectieve indicatoren 50 km/uur (deelt een fietser de weg met auto’s) en stedelijke dichtheid (bestemmingen op fietsafstand) scoren (onder) gemiddeld.