CConstaterende datAalten
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - ontwerp Omgevingsvisie gemeente Aalten 2040

Gemeenteraad 22 september 2026, gemeente AaltenBij agendapunt: Voorstel ontwerp-Omgevingsvisie gemeente Aalten 204038.121 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

Daarbij wordt ook aandacht besteed aan sociale veiligheid, overzichtelijkheid en de kwaliteit van de openbare ruimte op en rond de bedrijventerreinen. Digitalisering speelt eveneens een steeds grotere rol in de ontwikkeling van bedrijventerrei- nen. Een betrouwbare digitale infrastructuur is noodzakelijk voor moderne bedrijfsvoering, logistiek, energiesturing en nieuwe vormen van mobiliteit. Tegelijk vraagt deze ontwikkeling om aandacht voor digitale veiligheid en weerbaarheid. 58/89 De bedrijventerreinen van de toekomst zijn niet alleen plekken om te werken, maar ook gebieden waar duurzaamheid, gezondheid, bereikbaarheid en ruimtelijke kwaliteit sa- menkomen. Juist door vergroening, verduurzaming en slim ruimtegebruik te combineren, kunnen de terreinen economisch sterk blijven én beter aansluiten op de kwaliteit van de leefomgeving. 4.6 Buitengebied Het buitengebied van Aalten vormt het groene en landschappelijke raamwerk van de ge- meente en is voor veel inwoners nauw verbonden met rust, ruimte, identiteit en gemeen- schapsgevoel. Het karakteristieke coulisselandschap, de verspreide erven, de houtwallen, de landbouwgronden en de kleinschalige natuurstructuren bepalen in sterke mate de kwali- teit van de leefomgeving. Tegelijkertijd is het buitengebied niet alleen een landschap, maar ook een gebied waar mensen wonen, werken, ondernemen en samenleven.

Juist die combinatie van landschap en gemeenschap maakt het buitengebied bijzonder. De leefbaarheid hangt sterk samen met de aanwezigheid van vitale buurtschappen, een toe- komstbestendige landbouw en sterke sociale netwerken. Inwoners geven aan dat juist de combinatie van landschap, gemeenschapszin en kleinschaligheid het gebied karakter geeft. Tegelijkertijd staat deze leefbaarheid onder druk door vergrijzing, het vertrek van jongeren, schaalvergroting in de landbouw en het verdwijnen van voorzieningen en ontmoetingsplek- ken. De ontwikkeling van het buitengebied vraagt daarom om een zorgvuldige balans tus- sen landbouw, wonen, natuur, recreatie, water, klimaat en leefomgeving. De opgave ligt niet alleen in het beschermen van landschap en natuur, maar nadrukkelijk ook in het behouden van leefbaarheid, gemeenschappen en economische vitaliteit. De landbouw vormt daarbij een belangrijke economische drager van het gebied, maar staat tegelijkertijd voor een ingrijpende transitie. Veranderende marktomstandigheden, strengere milieueisen en de noodzaak om duurzamer te werken vragen om nieuwe vormen van be- drijfsvoering. De inzet ligt op een toekomstbestendige landbouw waarin productie, natuur, landschap en leefomgeving beter met elkaar in balans zijn.

Dit betekent onder andere een verdere ontwikkeling richting kringlooplandbouw, vermindering van emissies en een zorg- vuldiger gebruik van bodem en water. Tegelijkertijd staat de sociale structuur van het buitengebied onder druk. In veel buurtschap- pen neemt het aantal jongeren af en staat het draagvlak voor verenigingen, voorzieningen en gemeenschapsleven onder spanning. Zonder aanvulling van nieuwe inwoners neemt het risico toe dat leefbaarheid en sociale samenhang geleidelijk verzwakken. Vanuit die leef- baarheidsopgave wordt in de periode 2035–2040 nadrukkelijk gekeken naar mogelijkheden voor aanvullende woningbouw in het buitengebied en de buurtschappen. Het buitengebied van Aalten is immers niet alleen een fysieke ruimte, maar ook een sociaal systeem waarin landbouw, landschap en gemeenschap nauw met elkaar verbonden zijn. Het behoud van het karakteristieke coulisselandschap hangt mede samen met de aanwezigheid van een vi- tale gemeenschap en een toekomstbestendige agrarische structuur. Door op beperkte schaal woningen toe te voegen, kan deze samenhang worden versterkt. Woningbouw draagt daarmee niet alleen bij aan het behouden van inwoners en voorzienin- gen, maar ook aan het behoud van landschap en leefkwaliteit. Daarbij blijft ontwikkeling al- tijd ondergeschikt aan de draagkracht van het gebied en de kwaliteit van natuur en land- schap.

Nieuwe woningen worden uitsluitend toegevoegd in de vorm van kleinschalig maatwerk. Daarbij wordt aangesloten bij bestaande structuren en erven. Mogelijkheden liggen onder 59/89 andere in functieverandering van vrijkomende agrarische bebouwing, hergebruik van be- staande erven, generatie-erven en andere passende woonvormen. Grootschalige woning- bouw of sterke verdichting passen niet bij het karakter en de schaal van het buitengebied. Bij woningbouw in het buitengebied speelt ook de beschikbaarheid van riolering een belang- rijke rol. Niet alle delen van het buitengebied zijn aangesloten op het riool of beschikken over voldoende capaciteit. Dit betekent dat per locatie moet worden beoordeeld of aanslui- ting mogelijk is of dat alternatieve oplossingen nodig zijn voor de verwerking van afvalwater. De aanwezigheid of realiseerbaarheid van een passende riooloplossing is daarmee een randvoorwaarde voor woningbouw. Naast landbouw en wonen biedt het buitengebied ruimte voor kleinschalige vormen van ver- blijfsrecreatie en agrotoerisme. De gemeente ziet toerisme en recreatie nadrukkelijk als kans om het buitengebied economisch en sociaal vitaal te houden. Kleinschalige verblijfsre- creatie, agrotoerisme en recreatieve nevenfuncties kunnen bijdragen aan bewonersprofijt, nieuwe verdienmodellen, behoud van voorzieningen en versterking van landschap en biodi- versiteit.

Daarbij blijft uitgangspunt dat ontwikkelingen passen bij de schaal, rust en kwaliteit van het buitengebied. Het gaat daarbij nadrukkelijk om kleinschalige en kwalitatieve vormen van recreatie. Grootschalige recreatieve ontwikkelingen die niet passen bij het karakter, de rust en de draagkracht van het landschap worden niet passend geacht. Daarbij wordt ook rekening gehouden met de effecten van recreatieve druk op natuur, leefbaarheid en ver- keersveiligheid. Tegelijkertijd staat de biodiversiteit onder druk en is de kwaliteit van natuur en landschap niet overal op het gewenste niveau. Het versterken van biodiversiteit en het behouden en herstellen van landschapselementen, zoals houtwallen, singels en kleine natuurgebieden, vormen daarom belangrijke opgaven. Ook de samenhang tussen natuurgebieden en het verbeteren van ecologische verbindingen vragen nadrukkelijk aandacht. Met name in het noordelijk deel van de gemeente, in het gebied ten noordoosten en westen van Dinxperlo en in de omgeving van De Haart ligt een belangrijke opgave om de groenblauwe doorade- ring en de ecologische samenhang verder te versterken. Water en bodem zijn sturend voor de ontwikkeling van het buitengebied. Er is sprake van zowel droogte als wateroverlast, afhankelijk van de locatie en de omstandigheden.

De am- bitie is om water zoveel mogelijk vast te houden in het gebied, onder andere door het benut- ten van natuurlijke laagtes, beekdalen en bestaande groenstructuren. Richting 2050 wordt ingezet op het vergroten van de sponswerking van het landschap, zodat water beter wordt vastgehouden in droge perioden en piekbuien beter kunnen worden opgevangen. De beek- structuren, waaronder de Keizersbeek en Slingebeek, spelen hierbij een belangrijke rol. Het versterken van deze structuren, bijvoorbeeld door hermeandering en het creëren van ruimte voor water, biedt kansen om waterbeheer, natuurontwikkeling en recreatie met elkaar te verbinden. Tegelijk moeten ontwikkelingen rekening houden met watergevoelige gebieden en bodemcondities. De klimaatopgave vraagt daarnaast om een verdere vergroening van het buitengebied en het versterken van de landschappelijke kwaliteit. Dit draagt niet alleen bij aan biodiversiteit, maar ook aan het verminderen van hittestress en het verbeteren van de leefomgeving. De energietransitie vormt een belangrijke en zichtbare opgave in het buitengebied. De am- bitie is om richting 2050 een klimaatneutrale gemeente te realiseren. In het buitengebied ligt de nadruk daarbij op energiebesparing, zon op daken, kleinschalige opwekking, opslag, slimme lokale energiesystemen en energiegemeenschappen.

Bestaande duurzame ener- gievoorzieningen, zoals windpark Hagenwind, maken onderdeel uit van het huidige energie- systeem. 60/89 Voor nieuwe grootschalige energieopwekking in het landschap geldt een terughoudende en zorgvuldig afwegende benadering. De gemeente houdt rekening met de Regionale Energie- strategie Achterhoek en de regionale aanvulling op het PlanMER Windbeleid en RES Gel- derland, waarin zoekgebieden voor windenergie zijn onderzocht. Deze zoekgebieden zijn echter nadrukkelijk geen automatische ontwikkellocaties. Juist in het buitengebied spelen belangrijke kwaliteiten en beperkingen op het gebied van landschap, natuur, vogelgevoelig- heid, cultuurhistorie, leefbaarheid, gezondheid, water, bodem en agrarisch gebruik. Eventu- ele nieuwe initiatieven vragen daarom steeds om een integrale gebiedsgerichte afweging waarbij zorgvuldig wordt beoordeeld of ontwikkelingen passen binnen de draagkracht van het gebied, zorgvuldig kunnen worden ingepast en niet leiden tot een onevenredige aantas- ting van landschap, natuur, leefomgeving of ruimtelijke kwaliteit. Naast energieopwekking vraagt ook de energie-infrastructuur om ruimte, bijvoorbeeld voor transformatorstations, kabels en energieopslag. De beschikbare netcapaciteit en de moge- lijkheden voor lokale energiesystemen vormen daarbij een belangrijke randvoorwaarde voor verdere ontwikkeling.

Bij nieuwe ontwikkelingen wordt tevens rekening gehouden met het beheer en onderhoud van het watersysteem. Waar mogelijk worden koppelkansen benut om onderhoudspaden en watergangen toekomstbestendig in te richten, bijvoorbeeld door ruimte te reserveren voor breder onderhoud en betere bereikbaarheid. Het buitengebied kent daarnaast een belangrijke opgave rond vrijkomende agrarische be- bouwing. Door schaalvergroting en beëindiging van bedrijven komen erven vrij, die zonder ingrijpen kunnen leiden tot leegstand en verloedering. Tegelijk bieden deze erven kansen voor nieuwe functies, zoals wonen, kleinschalige bedrijvigheid, zorg, recreatie of natuur. Functieverandering moet zorgvuldig worden afgewogen en bijdragen aan de kwaliteit van het landschap en de leefomgeving. Mobiliteit en bereikbaarheid blijven belangrijke aandachtspunten. In het buitengebied is de auto vaak noodzakelijk, maar tegelijkertijd is er behoefte aan betere alternatieven, zoals openbaar vervoer, deelmobiliteit en veilige fietsverbindingen. Ook verkeersveiligheid op smalle wegen en de aanwezigheid van landbouwverkeer vragen nadrukkelijk aandacht. Digitale bereikbaarheid wordt in het buitengebied steeds meer een voorwaarde om volwaar- dig te kunnen wonen, werken en deelnemen aan de samenleving.

Goede verbindingen ma- ken thuiswerken, zorg op afstand, digitale dienstverlening en moderne agrarische bedrijfs- voering mogelijk. Daarmee is digitale infrastructuur geen aanvullend gemak, maar een ba- sisvoorwaarde voor een leefbaar en economisch vitaal buitengebied. Verder wordt bij ruimtelijke inrichting ook aandacht besteed aan sociale veiligheid, overzich- telijkheid en een leefomgeving waarin inwoners zich veilig voelen en elkaar kunnen ontmoe- ten. De toekomst van het buitengebied ligt in het vinden van een nieuw evenwicht tussen landbouw, landschap, natuur, wonen en leefbaarheid. Niet door functies los van elkaar te ontwikkelen, maar juist door ze opnieuw met elkaar te verbinden. Alleen zo blijft het bui- tengebied niet alleen economisch vitaal, maar ook herkenbaar, leefbaar en landschappe- lijk sterk. 61/89 4.7 Overgangsgebieden De overgangsgebieden vormen de schakel tussen de kernen en het buitengebied en zijn van grote betekenis voor de ruimtelijke kwaliteit en identiteit van de gemeente Aalten. Juist in deze zones komt de relatie tussen dorp, landschap en leefomgeving het sterkst tot uit- drukking. De manier waarop de dorpen overgaan in het landschap bepaalt in belangrijke mate hoe inwoners en bezoekers de kwaliteit van de leefomgeving ervaren.

Deze gebieden vervullen niet alleen een ruimtelijke functie, maar ook een belangrijke rol in de beleving van de leefomgeving. Hier ontmoeten wonen, landschap, recreatie, natuur en dagelijks gebruik elkaar. De kwaliteit van deze zones bepaalt in sterke mate hoe aantrekke- lijk en herkenbaar de dorpen aanvoelen. Inwoners geven aan dat de dorpsranden op sommige plekken rommelig, versnipperd of weinig herkenbaar zijn geworden. Er bestaat behoefte aan aantrekkelijkere en beter vorm- gegeven overgangen tussen bebouwing en landschap, met meer aandacht voor groen, ver- blijfskwaliteit, samenhang en identiteit. Tegelijkertijd liggen in deze gebieden belangrijke opgaven op het gebied van woningbouw, klimaatadaptatie, recreatie, biodiversiteit en mobiliteit. Juist in de overgangsgebieden ko- men veel verschillende belangen en functies samen, waardoor zorgvuldige afwegingen noodzakelijk zijn. De belangrijkste opgave ligt in het realiseren van een geleidelijke, kwalitatieve en herken- bare overgang tussen kern en landschap. Nieuwe ontwikkelingen moeten bijdragen aan deze overgang en mogen niet leiden tot verrommeling, harde randen of verlies van land- schappelijke kwaliteit. Nieuwe bebouwing wordt daarom afgestemd op de schaal en struc- tuur van zowel het dorp als het omliggende landschap.

Groenstructuren, zichtlijnen, waterlo- pen en bestaande landschappelijke elementen spelen daarbij een belangrijke rol. Ontwikke- lingen zijn alleen mogelijk wanneer zij zorgvuldig worden ingepast en bijdragen aan de kwa- liteit van de leefomgeving. Hiernaast bieden overgangsgebieden kansen om meerdere opgaven met elkaar te verbin- den. Woningbouw, vergroening, klimaatadaptatie, waterberging, biodiversiteit en recreatieve verbindingen kunnen hier in samenhang worden ontwikkeld. Juist in deze zones kunnen koppelkansen worden benut om verschillende doelen tegelijkertijd te realiseren. Water en klimaatadaptatie vormen een belangrijk onderdeel van deze opgave. Door het toe- voegen van groen, het verminderen van verharding en het creëren van ruimte voor water kunnen overgangsgebieden bijdragen aan het beperken van wateroverlast, het verminderen van hittestress en het verbeteren van de leefomgeving. Daarnaast spelen overgangsgebieden een belangrijke rol in de groenblauwe dooradering van de gemeente. Door het verbinden van groenstructuren, waterlopen, bermen en recrea- tieve routes ontstaat een samenhangend netwerk dat niet alleen ecologische waarde heeft, maar ook bijdraagt aan gezondheid, recreatieve kwaliteit en de beleefbaarheid van het land- schap. Ook recreatieve verbindingen tussen kernen en buitengebied kunnen in deze gebieden wor- den versterkt.

Wandel- en fietsroutes, groene verbindingen en toegankelijke dorpsranden dragen bij aan de leefkwaliteit en maken het landschap beter beleefbaar voor inwoners en bezoekers. Een aantrekkelijke, overzichtelijke en goed ingerichte openbare ruimte draagt daarbij niet alleen bij aan recreatieve kwaliteit, maar ook aan sociale veiligheid, ontmoeting en verblijfs- 62/89 kwaliteit. Overgangsgebieden kunnen daarmee fungeren als groene ontmoetingszones tus- sen dorp en landschap. De energietransitie en de uitbreiding van infrastructuur vragen eveneens aandacht in deze gebieden. Nieuwe energievoorzieningen, kabeltracés of andere infrastructuur moeten zorg- vuldig worden ingepast en mogen niet leiden tot aantasting van de ruimtelijke kwaliteit of de samenhang van het landschap. Mobiliteit en bereikbaarheid spelen eveneens een belangrijke rol. Overgangsgebieden vor- men vaak belangrijke routes tussen kernen en buitengebied. Het verbeteren van verkeers- veiligheid, fietsverbindingen en langzaamverkeerroutes kan bijdragen aan zowel bereik- baarheid als leefkwaliteit. Digitalisering en slimme infrastructuur kunnen daarnaast bijdragen aan een beter functione- ren van deze gebieden, bijvoorbeeld door slimme verkeersmaatregelen, verlichting en nieuwe vormen van mobiliteit. De overgang tussen dorp en landschap bepaalt in hoge mate hoe inwoners en bezoekers Aalten beleven.

Zorgvuldige dorpsranden met ruimte voor groen, water, ontmoeting en langzaam verkeer versterken niet alleen de ruimtelijke kwaliteit, maar ook de leefbaarheid en identiteit van de gemeente. 4.8 Aaltense Heurne De Aaltense Heurne wordt gekenmerkt door een sterke verwevenheid tussen landschap, agrarisch gebruik en gemeenschapsleven. De kleinschalige bebouwingsstructuur, de ver- spreide erven en het omliggende coulisselandschap bepalen in belangrijke mate de identi- teit van het gebied. Inwoners waarderen vooral de rust, de ruimte en de onderlinge verbon- denheid, maar geven tegelijkertijd aan dat de leefbaarheid onder druk staat door vergrijzing en het vertrek van jongeren. Het buurtschap wordt sterk gedragen door naoberschap en betrokkenheid van inwoners bij hun omgeving. Ontmoetingsplekken, verenigingsleven en informele netwerken spelen een belangrijke rol in het dagelijks functioneren van de gemeenschap. Juist deze sociale sa- menhang maakt de Aaltense Heurne voor veel inwoners aantrekkelijk als woon- en leefom- geving. Tegelijkertijd staat het behoud van deze sociale structuur onder druk door demografische veranderingen en het afnemen van het aantal jonge inwoners. De belangrijkste opgave voor de Aaltense Heurne ligt daarom in het behouden van een vitaal en leefbaar buurtschap, waarbij gemeenschap, landschap en leefkwaliteit in samenhang worden versterkt.

Daarbij gaat het nadrukkelijk niet alleen om fysieke ontwikkeling, maar ook om het in stand houden van sociale netwerken, ontmoeting en verbondenheid. De leefbaarheid van het buurtschap hangt nauw samen met de aanwezigheid van voldoende inwoners, een even- wichtige bevolkingssamenstelling en de kwaliteit van de leefomgeving. Voor de periode 2035–2040 wordt aanvullend gekeken naar de bijdrage die het gebied kan leveren aan de aanvullende woningbouwopgave richting 2040. Daarbij wordt nadrukkelijk rekening gehouden met actuele woningbehoefte, leefbaarheid, bevolkingssamenstelling, ruimtelijke kwaliteit en beschikbare infrastructuur. De exacte invulling en bijdrage van het gebied aan de aanvullende woningbouwopgave wordt in het gebiedsgerichte vervolgproces nader bepaald, mede op basis van actuele woningbehoefte, leefbaarheid, ruimtelijke kwali- 63/89 teit en beschikbare infrastructuur, en in samenhang met de uitkomsten van het overleg met inwoners en betrokkenen. Nieuwe woningen worden uitsluitend gerealiseerd in de vorm van maatwerk. Daarbij wordt aangesloten bij bestaande bebouwingsstructuren en erven. Mogelijkheden liggen onder an- dere in hergebruik van bestaande bebouwing, kleinschalige toevoegingen bij erven, genera- tie-erven en andere passende woonvormen. Grootschalige woningbouw of sterke verdich- ting passen niet bij het karakter van de Aaltense Heurne.

Woningbouw wordt nadrukkelijk gekoppeld aan de leefbaarheid van het buurtschap. Het toevoegen van woningen moet bijdragen aan het behouden van jongeren, het versterken van de bevolkingssamenstelling en het in stand houden van sociale netwerken en gemeen- schapsleven. Het omliggende landschap en het agrarisch gebruik vormen belangrijke dragers van het ge- bied. De landbouwsector blijft ook hier van groot belang, maar staat tegelijkertijd voor een ontwikkeling richting duurzamere en meer natuurinclusieve vormen van bedrijfsvoering. Ontwikkelingen binnen de landbouw moeten passen binnen de randvoorwaarden van na- tuur, water, landschap en leefomgeving. Daarnaast biedt het gebied ruimte voor kleinschalige nevenactiviteiten, zoals recreatie, functieverandering van erven en andere aanvullende functies die bijdragen aan de vitaliteit van het buurtschap en de kwaliteit van het landschap. Water en bodem zijn sturend voor de ontwikkeling van het gebied. In delen van de Aaltense Heurne moet rekening worden gehouden met watergevoeligheid en de draagkracht van de bodem. Dit betekent dat niet iedere locatie geschikt is voor nieuwe functies en dat per ont- wikkeling zorgvuldig moet worden gekeken naar de mogelijkheden en beperkingen vanuit het water- en bodemsysteem. De afvalwateropgave vraagt per initiatief om een praktische toets.

Niet overal is aansluiting op het riool vanzelfsprekend en niet overal is voldoende capaciteit aanwezig. Nieuwe func- ties zijn daarom alleen passend wanneer vooraf duidelijk is hoe afvalwater duurzaam, veilig en toekomstbestendig wordt verwerkt. De energietransitie speelt ook in de Aaltense Heurne een belangrijke rol. Ontwikkelingen moeten bijdragen aan verduurzaming, bijvoorbeeld door energiebesparing, kleinschalige opwekking en energieopslag, waarbij ontwikkelingen zorgvuldig landschappelijk worden in- gepast en passen binnen de schaal en kwaliteit van het gebied. De beschikbare netcapaci- teit en de mogelijkheden voor lokale energiesystemen vormen daarbij een belangrijke rand- voorwaarde. Bereikbaarheid blijft een belangrijk aandachtspunt. In het buitengebied blijft de auto voor veel inwoners noodzakelijk, maar tegelijkertijd bestaat behoefte aan veilige fietsverbindin- gen en een goede bereikbaarheid van voorzieningen. Ook de verkeersveiligheid op lokale wegen vraagt aandacht, mede vanwege landbouwverkeer. Voor de Aaltense Heurne kan digitalisering helpen om afstand tot voorzieningen te verklei- nen. Goede digitale verbindingen ondersteunen thuiswerken, zorg op afstand, onderwijs, dienstverlening en onderlinge communicatie binnen het buurtschap. Daarmee draagt digi- tale bereikbaarheid bij aan zelfstandigheid, verbondenheid en het behoud van leefbaarheid.

De kwaliteit van de dagelijkse leefomgeving speelt een belangrijke rol in het behouden van betrokkenheid en onderlinge verbondenheid binnen het buurtschap. Groen, rustige wegen, herkenbare erven en ontmoetingsplekken dragen eraan bij dat inwoners zich thuis blijven voelen in hun omgeving. 64/89 De kracht van de Aaltense Heurne ligt in de combinatie van landschap, naoberschap en kleinschaligheid. De uitdaging richting 2040 is om juist die kwaliteiten vast te houden, ter- wijl tegelijkertijd ruimte blijft bestaan voor een nieuwe generatie inwoners en een toe- komstbestendig buurtschap. 4.9 Barlo Barlo wordt gekenmerkt door rust, ruimte en een sterke verwevenheid tussen landschap, agrarisch gebruik en gemeenschapsleven. De verspreide erven, kleinschalige landschaps- elementen en het open karakter van het gebied bepalen in belangrijke mate de identiteit van het buurtschap. Inwoners waarderen vooral de rustige leefomgeving en de sterke onder- linge betrokkenheid die Barlo kenmerken. De gemeenschap vormt een belangrijke drager van de leefbaarheid van het buurtschap. Verenigingen, informele netwerken en onderlinge hulp spelen een grote rol in het dagelijks functioneren van het gebied. Tegelijkertijd ervaren inwoners dat deze sociale structuur on- der druk staat door vergrijzing, het vertrek van jongeren en het afnemende draagvlak voor voorzieningen en activiteiten.

Voor Barlo ligt de uitdaging daarom niet alleen in het behou- den van ruimtelijke kwaliteit, maar nadrukkelijk ook in het behouden van een sterke en vitale gemeenschap. Ontwikkelingen moeten bijdragen aan leefbaarheid, sociale samenhang en het functioneren van het buurtschap als gemeenschap. Richting 2040 wordt voor Barlo bekeken welke beperkte bijdrage het buurtschap kan leve- ren aan de aanvullende woningbouwopgave. Daarbij staat niet het aantal woningen voorop, maar de vraag of woningbouw helpt om de gemeenschap vitaal te houden en past binnen de schaal, het landschap en de beschikbare infrastructuur. De verdere invulling wordt be- paald in het gebiedsgerichte vervolgproces, samen met inwoners en betrokkenen. Nieuwe woningen worden uitsluitend toegevoegd in de vorm van maatwerk. Uitgangspunt is dat wordt aangesloten bij bestaande bebouwing en ervenstructuren. Mogelijkheden liggen onder andere in functieverandering van erven, hergebruik van bestaande bebouwing, gene- ratie-erven en kleinschalige toevoegingen bij bestaande woningen. Grootschalige uitbrei- ding of sterke verdichting past niet bij de identiteit en schaal van Barlo. Woningbouw wordt nadrukkelijk gekoppeld aan de leefbaarheid van het buurtschap.

Met gerichte toevoegingen van woningen wil Barlo ruimte blijven bieden aan jonge huishoudens en nieuwe generaties inwoners, zodat verenigingen, ontmoetingsplekken en sociale netwer- ken voldoende draagvlak behouden. Het landschap vormt één van de belangrijkste kwaliteiten van Barlo. Ontwikkelingen moeten zorgvuldig worden ingepast en mogen niet leiden tot aantasting van de ruimtelijke samen- hang of het landelijke karakter van het gebied. Het behoud en de verdere versterking van houtwallen, erfbeplanting en andere landschappelijke structuren blijven daarbij belangrijk. De landbouw vormt een belangrijke economische en landschappelijke drager van het ge- bied. Tegelijkertijd staat de sector ook hier voor een ontwikkeling richting duurzamere en meer natuurinclusieve vormen van bedrijfsvoering. Ontwikkelingen binnen de landbouw moeten bijdragen aan deze ontwikkeling en passen binnen de randvoorwaarden van natuur, water en leefomgeving. Daarnaast biedt het gebied ruimte voor kleinschalige nevenactiviteiten, zoals recreatie, functieverandering van erven en andere functies die bijdragen aan de vitaliteit van het buurtschap en de kwaliteit van het landschap. 65/89 Water en bodem spelen een belangrijke rol bij de ontwikkeling van Barlo. In delen van het gebied moet rekening worden gehouden met watergevoelige locaties en met de draag- kracht van de bodem.

Dit betekent dat niet iedere plek geschikt is voor nieuwe functies en dat ontwikkelingen steeds zorgvuldig moeten worden afgewogen vanuit het water- en bo- demsysteem. Bij nieuwe ontwikkelingen in Barlo moet vroegtijdig worden bekeken of de bestaande afval- waterinfrastructuur toereikend is. Waar aansluiting op het riool ontbreekt of onvoldoende ca- paciteit beschikbaar is, zijn alleen oplossingen passend die technisch uitvoerbaar zijn en geen extra druk leggen op bodem, water of leefomgeving. De energietransitie vraagt ook in Barlo om zorgvuldige keuzes. Verduurzaming van wonin- gen en bedrijven wordt gestimuleerd, maar ontwikkelingen moeten passen bij de schaal en het karakter van het landschap. De nadruk ligt daarom vooral op energiebesparing, klein- schalige opwekking en oplossingen die landschappelijk goed kunnen worden ingepast. Te- gelijkertijd bepaalt de beschikbare capaciteit van het elektriciteitsnet mede welke ontwikke- lingen uitvoerbaar zijn. Verkeersveiligheid en bereikbaarheid vragen nadrukkelijk aandacht, met name op de door- gaande wegen en bij aansluitingen op grotere infrastructuur. Inwoners vragen om een veili- gere inrichting van wegen, lagere snelheden en meer aandacht voor fietsers en voetgan- gers. Daarbij spelen ook overzichtelijkheid, sociale veiligheid en de kwaliteit van de open- bare ruimte een belangrijke rol.

Voor inwoners van Barlo wordt ook digitale bereikbaarheid steeds belangrijker in het dage- lijks leven. Zorg, dienstverlening, onderwijs en werk vinden steeds vaker deels digitaal plaats. Juist in een verspreid gelegen buurtschap helpt een goede digitale infrastructuur om voorzieningen bereikbaar te houden en sociale en economische verbondenheid te behou- den. Betrouwbare digitale verbindingen zijn daarmee niet alleen een technische voorzie- ning, maar ook een belangrijke voorwaarde voor leefbaarheid. Barlo moet zich kunnen blijven ontwikkelen zonder de rust, de openheid en de sociale verbondenheid kwijt te raken die het buurtschap juist kenmerken. Dat vraagt niet om grote ingrepen, maar om zorgvuldig maatwerk dat landschap en gemeenschap tegelijker- tijd versterkt. 4.10 Dale Dale wordt gekenmerkt door rust, openheid en een sterke verwevenheid tussen landschap, agrarisch gebruik en gemeenschapsleven. De open ruimten, lange zichtlijnen en stilte ge- ven het buurtschap een heel eigen karakter binnen gemeente Aalten. Juist die eenvoud en landschappelijke openheid maken het gebied bijzonder, maar ook kwetsbaar voor ontwikke- lingen die niet passen bij de schaal en identiteit van het gebied. De gemeenschap is relatief klein en daardoor gevoelig voor vergrijzing, het vertrek van jon- geren en een afnemend draagvlak voor activiteiten en ontmoetingsplekken.

De toekomst van Dale hangt daarom niet alleen af van het behoud van landschap, maar ook van het ver- mogen om de sociale verbondenheid binnen het buurtschap levend te houden. De belangrijkste opgave voor Dale ligt in het behouden van een leefbaar en vitaal buurt- schap zonder dat de rust, openheid en landschappelijke kwaliteit van het gebied verloren gaan. Daarbij gaat het nadrukkelijk niet alleen om ruimtelijke ontwikkeling, maar ook om het behouden van sociale samenhang, ontmoeting en verbondenheid. 66/89 Voor Dale wordt richting 2040 terughoudend gekeken naar aanvullende woningbouw. Al- leen wanneer nieuwe woningen bijdragen aan leefbaarheid, sociale samenhang en een evenwichtiger bevolkingsopbouw, kan maatwerk aan de orde zijn. De exacte mogelijkheden worden in het gebiedsgerichte vervolgproces bepaald, waarbij rust, openheid, landschap, water, bodem en beschikbare infrastructuur zwaar meewegen. Woningbouw wordt uitsluitend mogelijk gemaakt in de vorm van maatwerk. Daarbij wordt aangesloten bij bestaande bebouwingsstructuren en erven. Mogelijkheden liggen onder an- dere in functieverandering van vrijkomende bebouwing, hergebruik van erven, generatie- erven en kleinschalige toevoegingen bij bestaande woningen. Grootschalige woningbouw of sterke verdichting past niet bij het karakter van Dale.

Het toevoegen van woningen staat nadrukkelijk in relatie tot het behouden van leefbaarheid en gemeenschap. Wanneer in Dale nieuwe woningen worden toegevoegd, moeten deze vooral bijdragen aan het in stand houden van de gemeenschap en aan een evenwichtiger bevolkingssamenstelling binnen het buurtschap. De openheid van het landschap vormt één van de belangrijkste kwaliteiten van het gebied en vraagt om een zorgvuldige inpassing van nieuwe ontwikkelingen. Ontwikkelingen mogen niet leiden tot een onevenredige aantasting van de ruimtelijke kwaliteit, de landschappelijke samenhang of de karakteristieke open structuur van het gebied. Het agrarisch gebruik blijft een belangrijke drager van het landschap en van de lokale eco- nomie. Tegelijkertijd staat de landbouwsector ook in Dale voor een ontwikkeling richting duurzamere en meer natuurinclusieve vormen van bedrijfsvoering. Ontwikkelingen binnen de landbouw moeten passen binnen de randvoorwaarden van natuur, water, bodem en leef- omgeving. Naast landbouw biedt het gebied ruimte voor kleinschalige aanvullende functies, zoals re- creatie, functieverandering van erven en andere nevenactiviteiten die bijdragen aan de vita- liteit van het gebied en de kwaliteit van de leefomgeving. Water en bodem zijn bepalend voor de verdere ontwikkeling van Dale.

Het gebied kent zo- wel laaggelegen delen waar waterberging een rol speelt als hogere delen waar juist droog- teproblematiek kan ontstaan. Nieuwe ontwikkelingen moeten daarom zorgvuldig worden af- gestemd op de mogelijkheden en beperkingen van het water- en bodemsysteem. Ook de rioleringsinfrastructuur vormt een belangrijke randvoorwaarde. Niet alle delen van het buurtschap beschikken over een rioolaansluiting of voldoende capaciteit. Nieuwe ont- wikkelingen zijn alleen mogelijk wanneer afvalwater duurzaam en verantwoord kan worden verwerkt. De energietransitie vormt ook in Dale een belangrijke opgave. Daarbij staan het open ka- rakter, de landschappelijke kwaliteit en de leefbaarheid van het gebied nadrukkelijk cen- traal. Bestaande duurzame energievoorzieningen, zoals windpark Hagenwind, maken on- derdeel uit van het huidige energiesysteem binnen de gemeente. Eventuele nieuwe groot- schalige energieontwikkelingen vragen in Dale om een zeer zorgvuldige gebiedsgerichte af- weging, waarbij nadrukkelijk rekening wordt gehouden met landschap, natuur, water, cul- tuurhistorie, leefbaarheid, gezondheid, ruimtelijke kwaliteit en beschikbare infrastructuur. De nadruk ligt daarom op energiebesparing, verduurzaming van bestaande bebouwing, kleinschalige energieopwekking, energieopslag en oplossingen die zorgvuldig landschappe- lijk kunnen worden ingepast.

Grootschalige energieopslag kan bijdragen aan een stabieler, flexibeler en betrouwbaarder energiesysteem en vraagt daarom om een zorgvuldige afwe- ging in relatie tot landschap, leefomgeving, veiligheid, infrastructuur en ruimtelijke kwaliteit. De beschikbare netcapaciteit en de mogelijkheden voor lokale energiesystemen vormen daarbij belangrijke randvoorwaarden voor verdere ontwikkeling. 67/89 Mobiliteit en bereikbaarheid vormen een aandachtspunt, met name vanwege de ligging in het buitengebied. De auto is vaak noodzakelijk, maar er is ook behoefte aan veilige fietsver- bindingen en een betere bereikbaarheid van voorzieningen. Daarbij spelen ook overzichte- lijkheid, sociale veiligheid en de kwaliteit van de openbare ruimte een belangrijke rol. Voor inwoners van Dale wordt ook digitale bereikbaarheid steeds belangrijker in het dage- lijks leven. Zorg, dienstverlening, onderwijs en werk vinden steeds vaker deels digitaal plaats. Juist in een verspreid gelegen buurtschap helpt een goede digitale infrastructuur om voorzieningen bereikbaar te houden en sociale en economische verbondenheid te behou- den. Betrouwbare digitale verbindingen zijn daarmee niet alleen een technische voorzie- ning, maar ook een belangrijke voorwaarde voor leefbaarheid. De kwaliteit van Dale wordt in belangrijke mate bepaald door de combinatie van rust, open- heid, landschap en sociale verbondenheid.

De uitdaging richting 2040 is om juist die kwali- teiten vast te houden, terwijl tegelijkertijd ruimte blijft bestaan voor een leefbaar en toe- komstbestendig buurtschap waarin landschap, gemeenschap en leefkwaliteit met elkaar in balans blijven. Dale moet vooral Dale kunnen blijven: open, rustig en kleinschalig. Ontwikkeling is moge- lijk, maar alleen wanneer die het landschap respecteert en de gemeenschap versterkt. De opgave richting 2040 is daarom om ruimte te bieden aan zorgvuldig maatwerk, zonder de stilte, openheid en sociale verbondenheid te verliezen die het buurtschap zijn eigen karakter geven. 4.11 De Heurne (Dinxperlose Heurne) De Heurne heeft binnen de gemeente Aalten een opvallend eigen positie door de ligging nabij de grens en de losse lintstructuur waarin bebouwing, erven en open landschap in el- kaar overlopen. Het buurtschap kent geen duidelijk centrum, maar ontleent zijn karakter juist aan de verspreide opbouw, de lange zichtlijnen en de verwevenheid van wonen, land- bouw en landschap. De nabijheid van Dinxperlo zorgt tegelijkertijd voor een sterke functio- nele verbondenheid met voorzieningen en dagelijkse activiteiten. Wat inwoners vooral waarderen, is het gevoel van saamhorigheid en de sterke sociale ver- bondenheid binnen het buurtschap.

Verenigingen, informele contacten en betrokkenheid bij de leefomgeving vormen een belangrijke basis onder de kwaliteit van het dagelijks leven. Juist in een gebied met verspreide bebouwing blijkt ontmoeting een belangrijke factor voor leefbaarheid en gemeenschapsvorming. Tegelijkertijd staat deze sociale structuur onder druk. De vergrijzing neemt toe, jongeren vertrekken en het draagvlak voor voorzieningen en verenigingsleven wordt kleiner. Voor De Heurne ligt de uitdaging daarom vooral in het behouden van een sterke gemeenschap, ter- wijl tegelijkertijd zorgvuldig wordt omgegaan met landschap, ruimte en leefkwaliteit. Vanuit die leefbaarheidsopgave wordt voor de periode 2035–2040 gekeken naar de bij- drage die het gebied kan leveren aan de aanvullende woningbouwopgave richting 2040. Daarbij wordt nadrukkelijk rekening gehouden met actuele woningbehoefte, leefbaarheid, bevolkingssamenstelling, ruimtelijke kwaliteit en beschikbare infrastructuur. De exacte invul- ling en bijdrage van het gebied aan de aanvullende woningbouwopgave wordt in het ge- biedsgerichte vervolgproces nader bepaald, mede op basis van actuele woningbehoefte, leefbaarheid, ruimtelijke kwaliteit en beschikbare infrastructuur, en in samenhang met de uitkomsten van het overleg met inwoners en betrokkenen. 68/89 Nieuwe woningen worden uitsluitend kleinschalig en gebiedsgericht gerealiseerd.

Daarbij ligt de nadruk op maatwerk en op het benutten van bestaande structuren. Mogelijkheden liggen bijvoorbeeld in hergebruik van vrijkomende erven, kleinschalige toevoegingen bij be- staande bebouwing, generatie-erven en andere woonvormen die passen bij de schaal van het buurtschap. Verdichting of grootschalige uitbreidingen passen niet bij de structuur en identiteit van De Heurne. Woningbouw wordt in De Heurne vooral gezien als middel om het buurtschap leefbaar en sociaal vitaal te houden, met voldoende ruimte voor jonge inwoners en nieuwe huishou- dens. Nieuwe woningen moeten bijdragen aan het behouden van jongeren, het versterken van de bevolkingssamenstelling en het in stand houden van sociale netwerken, verenigin- gen en ontmoetingsplekken. Het landschap rondom De Heurne wordt gekenmerkt door een afwisseling van agrarische gronden, landschapselementen en open ruimten. Juist die combinatie bepaalt de ruimtelijke kwaliteit van het gebied. Nieuwe ontwikkelingen moeten daarom zorgvuldig worden inge- past en bijdragen aan het behoud en de versterking van deze kwaliteiten. De landbouw blijft een belangrijke economische en ruimtelijke drager van het gebied. Tege- lijkertijd verandert de sector en wordt gewerkt aan duurzamere en meer natuurinclusieve vormen van bedrijfsvoering.

Nieuwe ontwikkelingen binnen de landbouw moeten passen binnen de randvoorwaarden van natuur, water, landschap en leefomgeving. Daarnaast bestaat ruimte voor aanvullende functies die bijdragen aan de vitaliteit van het gebied, zoals kleinschalige recreatie, functieverandering van erven en andere passende ne- venactiviteiten. Voorwaarde daarbij is steeds dat ontwikkelingen zorgvuldig worden ingepast en passen binnen het karakter van het buurtschap. Het water- en bodemsysteem vormt een belangrijke randvoorwaarde voor toekomstige ont- wikkelingen. In delen van het gebied moet rekening worden gehouden met watergevoelig- heid en met de draagkracht van de bodem. Dat betekent dat niet iedere locatie geschikt is voor nieuwe functies en dat per initiatief zorgvuldig moet worden gekeken naar de mogelijk- heden en beperkingen vanuit het systeem. Ook de rioleringsinfrastructuur vraagt nadrukkelijk aandacht. Niet alle delen van het buurt- schap beschikken over een rioolaansluiting of voldoende capaciteit. Ontwikkelingen zijn daarom alleen mogelijk wanneer afvalwater duurzaam en verantwoord kan worden ver- werkt. De energietransitie brengt ook in De Heurne nieuwe opgaven met zich mee. Verduurzaming van woningen, kleinschalige energieopwekking en energieopslag spelen hierin een rol.

Daarbij geldt dat ontwikkelingen zorgvuldig moeten worden ingepast en rekening moeten houden met landschap, leefomgeving en beschikbare netcapaciteit. De beschikbare netca- paciteit en de mogelijkheden voor lokale energiesystemen vormen daarbij een belangrijke randvoorwaarde. De bereikbaarheid van voorzieningen blijft voor inwoners een belangrijk aandachtspunt. De auto blijft in veel situaties noodzakelijk, maar tegelijkertijd bestaat behoefte aan veilige fiets- verbindingen en verkeersveilige routes richting Dinxperlo en omliggende gebieden. Met name op lokale wegen vraagt de combinatie van landbouwverkeer, fietsers en autoverkeer aandacht. In een buurtschap als De Heurne speelt digitale bereikbaarheid een steeds grotere rol in het behouden van zelfstandigheid en bereikbaarheid van voorzieningen. Digitale toepassingen maken het mogelijk om zorg, werk en dienstverlening flexibeler te organiseren en verminde- ren deels de afhankelijkheid van fysieke afstand. Een goed functionerende digitale infra- structuur wordt daarmee steeds meer onderdeel van de basisvoorzieningen van het gebied. 69/89 Voor De Heurne ligt de toekomst niet in grootschalige groei, maar in het versterken van wat het buurtschap al sterk maakt: verbondenheid, landschap en kleinschaligheid.

Nieuwe ontwikkelingen moeten daarom vooral bijdragen aan het behouden van de ge- meenschap en de kwaliteit van de leefomgeving. 4.12 De Haart In het gebied de Haart is water overal aanwezig, zichtbaar én onzichtbaar. Het landschap, de natuur, de bodem en zelfs de manier waarop het buurtschap zich kan ontwikkelen, han- gen sterk samen met het watersysteem. De aanwezigheid van het waterwingebied geeft De Haart een bijzondere kwaliteit en maakt het gebied wezenlijk anders dan veel andere buurt- schappen binnen de gemeente Aalten. Juist die combinatie van rust, groen, water en kleinschaligheid maakt De Haart aantrekkelijk als woon- en leefomgeving. Inwoners waarderen de natuurlijke omgeving, de stilte en het sterke gevoel van verbondenheid binnen het buurtschap. Tegelijkertijd groeit de zorg over de toekomst van de gemeenschap. Vergrijzing, het vertrek van jongeren en het afnemende draagvlak voor voorzieningen en verenigingsleven zetten de leefbaarheid onder druk. In deelgebied De Haart draait de opgave daarom niet alleen om ruimtelijke kwaliteit, maar na- drukkelijk ook om het behouden van een gemeenschap die vitaal en verbonden blijft. Ont- moeting, betrokkenheid en het in stand houden van sociale netwerken zijn minstens zo be- langrijk als fysieke ontwikkeling.

Vanuit die leefbaarheidsopgave wordt voor de periode 2035–2040 gekeken naar de bij- drage die het gebied kan leveren aan de aanvullende woningbouwopgave richting 2040. Daarbij wordt nadrukkelijk rekening gehouden met actuele woningbehoefte, leefbaarheid, bevolkingssamenstelling, ruimtelijke kwaliteit en beschikbare infrastructuur. De exacte invul- ling en bijdrage van het gebied aan de aanvullende woningbouwopgave wordt in het ge- biedsgerichte vervolgproces nader bepaald, mede op basis van actuele woningbehoefte, leefbaarheid, ruimtelijke kwaliteit en beschikbare infrastructuur, en in samenhang met de uitkomsten van het overleg met inwoners en betrokkenen. Nieuwe woningen zijn uitsluitend mogelijk in de vorm van kleinschalig maatwerk. De schaal en het karakter van De Haart laten geen grootschalige uitbreidingen of sterke verdichting toe. Mogelijkheden liggen vooral in hergebruik van bestaande erven, functieverandering van bebouwing, generatie-erven en kleinschalige toevoegingen die aansluiten bij de bestaande structuur van het buurtschap. Daarbij geldt nadrukkelijk dat woningbouw niet alleen een ruimtelijke opgave is, maar ook een sociale. Beperkte woningbouw kan in deelgebied De Haart bijdragen aan het behoud van een vitale gemeenschap en aan het versterken van de sociale structuur van het buurtschap.

De bijzondere hydrologische situatie van De Haart stelt duidelijke grenzen aan ontwikkelin- gen. Bescherming van de kwaliteit van het grondwater staat voorop. Ontwikkelingen die ri- sico’s opleveren voor het grondwatersysteem zijn daarom niet mogelijk. Bij iedere ontwikke- ling moet zorgvuldig worden gekeken naar de effecten op waterkwaliteit, infiltratie en hydro- logie. Water en bodem zijn dus nadrukkelijk sturend voor de verdere ontwikkeling van het gebied. Niet iedere locatie is geschikt voor nieuwe functies. De aanwezigheid van waterstructuren, natuurgebieden en laaggelegen delen vraagt om een inrichting die past binnen de draag- kracht van het systeem en die bijdraagt aan een klimaatbestendige leefomgeving. 70/89 Naast water speelt ook natuur een belangrijke rol in de identiteit van De Haart. De samen- hang tussen natuurgebieden, houtwallen, waterlopen en agrarische gronden bepaalt de kwaliteit van het landschap. Ontwikkelingen moeten bijdragen aan behoud en versterking van deze kwaliteiten en zorgvuldig worden ingepast in het bestaande landschap. De landbouw blijft daarbij een belangrijke economische drager van het gebied. Tegelijkertijd ontwikkelt de sector zich richting duurzamere en meer natuurinclusieve vormen van bedrijfs- voering. Ontwikkelingen binnen de landbouw moeten passen binnen de randvoorwaarden van natuur, water, landschap en leefomgeving.

Daarnaast biedt De Haart ruimte voor kleinschalige aanvullende functies die bijdragen aan de vitaliteit van het gebied, zoals recreatie, functieverandering van erven en andere pas- sende nevenactiviteiten. Voorwaarde daarbij is steeds dat ontwikkelingen zorgvuldig wor- den ingepast en bijdragen aan de kwaliteit van landschap en leefomgeving. De verduurzaming van De Haart vraagt om een aanpak die past bij het kwetsbare karakter van het gebied. Nieuwe energievoorzieningen moeten zorgvuldig worden afgewogen in re- latie tot landschap, natuur en de bescherming van het waterwingebied. De nadruk ligt daarom op energiebesparing, kleinschalige oplossingen en een zorgvuldige inpassing van nieuwe voorzieningen binnen de bestaande kwaliteiten van het gebied. Bereikbaarheid blijft voor veel inwoners een praktisch aandachtspunt. Voor dagelijkse voor- zieningen blijft de auto vaak noodzakelijk, terwijl tegelijkertijd behoefte bestaat aan veilige fietsverbindingen en verkeersveilige routes in het buitengebied. Ook voor De Haart neemt het belang van digitale verbindingen verder toe. Niet alleen voor werk en communicatie, maar juist ook voor zorg, veiligheid en bereikbaarheid van voorzie- ningen.

In een gebied waar rust en ruimte belangrijke kwaliteiten zijn, biedt digitalisering kansen om voorzieningen toegankelijk te houden zonder dat dit automatisch leidt tot extra ruimtelijke druk of verkeersbewegingen. In deelgebied De Haart zijn landschap, water en gemeenschap onlosmakelijk met elkaar verbonden. De toekomst van het buurtschap hangt daarom niet alleen af van ruimtelijke keuzes, maar juist ook van het vermogen om deze bijzondere samenhang te behouden en verder te versterken. 4.13 IJzerlo IJzerlo is een buurtschap waar het dagelijkse leven nog sterk verbonden is met het land- schap en met elkaar. De schaal van het gebied, de verspreide bebouwing en het open agra- rische karakter zorgen voor een rustige en overzichtelijke leefomgeving waarin mensen el- kaar kennen en betrokken zijn bij hun omgeving. Juist die kleinschaligheid en sociale ver- bondenheid worden door inwoners gezien als belangrijke kwaliteiten van IJzerlo. Die verbondenheid is tegelijkertijd niet vanzelfsprekend voor de toekomst. De samenstelling van de bevolking verandert, jongeren vertrekken en het draagvlak voor voorzieningen en activiteiten staat onder druk. Voor IJzerlo ligt de uitdaging daarom vooral in het behouden van een gemeenschap die ook op langere termijn vitaal en leefbaar blijft.

In IJzerlo gaat leefbaarheid niet alleen over voorzieningen of woningen, maar juist ook over het gevoel onderdeel te zijn van een gemeenschap. Ontmoeting, verenigingsleven en on- derlinge betrokkenheid spelen daarin een belangrijke rol. De inrichting van de leefomgeving heeft directe invloed op hoe inwoners het buurtschap ervaren. Een groene, rustige en her- 71/89 kenbare omgeving draagt niet alleen bij aan ruimtelijke kwaliteit, maar versterkt ook ont- moeting, gezondheid en sociale verbondenheid. Vanuit die gedachte wordt voor de periode 2035–2040 gekeken naar de bijdrage die IJzerlo kan leveren aan de aanvullende woningbouwopgave richting 2040. Daarbij wordt nadrukke- lijk rekening gehouden met actuele woningbehoefte, leefbaarheid, bevolkingssamenstelling, ruimtelijke kwaliteit en beschikbare infrastructuur. De exacte invulling en bijdrage van het gebied aan de aanvullende woningbouwopgave wordt in het gebiedsgerichte vervolgproces nader bepaald, mede op basis van actuele woningbehoefte, leefbaarheid, ruimtelijke kwali- teit en beschikbare infrastructuur, en in samenhang met de uitkomsten van het overleg met inwoners en betrokkenen. De schaal van IJzerlo vraagt daarbij om terughoudendheid. Nieuwe woningen zijn uitslui- tend mogelijk in de vorm van kleinschalig maatwerk en moeten aansluiten bij bestaande er- ven en bebouwingsstructuren.

Mogelijkheden liggen onder andere in functieverandering van vrijkomende bebouwing, hergebruik van erven, generatie-erven en beperkte toevoegingen bij bestaande woningen. Grootschalige uitbreidingen of sterke verdichting passen niet bij het karakter van het buurtschap. Nieuwe woningen moeten bijdragen aan het behouden van jongeren, het versterken van de bevolkingssamenstelling en het in stand houden van sociale netwerken en gemeenschaps- leven. Woningbouw wordt daarmee nadrukkelijk ingezet als middel om leefbaarheid en ge- meenschap te versterken, niet als doel op zichzelf. Het landschap rondom IJzerlo vormt een belangrijke kwaliteit van het gebied. De open agra- rische structuur, houtwallen en landschapselementen bepalen de ruimtelijke samenhang en identiteit van het buurtschap. Ontwikkelingen moeten zorgvuldig worden ingepast en bijdra- gen aan behoud en versterking van deze kwaliteiten. De landbouw blijft een belangrijke economische en ruimtelijke drager van het gebied. Tege- lijkertijd staat de sector ook hier voor een transitie richting duurzamere en meer natuurinclu- sieve vormen van bedrijfsvoering. Ontwikkelingen binnen de landbouw moeten passen bin- nen de randvoorwaarden van natuur, water, bodem en leefomgeving.

Naast landbouw biedt IJzerlo ruimte voor kleinschalige aanvullende functies die bijdragen aan de vitaliteit van het gebied, zoals recreatie, functieverandering van erven en kleinscha- lige bedrijvigheid. Voorwaarde daarbij is steeds dat ontwikkelingen zorgvuldig worden inge- past en bijdragen aan de kwaliteit van landschap en leefomgeving. De natuurlijke omstandigheden van IJzerlo verschillen sterk per locatie. Op sommige plek- ken spelen watergevoeligheid en bodemgesteldheid een belangrijke rol bij de vraag welke ontwikkelingen mogelijk zijn. Nieuwe functies vragen daarom steeds om een zorgvuldige af- weging van de geschiktheid van de locatie. Ook de beschikbaarheid van riolering speelt daarbij een belangrijke rol. Niet alle delen van het buurtschap beschikken over een rioolaansluiting of voldoende capaciteit. Nieuwe ont- wikkelingen zijn daarom alleen mogelijk wanneer afvalwater duurzaam en verantwoord kan worden verwerkt. In IJzerlo moet de energietransitie aansluiten bij de maat en het karakter van het buurt- schap. De nadruk ligt op energiebesparing, verduurzaming van bestaande woningen en er- ven en kleinschalige vormen van opwekking. Nieuwe energievoorzieningen moeten zorgvul- dig worden ingepast, zodat zij de landschappelijke kwaliteit en het rustige woon- en leefkli- maat niet aantasten. De beschikbare netcapaciteit bepaalt mede wat wanneer uitvoerbaar is.

72/89 De bereikbaarheid van voorzieningen blijft voor inwoners een belangrijk aandachtspunt. In het buitengebied blijft de auto voor veel dagelijkse verplaatsingen noodzakelijk, maar tegelij- kertijd bestaat behoefte aan veilige fietsverbindingen en verkeersveilige routes op lokale wegen. Daarbij vraagt ook de combinatie van landbouwverkeer en recreatief verkeer aan- dacht. De leefbaarheid van IJzerlo hangt steeds sterker samen met digitale bereikbaarheid. Snelle en betrouwbare verbindingen maken het mogelijk om wonen, werken en voorzieningen be- ter met elkaar te combineren en versterken daarmee de positie van het buurtschap als aan- trekkelijke woonomgeving. Tegelijk vraagt de toenemende afhankelijkheid van digitale sys- temen om aandacht voor betrouwbaarheid en digitale weerbaarheid. IJzerlo blijft vooral aantrekkelijk wanneer het buurtschap zijn menselijke schaal en onder- linge verbondenheid weet vast te houden. Ontwikkelingen moeten daarom niet alleen passen binnen het landschap, maar ook bijdragen aan het dagelijkse functioneren van de gemeenschap. 4.14 Lintelo Lintelo neemt binnen de buurtschappen van de gemeente Aalten een bijzondere positie in door de sterke sociale structuur en de aanwezigheid van voorzieningen zoals de basis- school, het Kulturhus en een actief verenigingsleven.

In tegenstelling tot veel andere buurt- schappen is hier nog een relatief compleet netwerk van ontmoetingsplekken en maatschap- pelijke functies aanwezig. Dat maakt Lintelo niet alleen een plek om te wonen, maar na- drukkelijk ook een plek waar gemeenschap zichtbaar en voelbaar aanwezig is. Voor veel inwoners vormt juist die combinatie van voorzieningen, ontmoeting en betrokken- heid de kracht van het buurtschap. Activiteiten, verenigingen en informele contacten zorgen ervoor dat mensen elkaar kennen en naar elkaar omzien. Tegelijkertijd wordt duidelijk dat deze sociale structuur niet vanzelfsprekend behouden blijft. Vergrijzing, veranderingen in de bevolkingssamenstelling en het vertrek van jongeren zetten het draagvlak voor voorzienin- gen en verenigingsleven onder druk. De toekomst van Lintelo draait daarom niet alleen om ruimtelijke ontwikkeling, maar vooral om het behouden van een sterke gemeenschap waarin ontmoeting, leefbaarheid en voorzieningen met elkaar verbonden blijven. Het behoud van voldoende inwoners speelt daarin een belangrijke rol. In Lintelo wordt richting 2040 vooral gekeken hoe woningbouw kan bijdragen aan het be- houd van voorzieningen, school, Kulturhus en verenigingsleven. De aanvullende woning- bouwopgave wordt hier daarom niet los gezien van de sociale structuur van het buurtschap.

In het gebiedsgerichte vervolgproces wordt bepaald welke kleinschalige toevoegingen pas- send zijn bij de woningbehoefte, de beschikbare infrastructuur en het dorpse karakter. Nieuwe woningen worden uitsluitend toegevoegd in de vorm van kleinschalig maatwerk. Daarbij wordt aangesloten bij bestaande bebouwingsstructuren en erven. Mogelijkheden lig- gen onder andere in hergebruik van bestaande bebouwing, functieverandering van erven, generatie-erven en beperkte toevoegingen bij bestaande woningen. Grootschalige uitbrei- dingen of sterke verdichting passen niet bij het dorpse karakter van Lintelo. Woningbouw wordt nadrukkelijk gekoppeld aan het behouden van voorzieningen en de so- ciale structuur van het buurtschap. Nieuwe woningen moeten bijdragen aan een evenwich- tige bevolkingssamenstelling en aan het versterken van de leefbaarheid van het gebied. Het behouden van voldoende inwoners is essentieel om voorzieningen, verenigingen en ont- moetingsplekken ook op langere termijn in stand te kunnen houden. 73/89 Het omliggende landschap en het agrarisch gebruik vormen belangrijke kwaliteiten van Lin- telo. De landbouw blijft een belangrijke drager van het gebied, maar ontwikkelt zich tegelij- kertijd richting duurzamere en meer natuurinclusieve vormen van bedrijfsvoering.

Ontwikke- lingen binnen de landbouw moeten passen binnen de randvoorwaarden van natuur, water, landschap en leefomgeving. Daarnaast bestaat ruimte voor kleinschalige aanvullende functies die bijdragen aan de vita- liteit van het buurtschap, zoals recreatie, functieverandering van erven en andere passende nevenactiviteiten. Daarbij geldt steeds dat ontwikkelingen zorgvuldig worden ingepast en bijdragen aan de kwaliteit van het landschap en de leefomgeving. Ook in Lintelo bepalen water en bodem mede hoe het gebied zich verder kan ontwikkelen. Bij nieuwe initiatieven wordt daarom nadrukkelijk gekeken naar waterhuishouding, bodem- kwaliteit en de draagkracht van het gebied. In delen van het gebied moet rekening worden gehouden met watergevoeligheid en met de draagkracht van de bodem. Nieuwe ontwikke- lingen moeten daarom zorgvuldig worden afgestemd op de mogelijkheden en beperkingen van het water- en bodemsysteem. Ook in Lintelo vormt afvalwaterverwerking een randvoorwaarde voor ontwikkeling. Per loca- tie moet worden beoordeeld of de bestaande infrastructuur voldoende is of dat aanvullende maatregelen nodig zijn. Daarmee wordt voorkomen dat kleinschalige groei leidt tot nieuwe knelpunten in water, bodem of beheer. Voor Lintelo ligt de energieopgave vooral in het combineren van verduurzaming met de be- staande voorzieningenstructuur.

Woningen, school, Kulturhus en maatschappelijke functies kunnen profiteren van energiebesparing, kleinschalige opwekking en slimme lokale oplos- singen. Daarbij blijft zorgvuldige landschappelijke inpassing belangrijk en vormt de beschik- bare netcapaciteit een bepalende randvoorwaarde. Verkeersveiligheid vraagt in Lintelo nadrukkelijk aandacht, met name op de doorgaande we- gen en in de directe omgeving van voorzieningen zoals de basisschool. Inwoners vragen om een veiligere inrichting van wegen, lagere snelheden en meer aandacht voor kwetsbare verkeersdeelnemers. Tegelijkertijd biedt de inrichting van de openbare ruimte kansen om de leefomgeving aan- trekkelijker en klimaatbestendiger te maken. Vergroening, bomen en groene bermen dragen niet alleen bij aan biodiversiteit en klimaatadaptatie, maar ook aan verkeersveiligheid, ver- blijfskwaliteit en ontmoeting. In Lintelo ondersteunt digitalisering steeds vaker het functioneren van voorzieningen en ge- meenschap. Onderwijs, verenigingen, zorg en dienstverlening maken in toenemende mate gebruik van digitale toepassingen. Een goede digitale infrastructuur draagt daardoor niet al- leen bij aan bereikbaarheid, maar ondersteunt ook ontmoeting, samenwerking en de leef- baarheid van het buurtschap. In Lintelo versterken voorzieningen, openbare ruimte en gemeenschapsleven elkaar voortdurend.

Juist die combinatie maakt het buurtschap levendig en sociaal sterk. De uit- daging richting 2040 is om die kwaliteit vast te houden én tegelijkertijd ruimte te bieden aan nieuwe generaties inwoners. 74/89 4.15 Afsluiting De uitwerking per deelgebied laat zien dat de koers van deze Omgevingsvisie niet overal op dezelfde manier uitpakt. Aalten, Dinxperlo, Bredevoort, de bedrijventerreinen, het buitenge- bied, de overgangsgebieden en de buurtschappen hebben elk hun eigen kwaliteiten, opga- ven en randvoorwaarden. Juist daarom is gebiedsgericht maatwerk nodig. Tegelijkertijd keren dezelfde hoofdopgaven overal terug: woningbouw, leefbaarheid, kli- maatadaptatie, energietransitie, biodiversiteit, bereikbaarheid en de kwaliteit van de leefom- geving. De manier waarop deze opgaven worden gecombineerd, verschilt per gebied. In de kernen ligt de nadruk meer op inbreiding, herstructurering, voorzieningen en openbare ruimte. In het buitengebied en de buurtschappen ligt de nadruk op kleinschaligheid, land- schap, gemeenschap en zorgvuldige inpassing. Daarmee vormt dit hoofdstuk de brug tussen de algemene koers van de Omgevingsvisie en de beoordeling van concrete initiatieven. De gebiedsteksten geven richting aan de manier waarop ontwikkelingen per gebied worden beoordeeld en welke kwaliteiten, opgaven en randvoorwaarden daarbij een belangrijke rol spelen.

In het volgende deel wordt dit verder uitgewerkt in het toetsings- en afwegingskader voor initiatieven. 75/89 Deel 5: Toetsingskader voor initiatieven 5.1 Inleiding De Omgevingsvisie geeft richting aan de ontwikkeling van de leefomgeving in gemeente Aalten. De visie bevat geen uitputtende lijst van regels of vaste uitkomsten, maar biedt een gezamenlijk kader voor het gesprek over toekomstige ontwikkelingen. De gemeente realiseert zich dat iedere locatie, ieder gebied en ieder initiatief anders is. Daarom worden initiatieven niet beoordeeld aan de hand van een eenvoudig afvinklijstje. De ontwikkeling van de leefomgeving vraagt juist om een zorgvuldige en integrale afweging, waarbij verschillende belangen, kwaliteiten en opgaven met elkaar in samenhang worden bekeken. De ontwikkellijnen, gebiedsuitwerkingen en kernprincipes uit deze Omgevingsvisie vormen daarbij de basis voor het gesprek tussen initiatiefnemers, inwoners, maatschappelijke orga- nisaties en gemeente. Het doel is steeds om samen te onderzoeken hoe initiatieven kunnen bijdragen aan een gezonde, veilige, leefbare en toekomstbestendige leefomgeving. Daarbij kijkt de gemeente niet alleen naar afzonderlijke thema’s of belangen, maar juist naar de samenhang tussen opgaven, kwaliteiten en kansen binnen een gebied.

De Omgevings- visie biedt richting en houvast, maar laat nadrukkelijk ruimte voor gebiedsgericht maatwerk en een zorgvuldige bestuurlijke afweging. Het toetsingskader is daarmee nadrukkelijk bedoeld als een gespreks- en afwegingskader. Het helpt om initiatieven op een consistente en transparante manier te bespreken, zonder vooraf iedere situatie volledig vast te leggen. 5.2 Werkwijze bij initiatieven Bij nieuwe initiatieven wordt steeds in samenhang gekeken naar:  de kwaliteiten en kenmerken van het gebied;  de bijdrage aan de leefomgeving;  de belangen van inwoners en omgeving;  de uitvoerbaarheid van het initiatief;  en de mogelijkheden om meerdere opgaven met elkaar te verbinden. De beoordeling van initiatieven verloopt daarbij stapsgewijs. Deze stappen vormen geen strak juridisch toetsingsmodel, maar helpen om op een zorgvuldige en consistente manier het gesprek te voeren over de bijdrage van initiatieven aan de leefomgeving. Stap 1 – Past het initiatief bij het gebied en de koers van de Omgevingsvisie? In de eerste stap wordt gekeken hoe het initiatief zich verhoudt tot de ontwikkellijnen, ge- biedsuitwerkingen en ambities uit deze Omgevingsvisie.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://aalten.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/03c74868-9edd-4b7c-ad45-e5f3ee8738da?agendaItemId=b13e792a-c59b-4e79-abdc-8416b5e299d1