Besluitenlijst Oordeelsvormende vergadering d.d. 4 juni 2024 zaal Lintelo

OPENBAAR

Besluitenlijst Oordeelvormende vergadering van 4 juni 2024. Aanvang: 19:30 uur Zaal Lintelo Aanwezig:

Voorzitter: De heer Walter De leden: de heren Belterman, Logmans (agendapunt 2) Holtman (agendapunten 3, 4 en 5) Weevers, Hollema, Rijks, Wijbrans en Onstenk Namens het college: Wethouder Groters en de heer Eskes Griffier: de heer Fiering

1. Opening De voorzitter opent de vergadering en heet eenieder welkom. 2. Raadsmededeling 72-2024 Voortgangsrapportage duurzaamheid 2024. Eerste termijn. De heer Hollema. De rapportage is een stuk beter geworden. Er worden knelpunten benoemd. Niet duidelijk is wanneer deze knelpunten worden opgepakt en wanneer de gemeenteraad hierover kan discussiëren. Er is al veel in gang gezet. Uit de rapportage blijkt dat de gemeente vast loopt met de harde energietransitie. Het lijkt erop dat hiervoor nog geen goed plan voorhanden is. Drie discussiepunten. a. Woningen. Gebleken is dat het wijkuitvoeringsplan niet van de grond komt. Niet duidelijk is hoe nu verder. De evaluatie wordt vooruitgeschoven. Er is een Achterhoeks doel om 25% van de woningen over 5 jaar voorzien te hebben van een warmtepomp of hybride warmtepomp. Niet duidelijk is op welke wijze. Discussiepunt: Dit jaar dient er een plan te worden ontwikkeld m.b.t. het plaatsen van (hybride) warmtepompen in de komende 5 jaren. Dat geldt eigenlijk ook voor overige gebouwen. b. Opwekken duurzame energie. Uit de rapportage blijkt dat het LTO-plan om agrarische daken vol te leggen met zonnepanelen niet haalbaar is. Niet duidelijk is wat er wel kan worden gedaan? Discussiepunt: Dit jaar moet er een plan ontwikkeld worden met betrekking tot Hagenwind. Tijdelijk extra windmolens bijplaatsen 2029 en 2030 en in 2035 rest verwijderen.

Daaraan kunnen voorwaarden worden verbonden. c. Evaluatie zon op veld. Hiervoor moet een concreet plan komen. De heer Weevers sluit zich aan bij de vorige spreker. De rapportage geeft een duidelijk beeld waar de gemeente staat. Wel ontbreekt een knelpuntenanalyse. Het gaat niet goed met het klimaat. Er moet echt iets gebeuren. Aan de slag met genoemde discussiepunten. Op een later moment kan nog gesproken worden over industrie, vervoer, landbouw e.d. De heer Logmans. Complimenten voor de leesbare rapportage. Diverse aspecten doen het goed. Niet duidelijk in de rapportage staat of Aalten wordt ingelopen door Nederland of dat Aalten uitloopt ten opzichte van Nederland. Voorbeelden zijn zonnestroom, windenergie, percentage elektrische auto’s per inwoner. Graag een reactie van de portefeuillehouder. Circulaire economie is een ondergeschoven aspect. Zijn fractie wil hierover op een later tijdstip van gedachten wisselen. Het is een belangrijk aspect. De beantwoording van de vragen was duidelijk. Uit de rapportage blijkt dat er al veel is gebeurd. De heer Belterman zegt dat de aanbevelingen van de raad goed verwerkt zijn in deze rapportage. Het is een leesbaarder stuk geworden. Er ligt een overzichtelijke rapportage waarin de doelen, prestaties en resultaten zijn verwerkt met indicatoren. Er is een koppeling gemaakt met verschillende beleidsniveaus, lokaal, regionaal en nationaal.

Dat geeft een helder beeld van de stand van zaken. Er moet nog wel op verschillende terreinen veel gebeuren om de doelen te bereiken. Op welke aspecten wil het college het duurzaamheidsbeleid aanpassen omdat de doelen en prestaties niet worden gehaald? De heer Onstenk zegt dat de rapportage goed leesbaar is. Hij sluit zich aan bij de door de heer Hollema aangedragen discussiepunten. Nu blijkt dat bepaalde doelen niet worden gehaald wordt afgevraagd welke plannen en welke aspecten wel worden opgepakt. De gemeente hoeft niet voor de muziek uit te lopen, maar de gemeente moet ook niet achteraan gaan lopen.

De heer Wijbrans vindt het ook een leesbaar document. Hij vraagt of het rapport van LTO/Agem al gereed is? In de rapportage staat dat de gemeente in 2050 100% circulair wil zijn. Dat is fundamenteel onmogelijk. Wel is het van belang dat in de bouw in de ontwerpfase en uitvoeringsfase rekening wordt gehouden met circulair. Over de opwekking van duurzame energie merkt hij op dat de gemeente meer moet doen met windenergie. Daar moet creatief over nagedacht worden. Er is een belofte gedaan aan de achterban in de regio inzake de opwekking van windenergie, zodat een flink deel van de energieverplichting kan worden gerealiseerd. De heer Rijks zegt dat de voortgangsrapportage goed leesbaar is. Qua energieverbruik zit de gemeente Aalten 10% onder het landelijk gemiddelde en t.a.v. het opwekken van zonnestroom zit de gemeente 50% boven het landelijk gemiddelde. Op onderdelen doet Aalten het prima. De gemeente moet op zoek gaan naar laaghangend fruit. De gemeente heeft deskundigen nodig om plannen aan de gemeenteraad te kunnen voor te leggen. Discussiepunten: - Aanpak woningen; wijkuitvoeringsplannen - Plan ontwikkelen voor Hagenwind - Evaluatie zon op land Reactie college. Wethouders Groters zegt dat het college de voortgangsrapportage verder wil verbeteren. De slagkracht van de ambtelijke organisatie op het terrein van duurzaamheid is flink verbeterd.

Er is een strategisch beleidsmedewerker en een medewerker duurzaamheid benoemd. Voorliggende rapportage is een voortgangsrapportage. Een aantal onderwerpen komt later dit jaar aan de orde zoals de wijkuitvoeringsplannen. De evaluatie hiervan is in voorbereiding. Zodra deze is afgerond wordt bezien hoe nu verder. Dan vindt de inhoudelijke discussie plaats. Voor de opwekking van duurzame energie wacht het college op de landelijke milieunormen en de uitkomsten van het Plan Mer. Zodra de gemeente over deze informatie beschikt wordt een plan ontwikkeld. De heer Wijbrans vraagt op welke wijze het participatietraject voor de opwekking van duurzame energie wordt opgepakt om langlopende procedures te voorkomen. Wethouder Groters antwoordt dat het college de participatie hoog in het vaandel heeft staan. Zodra een plan is opgesteld gaat het college met alle betrokkenen om de tafel zitten. Ten aanzien van de hybride warmtepompen merkt spreker op dat de evaluatie van het wijkuitvoeringsplan Dinxperlo wordt afgewacht. Daarna wordt een vervolg plan opgesteld. De heer Hollema zegt dat uit de voorjaarsnota blijkt dat bewoners weinig interesse hebben in het wijkuitvoeringsplan. Dan is de evaluatie toch niet ingewikkeld? De aanpak is dan toch mislukt. Wethouder Groters zegt dat de evaluatie niet moeilijk is, maar wel het vervolg. De uitwerking hiervan heeft een vertraging opgelopen.

Voor het zomerreces ontvangt de gemeenteraad hierover een raadsmededeling. De heer Eskes wijst t.a.v. het vergelijk tussen Aalten en Nederland naar de klimaatmonitor/databank. De heer Logmans zegt dat dit een onmogelijke website is. Loopt Nederland vooruit t.o.v. Aalten, wordt Aalten ingehaald of loopt Aalten vooruit. Dat is lastig uit deze databank te halen. Kan dit niet kort in een vervolgrapportage worden opgenomen? Wethouder Groters zegt dit toe. Ten aanzien van de circulaire economie merkt hij op dat het college bezig is met de uitvoeringsagenda. Het is bekend dat het moeilijk zal zijn om in 2025 100% circulair te zijn. Toch wordt hiernaar gestreefd. Bij de verschillende beleidspunten wordt een knelpuntenanalyse opgenomen. Een probleem is wel de netcongestie. Er moet een keuze worden gemaakt. Het college geeft er de voorkeur aan om nieuwe woningen aan te sluiten in plaats van woningen af te sluiten van het gas. Het college gaat dit verder uitwerken. De heer Hollema zegt dat in de Achterhoek een doel is gesteld om 25% van de woningen in de komende 5 jaar te voorzien van een (hybride) waterpomp. Wordt dat doel wel of niet gehaald? Wethouder Groters antwoordt dat de focus ligt op het behalen van dit doel. Eerst wordt geïnventariseerd wat mogelijk is. Liander onderzoekt per onderstation waar nog wel en geen ruimte zit. Zodra dat bekend is wordt een plan opgemaakt.

De heer Weevers vraagt of ook nieuwe technieken hierin worden meegenomen zoals een laagtemperatuur warmtenet. Er zijn wijken in Nederland waar energie wordt gedeeld. Er zijn veel mogelijkheden om de netcongestie te ontwijken. Hoe neemt u dergelijke zaken in de plannen mee? De heer Hollema zegt dat zonnepanelen zorgen voor een piekbelasting. Veel meer dan (hybride) warmtepompen. De stelling dat gekozen moet worden tussen aansluiten van nieuwe woningen en woningen van het gas is erg zwart wit. Om deze discussie goed te kunnen voeren heeft de raad meer informatie nodig.

2

Wethouder Groters zegt dat de genoemde punten worden meegenomen in het totaaloverzicht. Alle speerpunten uit het Akkoord van Groenlo worden één voor één bezien. De heer Eskes zegt dat het rapport van LTO onlangs is afgerond. Zes agrariërs hebben maatregelen genomen, maar niemand heeft een dak vol gelegd. Ten aanzien van het potentieel in het buitengebied merkt spreker op, dat in het eerste rapport van LTO is aangegeven dat de gemeentelijke zonopgave gerealiseerd zou kunnen worden met daken in het buitengebied. Mits deze aangesloten kunnen worden op het elektriciteitsnetwerk. In de tweede fase zijn agrariërs benaderd om te kijken of er nog andere mogelijkheden zijn in de zin van besparing of kleine windmolens. Zes deelnemers hebben maatregelen genomen. Het blijft kleinschalig. De heer Belterman zegt dat in het jaar 2029 een deel van de netcongestie is aangepakt. Is er dan wel meer mogelijk? Wordt dit nog onderzocht? De heer Eskes zegt dat de agrariërs best enthousiast zijn om de daken vol te leggen met zonnepanelen. Als het niet kan, dan houdt het op. Zodra de netcongestie rond het jaar 2029 opgelost zou zijn, dan zijn er zeker mogelijkheden. De heer Hollema zegt dat Liander aangeeft dat er rekening mee gehouden moet worden dat er geen teruglevercapaciteit is en komt voor zonnepanelen in het buitengebied, ook niet op de lange termijn.

Is de lange termijn ook na 2029? De heer Eskes zegt dat dit klopt. Het is nu niet bekend hoe Liander e.e.a. gaat doen. De verwachting is dat niet alle percelen worden aansloten op dikkere kabels. De overmaat aan potentiële zonnedaken is zo groot, dat de gemeente daarmee niet in de problemen komt. De gemeente kan kiezen welke gebieden worden aangesloten. De heer Weevers wijst erop dat Liander vijf jaar geleden heeft gevraagd welke gebieden moeten worden aangesloten. Het lijkt erop dat iedereen op elkaar wacht. Bij wie ligt de bal? Wethouder Groters zegt bij Liander. Er wordt een inventarisatie gemaakt waar elektriciteit nodig is en waar het vandaan komt. Dit wordt met Liander besproken. De heer Hollema is er voorstander van dat er op korte termijn zonnegebieden worden aangewezen. Dat geeft duidelijkheid aan initiatiefnemers en Liander. Op een vraag van de heer Belterman of het college een top 3 van plannen heeft welke op korte termijn worden opgepakt antwoordt wethouder Groters dat een dergelijk top 3 er niet is. Tweede termijn. Discussiepunt: aanpak woningen; wijkuitvoeringsplannen De heer Hollema zegt dat zijn fractie altijd twijfels heeft geuit t.a.v. het wijkuitvoeringsplan. Is dat wel het juiste instrument voor deze gemeente? Er is namelijk sprake van een groot particulier bezit en de corporaties hebben relatief weinig huurwoningen.

Dat het niet van de grond komt, verbaasd hem niet. Wat gaat de gemeente nu doen? Wellicht moet de gemeente een geheel andere weg inslaan. Een categorisch aanpak i.p.v. wijkgerichte aanpak. De heer Onstenk zegt dat als wordt aangegeven dat er te weinig wordt gedaan, dan moet aangegeven worden wat wel gedaan kan worden. De gemeente Oude IJsselstreek krijgt 15 miljoen euro om 1600 woningen aan te pakken. Welllicht moet Aalten ook gelden genereren om versneld de woningen aanpakken. De heer Belterman wijst erop dat er nog een evaluatie wordt opgesteld. Deze evaluatie wordt afgewacht. Als dan kijken naar een passende aanpak. Discussiepunt: plan ontwikkelen voor Hagenwind. De heer Hollema. Logisch is dat de landelijke normen en het Plan Mer worden afgewacht. Echter de raad moet zich nu uitspreken om bepaalde doelen te kunnen halen. Dit jaar moet er een plan worden opgesteld dat betrekking heeft op de jaren 2029-2030 of later. Het college heeft al een voorzet gegeven ten aanzien van dit plan zoals het tijdelijk bij plaatsen van windmolens. Cable pooling is wellicht ook mogelijk. We moeten vooruit, nu zit het vast. De heer Weevers zegt dat op het Plan Mer moet worden gewacht. Ook aandacht besteden aan bewoners. Het is noodzakelijk dat – wanneer er meer en/of hogere windmolens worden geplaatst – er participatie plaatsvindt. Draagvlak voor windmolens kan daardoor ook groter worden.

Het college moet nu al gesprekken met de eigenaren van de gronden hierover voeren en aangeven welke voorwaarden aan de nieuwe plannen voor windenergie door de gemeente worden meegegeven. De heer Wijbrans benadrukt de urgentie. Op korte termijn moet met het uitvoeringsprogramma worden begonnen. Dus concrete stappen zetten. Ook omwonenden betrekken bij de participatie. De heer Belterman zegt dat de volgordelijkheid in acht moet worden genomen. Voorkomen moet worden dat er onzekerheid en onduidelijkheid wordt gecreëerd. Het Plan Mer en RES 2.0 moeten in dit kader

3

worden afgewacht. Op basis hiervan kunnen plannen worden gemaakt. Draagvlak is in dit kader essentieel. De heer Logmans blijft moeite houden met urgentie. Het is niet bekend welke termijn aan de urgentie is verbonden. De heer Hollema zegt dat draagvlak belangrijk is, maar draagvlak begint bij duidelijkheid en transparantie. Het Plan Mer wijkt dus af van andere zaken. Daarover moet de gemeente duidelijk zijn. Als plotseling ergens toch windmolens kunnen worden geplaatst en betrokkenen zijn niet op de hoogte, dan ontstaan er problemen. Het moet geen verrassing worden. De heer Belterman zegt dat voorkomen moet worden dat proefballonnen worden opgelaten, die later ingetrokken moeten worden. Duidelijkheid is wel belangrijk. Discussiepunt: zon op land. De heer Hollema zegt dat het realiseren van de zonopgave moeilijk wordt. Alle ruimte die er is moet worden gebruikt. Het liefst op daken, maar de gemeente moet ook specifieke gebieden aanwijzen zodat Liander weet wat er moet gebeuren. De heer Wijbrans sluit zich hierbij aan. Zijn fractie is tegen zon op land. Uit ervaring weet hij dat zonneparken goed tussen de randen van natuur en bouwland gerealiseerd kunnen worden. Als er gebieden aangewezen kunnen worden waar geen gebruik hoeft te worden gemaakt van vruchtbare akkerlanden of natuur, dan is daarover te praten. Conclusie.

De voorzitter concludeert dat er toezeggingen zijn gedaan: • Voor het zomerreces een raadsmededeling over de evaluatie van het wijkuitvoeringsplan. • In de eerstvolgende voortgangsrapportage wordt aangegeven of Aalten op verschillende aspecten in de pas loopt met Nederland, vooruitloopt of achterloopt t.o.v. Nederland Voorts concludeert de voorzitter dat dit onderwerp voldoende is besproken en niet geagendeerd wordt voor de raadsvergadering van 26 juni. 3. Voorstel tot vaststellen van de Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuren gemeente Aalten 2024. Eerste termijn. Alle woordvoerders gaan akkoord met het voorstel. Discussiepunten. Geen Conclusie. De voorzitter concludeert dat dit voorstel als stemstuk zonder stemverklaring geagendeerd kan worden voor de raadsvergadering van 26 juni. 4. Voorstel tot vaststellen van de subsidieregeling wasbare luiers 2024 gemeente Aalten. Eerste termijn. Alle woordvoerders gaan akkoord met het voorstel. Discussiepunten. Geen. Conclusie. De voorzitter concludeert dat dit voorstel als stemstuk zonder stemverklaring geagendeerd kan worden voor de raadsvergadering van 26 juni.

4

5. Voorstel tot vaststellen van de Verordening eerste wijziging van de verordening op de heffing en de invordering van afvalstoffenheffing 2024. Eerste termijn. De heren Wijbrans, Wevers, Rijks, Belterman, Onstenk zijn akkoord met het voorstel. De heer Hollema vraagt of inwoners ook een tweede papiercontainer kunnen aanschaffen. Ten aanzien van het restafval buitengebied vraagt hij of standaard een kleine container voor restafval voor inwoners van het buitengebied kan worden aangeboden. Ook kan gedacht worden aan een vaste omwisseldag. Op deze wijze kan de grote restafval container omgewisseld worden voor een kleinere. Dat is financieel voordeliger voor de burger. Wat kan gedaan worden om een kleinere container voor het buitengebied te promoten? De heer Holtman vindt dat de tweede gft-container ook gratis beschikbaar moet worden gesteld. Het gaat om een beperkt aantal aanvragen. Waarom zouden de kosten van een tweede gf- container niet verdeeld kunnen worden over alle huishoudens? Daarnaast kan worden afgevraagd of ook meerdere containers voor papier en pmd kunnen worden aangeboden. Discussiepunten: Tweede gft-container gratis beschikbaar stellen. Reactie college. Wethouder Groters gaat de vraag over de tweede papiercontainer schriftelijk beantwoorden.

Ten aanzien van het restafval buitengebied merkt hij op dat vorig jaar een dringende brief naar de bewoners van het buitengebied is gestuurd. Er is nu een tweede - meer positieve - brief verstuurd. Het effect van deze tweede brief wordt afgewacht. De suggesties om een kleine restafvalcontainer beschikbaar te stellen wordt meegenomen. De (financiële) consequenties moeten wel eerst worden onderzocht. Ten aanzien van het beschikbaar stellen van een gratis tweede gft-container merkt hij op dat het standpunt van het college is dat de veroorzaker betaald. Dat wil het college handhaven. De heer Holtman zegt dat het gaat om groenafval. Er zijn inwoners met grotere tuinen en er zijn inwoners die de gft-container nauwelijks gebruiken. Het beschikbaar stellen van 1 gft-container is arbitrair als gekeken wordt naar de hoeveelheid groenafval. Is het niet eerlijker om voor inwoners met grote tuinen twee gft-containers beschikbaar te stellen en voor anderen een kleine gft-container? Wethouder Groters zegt dat hij de financiële consequenties niet in beeld heeft. Dat zou dan berekend moeten worden. Tweede termijn. Discussiepunt: Tweede gft-container gratis beschikbaar stellen. De heer Hollema vindt dat er wel een grens aan het aantal gratis beschikbaar te stellen gft-containers moet worden gesteld.

De heer Holtman vraagt hoe groot de heer Hollema de kans acht dat een inwoner 10 gft-containers zou willen hebben. De verwachting is namelijk dat iemand maximaal twee of drie gft-containers wil hebben. De heer Hollema acht de kans groot dat inwoners van het buitengebied meer dan 5 gft-containers willen hebben. De heer Belterman zegt dat hij verwacht dat inwoners met veel ruimte in de bebouwde kommen ook meerdere gft-containers willen hebben. Als iemand een extra gft-container wil hebben, dan mag daar best iets tegenover staan. De heer Rijks deelt deze mening. De prikkel om te compenseren moet ook blijven. De heer Onstenk wijst erop dat voor bladafval afzonderlijke inzamelplekken door de gemeente worden gecreëerd. Dat hoeft niet per se in een gft-container. De heer Holtman concludeert dat er geen meerderheid is voor zijn voorstel. Hij vraagt om in de raadsmededeling over het aanbieden van een tweede papiercontainer ook aandacht te schenken aan het aanbieden van een tweede pmd-container. Conclusie. De voorzitter concludeert dat er toezegging is gedaan. • Vraag over tweede papier/pmd container wordt schriftelijk beantwoord. Voorts concludeert de voorzitter dat dit voorstel als stemstuk zonder stemverklaring geagendeerd kan worden voor de raadsvergadering van 26 juni.

5

6. Sluiting De voorzitter sluit om 20:40 uur de vergadering.

Aldus vastgesteld door de gemeenteraad van Aalten in de openbare vergadering van 26 juni 2024.

M.A.J.B. Fiering raadsgriffier

mr. A.B. Stapelkamp voorzitter

6