Agpunt 3 Besprekingsverslag CCE OPENBAAR 11 april 2022_DEF-1.pdf

Besprekingsverslag Commissie Cultureel Erfgoed

Betreft Datum Tijdstip Plaats Aanwezig Afwezig:

: : : : :

Openbare vergadering 11 april 2022 14:00 uur De Welsker in De Heurne dhr. Doodeheefver, dhr. De Graaf, dhr. Lebbink, mw. Brethouwer, dhr. Crols, mw. Erinkveld-Ras, dhr. Vrieselaar, wethouder Kok, mw. Oonk en mw. Baur (notulen) burgemeester Stapelkamp (met kennisgeving)

1. Opening De voorzitter heet de aanwezigen welkom in de prachtig gerestaureerde schoppe van De Welsker. Voor het eerst sinds lange tijd weer een fysiek overleg, ook fijn om het nieuwe lid, dhr. Lebbink, voor het eerst in levende lijve te ontmoeten. Dhr. Witjes is er bij voor een toelichting op een aantal agendapunten. Dhr. Harfsterkamp zal het openbare deel bijwonen. Mevr. Baur vervangt mw. Lammers vandaag. 2. Agenda vaststelling De agenda is akkoord. 3. Besprekingsverslag van de vergadering d.d. 7 februari 2022 Inhoudelijk of tekstueel: Pagina 1: Dhr. De Graaf verwijst naar het besprokene over het torenuurwerk. Er was een actie afgesproken (pagina 7), te weten dit voorjaar het verzoek indienen voor een monumentale status. Dat is nog niet gebeurd. Mevr. Brethouwer neemt contact op. Pagina 2: Dhr. Lebbink heeft via Heemschut contact gehad met de Rijksdienst over het drempelbedrag voor subsidie voor kleinere projecten. De theekoepel in Bredevoort dreigt hier de dupe van te worden. Naar blijkt zijn de mogelijkheden beperkt. Dhr. De Graaf stelt voor om voor kleine elementen een bijdrage te regelen via de gemeente. Mw. Oonk legt uit dat dat nu niet in de subsidieregeling zit. Dan zou deze aangepast moeten worden of moet gebruik gemaakt worden van de afwijkingsbevoegdheid. Aanpassing is een politiek besluit. De wethouder legt uit dat er geen verhoging van het budget in zit.

Als er geld gaat naar de rijksmonumentale theekoepel, dan gaat dat ten koste van gemeentelijke monumenten. In het verleden is wel eens met een restbudget bijgesprongen aan het eind van het jaar, maar van restbudget is inmiddels geen sprake meer, omdat de subsidiepot leeg gaat. Niets doen is verval, aldus dhr. De Graaf. Hij vindt het erg spijtig dat de rijksdienst geen oplossing aanreikt voor het probleem. De bespreking van dit punt leidt tot een advies van de commissie: ADVIES: Wijzig de Subsidieverordening zodanig dat het onderhoud van de rijksmonumentale theekoepel met subsidie van de gemeente kan worden uitgevoerd.

Pagina 1 van 5

Via de mail heeft dhr. Crols informatie over Post ‘65 doorgestuurd. Hij roept op panden en ideeën door te geven. Anders dan vorige keer is besproken kan dit het hele jaar nog. Pagina 4: Er staat een actiepunt voor mw. Oonk op deze pagina, deze actie wordt nog uitgevoerd. Naar aanleiding van project 1572 vertelt mw. Brethouwer dat het museum nog een aantal voorwerpen uit die periode heeft. Tekstueel: In de 4e alinea van punt 8 (regel 9) staat het woordje ‘een’ overbodig in de tekst. Pagina 5: Vorige keer is het verzoek van de familie Smilda tot het vernoemen van een straat naar dhr. Smilda besproken. Het onderwerp is doorgeschoven zodat de voltallige commissie een beslissing kan nemen over het eventueel afwijken van de richtlijnen. Het is nog geen 10 jaar geleden dat dhr. Smilda is overleden. Mw. Erinkveld-Ras is er vorige keer niet bij geweest maar kan zich voorstellen dat de commissie voelt voor een uitzondering. Mw. Brethouwer is nog steeds positief. Dhr. Crols is ook akkoord met het afwijken van de regels, evenals dhr. Lebbink en dhr. De Graaf. Dhr. Vrieselaar vindt dat de commissie niet moeten afwijken. Mevr. Erinkveld-Ras sluit zich aan bij de meerderheid. Dat betekent akkoord met het afwijken van de regels en adviseren om mee te werken aan het verzoek.

Op basis van dit advies kunnen de vervolgstappen, conform de uitvoeringsregels voor straatnaamgeving, in gang worden gezet. Pagina 7: Dhr. De Graaf dringt aan op het opstellen van een stappenplan voor ‘De Halve Maone’. Mw. Oonk legt uit dat haar collega, mw. Van Straten de landschapstaken overneemt. Zij zal contact opnemen voor overleg met Bredevoorts Belang. De wethouder vertelt dat het onderwerp is besproken tijdens het laatste bestuurlijk overleg met het Waterschap. De medewerking van het Waterschap is noodzakelijk. Het is nog niet zeker of het Waterschap mee wil werken aan dit project. Dhr. De Graaf vraagt in ieder geval de draad weer op te pakken. Het is al zo’n 4 jaar geleden dat er een speciale dag is georganiseerd en er vervolgens schetsen zijn gemaakt. Dhr. Harfsterkamp weet dat het project in het uitvoeringsprogramma van het college staat. Tekstueel: De tekst bij punt 14 vervalt. 4. Ingekomen stukken/stukken ter kennisname  Memo archeologie in Bredevoort. Mw. Oonk licht de memo toe. Regionale afspraken en gesprek vergunningverleners volgen nog. Dhr. De Graaf is tevreden met de memo, het schept duidelijkheid.  Erfgoedfestival ‘Een nieuwe tijd’ op 1 juli 2022 in de SSP-hal van de DRU in Ulft. Het gaat hier om het afsluitende festival van het project Nieuwe Tijd. Het programma is nog niet helemaal rond. Dhr. Crols nodigt de leden op te komen. 5.

Karakteristiek pand Gelkinkweg 12 in De Heurne, plan voor sloop en nieuwbouw Dhr. Witjes licht het plan toe. Er is in eerste instantie een plan voor het opknappen van het karakteristieke pand ingediend. Dat is ook al besproken met Welstand. Dhr. Crols legt uit dat toen uitgangspunt was dat zoveel mogelijk werd bewaard. Dit bleek in de praktijk niet haalbaar. Nu ligt er een ander plan, waarbij wordt uitgegaan van sloop en nieuwbouw. De commissie mist hierbij een bouwkundig onderzoek. Is het redelijk om extra onderzoek te vragen? Volgens dhr. Crols had het pand eigenlijk op de gemeentelijke monumentenlijst moeten staan. Hij legt uit dat je in dit soort gevallen sloop niet kunt voorkomen. Dhr. Lebbink denkt dat de vergunning wel geweigerd kan worden. Dhr. De Graaf gaat er van uit dat er genoeg over blijft om te kunnen herstellen. Dhr. Witjes legt uit dat in eerste instantie uitgegaan werd van behoud, maar de staat van het gebouw valt tegen. Mevr. Erinkveld-Ras denkt dat dat wel vaker wordt gezegd maar dat het achteraf toch hersteld had kunnen worden. Zij gaat er van uit dat tenminste één gevel heel slecht is maar dat voor de rest meer onderbouwing nodig is. Misschien is het goed Monumentenwacht in te schakelen. Dhr. Witjes wordt verzocht in overleg te treden met de aanvrager voor een nadere onderbouwing. Mevr. Erinkveld-Ras denkt dat de aanvrager wellicht open staat voor de status

Pagina 2 van 5

gemeentelijk monument, dan is er ook financiële ondersteuning. Dhr. Witjes gaat in gesprek en koppelt de uitkomsten terug. 6. Karakteristiek pand Lage Heurnseweg 4/6 in De Heurne, plan voor sloop en nieuwbouw Dit plan wordt eveneens toegelicht door dhr. Witjes. Ook dit is een nieuwbouwplan waarbij het bestaande karakteristieke pand wordt gesloopt. In de nieuwe situatie wordt de woning kleiner dan het origineel. Er is geen onderbouwing waarom voor deze oplossing is gekozen. Het pand oogt in technisch betere staat dan het pand aan de Gelkinkweg. De conclusie is gelijk. Dhr. Witjes gaat ook met deze aanvragers in gesprek en koppelt de uitkomsten terug. 7. Informatieavond over monumenten 13 april 2022 De leden hebben allemaal een uitnodiging ontvangen voor de informatieavond voor eigenaren van monumenten in de Oost Achterhoek. Er zijn inmiddels 120 aanmeldingen vertelt mw. Oonk. De nieuwe brochure over het verduurzamen van monumenten zal worden gepresenteerd. Het programma begint met een aantal korte presentaties, daarna kunnen eigenaren van monumenten met allerlei standhouders in gesprek. De laatste bijeenkomst, zo’n 4 jaar geleden, was een groot succes. 8. Actuele ontwikkelingen specifieke begraafplaatsen Dhr. De Graaf licht het herderlijk schrijven van de Parochie HH. Paulus en Ludger toe.

De begraafplaats aan de Piet Heinstraat ziet er de laatste tijd wat beter uit dan blijkt uit het schrijven. De oorspronkelijk orthogonale inrichting is al wat meer zichtbaar. Een groot probleem is het puin afkomstig van vervallen graven. Opruimen kan niet zo maar. Hij vraagt een procedure op te starten om het puin te verwijderen. De parochie heeft aangeboden om een aantal graven te restaureren en na het opruimen van het puin eventueel delen in te zaaien met bloemenmengsels. De voorzitter vraagt wat er sinds 1971, toen de gemeente eigenaar werd, is gebeurd met de begraafplaats. De begraafplaats is wel van de gemeente maar de graven zijn van de families, en de belangstelling uit die hoek is tanende, zo geeft de heer De Graaf aan. De kerk voelt zich verantwoordelijk. Er zijn graven van de familie Driessen. Daar herinnert ook nog een zuil midden op de begraafplaats aan. Mw.Brethouwer verwacht dat de familie Driessen zich nog verantwoordelijk voelt. Binnenkort heeft mw. Oonk overleg met een juridisch medewerker en een collega van openbare ruimte over de brief. Consolideren is het doel, niet om alles spic en span op te knappen, legt dhr. De Graaf uit. Hij denkt dat er een beheersplan moet komen. Moet het intensief worden beheerd of gedeeltelijk natuur. Weer openstellen of eventueel voor urnen. Interessant om te onderzoeken.

Eerste acties zijn het puin weghalen en in gesprek gaan met de familie Driessen. Wordt vervolgd. Op de Joodse begraafplaats in Bredevoort heeft de werkgroep de muren weer vrij gemaakt, maar daardoor is de schade aan de muren nog beter zichtbaar geworden. Dhr. De Graaf legt uit dat er inmiddels overleg is geweest met het NIK en de Joodse gemeenschap Aalten over een bijdrage voor het herstel van de poort en de muur. De Joodse gemeente Aalten is bereid om het grootste deel van de subsidie die ze ontvangen te besteden aan Bredevoort, te weten € 18.000,--. De Joodse begraafplaats is een gemeentelijk monument. Er heeft een gesprek plaatsgevonden met de gemeente over de subsidiemogelijkheden, maar er is nog geen aanvraag ingediend bij de gemeente. Dat moet via dhr. Hartog die in Amsterdam woont. Dhr. Van Gelder zit ook in het bestuur. Misschien zit er verder nog een aanvulling vanuit het NIK in van € 7000.--. De kosten worden geraamd op zo’n € 38.000,--, gemeentelijke subsidie is wel nodig. Het smeedijzeren hekwerk zit overigens bij de begroting in. Mw. Oonk adviseert zo snel mogelijk een aanvraag om gemeentelijke subsidie in te dienen, vanwege de behandeling van aanvragen op volgorde van binnenkomst. De begraafplaats aan de Bolwerkweg is gemeentelijk eigendom en ook een gemeentelijk monument. Midden op de begraafplaats staat een baarhuis. Dhr.

De Graaf legt uit dat het geheel wel is opgeknapt maar het oorspronkelijke orthogonaal is volledig zoek door de keuze van beplanting. Er is veel laurier geplant, die wild is uitgegroeid. Er is voor het eerst een werkgroep aan het werk geweest en gebleken is dat er graven waren verdwenen onder de beplanting. De gemeente moet er eerst naar kijken. Een planmatiger aanpak is gewenst. Wat is het oorspronkelijke karakter en hoe hou je dat in stand.

Pagina 3 van 5

Mw. Oonk zal dit ook intern aankaarten. Dhr. Crols denkt dat de begraafplaats ook kansen biedt voor toerisme. Er is veel interesse voor funerair erfgoed. Terebinth of de stichting Dodenakkers is vast bereid om mee te denken. Tot slot komen we terug op de brief van de Parochie, waarbij de Parochie aangeeft de grafzerken van pastoor Van Rooijen en de eerwaarde zusters van St. Elisabeth te restaureren. Mw. Oonk zegt een reactie op de brief toe. 9. Project 1572 in 2022, update van laatste ontwikkelingen, www.geboortevannederland.nl.  Opening landelijk project in Brielle De bijdragen van Jos Wessels in de plaatselijke kranten worden gewaardeerd en veel gelezen, ook door kinderen. Mw. Oonk vertelt over de landelijke start in Brielle op 24 maart. Oekraïne was via de ambassadeur en verschillende vluchtelingen ook vertegenwoordigd bij de bijeenkomst, president Zelensky verwees naar de geboorte van Nederland in zijn speech op 31 maart jl., de geschiedenis als inspiratiebron.  Activiteiten(-overzicht) Bredevoort – gemeente Aalten 2022 Het activiteitenoverzicht is bijgevoegd en levert de complimenten van de voorzitter op. Annemieke Lugtigheid zal in samenwerking met het Onderduikmuseum het onderdeel archeologie in gaan vullen. Dhr. De Graaf heeft contact met mw. Lugtigheid over een archeologie-activiteit in het kloostergebied.

Op 23 april wordt de nieuwe grensoverschrijdende fietstocht gepresenteerd vanaf ’t Zand in Bredevoort. 10. Stand van zaken nominatie Oost Achterhoek voor de BNG Erfgoedprijs Mw. Erinkveld-Ras vertelt hoe de pitch is gegaan. Op 2 juni volgt de uitslag. In de maand mei kan nog gestemd worden voor de publieksprijs. Daar komt een oproep voor. Winst van de publieksprijs levert overigens alleen de eer op. Ze heeft er wel een goed gevoel bij. Het filmpje dat voor de presentatie is gemaakt wordt nog gedeeld. 11. Een monument bij de wijk ‘Bevrijding’ in Aalten Dhr. De Graaf doet verslag van de infoavond op 7 april jl.. Er kwamen 10 belangstellenden op de bijeenkomst in de Groen van Prinstererschool af. Het was een positieve avond, mede door kunstenares Mirjan Koldeweij. Het wordt overigens geen monument, maar een gedenkteken met klaprozen als symbolische verwijzing. De namen van de militairen worden verwerkt in een lamp, op het bankje komen dichtregels. Ook wordt een QR-code verwerkt waardoor verbinding kan worden gelegd met de geschiedenis. Omstreeks oktober is het gedenkteken gereed en volgt de onthulling. 12. Omgevingswet en invulling gemeentelijke adviescommissie Dhr. Crols benadrukt dat er tijdig een commissie benoemd moet worden. De wethouder weet inmiddels dat de invoering van de wet 1 januari staat gepland.

In Aalten worden de nodige voorbereidingen getroffen, waarbij het uitgangspunt is dat de welstandscommissie en CCE samen gaan. In Winterswijk is de voorbereiding inmiddels ook al verder, geeft mw. Erinkveld-Ras aan. Hoe gaat het nu verder met het proces? Mw. Oonk geeft aan dat het misschien goed is op 1 januari een aantal leden te wisselen. Vervanging is vooruitgeschoven vanwege de omgevingswet en zou nu gecombineerd kunnen worden met de besluitvorming over de commissie. Dhr. Crols gaat per 1 januari a.s. waarschijnlijk de commissie in de Achterhoek verlaten, om zich op projecten te richten. Mw. Oonk vraagt de voorzitter nog 2 jaar langer te blijven voor de continuïteit. De heer Lebbink is pas onlangs toegetreden tot de commissie. De andere leden nemen het verzoek om met nieuwe kandidaten te komen, terug naar hun eigen organisatie. We moeten ook op zoek naar een ander burgerlid. Het is belangrijk dat er zoveel mogelijk disciplines vertegenwoordigd worden en lokale organisaties betrokken blijven. Dhr. De Graaf geeft aan dat hij zich kan vinden in een wisseling per 1 januari 2022. Zijn inbreng zal gemist worden, aldus de voorzitter.

Pagina 4 van 5

13. Wie wint de Erfgoedprijs 2022? Mw. Oonk vraagt aan de leden om de oproep om kandidaten voor te dragen voor de erfgoedprijs te verspreiden binnen de eigen gelederen. Uitreiking van de prijs vindt plaats tijdens de Open Monumentendag op 11 september a.s.. Het thema van de OMD is dit jaar duurzaamheid. 14. Rondvraag Hier wordt geen gebruik van gemaakt. 15. Sluiting De voorzitter bedankt iedereen voor hun komst naar De Welsker en uit zijn waardering voor het gebruik van de locatie en de rondleiding die we nog krijgen. De besloten vergadering gaat niet door. Als er nog opmerkingen zijn dan graag doorgeven. De volgende vergadering vindt plaats op 11 juli 2022.

Pagina 5 van 5