agpunt 3 besprekingsverslag 20 april 2023 openbaar.pdf

Openbaar besprekingsverslag Commissie Cultureel Erfgoed Datum Aanwezig

: :

Afwezig Notulist

: :

1.

20 april 2023 dhr. Lebbink (vervangend voorzitter), dhr. M. van Bleek, dhr. Migchelbrink, dhr. Diepenbroek, dhr. Neerhof, dhr. Esselink, dhr. Grievink, mw. Senteur, mw. Oonk (gemeente Aalten) Toehoorder: Weth. Kok Dhr. Doodeheefver, dhr. Crols S.W.W. Lammers

Opening

In verband met verhindering van onze voorzitter dhr. Doodeheefver, is dhr. Lebbink gevraagd om eenmalig vervangend voorzitter te zijn. Dit omdat onze vice-voorzitter mw. Senteur, vandaag voor het eerst zitting heeft bij de vergadering en we haar niet gelijk in het diepe willen gooien. Dhr. Crols van het Gelders Genootschap wordt deze vergadering vervangen door dhr. Van Bleek. De voorzitter dhr. Lebbink heet de aanwezigen welkom. Vorige keer is er een uitgebreide voorstelronde geweest van de nieuwe commissieleden. Daarom vraagt dhr. Lebbink een ieder zich kort voor te stellen met naam en namens wie men in deze commissie zitting heeft. Degene die zich nog niet uitgebreid heeft voorgesteld, krijgt uiteraard de gelegenheid dat alsnog te doen. Dhr. Migchelbrink, namens Bredevoorts Belang. Dhr. Diepenbroek, namens Stichting Historisch Dinxperlo. Mw. Senteur, woont sinds augustus vorig jaar in Dinxperlo. Ze werkt ondertussen al geruime tijd niet meer in betaald dienstverband, maar ze doet veel vrijwilligersactiviteiten. Tot 2012 was ze actief als bestuurder maatschappelijk werk en dienstverlening in het sociale domein. Tot haar pensioen heeft ze gewerkt bij de Politie Noord NL in de klachtencommissie voor burgers. Tevens was ze actief in het landelijk netwerk van vrijwilligers die adviezen geven in organisatieontwikkeling, coaching of begeleiding.

In de advertentie werd een burgerlid gezocht met speciaal ervaring in het sociaal domein, dus deze functie is als op het lijf geschreven. En het is een leuke manier om op deze manier ingeburgerd te raken in de omgeving van de gemeente Aalten. Dhr. Neerhof, namens ADW. Weth. Kok, stelt zich nader voor, omdat hij er de vorige keer niet bij was. Hij is wethouder van Ruimtelijke Ordening, Financiën, Economische zaken en Erfgoed, ondertussen al bijna zo’n 13 jaar. Hij zit als toehoorder bij deze vergadering en kan bij eventuele vragen of opmerkingen reageren namens het gemeentebestuur. Dhr. Esselink, zit al zo’n 40 à 50 jaar in het ‘groen’, dat is zijn passie. Maar ook voor Cultureel Erfgoed heeft hij veel belangstelling. Dhr. Van Bleek, adviseert in Erfgoed en is restauratie architect bij het Gelders Genootschap. Heeft ook een aantal jaren zitting gehad in deze commissie in Aalten. Dhr. Van der Plaats is medewerker van de gemeente Aalten, vergunningverlener (tevens erfgoed). Dhr. Lebbink, namens Erfgoedvereniging Heemschut. Mw. Oonk, projectleider duurzaamheid en erfgoed gemeente Aalten. Mw. Lammers, secretaris CCE en medewerker ruimtelijke ordening gemeente Aalten.

2.

Agenda vaststelling

Agendapunt 14A ‘Afscheid’ wordt toegevoegd tussen rondvraag en sluiting.

3.

Besprekingsverslag van de vergadering 9 februari 2023

Tekstueel en inhoudelijk Pagina 1, Remco moet met een ‘c’

1

De agenda wordt vastgesteld.

4.

Ingekomen stukken/stukken ter kennisname:

- RAAP rapport publieksonderzoek klooster Nazareth. In het kader van het publieksonderzoek van Klooster Nazareth is er een RAAP rapport opgesteld als een soort proef. Het is een keurig rapport geworden. Leuk dat dit is gedaan. - NL Doet 21 februari 2023. Geen op- of aanmerkingen. De stukken worden voor kennisgeving aangenomen.

5.

Plannen (Oude) Helenakerk, toelichting door dhr. Te Paske

Dhr. Lebbink kondigt aan dat er geen stukken voor dit agendapunt zijn ingediend. Dhr. Te Paske wil graag iets vertellen over de Oude Helenakerk, we geven hem daar graag de gelegenheid toe. Dhr. Te Paske spreekt namens veel leden van de Protestantse gemeente te Aalten en stelt zich voor als een boer uit Barlo. In de jaren ‘80 en ‘90 heeft hij zitting gehad in de werkgroep Open Monumentendag, vandaar zijn interesse in en zijn inzet voor oude monumenten. Dhr. Te Paske leest een brief voor, welke hij tevens heeft voorgedragen op de (kerkelijke) gemeentelijke informatieavond in de Zuiderkerk. Geachte commissie voor het culturele erfgoed, Onderstaande brief heb ik ook voorgedragen op de gemeente avond 14-2-2023 in de Zuiderkerk te Aalten en op die bewuste avond mocht er niet geapplaudisseerd worden toch kreeg ik erg veel bijval van leden van de Protestantse Gemeente Aalten. De Oude Helena Kerk Het steekt mij enorm dat wij als gemeenteleden van de Protestantse Kerk te Aalten géén inspraak hebben in hetgeen er met de Oude Helena Kerk gaat gebeuren en dat alles al beslist is en dat de voorstanders voor de multifunctionele kerk en dat zijn hoofdzakelijk leden van de kleine kerkenraad géén affiniteit met dit prachtige monumentale gebouw hebben. Eeuwenlang klonk daar Gods woord en wanneer dit onzalige plan doorgaat is het die vervloekte commercie waar alles om draait.

Met dit plan sloop je niet alleen het interieur in de kerk, maar ook een groot deel van het kerkelijk leven binnen de P.K.A.. In afwachting van wat er met de kerk gaat gebeuren heb ik dit jaar voor het eerst dit jaar actie kerkbalans niet ingevuld en mijn verwachting is, gezien de vele kritische reacties van de Protestantse gemeenschap op de kerkenraad, dat er volgend jaar velen zullen volgen. En dan is er ook nog een ethisch probleem, overal in en rondom de kerk liggen veel mensen begraven en dus niet alleen in de graftombe. En meerdere wc`s maken in de kerk hebben weinig tot géén effect, jongens maar ook oudere heren gaan op zuipfeesten naar buiten om te plassen en bij gebrek aan bomen rondom de kerk wordt het de kerkmuur waartegen geürineerd wordt, dat moeten we toch niet willen. De Oude Calixtus Kerk in Groenlo geldt als voorbeeld, daar heet het ‘Knappen in de Karke’. Hier wordt het vrees ik ‘Dansen op de Doden’ en dat moeten we toch niet willen! Los van het gigantisch bedrag dat nog op tafel moet komen (wanneer het een beetje tegenzit kan dat zomaar 1 miljoen euro bedragen) is het hele plan onverantwoord en onacceptabel. De O.H.K. is een zeldzaam voorbeeld waarbij het halfronde bankenplan is overgebleven. Die banken maken de kerk uniek voor Nederland, samen met de Arena-achtige vloer in de kerk en dat zou er nu allemaal uit gesloopt worden, onbegrijpelijk en onverteerbaar.

2

Ik heb tweemaal contact gehad met Henk Hoogeveen die advies geeft over het cultureel erfgoed vanuit Amersfoort. Hij was al vijf jaar bezig met enkele kerkrentmeesters om de O.H. K. multifunctioneel te maken. Hij sprak zijn waardering uit over hoe begaan ik was met het culturele erfgoed binnen de gemeente Aalten. Ik heb hem gezegd dat ik daar niets aan had en de gemeente Aalten ook niet en wanneer ik op zijn stoel had gezeten mijn advies was geweest, ‘blijf met de poten af van dit unieke prachtige monumentale kerkgebouw’. Dhr. Te Paske zal zijn voordracht naar de notulist mailen. De voorzitter dankt voor de bijdrage van dhr. Te Paske. De indringende oproep is hiermee duidelijk gemaakt. Als commissie hebben wij op dit moment geen stukken voorliggen waarover we moeten adviseren, dus wij kunnen er op dit moment niet iets mee doen. Wel hebben wij uw verhaal aangehoord. De commissie kijkt naar hoe er wordt omgegaan met de monumentale waarden, niet naar of er iets verkocht wordt of iets dergelijks, immers daar gaat deze commissie niet over. Als er t.z.t. een aanvraag ligt voor het rijksmonument de Oude Helenakerk, dan zullen we ons oordeel vormen en kunnen we uw mening daarin meenemen.

6.

Uitbreidingsplannen Stationsgebouw 38-40, toelichting door dhr. R. ter Haar (nagekomen stuk)

Dhr. Ter Haar geeft aan dat de schets in opdracht van Eendenverhuur uit de Heurne is gemaakt en dat het plan nog in een verkennende fase is. Na overleg met Estinea en Eendenverhuur is er een soort ‘kruisbestemming’ ontstaan, waarover iedereen enthousiast was. De bedoeling is om het stationspand uit te breiden met een soort kasachtige vorm om daarin de eenden te stallen, in het stationsgebouw wordt dan een B&B gerealiseerd. Omdat het een monumentaal pand is, is er voor een transparante constructie gekozen. Dhr. Van der Plaats vult aan dat het plan niet in het bestemmingsplan past, maar dat er wel uitbreidingsmogelijkheden zijn als het past in de uitstraling van de omgeving. De levensvatbaarheid van het plan is al besproken met team ruimtelijke ordening en de wethouder. Dhr. Van Bleek wijst op het haalbaarheidsonderzoek dat in het verleden voor dit gebouw is opgesteld. In dit rapport is ook gesproken over een uitbreidingsrichting, wellicht is het goed om hieromtrent kennis te nemen van dit rapport. De hoofdopzet past in de richting van de herbestemmingsopties die destijds zijn aangegeven (verlenging en een bijzondere functie). Het transparante is ook passend, echter hierbij opgemerkt bij de glaskeuze te letten op spiegeling. Ook aandacht voor de technische uitwerking inzake de warmte/hitte die ontstaat bij transparante uitbreiding.

Het stationsgebouw verandert aan de buitenkant niet. Dhr. Van Bleek kan zich vinden in de voorgestelde uitbreiding. Het haalbaarheidsonderzoek zal voor de commissie een toetsingsdocument zijn bij verdere beoordeling, omdat hier ook een complete bouwhistorische waardering van het complex is opgenomen, met uitbreidingssuggesties. Dhr. Van Bleek kan het document eventueel toemailen. Dhr. Migchelbrink vraagt aandacht voor de functie bereikbaarheid van het stationsgebouw. Er komen immers 4 mindervaliden parkeerplaatsen te vervallen bij de uitbreiding. Advies: De commissie: • • • • •

Stemt in met de hoofdopzet van het geheel. Attendeert op het haalbaarheidsonderzoek, omdat daar wellicht nog aanknopingspunten zijn te vinden met betrekking tot de verbouwingsmogelijkheden. Adviseert bij de glaskeuze te letten op spiegeling en warmtevorming. Vraagt aandacht voor de parkeergelegenheid voor mindervaliden. We zien t.z.t. het definitieve plan graag tegemoet.

Nb. Na afloop van de vergadering is er verder gesproken over het rapport waarop de heer Van Bleek doelde. Het rapport is bij de gemeente Aalten niet bekend. Mogelijk gaat het om een rapport voor een ander stationsgebouw. De heer van Bleek gaat het na.

3

7.

Benoeming leden CCE gemeente Aalten.

Dhr. Lebbink licht toe dat iedereen een schriftelijk besluit van het college heeft ontvangen en spreekt zijn felicitaties uit. Hij geeft aan ook blij te zijn met de nieuwe samenstelling van de commissie, omdat er veel verschillende disciplines zijn vertegenwoordigd. Dit maakt ons een complete commissie. Mw. Oonk vult aan dat ze voor iedereen een ‘kameradenboekje’ op tafel heeft gelegd. Deze is vorig jaar samengesteld in het kader van de BNG Erfgoedprijs. In dit boekje wordt onder andere weergegeven met welke organisaties wij samenwerken. Dhr. Lebbink verwijst naar de erfgoedverordening (zowel de oude als nieuwe versie), daarin staat beschreven waarom wij adviseren en worden de achterliggende gedachten verwoord. Er heeft onlangs een vernieuwing van de erfgoedverordening plaatsgevonden in verband met de nieuwe omgevingswet, maar deze is nog niet in werking in verband met de datum inwerkingtreding van deze wet. Dit zal nu per 1 januari 2024 zijn.

8.

RGO Torenuurwerk.

Dhr. Lebbink licht toe dat de vorige vergadering is gevraagd om dit torenuurwerk als gemeentelijk monument aan te wijzen. Als het roerend erfgoed zou zijn, was het de vraag of het dan wel is aan te merken als een gemeentelijk monument. Mw. Oonk vult aan dat de commissie bij bijzondere omstandigheden mag adviseren om wel tot plaatsing over te gaan. Dhr. Van Bleek bevestigd dat het object een dermate aard en omvang heeft dat het als monument aangewezen kan worden. Dit gebeurt vaker met soortgelijke objecten. Er is een redengevende omschrijving gemaakt door MAB. Er zijn geen opmerkingen over dit advies. Op basis van de redengevende omschrijving kan het torenuurwerk op de gemeentelijke monumentenlijst worden geplaatst. Advies: Het advies van het MAB wordt overgenomen en de commissie adviseert om het RGO Torenuurwerk op de gemeentelijke monumentenlijst te plaatsen.

9.

Terugkoppeling Bezoek kerken in transitie, d.d. 12 april 2022.

Mw. Oonk en dhr. Esselink waren mee met de excursie kerkentransitie, waarbij er een drietal kerken zijn bezocht. Dhr. Esselink wordt gevraagd zijn ervaring met de commissie te delen. De kerk in Vragender is onvoorstelbaar mooi verbouwd tot appartementen. In de Oosterkerk worden zorgappartementen gerealiseerd. Het vormen van een totaalbeeld was wat moeilijk, omdat het nog in de steigers stond. Maar het is een prachtig project. Tot slot hebben we in Winterswijk een kerk bezocht, die qua uiterlijk en fase van plannen anders was dan de voorgaande kerken. Hier werd aandacht gevraagd voor de mogelijkheden tot multifunctioneel gebruik. Al met al boeiend om te zien wat je zoal met een kerk kunt doen, zodanig dat de oorspronkelijkheid van de kerk behouden blijft. De dag was keurig verzorgd. Gevraagd wordt of de kerkenvisie in zijn algemeenheid heeft bijgedragen bij de planontwikkeling van deze kerken. Mw. Oonk geeft een bevestigend antwoord. Er wordt nu toch anders naar kerken gekeken. Dhr. Lebbink geeft aan dat de kerkenvisie op de achtergrond zeker meespeelt, maar dat vaak de contacten met de plaatselijke stichtingen doorslaggevend zijn in het ontwerp. In de meeste kerken worden appartementen gerealiseerd. Weth.

Kok bevestigd dat de kerkenvisie er zeker aan heeft bijgedragen dat er op een andere manier naar kerkgebouwen wordt gekeken en heeft in bepaalde situaties tot een vervolgproces geleid. Het was een waardevolle dag. Het is goed om elkaar te ontmoeten en om elkaar in zo’n gezelschap te spreken. De setting was erg goed. Mw. Oonk vervolgt dat ervoor is gekozen om twee kerken te bezichtigen die herbestemd worden en een kerk die een multifunctioneel karakter krijgt. Dhr. Migchelbrink vraagt zich af hoe de vinger aan de pols wordt gehouden bij kerken waar nog geen besluit is genomen. Hoe wordt er dan een vervolg aan gegeven? Weth. Kok antwoordt dat we kunnen ondersteunen en faciliteren. Soms wordt de planvorming anders. Als we twee maanden niks hebben gehoord, dan vragen we naar de stand van zaken. Echter het initiatief ligt bij de opdrachtgever zelf, daar zijn wij van afhankelijk.

4

10. Verbeelding historie Hogestraat en archeologie bij AH in Aalten. Mw. Oonk licht toe dat er een werkgroep is opgericht voor de verbeelding van de Hogestraat in de nieuwe uitbreiding van de AH. Eén van de gevels mogen we invullen met erfgoed. Mw. Oonk deelt een verbeelding rond voor een impressie. Deze impressie toont het beeld van hoe het er vroeger uitzag in de Hogestraat, van wat er zoal gebeurde aan ambachten. Er komt een gedicht in de deur, geschreven door Hans de Graaf. Aan de zijde van de Hoven is aandacht voor archeologie. Het project is in goede handen bij de werkgroep.

11. Vervolg project 1572 Geboorte van Nederland. Mw. Oonk geeft aan dat er tijdens het project 1572 geboorte van Nederland veel activiteiten zijn georganiseerd. De samenwerkende gemeenten hebben besloten om het project tot 2026 door te zetten tot de pacificatie van Gent wordt herdacht. In de tussenliggende periode worden projecten uitgevoerd die daarbij aansluiten.

12. Erfgoedprijs 2023 gemeente Aalten. Er is een oproep gepubliceerd om rond te kijken naar instanties, gebouwen of personen die in aanmerking zouden kunnen komen voor de erfgoedprijs. Een project hoeft niet voltooid te zijn. De aanbevelingen mogen heel ruim zijn. De voorgedragenen worden voorgelegd aan deze commissie, welke adviseert over de nominaties door het college.

13. Jaarverslag 2021 – 2022. Dhr. Lebbink vindt dat het jaarverslag er goed uitziet. Het is een kleurrijke brochure en geeft een mooie weergave van wat er in deze commissie is gebeurd. Hij heeft het met genoegen gelezen, met complimenten aan de auteurs. Dhr. Migchelbrink voegt toe dat hij het makkelijk vindt lezen door alle afbeeldingen.

14. Rondvraag. Geen opmerkingen.

14A Afscheid. Afscheid Ingrid. Dhr. Lebbink kondigt aan dat mw. Oonk een nieuwe baan heeft bij de SER in Overijssel. Dat betekent dat zij de gemeente Aalten gaat verlaten en dat dit de laatste vergadering met deze commissie is. Op haar linked-in pagina staat dat haar huidige functie is ‘begeleiding van de gemeentelijke commissie cultureel erfgoed en ruimtelijke kwaliteit’, echter voor deze commissie is ze veel meer dan dat. Ingrid is onze steun en toeverlaat met een grote toewijding voor het erfgoed. Moeilijke vraagstukken gaat ze niet uit de weg en ze komt altijd met goede oplossingen. Ze heeft de commissie altijd gevoed met goed onderbouwde stukken en gaf daarbij toelichting en weloverwogen advies. Uiteraard, niet te vergeten heeft ze een grote bijdrage geleverd aan de totstandkoming van het gezamenlijk erfgoedbeleid van de gemeenten Aalten, Winterswijk en Oost Gelre. Niet alleen haar deskundigheid op alle terreinen van het erfgoed en haar bulk aan kennis, maar zeker ook haar prettige manier van omgang en behulpzaamheid zullen we zeker gaan missen. Ingrid, dank je wel voor al je waardevolle werk, veel succes in de nieuwe baan en het beste voor de toekomst gewenst! Mw. Oonk dankt voor de vriendelijke woorden en geeft aan deze commissie alle jaren met veel plezier te hebben begeleid.

Ze is heel blij dat ze voor haar vertrek nog een nieuwe commissie heeft kunnen samenstellen en dat de nieuwe erfgoedverordening er is. Ze kan nu met een gerust hart vertrekken.

15. Sluiting

5

De voorzitter sluit de vergadering en dankt alle aanwezigen voor hun inbreng. De volgende vergadering vindt plaats op 22 juni 2023.

6