A6. Raadsmededeling 91-2026 Informatie vervolg stichting waarborgfonds sport
Tekst van het document
Financiering via publieke sectorbanken met 100% gemeentegarantie en risicodeling via SWS Naast reguliere bancaire financiering kan financiering plaatsvinden via publieke sectorbanken, zoals BNG Bank en de NWB Bank. Deze banken verstrekken leningen aan sportverenigingen uitsluitend op basis van een volledige (100%) gemeentegarantie. In deze constructie: • verstrekt de bank de lening aan de sportvereniging; • staat de gemeente voor 100% garant richting de bank; • verstrekt SWS een separate akte aan de gemeente, waarin SWS zich verbindt om een deel van het risico van de gemeente over te nemen. De risicodeling vindt hierbij dus niet plaats richting de bank, maar tussen SWS en de gemeente. Aandachtspunt: garantiebesluit en vaste tekst Een belangrijk aandachtspunt bij deze route is dat sectorbanken vaste eisen stellen aan de inhoud en formulering van het gemeentelijk garantiebesluit. Afwijkingen in formulering kunnen ertoe leiden dat de bank de garantie niet accepteert en de financiering geen doorgang vindt. Afstemming met de bank en SWS in een vroeg stadium is daarom essentieel. www.sws.nl 36 Bijlage 6 – Praktische tips voor gemeenten bij gemeentegaranties Doel van deze bijlage Deze bijlage bevat praktische tips voor gemeenten om het garantiebeleid rond sportaccommodaties goed uitvoerbaar te maken in de dagelijkse praktijk.
De tips zijn gebaseerd op ervaringen uit gemeenten en sluiten aan bij de werkwijze met SWS. 1. Wijs één vast aanspreekpunt aan Het helpt om binnen de gemeentelijke organisatie één vast aanspreekpunt aan te wijzen voor vragen over gemeentegaranties voor sportaccommodaties. Voordelen hiervan zijn: • duidelijke routing voor sportverenigingen; • minder versnippering tussen afdelingen; • snellere en consistenter beantwoording van vragen. Dit aanspreekpunt hoeft niet alles zelf te doen, maar fungeert als coördinator tussen beleid, financiën, juridisch en vastgoed. 2. Maak het proces zichtbaar op de gemeentelijke website Sportverenigingen weten vaak niet waar zij terechtkunnen met vragen over investeringen en garanties. Een korte toelichting op de gemeentelijke website helpt om verwachtingen te managen. Denk aan: • een korte uitleg wat een gemeentegarantie is; • een verwijzing naar SWS als eerste stap; • een globale beschrijving van het proces en de doorlooptijd; • contactgegevens van contactpersoon binnen de gemeente. Dit voorkomt onvolledige aanvragen en onnodige vragen. 3. Verwijs vroegtijdig naar SWS Wanneer sportverenigingen zich bij de gemeente melden met investeringsplannen, is het raadzaam hen zo vroeg mogelijk door te verwijzen naar SWS voor financiële toetsing.
Dit voorkomt dat: • ambtelijke capaciteit wordt ingezet op plannen die financieel niet haalbaar blijken; • verwachtingen ontstaan die later niet kunnen worden waargemaakt; • de gemeente inhoudelijk vooruitloopt op de SWS-toets. www.sws.nl 37 4. Zorg voor afstemming tussen beleid, financiën en juridisch Gemeentegaranties raken meerdere disciplines. Vroegtijdige afstemming tussen: • sport- en accommodatiebeleid; • financiën (Fido, BBV, risicoparagraaf); • juridisch (grondgebruik, garantievoorwaarden); voorkomt vertraging in een later stadium. Een korte interne check vooraf is vaak voldoende. 5. Gebruik standaarddocumenten waar mogelijk Het werken met: • een vast aanvraagformulier; • een standaardformat voor college- en raadsvoorstellen; • vaste teksten voor garantiebesluiten (afgestemd met banken); vergroot de voorspelbaarheid en versnelt de besluitvorming. Dit geldt met name bij financiering via sectorbanken, waar vaste formuleringen vereist zijn. 6. Maak duidelijk wat de gemeente wel en niet doet Heldere communicatie voorkomt misverstanden. Benoem expliciet: • dat de gemeente niet investeert, maar faciliteert; • dat de gemeente geen uitvoerende rol heeft; • dat een garantie geen automatische toezegging is. Dit helpt om verwachtingen bij verenigingen realistisch te houden. 7.
Borg monitoring zonder extra organisatie Door aan te sluiten bij de monitoring door SWS hoeft de gemeente geen eigen monitoringsstructuur op te zetten. Het is voldoende om: • periodiek kennis te nemen van rapportages; • signalen tijdig te bespreken; • alleen in te grijpen wanneer dat nodig is. www.sws.nl 38 Toolkit A - Modelbeleidskader gemeentelijke garantstellingen sportaccommodaties 1. Doel en uitgangspunt Dit beleidskader beschrijft de voorwaarden waaronder de gemeente garantstellingen kan verstrekken voor leningen die sportverenigingen aangaan ten behoeve van de bouw, renovatie, verduurzaming of aankoop van sportaccommodaties. Doel van dit kader is om: • vitale, veilige en toekomstbestendige sportaccommodaties mogelijk te maken; • maatschappelijke doelen op het gebied van sport, gezondheid, jeugd, leefbaarheid en duurzaamheid te ondersteunen; • dit te doen met beheersbare financiële risico’s, zonder directe gemeentelijke investeringen of eigendom. De gemeente zet garantstellingen in als faciliterend beleidsinstrument, niet als structurele financieringsvorm of vervanging van eigen verantwoordelijkheid van sportverenigingen. 2. Publiek belang en reikwijdte Garantstellingen worden uitsluitend verleend indien sprake is van aantoonbaar publiek belang.
Daarvan is sprake wanneer de investering: • bijdraagt aan gemeentelijk sport-, gezondheids-, jeugd-, duurzaamheids- of leefbaarheidsbeleid; • wordt gedaan door een maatschappelijke sportvereniging of -stichting zonder winstoogmerk; • noodzakelijk is voor het functioneren, behouden of toekomstbestendig maken van een sportaccommodatie. Garantstellingen zijn niet bedoeld voor projecten met een overwegend commercieel karakter. 3. Beleidsprofiel: samenwerken met Stichting Waarborgfonds Sport De gemeente hanteert een gematigd en zorgvuldig garantiekader en werkt structureel samen met Stichting Waarborgfonds Sport (SWS). 3.1 Harde voorwaarde Een gemeentegarantie wordt uitsluitend overwogen wanneer: • SWS het investeringsplan vooraf positief heeft beoordeeld op financiële haalbaarheid, exploitatie en continuïteit; • SWS bereid is borg te staan of de aanvraag expliciet ondersteunt. Het uitgangspunt luidt: Geen gemeentegarantie zonder positieve toetsing door SWS. www.sws.nl 39 3.2 Toegevoegde waarde SWS De samenwerking met SWS borgt: • onafhankelijke financiële toetsing vooraf; • risicodeling tussen gemeente en SWS; • jaarlijkse monitoring gedurende de looptijd van de lening. Hierdoor ontvangt de gemeente uitsluitend inhoudelijk getoetste aanvragen en wordt de uitvoeringslast beperkt. 4.
Borgstelling en risicodeling 4.1 Uitgangspunten • SWS kan per project borg staan tot maximaal €350.000, met een maximale looptijd van 20 jaar. • Bij leningen tot en met €100.000 kan SWS in voorkomende gevallen zelfstandig borg staan. • In alle andere gevallen is aanvullende gemeentegarantie noodzakelijk. Uitgangspunt is een evenwichtige risicodeling, doorgaans 50% SWS en 50% gemeente. 4.2 Aanvullende gemeentegarantie Wanneer de financieringsbehoefte: • het maximale borgstellingsbedrag van SWS overstijgt; • of een langere looptijd vereist dan SWS kan bieden, kan de gemeente aanvullend garant staan, mits: • het project maatschappelijk wenselijk is; • de financiële risico’s beheersbaar zijn; • het past binnen de gemeentelijke financiële kaders. 5. Juridische randvoorwaarden Voor financiering en borgstelling is vereist dat de sportvereniging beschikt over een zelfstandig, langdurig zakelijk recht op de sportaccommodatie, zoals: • een recht van erfpacht, of • een zelfstandig recht van opstal. Huur- of gebruiksovereenkomsten, of huurafhankelijke opstalrechten (HARVO), bieden in beginsel onvoldoende zekerheid. Indien de gemeente eigenaar is van de ondergrond, vervult zij een faciliterende rol bij het mogelijk maken of verbeteren van het gebruiksrecht, in overleg met SWS en de vereniging. www.sws.nl 40 6.
Drempelbedragen en besluitvorming De gemeente hanteert de volgende indeling: Garantiesom Bevoegd orgaan Toelichting < €350.000 College van B&W Besluit binnen mandaat €350.000 – €1 miljoen College van B&W Raad wordt geïnformeerd > €1 miljoen Gemeenteraad Inclusief expliciete risicotoets Afwijking van deze indeling is mogelijk bij zwaarwegend maatschappelijk belang, met expliciete motivering. 7. Procedure: van aanvraag tot monitoring 1. Voortraject bij SWS De sportvereniging dient het investeringsplan eerst in bij SWS voor toetsing en borgstelling. 2. Aanvraag gemeentegarantie Na een positieve SWS-toets dient de vereniging een aanvraag in bij de gemeente, inclusief het SWS- rapport. 3. Gemeentelijke toets De gemeente toetst de aanvraag uitsluitend op: o beleidsmatige inpassing; o financiële beheersbaarheid; o juridische randvoorwaarden. De financiële haalbaarheid van het project zelf wordt niet opnieuw beoordeeld. 4. Besluitvorming Het bevoegde bestuursorgaan neemt het besluit conform dit beleidskader. 5. Monitoring Gedurende de looptijd verzorgt SWS de financiële monitoring. De gemeente ontvangt signalen en rapportages m.b.t. de borgstelling via SWS en hoeft geen parallel toezicht in te richten. www.sws.nl 41 8. Financiële verwerking en risicobeheersing • Garantstellingen zijn voorwaardelijke verplichtingen en worden als zodanig opgenomen in de begroting en jaarrekening (BBV).
• Alleen bij een verhoogd risico kan een voorziening worden getroffen. • De gemeente kan werken met een garantiebudget of risicoplafond, passend bij het weerstandsvermogen. Historisch blijkt het risico beperkt: sinds de oprichting van SWS is slechts in circa 0,26% van de gevallen daadwerkelijk een aanspraak gedaan. 9. Transparantie, evaluatie en afwijking • Aanvragen worden gelijk behandeld op basis van vastgestelde criteria. • Afwijkingen worden expliciet gemotiveerd. • Het garantiebeleid wordt periodiek geëvalueerd (bij voorkeur eens per 4–5 jaar) en zo nodig geactualiseerd. Naast periodieke evaluatie kan de gemeente ervoor kiezen om binnen dit beleidskader ruimte te bieden voor automatische actualisatie van bepaalde parameters, zoals maximale borgbedragen of looptijden. Dit kan bijvoorbeeld door deze bedragen periodiek te indexeren of door in de beleidsregels vast te leggen dat zij worden herijkt op basis van marktontwikkelingen, bouwkosten of de levensduur van sportaccommodaties. Door deze flexibiliteit vooraf te verankeren, blijft het beleidskader actueel en uitvoerbaar, zonder dat bij iedere wijziging een volledige beleidsherziening noodzakelijk is. Slotbepaling Dit beleidskader treedt in werking na vaststelling door het bevoegde bestuursorgaan en geldt als leidend kader voor gemeentelijke garantstellingen ten behoeve van sportaccommodaties.
www.sws.nl 42 Toolkit B – Modeltekst Collegevoorstel en Raadsbesluit gemeentegaranties sportverenigingen Deze modelteksten ondersteunen de besluitvorming over individuele aanvragen voor gemeentegaranties voor sportaccommodaties. Afhankelijk van de omvang en het bestuurlijk profiel van de garantstelling wordt het collegevoorstel of het raadsbesluit gebruikt, conform het vastgestelde Beleidskader gemeentelijke garantstellingen sportaccommodaties. Modeltekst Collegevoorstel Onderwerp Verstrekken van een gemeentegarantie aan [Naam sportvereniging] ten behoeve van de financiering van [renovatie / verduurzaming / nieuwbouw] van de sportaccommodatie aan [adres / locatie]. Voorstel aan het college 1. In te stemmen met het verstrekken van een gemeentegarantie van € [bedrag] aan [Naam sportvereniging], ten behoeve van het verkrijgen van een bancaire lening voor [doel investering], conform de bijgevoegde garantieovereenkomst. 2.
Te bepalen dat deze garantstelling uitsluitend wordt verleend onder de volgende voorwaarden: o het investeringsplan is vooraf positief getoetst door Stichting Waarborgfonds Sport (SWS); o sprake is van juridische borging via een zelfstandig zakelijk recht (opstal- of erfpachtrecht) dat financierbaar is; o de investering aantoonbaar bijdraagt aan gemeentelijke beleidsdoelen op het gebied van sport, gezondheid, leefbaarheid en/of duurzaamheid; o de garantstelling onderdeel vormt van een risicodeling met SWS, tenzij de financieringsconstructie gemotiveerd anders vereist. 3. De garantstelling administratief te verwerken als voorwaardelijke verplichting (buitenbalanspost) in de gemeentelijke begroting en jaarrekening. www.sws.nl 43 Toelichting De aanvraag van [Naam sportvereniging] past binnen het Beleidskader gemeentelijke garantstellingen sportaccommodaties (Bijlage 1). De investering draagt bij aan het behoud en de toekomstbestendigheid van sportvoorzieningen en ondersteunt gemeentelijke beleidsdoelen. De garantstelling is noodzakelijk om bancaire financiering mogelijk te maken. Door de onafhankelijke financiële toetsing en de structurele monitoring door SWS is de financiële haalbaarheid beoordeeld en blijft het gemeentelijk risico beheersbaar. Mandaat Op grond van het vastgestelde beleidskader is het college bevoegd tot besluitvorming over garantstellingen tot en met €350.000.
Financiële aspecten De garantstelling brengt geen directe uitgave met zich mee. De verplichting wordt opgenomen als buitenbalanspost. Op basis van de risico-inschatting door SWS is de kans op aanspraak gering. Er zijn geen signalen die aanleiding geven tot het vormen van een voorziening. Bijlagen • Garantieovereenkomst • Toekenningsbesluit en borgstellingsrapport SWS • Investerings- en financieringsplan sportvereniging www.sws.nl 44 Modeltekst Raadsbesluit (te gebruiken bij garantstellingen > €1 miljoen of met een politiek/bestuurlijk profiel) De raad van de gemeente [naam gemeente], gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van [datum], gelet op: • artikel 160 van de Gemeentewet; • het Beleidskader gemeentelijke garantstellingen sportaccommodaties; besluit: 1. Een gemeentegarantie te verstrekken van € [bedrag] aan [Naam sportvereniging] ten behoeve van het verkrijgen van een bancaire lening voor [doel investering], conform de bijgevoegde garantieovereenkomst. 2. Te bepalen dat deze garantstelling uitsluitend van kracht wordt indien: a. het investeringsplan vooraf positief is getoetst door Stichting Waarborgfonds Sport (SWS); b. het gebruiksrecht juridisch is geborgd via een zelfstandig opstal- of erfpachtrecht; c. monitoring gedurende de looptijd plaatsvindt conform het vastgestelde beleidskader. 3.
Het college van burgemeester en wethouders te mandateren voor de uitvoering van dit besluit, waaronder de ondertekening van de garantieovereenkomst. Aldus besloten in de openbare vergadering van [datum]. De griffier, De voorzitter, [Naam] [Naam] ⚠️ Let op – verplichte modeltekst bij BNG Bank of NWB Bank Wanneer de lening wordt verstrekt door een publieke sectorbank, zoals BNG Bank of NWB Bank, gelden strikte eisen aan de formulering van het gemeentelijk garantiebesluit. De tekst van het besluit en de garantieverklaring moet in dat geval exact overeenkomen met het door de betreffende bank voorgeschreven model. Afwijkingen kunnen ertoe leiden dat de bank de garantie niet accepteert en de financiering geen doorgang vindt. Afstemming met de financier en SWS vóór bestuurlijke besluitvorming is daarom noodzakelijk. www.sws.nl 45 Kadertekst – Garantieovereenkomst: uitgangspunten en aandachtspunten Bij bancaire financiering van sportaccommodaties hanteren banken veelal een eigen garantieovereenkomst of vaste garantieteksten. Gemeenten sluiten in de praktijk aan bij het format van de betreffende financier. Deze toolkit bevat daarom geen standaard garantieakte.
Bij het aangaan van een gemeentegarantie gelden in ieder geval de volgende uitgangspunten: • Begrenzing van de garantie De gemeentegarantie is gemaximeerd in bedrag en looptijd en ziet uitsluitend op verplichtingen uit hoofde van de betreffende lening. • Samenhang met borgstelling SWS De garantie wordt verleend in samenhang met een positieve toetsing en borgstelling door Stichting Waarborgfonds Sport (SWS). Indien de bank een volledige gemeentegarantie vereist, wordt de risicodeling met SWS geborgd via een achtervang richting de gemeente. • Wijzigingen leningsovereenkomst Wijzigingen in de lening die leiden tot een verhoging van het risico voor de gemeente vereisen voorafgaande instemming van de gemeente. • Monitoring en informatievoorziening Financiële monitoring vindt primair plaats via SWS. De gemeente richt geen parallelle monitoringsstructuur in, tenzij daartoe aanleiding bestaat. • Toetsing aan beleidskader De garantieovereenkomst wordt door de gemeente getoetst aan het vastgestelde Beleidskader gemeentelijke garantstellingen sportaccommodaties en, waar nodig, afgestemd met de juridisch adviseur. www.sws.nl 46 Toolkit C – Aanvraagformulier gemeentegarantie Dit formulier wordt uitsluitend gebruikt voor het formeel indienen van een aanvraag voor een gemeentegarantie, nadat het investeringsplan vooraf positief is getoetst door SWS.
Het bijgevoegde SWS- borgstellingsrapport vormt de inhoudelijke basis voor de gemeentelijke beoordeling. Gemeente: ___________________________ Datum aanvraag: ____ / ____ / ______ 1. Aanvrager Naam sportvereniging/ stichting: ___________________________ Contactpersoon: ___________________________ E-mail: ___________________________ Telefoon: ___________________________ 2. Verzoek gemeentegarantie Hierbij verzoekt ondergetekende de gemeente om het verstrekken van een gemeentegarantie ten behoeve van de financiering van: ☐ nieuwbouw ☐ renovatie ☐ verduurzaming ☐ aankoop Omschrijving project: ___________________________ 3. Gevraagde gemeentegarantie Gevraagd garantiebedrag gemeente: € ___________________________ Beoogde looptijd garantie: ___________________________ jaar Naam financier (indien al bekend): ___________________________ 4. Borgstelling Stichting Waarborgfonds Sport ☐ Bij deze aanvraag is een positief borgstellingsrapport van Stichting Waarborgfonds Sport (SWS) gevoegd. Projectnummer SWS: ___________________________ Datum borgstellingsbesluit: ____ / ____ / ______ www.sws.nl 47 5.
Verklaring Ondergetekende verklaart dat: • het bijgevoegde SWS-borgstellingsrapport volledig en actueel is; • alle relevante financiële, juridische en organisatorische gegevens daarin zijn opgenomen; • deze aanvraag past binnen het vastgestelde Beleidskader gemeentelijke garantstellingen sportaccommodaties. Naam: ___________________________ Functie: ___________________________ Handtekening: ___________________________ Datum: ____ / ____ / ______ Verplichte bijlage ☐ Borgstellingsrapport Stichting Waarborgfonds Sport www.sws.nl 48 Disclaimer Deze leidraad is bedoeld als handreiking voor gemeenten bij het vormgeven en toepassen van gemeentelijk garantiebeleid ten behoeve van sportverenigingen. De leidraad beschrijft algemene uitgangspunten, processen en aandachtspunten, maar laat ruimte voor lokale beleidskeuzes en bestuurlijke afwegingen. Aan deze leidraad kunnen geen rechten worden ontleend. De uiteindelijke besluitvorming over het verstrekken van gemeentegaranties blijft te allen tijde voorbehouden aan het bevoegde gemeentelijke bestuursorgaan. Iedere aanvraag wordt afzonderlijk beoordeeld binnen de geldende wet- en regelgeving en het vastgestelde gemeentelijke beleid.
COLOFON Uitgave Stichting Waarborgfonds Sport (SWS) Titel Leidraad gemeentegaranties voor sportaccommodaties Van sportambitie naar financiering Versie Maart 2026 Auteurschap en redactie Stichting Waarborgfonds Sport © 2026 Stichting Waarborgfonds Sport Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Stichting Waarborgfonds Sport. Contact Stichting Waarborgfonds Sport www.sws.nl Actualiteit Aan deze leidraad kunnen geen rechten worden ontleend. Gemeenten en sportverenigingen worden geadviseerd bij concrete aanvragen altijd de actuele voorwaarden van Stichting Waarborgfonds Sport te raadplegen Stichting Waarborgfonds Sport www.sws.nl