A13. Raadsmededeling 170-2025 Jaarplan Duurzaamheid 2026

Raadsmededeling openbaar Nummer Datum B&W datum Beh. Ambtenaar Portefeuillehouder Onderwerp

: : : : : :

170-2025 8 december 2025 16 december 2025 Anna-Lena Penninx H.J. Groters Jaarplan Duurzaamheid 2026

Aanleiding: De jaarlijkse update van het Jaarplan Duurzaamheid komt voort uit het Uitvoeringsprogramma 20222026. Het geeft aan waar we als gemeente nu staan en waar we in 2026 mee aan de slag gaan op het gebied van duurzaamheid. Het College van B&W heeft kennisgenomen van het Jaarplan Duurzaamheid 2026 en heeft besloten de gemeenteraad hierover te informeren middels een raadsmededeling. Inhoud mededeling: De duurzaamheidsopgaven vanuit onder andere het Klimaatakkoord en het Akkoord van Groenlo zijn groot. Aandacht voor duurzaamheid is noodzakelijk voor het waarborgen van een leefbare toekomst. Klimaatverandering, energiearmoede, netcongestie, toekomstige grondstoffentekorten, weersextremen (hitte, wateroverlast) en verlies aan biodiversiteit zorgen voor uitdagingen. Vanuit het Uitvoeringsprogramma 2022-2026 zijn we samen met partners en inwoners aan de slag gegaan om deze uitdagingen aan te pakken. We bereiden ons als gemeente voor op de gevolgen van de klimaatverandering en werken actief in de regio samen. Het Jaarplan Duurzaamheid 2026 laat zien wat we als gemeente doen op het gebied van de volgende duurzame onderwerpen: - Verduurzaming gebouwde omgeving - Duurzame opwek, - Duurzaam consumeren en produceren – circulariteit - Duurzame mobiliteit - Klimaatadaptatie - Biodiversiteit - Duurzame gemeente en communicatie Het jaarplan gaat over veel verschillende duurzame thema's.

Denk hierbij bijvoorbeeld aan de uitvoering van het Nationaal Isolatie Programma (NIP), aanpak energiearmoede, het opstellen van het Warmte-/Koudeprogramma en het uitnodigingskader Zon en Wind. Verder komt volgend jaar onder andere de evaluatie van Aalten Circulair aan bod, komt de verfijning van het ecologisch bermbeheer echt tot uitvoering en werken we samen met de regio aan het beter borgen van de duurzame doelen in projecten als het gaat om bijvoorbeeld toekomstbestendig bouwen. Over het algemeen kunnen we zeggen dat we in Aalten actief bezig zijn met duurzaamheid. In de Gemeentelijke Duurzaamheidsindex hebben we een score van 6,8 (samen met Bronckhorst). Dit is de hoogste score van de Achterhoek en hiermee zitten we boven het landelijke gemiddelde. In het Jaarplan Duurzaamheid 2026 wordt aangegeven wat de huidige stand van zaken is als het gaat om de verschillende duurzame thema’s en wat de plannen en opgaven zijn voor 2026. Het is een plan in ontwikkeling. Ieder kwartaal zal opnieuw bekeken worden of er bijstelling nodig is op basis van landelijke, regionale of gemeentelijke ontwikkelingen. De volgende stukken zijn bijgevoegd: Jaarplan Duurzaamheid 2026 Pagina 1 van 1

Jaarplan 2026 Programma Duurzaamheid

Jaarplan 2026 Programma Duurzaamheid

Inhoudsopgave Inleiding…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….3 1.

Landelijke kaders………………………………………………………………………………………………………………….……………...3

2.

Regionale kaders…………………………………………………………………………………………………………………………………4

3.

Gemeentelijke kaders……………………………………………………………………………………………………………………………4

4.

Verduurzaming gebouwde omgeving……………………...…………………………………………………………………………………..5 4a Overzicht ondersteuning inwoners door Energieloket Achterhoek (aantallen per gemeente) ………………………………………7 4b Stand van zaken Nederlandse Klimaatmonitor – Aalten…………………………………………………………………………………8

5.

Duurzame opwek…………………………………………………………………………………………………………………………………9 5a Stand van zaken Duurzame opwek………………………………………………………………………………………………………..10

6.

Duurzaam consumeren en produceren – Circulariteit……………………………………………………………………………………….11

7.

Duurzame mobiliteit……………………………………………………………………………………………………………………………..12

8.

Klimaatadaptatie…………………………………………………………………………………………………………………………………13

9.

Biodiversiteit……………………………………………………………………………………………………………………………………...14

10.

Duurzame gemeente en communicatie……………………………………………………………………………………………………….15 10a Gemeentelijke duurzaamheidsindex – Score Aalten……………………………………………………………………………………16

Bestuurlijk opdrachtgever: Ambtelijk opdrachtgever: Auteur: Datum:

Pagina 2 van 16

Erik Groters Gertjan Sikking Anna-Lena Penninx 8 december 2025

Jaarplan 2026 Programma Duurzaamheid

Inleiding De wereld om ons heen verandert in een razend tempo. Van klimaatverandering tot de overgang naar een circulaire economie: de uitdagingen en kansen zijn talrijk. Aandacht voor duurzaamheid is noodzakelijk voor het waarborgen van een leefbare toekomst. Klimaatverandering, energiearmoede, netcongestie, toekomstige grondstoffentekorten, weersextremen (hitte, wateroverlast) en verlies aan biodiversiteit zorgen voor uitdagingen. En ook duurzaamheid en gezondheid hangen nauw samen. Denk bijvoorbeeld aan: schone lucht door emissievrije mobiliteit en de opwek van duurzame energie, minder vervuiling van het milieu, meer comfort door isolatie en betere ventilatie in gebouwen, het gebruik van gezonde, niet-giftige circulaire materialen in de bouw, minder hittestress en meer groen voor een betere fysieke en mentale gezondheid. Het Jaarplan Duurzaamheid 2026 laat zien wat we in de gemeente Aalten doen om duurzame doelen te halen en wat de plannen zijn voor 2026.

1. Landelijke kaders Global Goals De gemeente Aalten is een Global Goals-gemeente. Deze Duurzame Ontwikkelingsdoelen (Sustainable Development Goals, SDG’s), zijn 17 wereldwijd erkende doelen voor een duurzame en inclusieve samenleving. Deze doelen zijn hebben sterk te maken met de dagelijkse taken en verantwoordelijkheden van gemeenten en helpen om beleid integraal vorm te geven. Deze doelen gaan bijvoorbeeld over gezondheid en welzijn, onderwijs, schoon water, betaalbare en duurzame energie, eerlijk werk en economische groei, industrie, innovatie en infrastructuur, duurzame steden en gemeenschappen, klimaatactie, leven in het water, leven op het land en partnerschap. Klimaatakkoord Extreme regenbuien en hittegolven, een stijging van de zeespiegel en een aarde die alsmaar droger en droger wordt. Dit zijn allerlei gevolgen van het versterkte broeikaseffect. In 2015 hebben 195 landen, inclusief alle lidstaten van de Europese Unie (EU) en het Europees Parlement, in Parijs het klimaatakkoord aangenomen. Hierin is afgesproken dat de lidstaten van de EU de uitstoot van broeikasgassen naar nul hebben teruggebracht in 2050. Nederland heeft zich aangesloten bij dit akkoord en heeft sinds 2019 een nationale Klimaatwet. Deze wet bevat de volgende doelstellingen: Tegen 2030 moet de uitstoot van broeikasgassen met minstens 55% zijn verminderd ten opzichte van 1990.

In 2050 moet Nederland klimaatneutraal en aardgasvrij zijn. Omgevingswet De Omgevingswet kent drie overkoepelende maatschappelijke doelen: duurzame ontwikkeling, bewoonbaarheid van het land en beschermen en verbeteren van het leefmilieu. Het begrip duurzame ontwikkeling neemt binnen de Omgevingswet een belangrijke plaats in. Hiervoor is in de wet de volgende definitie opgenomen: “Duurzame ontwikkeling is een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige generatie zonder de mogelijkheden voor toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen”.

Pagina 3 van 16

Jaarplan 2026 Programma Duurzaamheid

2. Regionale kaders Akkoord van Groenlo In 2013 hebben de 8 gemeenten (Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Montferland, Oost-Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk) gezamenlijk het Akkoord van Groenlo ondertekend. In dit akkoord zijn afspraken over energiebesparing en grootschalige productie van hernieuwbare energie vastgelegd. In 2023 hebben de gemeenten opnieuw de ambities rondom duurzaamheid vastgesteld. Het Regionaal Uitvoeringsprogramma Energietransitie Achterhoek 2023 (RU23) is de vertaling van de afspraken uit het Akkoord van Groenlo 3.0. De gemeenten hebben afgesproken om als regio Achterhoek zo snel als mogelijk, maar uiterlijk in 2050, energieneutraal te zijn. Regionale energiestrategie Achterhoek (RES) In de RES werken acht gemeenten, provincie Gelderland, Waterschap Rijn en IJssel, Tennet en netbeheerder Liander samen aan de opwek van grootschalige duurzame energie met zon en wind. De RES draagt bij aan de doelen uit het Klimaatakkoord. In 2021 is de RES 1.0 vastgesteld. De uitvoering van de RES valt ook binnen het Akkoord van Groenlo.

3. Lokale kaders Raadsprogramma 2022-2026 In het raadsprogramma 2022-2026 is als het gaat om duurzaamheid en klimaat de volgende ambitie uitgesproken: ‘Samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, regionale en landelijke partners realiseren we de (inter)nationale duurzaamheids- en klimaatdoelstellingen. We geven daarbij zelf het goede voorbeeld en vervullen een innovatieve en realistische rol in de regio op het gebied van energietransitie en klimaatadaptatie. We zijn een gemeente die zorgvuldig omgaat met grondstoffen, reststromen en milieu. We bevorderen circulariteit en versterking van de biodiversiteit’. Uitvoeringsprogramma 2022-2026 De jaarlijkse update van het Jaarplan Duurzaamheid komt voort uit het Uitvoeringsprogramma. Het jaarplan geeft aan wat we doen om aan de opgaven van bijvoorbeeld het verduurzamen van de gebouwde omgeving, duurzame opwek, circulariteit, duurzame mobiliteit, klimaatadaptatie en biodiversiteit te voldoen en wat de planning is voor 2026.

Pagina 4 van 16

Jaarplan 2026 Programma Duurzaamheid

4. Verduurzaming gebouwde omgeving In het Akkoord van Groenlo is afgesproken om zo snel als mogelijk, maar uiterlijk in 2050 energieneutraal te zijn. De Achterhoekse gemeenten werken samen bij de uitvoering. Isoleren is de eerste stap als het gaat om de warmtetransitie. Een ander onderdeel is het verwarmen van de gebouwde omgeving zonder aardgas, met een duurzame bron. We ondersteunen inwoners bij energiebesparing en het verduurzamen van hun huis.

Thema

Doel

Status

Ondersteuning inwoners bij energiebesparing en verduurzamen

-

Uitvoering Nationaal Isolatie Programma (NIP) Met Isolatie Subsidie Achterhoek (ISA) inwoners ondersteunen bij de isolatieopgave. Uitvoering Energieloket Achterhoek

De Isolatie Subsidie Achterhoek (ISA) is opgesteld voor woningeigenaren met slecht geïsoleerde woningen (energielabel D of lager). In 2025 is de ISA herijkt waardoor meer inwoners er gebruik van kunnen maken. In Q3 2025 had Aalten de meeste ISA aanvragen van de regio, zie tabel 4a. De gemeenten werken samen om de opgave (isoleren) en de uitvoering (Energieloket) te coördineren. De verduurzamingsopgave is groot en er wordt regionaal een uitvoerings- en capaciteitsprobleem voorzien. In 2026 wordt een Programmatische Aanpak opgesteld op welke wijze de uitvoering en dienstverlening optimaal gehouden kan worden voor de inwoners van de Achterhoek.

Per jaar 100 huishoudens ondersteunen die minder te besteden hebben met oa Bespaarhulp aan huis (BHH) en de witgoedregeling. Uitvoering Energieloket Achterhoek

Het doel van 100 huishoudens per jaar is nog niet behaald. In 2024 waren het er 91, in Q3 2025 22 huishoudens. Er wordt samengewerkt met het sociaal domein om inwoners beter te bereiken. Nu werkt iedere gemeente anders. Hierdoor konden we van elkaar leren maar dit is in de uitvoering lastig voor het Energieloket. Met een regionale werkgroep wordt bekeken hoe dit beter kan zodat doelgroepen goed bereikt worden. In Q2 2026 wordt er een plan van aanpak energiearmoede opgesteld. De huidige regelingen worden in 2026 voortgezet. In 2023 had Aalten een subsidieregeling voor woningeigenaren met een laag besteedbaar inkomen. Hier wordt in 2026 een vervolg op gegeven.

Opstellen Warmte-/Koudeprogramma en participatietraject. Op welke wijze gaan wijken en dorpen in de gemeente Aalten van het aardgas af. Programma voor 31-12-2026 vaststellen.

Iedere gemeente moet verplicht een programma opstellen hoe zij van het aardgas af wil gaan. De startnotitie Warmte-/Koudeprogramma Aalten is in Q4 2025 opgesteld. In 2026 zal het participatietraject en de verdere uitwerking van het Warmte-/Koudeprogramma worden opgepakt. Aansluitend moeten er wijkuitvoeringsplannen worden opgesteld. Uitdagingen als het gaat om capaciteit, uitvoering en netcongestie spelen overal. Voor de ondersteuning van de regionale werkgroep is in 2025 een regio-coördinator aangenomen. De gemeenten hebben samen onderzoeken gestart zoals de bronnenstrategie (welke warmtebronnen zijn er) en monitoring (Smart twin).

Bij FutureBEEing gaat het om het ontwikkelen van een methode om de verduurzaming van bestaande wijken eenvoudiger te maken en te versnellen. Dinxperlo-Süderwick is hierin een pilotwijk.

In de eerdere wijkaanpak Dinxperlo-Zuidoost is ervaring opgedaan in wijkgericht werken. Met het FutureBEEing project wordt hierop een vervolg gegeven. In Q4 2025 is de Intereg aanvraag ingediend, in 2026 wordt gestart met de uitvoering. Eerst wordt er een participatieproces opgesteld, daarna richt dit project zich op de ontwikkeling van toekomstscenario’s voor de grensoverschrijdende wijk Dinxperlo-Süderwick en een wijkmasterplan. De gemeenten Aalten en Bocholt werken hierin samen met verschillende Duitse en Nederlandse organisaties en de provincie Overijssel.

-

Aanpak energiearmoede

-

-

Warmtetransitie Aardgasvrij in 2050

-

-

FutureBEEing Europees Interegproject

Pagina 5 van 16

-

Jaarplan 2026 Programma Duurzaamheid

Thema

Doel

Status

Akkoord van Groenlo

-

Voortgang doelstelling ‘Energieneutrale Achterhoek’ bewaken en monitoren

In Q1 2026 zal een regionale voortgangsrapportage worden opgesteld. Uit eerdere rapportages kwam naar voren dat de doelen wel duidelijk zijn, de monitoring kon echter beter. Datalab GO ondersteunt de gemeenten op het gebied van datagedreven beleidsvorming. Er wordt nu gebouwd aan een dashboard waardoor duidelijker zichtbaar wordt wat de stand van zaken is als het gaat om de voortgang van het Akkoord van Groenlo.

Natuurvriendelijk isoleren (NVI)

-

Zorg dragen voor beschermde diersoorten. Opstellen Soortenmanagementplan (SMP).

Het compensatieplan alternatieve verblijfplaatsen beschermde vleermuissoorten is goedgekeurd door de provincie. 10 grote vleermuiskasten worden geplaatst bij inwoners en 1 in het bijgebouw van de begraafplaats bij het station. Uitvoering Q4 2025 & Q1 2026. Eind 2026 stopt de huidige NVI-methodiek. Een Soortenmanagementplan dient hier een vervolg op te geven. De gunning is hiervoor al gedaan, met de uitvoering moest echter gewacht worden op de handreiking van de provincie. In 2026 zal het Soortenmanagementplan worden opgesteld. Dit houdt in dat in één keer voor de gemeente ecologisch onderzoek wordt gedaan. Hierdoor is straks individueel ecologisch onderzoek per woning niet meer nodig.

-

Duurzame bedrijven

-

Ondersteunen van bedrijven bij verduurzaming met oa Duurzaam Ondernemerscentrum Achterhoek (DOA)

DOA is het expertisecentrum voor duurzaamheid en energie voor het bedrijfsleven en wordt ondersteunt door de Achterhoekse gemeenten. Volgens Europese richtlijnen moet er een 1-loketsysteem komen voor de gebouwde omgeving. Dus zowel voor particulieren, bedrijven als organisaties. Met een regionale werkgroep wordt in 2026 onderzocht hoe de samenwerking tussen Energieloket Achterhoek en DOA beter vorm kan worden gegeven. Met het project DICE heeft de gemeente in 2024 een energiescan bij Aaltense bedrijven laten doen. Hieruit voortkomend wordt samen met de bedrijven de mogelijkheden verkend voor het opzetten van een Energie-Hub. Bekeken wordt wat de kansen zijn voor een regiodeal aanvraag hiervoor.

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed

-

Duurzaam Meerjarenonderhoudsplan (DMJOP) vaststellen & uitwerken energiescans Verduurzaming gebouwen

In 2025 is bij alle gemeentelijke panden met een stookinstallatie een energiescan uitgevoerd. (De locaties zijn: Gemeentehuis, gemeentekantoor/RABO, Gemeentewerf, Brandweerkazerne Dinxperlo/Aalten, Aladnahal, Sporthal/sportcafé Eurohal, Gymzaal ‘t Grachthuys, Gymlokaal Triangel, 't Spölhuusken, Atlantic jongerencentrum). Hier zijn verbeterscenario’s uitgekomen. Deze worden meegenomen in de presentatie aan de raad over het gemeentelijk vastgoed in december 2025. Daaropvolgend wordt het vastgoedbeleid voorgelegd aan de Raad. In Q2 2026 wordt een prioritering van het onderhoudsprogramma en de verduurzamingsslag van de gebouwen gemaakt. Bekeken moet worden hoe alles op het gebied van uitvoering en kosten haalbaar en betaalbaar is. Hiervoor zal een uitvoeringsagenda worden opgesteld. Bij het reguliere onderhoud wordt standaard gekeken naar verduurzaming en worden energiezuinigere installaties teruggeplaatst. Duurzaamheidsmaatregelen die binnen 5 jaar zijn terugverdiend, zijn al uitgevoerd.

-

Pagina 6 van 16

Jaarplan 2026 Programma Duurzaamheid

4a Overzicht ondersteuning inwoners door Energieloket Achterhoek (aantallen per gemeente) (t/m Q3) (t/m Q3)

Legenda afkortingen EC: Energiecoach TCE: Telefonisch Consult Energie TCF: Telefonisch Consult Financiële regelingen BAG: Bewonersadviesgesprek BAH: Bezoek aan huis energieadviseur BHH: Bezoek(en) Bespaarcoach In 2026 wordt vanuit de regionale werkgroep Energieloket een programmatische aanpak opgesteld waarin wordt aangegeven op welke wijze de uitvoering en dienstverlening optimaal gehouden kan worden voor de inwoners van de Achterhoek. Zodat nog meer inwoners ondersteund en geholpen kunnen worden.

Legenda afkortingen TBW: Toekomstbestendig Wonen Lening SVW/SAAK: Gemeentelijke subsidies voor isoleren/aardgasvrij ready maken ISA: Isolatiesubsidie Achterhoek BHH: Bespaarhulp aan Huis (kleine maatregelen en vervangen witgoed) VHF/PAW: Gemeentelijke wijkgerichte subsidies Laag ink.: Gemeentelijke subsidies voor huishoudens met lagere inkomens Hiernaast kunnen inwoners gebruik maken van de Landelijke investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) en de lening van het Nationaal Warmtefonds.

Pagina 7 van 16

Jaarplan 2026 Programma Duurzaamheid

4b Stand van zaken Nederlandse Klimaatmonitor – Aalten

Pagina 8 van 16

Jaarplan 2026 Programma Duurzaamheid

5. Duurzame opwek In het landelijke klimaatakkoord zijn afspraken vastgelegd om de CO2-emissie in Nederland fors te verlagen. In de RES-regio Achterhoek werken gemeenten, het waterschap, de provincie Gelderland en netbeheerder Liander samen met diverse partijen uit het maatschappelijk middenveld om invulling te geven aan de meer grootschalige duurzame elektriciteitsproductie. Netcongestie zorgt voor uitdagingen als het gaat om uitvoering Akkoord van Groenlo & RES.

Thema

Doel

Status

Regionale Energie Strategie (RES)

RES Achterhoek: behalen bod 1,35 TWh aan opgewekte duurzame energie in 2030 als bijdrage aan het Klimaatakkoord.

Op 1 januari 2025 werd er in totaal 0,581 TWh per jaar aan duurzame energie opgewekt in de Achterhoek. Een aantal gemeenten heeft door de aanleg van grootschalige zonneparken meer duurzame opwek kunnen realiseren. In het najaar van 2025 zal het besluitvormingstraject rondom de RES 2.0 naar verwachting worden afgerond met een verdeling van het gealloceerde deel. Voor de invulling van dit deel wordt met name ingezet op windenergie.

Uitnodigingskader Zon en Wind

Kaders grootschalige opwek duurzame energie herijken.

Aalten is een van de 3 gemeenten in de Achterhoek met windmolens. Door netcongestie kunnen er momenteel geen nieuwe windmolens geplaatst worden en ook zijn de landelijke afstandscriteria voor windmolens nog niet bekend. Hierdoor is de herijking van het uitnodigingskader Zon en Wind uitgesteld. Het uitnodigingskader wordt in Q2 2026 herijkt. Energieopslagsystemen zullen hier ook onderdeel van zijn. Verder wordt er samen met de regio gekeken naar beleid op het gebied van lokaal eigendom en energiegemeenschappen.

Ondersteunen inwoners en bedrijven – Energieloket Achterhoek en DOA

Inwoners en bedrijven ondersteunen om de overstap te maken naar duurzame energie

Het Energieloket Achterhoek adviseert inwoners die op duurzame energie over willen stappen. Ook zijn er subsidies en mogelijkheden om te lenen. Bij het Duurzaam Ondernemerscentrum Achterhoek (DOA) kunnen bedrijven terecht die vragen hebben over verduurzaming. De gemeente is samen met bedrijven aan het onderzoeken of een regiodeal aanvraag voor een EnergieHub in Aalten en Dinxperlo een mogelijkheid is.

Netbewust bouwen – Actieplan netcongestie

Ontwikkelingen netcongestie goed volgen en netbewust bouwen meenemen in de projecten.

In juli 2025 gaf Tennet aan dat er een vertraging is in de uitbreiding van het hoogspanningsnet. Dit zou eerst in 2029 klaar zijn maar wordt naar verwachting later. Hierdoor moeten grootverbruikers van elektriciteit en de grotere producenten van wind- en zonnestroom langer wachten op een aansluiting. In 2025 is een begin gemaakt hoe netbewust bouwen/Actieplan Netcongestie Gelderland meegenomen kan worden in projecten. Dit wordt samen met de regio verder uitgewerkt in 2026. Bij de ontwikkeling van toekomstbestendige bedrijventerreinen en woningbouwlocaties zoals bijvoorbeeld de Singel 1 en 2 wordt bekeken wat de mogelijkheden zijn als het gaat om netbewust bouwen.

Pagina 9 van 16

Jaarplan 2026 Programma Duurzaamheid

5a Stand van zaken Duurzame opwek RES 2025: Grootschalige opwek duurzame energie in 2025 per gemeente: realisatie en harde pijplijn (TWh per jaar)

CBS 2024: Percentage particuliere woningen met geregistreerde zonnepanelen

Pagina 10 van 16

Jaarplan 2026 Programma Duurzaamheid

6. Duurzaam consumeren en produceren – circulariteit Nederland streeft naar een volledig circulaire economie in 2050. Door de wereldwijde vraag naar producten en grondstoffen worden de voorraden grondstoffen kleiner. Dat leidt ertoe dat grondstoffen niet altijd meer te krijgen zijn. Als we circulair gaan werken, zijn er minder grondstoffen nodig omdat ze kunnen worden hergebruikt. Of ze worden vervangen door duurzame biobased grondstoffen. Dat is goed voor economie, klimaat en biodiversiteit.

Thema

Doel

Status

Uitvoeringsagenda Aalten Circulair

-

Evaluatie en update Aalten Circulair

In Q4 2025 wordt er een evaluatie opgesteld. In Q1 2026 gaat deze naar de raad. In 2026 komt er een update van de beleidsnota en de uitvoeringsagenda Aalten Circulair.

Circulaire bouw & openbare ruimte

-

Circulariteit implementeren bij woningbouw en projecten in de openbare ruimte. Actieve kennisdeling vanuit de Cirkelregio en biobased bouwen

Bij werkzaamheden in de openbare ruimte wordt standaard bekeken of materialen hergebruikt kunnen worden. Bijvoorbeeld bij de realisatie van het Prins Clausplein in Dinxperlo zijn materialen hergebruikt op andere plekken in het dorp. Kennisdeling met ondernemers en organisaties vindt plaats via de Cirkelregio Achterhoek. Samen met de regio worden momenteel een actieplan opgesteld als het gaat om Toekomstbestendig bouwen. De handreiking vanuit de provincie wordt hierbij als uitgangspunt genomen. Circulariteit is hierbij een belangrijk onderdeel. Bij projecten als bijv. het Beggelder wordt al met ontwikkelaars bekeken welke mogelijkheden er zijn als het gaat om circulair bouwen. Hierbij worden haalbaarheid en betaalbaarheid meegewogen.

-

Aansluiting bij Platform Achterhoek Food Stimuleren innovatie, duurzaam en gezond eten Tegengaan verspilling

In 2025 is het Achterhoek Food Manifest ondertekend met een gezamenlijke ‘AanjaagAgenda’. Gaat om inzet voor onderscheidend toerisme, versterken foodnetwerk, verbeteren inkoop catering, actie tegen verspilling en bestuurlijke inzet voor bijv. de ‘Gezondste Regio Achterhoek’. Samen met Achterhoek Toerisme is een Foodnetwerkkaart gemaakt met daarop 21 plekken in de gemeente waar je lokaal geproduceerd voedsel kunt kopen. In 2026 zullen activiteiten rond het Achterhoek Food Manifest worden gecontinueerd. Gaat dan om communicatie en het ondersteunen en faciliteren van lokale initiatieven.

Consumptiegoederen

-

Bewustwording inwoners Wasbare luieractie

Door middel van onder andere duurzaamheidspagina’s in de lokale kranten worden inwoners gewezen op de mogelijkheden van bijv. consumptievermindering en lokaal en bewust consumeren. Dit wordt in 2026 gecontinueerd en we zijn reactief op kansen/initiatieven van derden. In Q3 van 2025 waren er 13 aanvragen binnengekomen voor de wasbare luieractie. Per kind bespaart dit zo’n 438 kg afval per jaar. Deze actie wordt in 2026 voortgezet.

Afvalreductie en recycling

-

Verminderen van afval, meer recyclen en hergebruik van grondstoffen

Sinds de invoering van omgekeerd inzamelen in 2017 is de hoeveelheid restafval in Aalten fors gedaald, en ligt de laatste jaren stabiel rond de 45 kg per inwoner (het landelijk gemiddelde is 111 kg restafval per inwoner). Ook het scheidingspercentage in Aalten is hoog: 84% (landelijk 75%). Eind 2025 wordt er een Samenwerkingsovereenkomst Verpakkingen (2025-2030) ondertekend. Doel is de circulariteit van verpakkingsmaterialen te bevorderen en te komen tot zo hoogwaardig mogelijke toepassingen van verpakkingsmaterialen afkomstig uit huishoudelijk afval.

-

Duurzame voedselketen

-

Pagina 11 van 16

Jaarplan 2026 Programma Duurzaamheid

7. Duurzame mobiliteit Verduurzaming in mobiliteit is noodzakelijk vanwege de doelstellingen van het klimaatakkoord. Er moet een transitie komen in ons mobiliteitssysteem. Hiervoor is een verschuiving naar milieuvriendelijke vervoersmiddelen en infrastructuur nodig. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om het faciliteren van voetgangers en fietsers, bereikbaarheid openbaar vervoer en het zorgen voor een goede laadinfrastructuur.

Thema

Doel

Status

Elektrisch rijden Laadvisie 2021-2030

-

Actualisatie laadvisie Goed verloop concessiefase laadpalen Particulier opladen faciliteren

De laadvisie zal Q2 2026 worden behandeld in de raad. Volgens de prognoses dienen we 138 laadpunten te hebben gerealiseerd. We hebben nu 141 laadpunten. In Aalten, Dinxperlo en Bredevoort lopen we in lijn met de prognose van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL). In de kleinere kernen is de realisatie van laadpalen in de praktijk lastiger dan voorzien. Het aantal openbare laadpalen blijft hier iets achter door de beperkte beschikbaarheid van openbare parkeerplaatsen, ondergrondse infrastructuur en kaders concessie netbeheerder. Bij de volgende concessie (vanaf 2026) zullen gemeenten actiever betrokken worden bij de voorbereiding en uitwerking. Bij nieuwbouwlocaties wordt laadinfrastructuur standaard meegenomen. Vanaf Q1 2026 kunnen particulieren gebruik maken van zogenoemde ‘platte kabels’ om de auto bij huis te laden. Momenteel is het conform de APV niet toegestaan om een laadkabel over het trottoir te leggen. Door het toestaan van de platte kabel ontstaat er voor mensen zonder eigen oprit een extra mogelijkheid om te laden.

-

Mobiliteitsbeleid en duurzaamheid

-

Uitvoeren mobiliteitsbeleid met aandacht voor duurzaamheid

Het STOMP-principe (Stimuleren van Stappen, Trappen, Openbaar Vervoer, Mobiliteit als Service en Privéauto) vormt de basis van het mobiliteitsbeleid. Hierbij houden we rekening met het feit dat in een landelijke gemeente veel inwoners afhankelijk zijn van de auto. We zetten in op het bevorderen van duurzame vervoerskeuzes. Stappen en Trappen worden gestimuleerd door het verbeteren van de infrastructuur voor voetgangers en fietsers, met veilige, toegankelijke routes. Daarnaast wordt openbaar vervoer goed verbonden met andere mobiliteitsopties, zoals fietsen en wandelen. Voor de langere afstanden wordt gewerkt aan een flexibel, regionaal mobiliteitssysteem, in samenwerking met de provincie, om efficiënte verbindingen naar belangrijke vervoersknooppunten te bieden. We werken aan een toekomstbestendig mobiliteitssysteem met aandacht voor laadinfra voor elektrische voertuigen. Het STOMP-principe zorgt voor duurzame, veilige en toegankelijke mobiliteit. In Q4 2025 wordt de mobiliteitsvisie in de raad behandeld. In 2026 zal de uitvoering verder worden opgepakt.

Openbaar vervoer

-

Verbeteren bereikbaarheid

De provincie Gelderland heeft de concessie opnieuw gegund aan Arriva. Er komt een extra buslijn Aalten-Groenlo waardoor de reistijd richting Enschede aanzienlijk wordt verkort. In verband met de verlengde bussen die op deze lijn gaan rijden, is het noodzakelijk de stationsomgeving in Aalten aan te passen. De gemeente zal zorgen voor de benodigde aanpassingen met financiële steun van de provincie. In 2026 kan deze nieuwe buslijn gaan rijden. In het buitengebied worden vanaf 2026 de reserveer RRReis busjes aangeboden. Deze rijden wanneer iemand belt. Hiervoor worden nieuwe opstapplaatsen gerealiseerd in IJzerlo, Lintelo, de Haart en Schepersveld.

Pagina 12 van 16

Jaarplan 2026 Programma Duurzaamheid

8. Klimaatadaptatie De gevolgen van klimaatverandering komen sneller en zijn heviger dan gedacht. Daarom is het belangrijk om ons aan te passen aan het veranderende klimaat zoals beschreven in de Nationale en de regionale klimaatadaptatiestrategie. Ook onze gemeente krijgt echter steeds vaker te maken met extreme neerslag, hitte en droogte. Om grote risico’s en klimaatschade te voorkomen werkt de gemeente op verschillende manieren aan klimaatadaptatie.

Thema

Doel

Status

Afkoppelen hemelwater

-

Uitvoering en voorlichting aan inwoners

Naast het standaard afkoppelen van hemelwater bij projecten wordt de mogelijkheid bekeken voor het inzetten van afkoppelcoaches. Eventueel in combinatie met tips voor het vergroenen van tuinen. In Q1 2026 wordt dit uitgewerkt.

Koelteplekken

-

Realisatie van nieuwe koelteplekken

Er is er een koelteplek gerealiseerd op de St. Jozefschool. Nieuwe koelteplek op het Manschotplein wordt in samenspraak met buurt en een school ontwikkeld. Bij de ontwikkeling van nieuwe koelteplekken wordt aansluiting gezocht met het project ‘Beweegvriendelijke Omgeving’.

Klimaatadaptatiestrategie

-

Bij woningbouw-projecten en omgevingsplannen klimaatadaptatie meenemen.

Klimaatadaptatie wordt standaard meegenomen bij projecten. Zorgen voor zo min mogelijk verstening, wateropvangmogelijheden en zo veel mogelijk groen. In ‘t Beggelder wordt bijvoorbeeld met name gebouwd op de wat hogere delen. Bij de Slingeplas was de planvorming eerst lastig vanwege een retentiegebied, in overleg met het Waterschap wordt het retentiegebied verlegt en de retentiecapaciteit gecompenseerd. In 2026 verder met de uitvoering.

Aanpak droogte

-

Regionale samenwerking om droogte aan te pakken.

Aalten faciliteert het sleutelproject structuurverbetering landbouw en drinkwater samen met LTO, Vitens, WRIJ, Regio Achterhoek en provincie. Pre-verkenning is gedaan in 2025, het project loopt tot 2030. Met het waterschap worden de mogelijkheden verkent om meer water vast te houden.

Samenwerking Water Achterhoek+

-

Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) & Water en Riolering Uitvoering project Water en Bodem Sturend

Gemeente sluit aan bij overleggen en kennisdeling. Bekijken mogelijkheden benutten subsidies tbv klimaat en water. De signaleringskaart Water en Bodem Sturend Achterhoek+ (WBS A+), inclusief voorbeeldmaatregelen en handleiding bij de afweging over locatiekeuze en inrichting van nieuwe stedelijke ontwikkelingen was in de zomer 2025 gereed. Het instrument is ontwikkeld en getoetst in drie pilotgemeenten; Aalten, Bronckhorst en Zutphen. De vervolgstap is om het instrument in de praktijk toe te passen bij alle gemeenten. Momenteel wordt deze middels een roadshow verspreid naar de niet pilotgemeenten in de regio. In 2026 zal Water en Bodem sturend geborgd moeten worden in de organisatie. In 2026 vindt ook de nieuwe ronde stresstesten plaats.

Tegelwip- en steenbreekacties Subsidieregeling voor klimaatmaatregelen.

In 2025 waren er succesvolle inleveracties van tegels bij de gemeentewerf en het Manschotplein waarbij inwoners een plantje kregen in ruil voor een tegel. Samen met inwoners en bijvoorbeeld het centrumplan Dinxperlo zijn er in totaal 29606 tegels gewipt. Deze acties worden in 2026 voortgezet. Daarnaast kunnen inwoners, ondernemers en organisaties in Q1 2026 gebruik gaan maken van een subsidieregeling voor klimaatmaatregelen zoals afkoppelen, ontstenen en bijv. een groen dak.

-

Bewustwordings- en stimuleringsacties

Pagina 13 van 16

-

Jaarplan 2026 Programma Duurzaamheid

9. Biodiversiteit Het versterken van de biodiversiteit is van belang voor het voortbestaan van planten en dieren. Het zorgt echter ook voor een gezond woon- en werkklimaat en een toeristisch aantrekkelijke gemeente. De gemeente Aalten is zich daarvan bewust en werkt aan het herstel van de biodiversiteit met verschillende projecten.

Thema

Doel

Status

Biodiversiteitsplan

-

Uitvoeringsagenda biodiversiteitsplan

In 2023 is het biodiversiteitsplan vastgesteld. Dit wordt in Q4 2025 geëvalueerd. Bij alle projecten in de openbare ruimte wordt biodiversiteit standaard meegenomen. Het versterken van de biodiversiteit in de bermen (zie hieronder) is één van de acties uit de uitvoeringsagenda. Verder werkt de gemeente samen met Oost-Gelre, Waterschap en ROVA bij de Heidedijk/Schaarsdijk aan het project GABA. Beheer wordt hier afgestemd op elkaar en landeigenaren worden uitgenodigd om mee te doen. Maaibeleid en beheer van beplanting worden op elkaar aangepast om de biodiversiteit te versterken. In 2026 zal hiervan de uitvoering plaats vinden. Dit najaar wordt gestart met een invasieve exotenplan. In Q2 en Q3 2026 wordt hiervoor veldwerk gedaan. In Q4 2026 wordt het plan opgeleverd.

Ecologisch bermbeheer

-

Versterken biodiversiteit in bermen

De gemeente Aalten maakte de laatste jaren gebruik van maai-zuigen bij het bermbeheer. Dat was qua ecologisch bermbeheer al een aanzienlijke verbetering ten opzichte van het klepelen wat voorheen het gebruik was. Het ecologisch bermbeheer wordt echter verder verfijnd. Er gaat nu direct naar de berm gekeken worden wat nodig is. Hiervoor heeft een adviesbureau per berm in kaart gebracht wat er nu staat, en hoe het beheer ecologisch gezien verbeterd kan worden. Een berm met overwegend brandnetels wordt bijv. vaker gemaaid dan een berm waar bijzondere soorten zoals orchideeën staan. In 2025 is dit beheer aanbesteed en gegund aan een aannemer. In Q4 2025 wordt een start gemaakt, maar pas in 2026 zal de verfijning van het ecologisch bermbeheer echt tot uitvoering komen. Het resultaat wordt gemonitord. Doel is uiteindelijk een toename van de ecologische waarde van de bermen, met mogelijk als toekomstig nevendoel dat er minder vaak gemaaid hoeft te worden.

Uitvoering bomenplan

-

Meer bomen planten in de gemeente.

Sinds 1 januari 2024 zijn er 350 bomen geplant. In het najaar van 2025 worden er nog ca. 400 geplant, 27 hiervan worden samen geplant met leerlingen van IKC Triangel tijdens boomfeestdag. Op gemeentelijke gronden blijft het lastig om extra bomen te plaatsen vanwege bijvoorbeeld aangrenzende grondeigenaren of leidingen onder de grond. Samen met de Vereniging voor Nederlandse Cultuurlandschappen wordt bekeken hoe ook grondeigenaren zelf geënthousiasmeerd kunnen worden om bomen te planten. Dit is mede afhankelijk van subsidie provincie. Daarnaast wordt in 2026 de opzet van de Geboorteboom verder uitgewerkt. Na besluitvorming zal in Q4 2026 worden gestart met de uitgifte van bomen.

Kapverordening & herplant

-

Herzien beoordeling kapvergunningen

Eind 2025 wordt de herziene kapverordening voorgelegd ter besluitvorming. Er moeten per gekapte boom twee bomen worden herplant. En het verlenen van een vergunning kan nu ook geweigerd worden vanuit de reden van hittestress voorkomen. Verder worden alle bomen binnen de bebouwde kom (vanaf 0,30 meter stamomvang op 1,30 meter hoogte) weer vergunningsplichtig.

Natuur- & Milieu educatie

-

Kennisdeling op basisscholen

Staring Educatie geeft ook in het schooljaar 2025/2026 Natuur- & Milieueducatie op de basisscholen in de gemeente Aalten.

Pagina 14 van 16

Jaarplan 2026 Programma Duurzaamheid

10.

Duurzame gemeente en communicatie

Duurzame doelen bereik je alleen door samenwerking en door een integrale aanpak. Samen met inwoners, bedrijven, organisaties en ook binnen de eigen organisatie. Daarbij is een goede communicatie van belang, met behulp van mooie voorbeelden inspireren en laten zien wat er mogelijk is.

Thema

Doel

Status

Bestemmingsplannen, omgevingsplannen en bouwplannen toetsen op duurzaam beleid

-

Bij ieder plan eisen/kansen op het gebied van duurzaamheid (netbewust bouwen, circulariteit, energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit) meewegen.

Bij ieder plan wordt duurzaamheid meegenomen. Op dit moment ontbreken er echter op veel punten nog duidelijke kaders. De provincie heeft de handreiking Toekomstbestendig bouwen opgesteld. Samen met de regio Achterhoek wordt bekeken of er een actieplan ‘Toekomstbestendig bouwen’ kan worden opgesteld met concrete doelen, een uitvoeringsplan en een heldere systematiek voor monitoring en bijsturing. De gemeente Aalten sluit hierbij aan. Het woningbouwproject Singel 1 en 2 is als pilot aangemerkt om verschillende beleidsdoelen te kunnen realiseren en daarbij te onderzoeken wat mogelijk is. Het gaat daarbij o.a. om netbewust bouwen, maar ook circulair, biobased materiaalgebruik, klimaatadaptief en het versterken van biodiversiteit zijn ambities. De gemeente is eigenaar van het perceel en heeft daarmee de mogelijkheid om te onderzoeken welke ambities tot op welk niveau haalbaar en betaalbaar zijn.

Gemeentelijke organisatie verduurzamen

-

Het goede duurzame voorbeeld geven als gemeentelijke organisatie.

Per 1 januari 2026 wordt de nieuwe duurzame reiskostenregeling voor het personeel ingevoerd. Met deze regeling wordt beoogd een bijdrage te leveren aan de beperking van de CO2-uitstoot. De regeling zet sterk in op stimulering van het gebruik van de fiets voor het woon-werkverkeer voor de medewerkers die op een befietsbare afstand wonen. Voor medewerkers die verder weg wonen stimuleert de regeling het gebruik van een elektrische of hybride auto voor het woonwerkverkeer en het openbaar vervoer.

Global Goals, SDG’s

-

Met hulp van de SDG’s integraler werken in de gemeente en aandacht geven aan deze doelen.

Bij ieder raadsvoorstel wordt aangegeven welke SDG’s van toepassing zijn. Er is door een gemeentelijke werkgroep een handreiking opgesteld waarin aangegeven wordt op welke wijze de SDG’s in 2026 verder geïntegreerd kunnen worden binnen de gemeentelijke organisatie.

Communicatie duurzaamheid en SDG’s

-

Inwoners inspireren en motiveren om duurzame stappen te zetten

In 2025 zijn er duurzaamheidspagina’s geplaatst in de lokale kranten. Ook op de sociale media is er aandacht besteed aan duurzaamheid. Daarnaast is duurzaamheid met een informatiestand onder de aandacht gebracht bij bijvoorbeeld activiteiten als de opening van het vernieuwde Prins Clausplein in Dinxperlo en het Mooie Toekomstfestival in Aalten. In 2026 gaan we hiermee door. In Q1 2026 wordt een communicatieplan duurzaamheid opgesteld.

Pagina 15 van 16

Jaarplan 2026 Programma Duurzaamheid

10a Gemeentelijke duurzaamheidsindex – Score Aalten Onderstaande scores komen van de Gemeentelijke Duurzaamheidsindex 2025. De gemiddelde score van Nederland is 6,3. In de Achterhoek scoren Aalten en Bronckhorst een 6,8, Winterswijk 6,4. Oost Gelre 6,7, Berkelland 6,7, Doetinchem 6,2, Oude IJsselstreek 6,2 en Montferland 6,4. Bij een paar punten scoren we wat lager dan het landelijk gemiddelde. ‘Water’ wordt gemeten aan de hand van de kwaliteit van zwemwater en de biologische kwaliteit van het oppervlaktewater. ‘Energiebesparing woningen’ scoort lager en bij ‘Vervoerswijze’ gaat het oa om het gemiddeld particulier autobezit per huishouden. Dit zal in een plattelandsgemeente wat hoger zijn. Meer achtergrondinformatie is te vinden op: www.gdindex.nl

Pagina 16 van 16