Document · PDF

54. Raadsmededeling 191-2024 Onderzoek herijking Centrumplan Aalten

Gemeenteraad 28 januari 2025, gemeente AaltenBij agendapunt: Mededelingen van de voorzitter en advies van de agendacommissie over de ingekomen stukken18.638 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Raadsmededeling openbaar Nummer Datum B&W datum Beh. Ambtenaar Portefeuillehouder Onderwerp

: : : : : :

191-2024 10 december 2024 10 december 2024 E.E. Koenders T.M.M. Kok Onderzoek herijking Centrumplan Aalten

Aanleiding: In het uitvoeringsprogramma 2022-2026 is onder actiepunt 4G opgenomen de mogelijke herijking van het centrumplan Aalten indien de noodzaak/wenselijkheid wordt aangetoond. Via deze raadsmededeling informeren wij u over het onderzoek dat wij hebben verricht, onze conclusies en vervolgstappen.

Inhoud mededeling: Wij hebben aan dhr. H. Wennekes, als extern kwartiermaker, opdracht gegeven om gedurende de eerste helft van 2024 onder stakeholders op te halen wat er speelt, wat er goed gaat, welke knelpunten er zijn, waar de urgentie ligt en aan welke mogelijke oplossingen wordt gedacht. Daarnaast is binnen diverse gemeentelijke vakdisciplines input vergaard en is het Koopstromenonderzoek (KSO) 2023 als bron gehanteerd. Het resultaat met daaraan verbonden conclusies en een advies voor het vervolg is de rapportage “Onderzoek herijking Centrumplan Aalten 2024” weergegeven. Wij hebben besloten de conclusies en adviezen uit voornoemde rapportage, die wij u hierbij ter kennisname aanbieden, over te nemen. Kort samengevat: 1. Er is geen noodzaak voor een algehele herziening van het Centrumplan Aalten De basis is goed; de inspanningen vanuit het Centrumplan en nadien de gebiedsgerichte aanpak hebben hun vruchten afgeworpen. Dit zien we terug in de resultaten van het Koopstromenonderzoek 2023, de input vanuit stakeholders en de afname in de totale leegstand. Aandacht voor mogelijke herontwikkelingen/locaties blijft noodzakelijk maar past binnen de huidige beleidsuitgangspunten en kan op pand/locatieniveau worden opgepakt.

Het is niet wenselijk tot een verdere verkleining van het huidige kernwinkelgebied te komen, maar de aandacht te richten op kwalitatieve (her)ontwikkeling van leegstaande (winkel)panden en te blijven focussen op functiemix. We organiseren met de inzet van H. Wennekes de benadering van pandeigenaren, makelaars en potentieel ondernemers om eventuele splitsing van grotere vloeroppervlaktes te bevorderen en ondernemerschap aan te jagen. 2. Een eventuele herijking van het parkeeronderzoek en toevoeging van groen is wenselijk Er is breed draagvlak voor het tegengaan van hittestress door/en het verder vergroenen, indien mogelijk gekoppeld met waterinfiltratie, van het centrum. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan klimaatadaptatie, biodiversiteit en de verblijfskwaliteit. De huidige inrichting (bestrating) blijft vooralsnog een gegeven, waardoor er beperkingen zijn ten opzichte van ondergrondse aanpassingen. Wel heeft een eerste studie aangetoond dat er mogelijkheden tot vergroening anders dan door bomen zijn. Daarnaast is het wenselijk om de verhouding tussen lang- en kort parkeren opnieuw te bezien en indien nodig voorstellen voor aanpassing van het parkeerregime

Pagina 1 van 2

in het centrum te doen. Hier liggen koppelkansen, waardoor we dit volgordelijk willen doen: eerst het parkeeronderzoek, daarna een groeninrichtingsplan. 3. Er is blijvende aandacht nodig voor toekomstbestendig ondernemerschap Hoewel hier hoofdzakelijk een verantwoordelijkheid ligt voor ondernemers zelf, gaan/blijven we in gesprek met SAP en NOVA om te bezien op welke wijze aandacht besteed kan worden aan toekomstig ondernemerschap, versterking van de onderlinge samenwerking en onderhoud van de Hoge Nood app. Wij hebben de onderzoeksrapportage in concept besproken met vertegenwoordigers namens SAP en NOVA. De besturen van SAP en NOVA hebben laten weten zich te kunnen vinden in de onderzoekersrapportage en de conclusies en de voorgestelde maatregelen te onderschrijven. De kosten voor een parkeeronderzoek en groeninrichtingsplan zijn geraamd op resp. € 15.000 en € 35.000; totaal incidenteel € 50.000. Dit bedrag is in het kader van nieuw beleid in de begroting 2025 opgenomen. De eenmalige inzet van dhr. Wennekes om in samenwerking met NOVA/SAP de pandeigenaren, makelaars en potentieel ondernemers te benaderen is beperkt en wordt uit bestaande middelen gefinancierd. De uitvoering van het parkeeronderzoek en groenrichtingsplan worden in 2025 ter hand genomen. Pas na uitvoering daarvan kunnen voorstellen voor de daadwerkelijke uitvoering worden gedaan, en kosten worden geraamd.

Voor de uitvoeringsplannen en beheer- en onderhoudskosten zal te zijner tijd een nieuw begrotingsvoorstel aan uw raad worden gedaan. De benadering van pandeigenaren, makelaars en potentieel ondernemers wordt in het 1e kwartaal van 2025 opgepakt.

De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd: 1. Onderzoek herijking Centrumplan Aalten 2024 2. Terugblik centrumplan en plan van aanpak 3. Eindrapportage H. Wennekes 4. Factsheet KSO 2023 Kern Aalten 5. Factsheet KSO 2023 Centrum Aalten 6. Adviesdocument vergroening centrum

Pagina 2 van 2

Onderzoek herijking Centrumplan Aalten 2024 4 december 2024

Inleiding In het uitvoeringsprogramma 2022-2026 is onder actiepunt 4G opgenomen de mogelijke herijking van het centrumplan Aalten indien de noodzaak/wenselijkheid wordt aangetoond. Het college van B&W heeft besloten gedurende de eerste helft van 2024 op te halen wat er speelt, wat er goed gaat, welke knelpunten er zijn, waar de urgentie ligt en aan welke mogelijke oplossingen wordt gedacht. Deze rapportage vormt een weergave van de verzamelde input om te komen tot vaststelling van de noodzaak/wenselijkheid van herijking van het centrumplan Aalten en een advies voor het vervolg.

Uit collegebesluit inzake werkwijze: Het centrumplan Aalten dateert uit 2009. In de periode 2017/2020 en volgende jaren is het project Vitaal Centrum Aalten middels een gebiedsgerichte aanpak uitgevoerd. De St. Aalten Promotie heeft veel werk verricht m.b.t. het organiseren en uitvoeren van activiteiten en evenementen voor het centrum. Daarnaast heeft de voorzitter van SAP gedurende de periode van de gebiedsgerichte aanpak een opdracht als 'centrumcontact' uitgevoerd en fungeert in praktijk nog altijd als zodanig, zij het onbezoldigd. Veel gaat goed, maar er zijn ook zorgen, bijvoorbeeld over leegstand. We willen niet afwachten en achteroverleunen, maar onderzoeken welke wensen en mogelijkheden er voor de toekomst zijn. Door dit actief op te gaan halen vanuit ondernemers, gebruikers en andere belanghebbenden, kunnen we in de tweede helft van 2024 samen bepalen welke vervolgstappen al dan niet nodig zijn.

KSO 2023 Eind 2023 is een Koopstromenonderzoek Oost-Nederland (KSO) uitgevoerd. Het KSO geeft informatie over consumentengedrag in de detailhandel. Onderzocht zijn de binding (aandeel bestedingen in eigen gemeente/kern), afvloeiing (aandeel daarbuiten, ook online) en toevloeiing (bezoekers, zowel verblijfstoeristen als dagbezoek). Het onderzoek spitste zich toe op drie sectoren: dagelijks (levensmiddelen/persoonlijke verzorging), recreatief (mode & luxe/vrije tijd) en doelgericht (in en om het huis). Algemene conclusie van het onderzoek luidt dat ondanks dat het winkelaanbod onder druk staat de leegstand daalde, in Oost-Nederland sneller dan gemiddeld in Nederland. Transformatie- en concentratiebeleid hebben dus een duidelijk effect gehad. Enkele conclusies uit het onderzoek: • Investeringen in verblijven, vergroenen en goede functiemix zijn succesvol. • Gemak, efficiëncy en doelgericht winkelen of horecabezoek blijft belangrijk. Dit staat soms wel op gespannen voet met transitie van winkelgebieden en hangt samen met mobiliteit en duurzaamheid. Het gaat niet langer uitsluitend over detailhandel. Centrum Aalten: afname leegstand Het totaal aantal verkooppunten (vkp) is in centrum Aalten ten opzichte van 2019 licht gedaald (107 vs 114), het aantal m² is daarentegen nagenoeg gelijk gebleven.

Dit komt hoofdzakelijk door een stijging van het aantal m² in de sector dagelijks (3.300 vs 2.500) versus een daling in de sector doelgericht

((1.900 vs 2.600). De leegstand bedraagt in 2023 2.000 m² (ter vergelijking: in 2019 was dit 2.300, in 2015 zelfs 3.300). Uit het factsheet voor de kern Aalten blijkt overigens een aanzienlijker daling in leegstand, waaruit we kunnen opmaken dat met name leegstand detailhandel buiten het centrumgebied is heringevuld cq getransformeerd. De omzet in detailhandel en horeca bedroeg in het centrum in 2023 € 36,7 mln (vs. € 102 in de kern Aalten); de werkgelegenheid in detailhandel en horeca maakte in 2022 36% uit van de totale werkgelegenheid in het centrum (vs. 13% in de kern Aalten). De herkomst van de omzet is in alle categorieën gestegen en hiermee ook de koopkrachtbinding. Opmerkingen respondenten Naast de vaste enquêtevragen werd respondenten gevraagd welke tips/aanbevelingen men aan de gemeente zou willen meegeven. Door ca.

227 respondenten zijn ten aanzien van het centrum/kernwinkelgebied van Aalten de volgende opmerkingen gemaakt: • Meer winkels/diverser aanbod (40x); toevoegen Lidl (8x) • Autoluw/vrij centrum (38x) • Invulling leegstand/lagere huur/herbestemming (35x) • Meer groen/sfeer (20x) • Betere (auto)bereikbaarheid en parkeren (15x) • Betere bereikbaarheid/veiligheid minder-validen (stoepjes/obstakels) (14x) • Betere fietsenstalling (13x) • Compacter maken (10x) • Opknappen verpauperde panden (6x) • Openbaar/invaliden toilet (5x) Overige opmerkingen, telkens één of enkele malen gemaakt: meer promotie, nu al erg breed aanbod/het is prima zoals het is, behoud historische waarde/aantrekkelijkheid, beter OV, schoner/beter onderhoud, goedkopere prijzen, meer bankjes/rustplekken, nakomen geluidsnormen, meer prullenbakken, meer service. Input belanghebbenden Ten behoeve van het ophalen van input van eigenaren, gebruikers en andere belanghebben in het centrum is dhr. H. Wennekes gedurende 2024 voor 1 dag per week aangetrokken. Uitgangspunt van de inventarisatie was concentratie op het centrum/kernwinkelgebied; dus niet de aanloopgebieden Hogestraat, Dijkstraat, Kattenberg. Deze drie gebieden zijn namelijk als gebiedsopgave opgepakt en eventuele ontwikkelingen worden gemonitord/opgevolgd zodra zich hier kansen voordoen.

Gestart is met gesprekken met SAP en NOVA, waarmee in dit traject nauw wordt opgetrokken. Daarnaast is gesproken met o.a. pandeigenaren en gebruikers, een vertegenwoordiging van de warenmarkt, KHN, enkele makelaars, etc. Geïnventariseerd is o.a. hoe men aankijkt tegen het centrum wat betreft aantrekkelijkheid van het verblijfsgebied, afbakening van het kernwinkelgebied, mogelijkheden voor herinvulling en functiemix, en rol van de ondernemers. Ook zijn door middel van een enquête onder een groep centrumondernemers hun reacties op de in het KSO gemaakte opmerkingen (zie hierboven) gepeild. In augustus 2024 heeft dhr. Wennekes zijn rapportage van bevindingen opgeleverd. De belangrijkste conclusies/aanbevelingen hierin zijn: • • •

Er is brede waardering voor de aantrekkelijkheid van het verblijfsgebied en de mate van reuring en gezelligheid. Diverse aanwezige waarden, zoals de Oude Helenakerk, de gängeskes en de Markt en evenementen dragen hieraan bij. Men ziet kansen voor verdere vergroening vanuit het besef dat klanten/gasten zich niet graag begeven in een heet centrum. Ondanks dat de totale leegstand is afgenomen, is er zorg om leegstand van met name grotere panden in het kernwinkelgebied, vergrijzing van het ondernemersbestand en gebrek aan starters in kwalitatief goed aanbod. Kansen zijn er voor verkleining van winkelvloeroppervlaktes ten behoeve van kleiner hoogstaand aanbod en/of voor starters om hiermee het “Verhaal van Aalten” te versterken. Dit verhaal heeft betrekking op het

• • • • •

onderscheidend vermogen van de kern Aalten, waarbij meer kans wordt gezien in toevoeging van kleinere winkels met goed kwalitatief aanbod versus grote ketens. Er is breed draagvlak voor het kort parkeren d.m.v. de blauwe zone. Men ervaart echter ook een tekort aan lang-parkeerplaatsen. Daarnaast behoeft het parkeren van fietsen aandacht. De ‘Hoge Nood app’ werkt op zich prima, echter deze wordt niet goed up-to-date gehouden. Hier ligt een gezamenlijke verantwoordelijkheid. De warenmarkt functioneert goed; centrumondernemers zien liever toch meer verbinding. Eerdere proeven hebben echter uitgewezen dat een verplaatsing naar de Markt geen optie is. Er is geen reden gezien om dit te heroverwegen. Samenwerking/verbinding tussen ondernemers is op sommige terreinen goed maar communicatie tussen ondernemers onderling behoeft blijvende aandacht. Het ondernemerschap zelf vergt continue doorontwikkeling en aandacht voor toekomstbestendig ondernemerschap.

Inventarisatie gemeente intern Er heeft ook een ambtelijke sessie en individuele gesprekken plaatsgevonden met diverse (beleids)disciplines. Hierin is positief benoemd de aantrekkelijkheid van het huidige verblijfsgebied waaronder de Markt, de wijze waarop de gängeskes toeristisch worden gepromoot, de herontwikkelingen die inmiddels zijn gerealiseerd (AH/De Hoven, Hogestraat/ omgeving Aldi/bibliotheek); herinrichting toegangswegen en het gebied rond de Slinge; de verbinding tussen warenmarkt en centrum; de vele oude en nieuwe evenementen; de toeristische promotie. Een aantal herontwikkelingslocaties komt nog niet of onvoldoende van de grond (bijv. Kattenberg) maar daarbij houden we vinger aan de pols. Een totale herinrichting van het centrum is gezien het feit dat de herinrichting dateert uit 2012-2015 nu niet aan de orde. Dit brengt enerzijds beperkingen met zich mee (huidige inrichting en ondergrondse infrastructuur is een gegeven), anderzijds is er veel draagvlak om bovengronds in ieder geval slimme combinaties te zoeken. Enkele aandachtspunten die in een eventueel nieuw plan/project aan de orde zouden moeten komen: • Vastgoed/leegstand: vraag is of we het kernwinkelgebied verder compact maken moeten maken of nog meer moeten inzetten op functiemenging. We zien dat bijv.

de Hogestraat, die in de centrumvisie is aangemerkt als aanloopstraat, verandert van kleur als gevolg van ontwikkelingen in de markt. • De gemeente heeft geen invloed op het soort winkels dat zich vestigt, behoudens supermarkten. In een distributieplanologisch onderzoek is aangetoond dat er geen ruimte is voor méér supermarkten. Ten aanzien van een aantal ‘verpauperde’ panden staat ons slechts het instrument excessenregeling ter beschikking. Wij zijn in gesprek voor wat betreft een aantal locaties. • Tegengaan hittestress door meer vergroening, eventueel gecombineerd met waterinfiltratie. • Toegankelijkheid: ruimte voor fietser, wandelaar & minder valide; toegankelijkheid winkels; lang parkeren; (openbare) toiletvoorziening. • Toerisme/citymarketing: verbinden toeristische trekpleisters (project ‘verbinden toeristische trekpleisters’ is inmiddels gestart); toegankelijker en herkenbaarder gängeskes; samenwerking toerisme, citymarketing (SAP) en gemeentemarketing bevorderen en waar mogelijk elkaar versterken. • Ondernemerskracht; ondernemers ook meer in eigen verantwoordelijkheid zetten. • Mobiliteit: het parkeeronderzoek zou herzien moeten worden, mede naar aanleiding van uitkomsten onderzoek naar snelle fietsverbinding. Hier kunnen mogelijk slimme combinaties met vergroening worden gemaakt.

Relatie Omgevingsvisie De gemeente is gestart met het proces om te komen tot een omgevingsvisie. Het “Onderzoek herijking Centrumplan Aalten 2024” wordt als bouwsteen in het proces om te komen tot een omgevingsvisie meegenomen en is hiermee de beleidslijn voor de nabije toekomst. Het is zeer wel mogelijk dat in het kader van de Omgevingsvisie voor de langere termijn aanvullende of zelfs andere keuzes worden gemaakt.

Pilot Kansen voor vergroening in het centrum Gedurende de eerste helft van 2024 heeft een student zich in het kader van haar afstudeeropdracht (Land- en watermanagement) voor de gemeente beziggehouden met kansen voor vergroening. Daarbij is als pilotgebied het centrum van Aalten onderzocht. Gezien de signalen die al opgehaald zijn bij zowel ondernemers, evenementorganisaties en inwonenden (via KSO) lijkt er veel draagvlak voor meer groen in het centrum te zijn. Argumenten hiervoor zijn: • Verminderen hittestress, bijgevolg het verbeteren van leefbaarheid/bevorderen gezondheid. • verbeteren biodiversiteit. • creëren aantrekkelijker centrum/huiskamer -> verlengen verblijfsduur (en dus meer bestedingen). • waardering voor de wijze waarop al meer/ander groen is toegepast in centrum en bijv. Admiraal de Ruyterstraat. Tijdens een bijeenkomst met een aantal centrumondernemers en vertegenwoordigers namens SAP zijn 7 mogelijkheden voor vergroening besproken: bomen, groene gevels/geveltuintjes, vaste planten/groenvoorzieningen, groene daken, waterdoorlatende verharding, droogtebestendige beplanting, groene boomspiegels. Conclusie tijdens de bijeenkomst was dat meest kansrijke opties zijn groene boomspiegels, al dan niet gecombineerd met groenvoorzieningen, en gevelgroen en tuintjes. Nadien is in klein comité (gemeente, SAP, dhr.

Lageschaar) ter plaatse de daadwerkelijke mogelijkheid tot toepassing besproken. Hier kwam uit dat boomspiegels/groenvoorzieningen op een aantal locaties een optie kan zijn, maar op andere locaties ook weer niet vanwege de verkeersveiligheid. Geveltuintjes en eventueel nog meer gevelbegroeiing werd zeer kansrijk ingeschat. Ook de mogelijkheid van toevoeging van nog een aantal pergola’s (als bij de Hema) werd geopperd. Dit zou in een maatwerkplan uitgewerkt kunnen worden. Naar aanleiding van vorenstaande kunnen we de volgende conclusies trekken: •

De basis is goed. Onze gezamenlijke inspanningen van de afgelopen 15 jaar hebben hun vruchten afgeworpen. Dit zien we terug in de resultaten van het KSO, de input vanuit ondernemers, eigenaren en gebruikers en de afname in de totale leegstand. Hoewel er altijd ruimte voor verbetering is kunnen we met de uitgangspunten vanuit het centrumplan en de gebiedsopgaven vooruit en biedt dit ruimte voor een locatiegerichte aanpak.

•

Er is geen grootschalige herinrichting aan de orde danwel noodzaak daartoe. Dit brengt enkele beperkingen met zich mee ten aanzien van wel gewenste aanpassingen wat betreft vergroening en klimaatadaptatie. Zo is er geen mogelijkheid om op grote schaal nieuwe bomen toe te voegen. Ten aanzien van waterdoorlatende verharding wordt geadviseerd dit bij toekomstige reconstructie(s) waar nodig en mogelijk uitgangspunt te laten zijn.

•

Er is breed draagvlak voor het tegengaan van hittestress door het verder vergroenen van het centrum. Er is al een (afstudeer)onderzoek met aanbevelingen gedaan. Aanbevolen wordt een concreet inrichtingsplan te laten opstellen voor geveltuintjes (gecombineerd met afkoppeling regenwater) en aanvullend gevelgroen, vergroening boomspiegels (indien mogelijk gecombineerd met groter groenvlak met zitmeubilair), toepassing aanvullende pergola’s.

•

Het is vooralsnog niet wenselijk om het kernwinkelgebied verder in te perken. Wel is blijvend aandacht nodig voor de kwalitatieve (her)ontwikkeling van leegstaande (winkel)panden. In sommige gevallen zal splitsing van een groot vloeroppervlak in kleinere eenheden uitkomst kunnen bieden. Daarnaast moeten we blijven focussen op functiemix vanuit het besef dat naast detailhandel ook andere functies bijdragen aan het genereren van meer traffic in het centrum. Het omgevingsplan biedt hiervoor voldoende aanknopingspunten. Voor het herbestemmen van detailhandel buiten het huidige kernwinkelgebied is woningbouw nog altijd een optie. Pandeigenaren met plannen hiertoe kunnen altijd in overleg met de gemeente treden over de mogelijkheden. De aanpak van een aantal ‘verpauperde’ locaties heeft onze aandacht, echter staan ons weinig instrumenten ter beschikking.

•

Het is wenselijk om een actualisatie van het parkeeronderzoek uit 2019 uit te voeren. Voorgesteld wordt dit onderzoek in 2025 te verrichten en aan de hand van de uitkomsten voorstellen te doen voor aanpassingen in het parkeerregime voor het centrum van Aalten. Er is een link met de snelle fietsverbinding Lichtenvoorde-Aalten-Bocholt die door het centrum van Aalten zal lopen (inzake knelpunt parkeren langs de route). Mogelijk kan hier ook een combinatie met vergroening en het oplossen van enkele knelpunten wat betreft ruimte (voor voetganger, fietser, minder validen) in de inrichting worden gevonden. Ook het fietsparkeren dient hierin meegenomen te worden. Het is daarom zaak deze onderzoeken volgordelijk te doen; eerst het parkeeronderzoek, daarna het groen-inrichtingsplan (zie derde bullit).

•

Het blijft noodzakelijk om toekomstbestendig ondernemerschap te stimuleren. Dit is een verantwoordelijkheid van ondernemers zelf, en kan incidenteel door de gemeente ondersteund worden door advies of een financiële bijdrage (bijv. zoals we eerder deden bij de Leergang Toekomstbestendig Retailmanagement van de HAN).

•

De samenwerking tussen ondernemers onderling behoeft blijvende aandacht. Mogelijk kan een verdere (organisatorische) doorontwikkeling van SAP en NOVA hieraan bijdragen.

Advies: Voorgesteld wordt om geen integrale herziening van het centrumplan Aalten na te streven maar een aantal deelprojecten in te stellen: 1. actualisatie Parkeeronderzoek, vervolgens plan van aanpak uitvoering; 2. inrichtingsplan vergroening centrum, vervolgens plan van aanpak uitvoering; 3. in nauw overleg met SAP en NOVA gaan/blijven om te bezien op welke wijze aandacht besteed kan worden aan toekomstbestendig ondernemerschap, versterking van de onderlinge samenwerking en onderhoud van de Hoge Nood app; 4. een eenmalige benadering, zowel individuele gesprekken als een aantal bijeenkomsten, van pandeigenaren, makelaars en potentieel ondernemers onder begeleiding van dhr. Wennekes, in samenspraak met NOVA en SAP. Financiën Voor een parkeeronderzoek is ca. € 15.000 benodigd, voor een groeninrichtingsplan ca. € 30.00040.000. Totaal incidenteel € 50.000. Dit bedrag is in het kader van nieuw beleid in de begroting 2025 opgenomen. Voor de uitvoeringsplannen en beheer- en onderhoudskosten zal te zijner tijd opnieuw budget moeten worden aangevraagd/vrijgemaakt. De inzet van dhr. Wennekes t.b.v. de gesprekken met pandeigenaren, makelaars en potentieel ondernemers kan uit bestaand budget voor economische ontwikkeling worden bekostigd.

Bijlagen • • • • •

Terugblik Centrumplan Aalten 2009 en Plan van Aanpak Vitaal Centrum Aalten 2017 Rapportage van bevindingen H. Wennekes Factsheet KSO 2023 Kern Aalten Factsheet KSO 2023 Centrum Aalten Adviesdocument vergroening centrum

BIJLAGE 2: Terugblik Centrumplan Aalten 2009 en Plan van Aanpak Vitaal Centrum Aalten 2017 Teruglik: Centrumplan Aalten In 2009 is het centrumplan ‘De verborgen schoonheid ontsloten’ ontwikkeld. De thema’s en maatregelen in dit plan hebben betrekking op krachtig smoelwerk, bereikbaarheid & parkeren, wonen, winkelen & werken, beeldkwaliteit. Met Krachtig Smoelwerk werd beoogd het krachtig vermarkten van Aaltense cultuurhistorische waarden en hierdoor economische voordelen voor het centrum van Aalten. Dit is dan ook uitgangspunt geweenst voor de toeristische vermarkting en productontwikkeling. Daarnaast is vanuit erfgoedbeleid veel aandacht geweest voor de beleving van bewonersgeschiedenis (o.a. hoornindustrie, textielindustrie, oorlog en bevrijding). Op verzoek van de ondernemers in het centrum is per 2014 reclamebelasting ingesteld. De opbrengst hiervan vloeit terug in een ondernemersfonds dat wordt beheerd door de Stichting Aalten Promotie (SAP), dat zich inzet voor citymarketing en nieuwe activiteiten/evenementen in het centrum van Aalten. SAP maakt zich ook sterk voor (tijdelijke) herinvulling van leegstaand vastgoed en bewustwording bij ondernemers om veranderprocessen op gang te brengen. Verplaatsing van de warenmarkt is niet haalbaar gebleken. Evenmin zijn alle parels aan het gängeskessnoer tot ontwikkeling gekomen.

Een deel van de plannen die waren voorzien is inmiddels echter ook achterhaald. Bereikbaarheid en parkeren had tot doel een bereikbaar, toegankelijk en veilig centrum voor gebruikers die er moeten zijn, en gebruikers worden in hun parkeerbehoefte gefaciliteerd. De centrumring is aangepast met een verwijzingssysteem naar de parkeerplaatsen Hoge Blik, Lage Blik en De Hoven. De inrichting van de openbare ruimte heeft in de periode 2012-2015 een complete make-over ondergaan. De markt, het kernwinkelgebied en de parkeerplaatsen zijn hierin meegenomen. Er is een onderscheid tussen kort- en langparkeren gerealiseerd. Er is een proef uitgevoerd met betrekking tot het gedeeltelijk autovrij maken van het centrum. Dit kon echter op weinig draagvlak rekenen en heeft niet tot een vervolg geleid. Bij de herinrichting is ‘auto te gast’ wel uitgangspunt geweest. Voor het thema wonen, werken & winkelen werd als visie geformuleerd woningbouw in het centrum, kantoren aan de rand van het kernwinkelgebied gegroepeerd en een voor de consument compact en herkenbaar kernwinkelgebied met concentratie van detailhandel. Dit heeft opgeleverd dat in de woonvisie nadrukkelijk rekening is gehouden met toevoeging van woningen in het centrum. Een aantal locaties is inmiddels dan ook omgevormd naar wonen.

Er zijn proeven omtrent verplaatsing van de warenmarkt uitgevoerd, waarna definitief voor een gedeelte van Hoge Blik is gekozen waardoor wel de verbinding naar (winkels aan) de Haartestraat is gelegd. Wat afbakening van het winkelgebied betreft is in het centrumplan uitgegaan van ‘de kroon’ met uitlopers. Dit heeft een vertaling gekregen in het bestemmingsplan voor de kern Aalten 2012. Aan de nieuwe onderverdeling kernwinkelgebied/aanloopstraten (uitlopers) is geen consequentie verbonden in de zin van het definitief reduceren van winkeloppervlak. Inzake beeldkwaliteit moest herinrichting leiden tot versterking van het historisch karakter en de Markt als hart van het dorp. Daarnaast versterking van entree en verblijfsklimaat door investering in groen. In deze visie is voorzien door de nieuwe bestrating, straatmeubilair en toepassing van nieuwe elementen op de Markt en hanging baskets en gevelgroen in de jaren na vaststelling van het centrumplan. Een aantal pandeigenaren heeft op eigen initiatief gevelaanpassingen gerealiseerd. Separaat is ook het Groene Slingeplan tot uitvoer gekomen. Terugblik: Plan van Aanpak Vitaal Centrum Aalten In 2017 is, o.a.

naar aanleiding van het (regionale) project Kernenfoto’s, een Uitvoeringsagenda opgesteld met als doel opnieuw een impuls te geven aan vitale centra en wel om in Aalten te komen tot een compact, aantrekkelijk en uitnodigend kernwinkelgebied. Daarvoor is ingezet op het versterken van de beeldkwaliteit entrees en herkenbare routes naar het centrum; transformatie en herbestemming voormalige winkelstraten via drie gebiedsopgaven; versterking samenwerkingen in kernwinkelgebied en organisatie centrumontwikkelingen. Concreet zijn drie gebiedsopgaven – Kattenberg, Dijkstraat en Hogestraat – geformuleerd, is een centrumcontact ingesteld, is een aanpak

opgesteld voor de toegangswegen en er is een subsidieregeling voor haalbaarheidsonderzoeken ingesteld. De gebiedsopgaven/acties zijn in de genoemde projectperiode opgesteld/geformuleerd; de uitvoering liep/loopt door tot in het heden. Gebiedsopgave Kattenberg: er is een toekomstbeeld met alle belanghebbenden opgesteld waarna een aantal kleine herbestemmingen is uitgevoerd; een aantal speelt nog. Herinrichting verlengde Lichtenvoordestraatweg (incl. parkeerplaats) vindt plaats in 2024. Uitvoering van het plan Voskuil/Chinees is afhankelijk van individueel eigenaren; tot op heden heeft dit niet tot resultaat geleid. Dit deelgebied heeft binnen de gemeente nog altijd prioriteit; zodra zich hier kansen voordoen spelen wij daarop in. Gebiedsopgave Dijkstraat: hier is eveneens met belanghebbenden een toekomstvisie opgesteld. Doel is een combinatie van wonen met bedrijfjes/kantoren; geen nieuwe detailhandel. Van een aantal panden is de detailhandelsbestemming al verdwenen. Met de herinrichting van de openbare ruimte heeft dit gebied een flinke ruimtelijke impuls gekregen. Gebiedsopgave Hogestraat: er was een gebiedsvisie in planning echter gaandeweg speelden al veel ontwikkelingen waarmee veel detailhandelsbestemmingen zijn wegbestemd. De bibliotheek is verhuisd naar Lage Blik en heeft hier een leegstaand winkelpand een herinvulling gegeven.

De AH heeft de vrijkomende ruimte verbouwd tot (openbare) parkeergarage, winkelruimte en bovenwoningen. Hiermee is een kwalitatieve impuls gegeven aan zowel Hogestraat/De Hoven als Kerkstraat/Lage Blik en is een reductie van totaal 2.400 m² wvo gerealiseerd. De sloop/herontwikkeling van de vml. Brezan is in mei 2024 van start gegaan. Centrumcontact: deze rol is door de voorzitter van SAP ingevuld om nog meer dan voorheen te kunnen bemiddelen tussen pandeigenaren en potentiële gebruikers en bij te dragen aan het versterken van ondernemerskracht. Gedurende de periode van het uitvoeringsplan is hierover nauw contact geweest met de gemeente en regelmatig gerapporteerd. Er hebben diverse ontwikkelingen als uitvloeisel hiervan plaatsgevonden. Subsidieregeling voor haalbaarheidsonderzoeken: hiervan is voor een drietal locaties gebruik gemaakt, met resultaat: omvorming detailhandel naar wonen. Daarnaast heeft een aantal verkennende gesprekken plaatsgevonden vooralsnog zonder vervolg. Toegangswegen Noord-Zuidas: de Bocholtsetraatweg/Plein Zuid en Dijkstraat zijn heringericht incl. rotondes. Ook zijn de rotondes Ringweg en Hamelandroute aangepakt. De herinrichting van de Lichtenvoordsestraatweg wordt in 2024 uitgevoerd.

Door de succesvolle initiatieven met prairiebeplanting vanwege klimaatadaptatie zijn/worden nu ook meerdere groenlocaties in het centrum/kernwinkelgebied op deze wijze herplant, wat tevens bijdraagt aan een verbeterde uitstraling van het gebied.

BIJLAGE 3: Eindrapportage

H. Wennekes 23-10-2024

Centrum Aalten, nut/noodzaak herijking centrumplan Opdracht en uitgangspunten In het kader van een mogelijke herijking van het Centrumplan Aalten, ophalen wat wensen en behoeften zijn vanuit ondernemers, gebruikers en andere belanghebbenden binnen het centrum van Aalten. Van daaruit een advies formuleren aan het college van B&W. •

• •

•

Tijdens de herijking ligt de focus op het centrum en daarbinnen het kernwinkelgebied. Daarmee vallen aanloopstraten zoals Hogestraat, Dijkstraat en Kattenberg buiten het focusgebied. Tijdens het onderzoek binnen het kernwinkelgebied is op aanraden van een aantal centrum (kern) ondernemers toch met enkele ondernemers in de aanloopgebieden gesproken. Er dient nauw te worden opgetrokken met NOVA en SAP. Tevens dient gesproken te worden met een vertegenwoordiging van o.a. de warenmarkt, Koninklijke Horeca Nederland, Stichting Achterhoek Toerisme, Het Onderduikmuseum, enkele makelaars en medewerkers van de gemeente Aalten (openbaar gebied en beheer). Van de leegstand van winkelpanden dient een actueel overzicht te komen. Er is behoefte aan een beter inzicht in zaken als de aantrekkelijkheid van het verblijfsgebied, hoe kunnen we minder betrokken gebruikers van het centrum in beweging krijgen en hoe kijken ondernemers aan tegen de in het koopstroomonderzoek gemelde aanbevelingen van het winkelend publiek? Bepalen of de huidige afbakening van het kern winkelgebied nog logisch en wenselijk is.

Werkwijze Ten behoeve van het ophalen van input van eigenaren, gebruikers (ondernemer, cultuur, welzijn) en andere belanghebbenden in het centrum zijn de gesprekken in januari 2024 gestart. Als eerste is met Jan ter Haar de aanpak afgestemd en afgesproken dat met Stichting Aalten Promotie en bestuur van de NOVA binnen dit traject wordt opgetrokken. Bijna alle zelfstandig winkeliers zijn bezocht in de eerste 4 maanden van dit jaar. Vervolgens zijn de horeca-ondernemers gesproken. De vastgoedeigenaren, projectontwikkelaars (beperkte groep) en makelaars zijn in de maand juni gesproken. Met het Onderduikmuseum, de warenmarkt, lokaal bestuur KHN en medewerker STAT zijn eveneens gesprekken geweest. Ambtelijk zijn vooral de contacten met Ellis Koenders, Heleen te winkel, Annette van Straten en Ivo van der Hoogte verhelderend en nuttig geweest. Ook vanuit de gemeentelijke directie en bestuur zijn bruikbare aanbevelingen gekomen en is er warme interesse getoond. Naast de persoonlijke interviews is er een enquête uitgezet onder een groep van 30 centrumondernemers (bijlage). Uiteraard zijn concrete en actuele vragen over samenwerking, bedrijfsvestiging, overname mogelijkheden, besproken en op de juiste plekken neergelegd.

Uitkomsten per thema Aantrekkelijk verblijfsgebied Als bijzondere locaties worden genoemd de Oude Helenakerk, de Gāngeskes, het karrenspoor in het wegdek, de markt en de oude begraafplaats. Het microreliëf in het centrum wordt samen met enkele historische panden en de groene omgeving als aantrekkelijk beoordeeld. Horeca is goed vertegenwoordigd en de door onder andere de SAP georganiseerde evenementen brengen (soms te) veel roering en gezelligheid in het dorp. Museum en enkele speciaalzaken hebben een aantrekkingskracht die de regio overstijgt. Zorgen zijn er over de langdurige leegstand, vergrijzing van een aantal ondernemers en gebrek aan (kwaliteit) starters. Er wordt een gemis ervaren aan specifieke winkels en functies: hotel, hoogwaardige schoenenzaak, gespecialiseerde huishoudelijke artikelenwinkel, een speelgoedzaak, vers groentenzaak, visspeciaalzaak, poelier, goede chinees en pizzeria. Enkele geïnterviewden spreken uit dat zij de grotere ketens (Scapino, Action, Kruidvat) nog meer in het centrum willen zien. Daarentegen zijn er ook ondernemers die kansen zien voor bijzondere (blurring) winkels. Creatieve dienstverleners zoals architecten en (web/interieur) ontwerpers zijn welkom in het centrum. Dienstverleners als een advocaat, verzekeraar of financieel adviseur zouden bij een gecombineerde huisvesting de aantrekkelijkheid kunnen verhogen.

Bij de afbakening van het kernwinkelgebied enige tijd geleden, voelt een aantal ondernemers zich niet betrokken. Een tiental zaken die vooral betrekking hebben op individuele ondernemingen, zoals de huisvesting, verkeerssituatie of het gebruik van de openbare ruimte en groen, zijn besproken met onder andere de betrokken ambtenaren en vastgoed eigenaren. Deze worden niet meegenomen in dit verslag. Alhoewel Aalten soms in negatieve zin vergeleken wordt met kernen als Winterswijk, Doesburg, Dinxperlo en Lichtenvoorde wordt de verblijfskwaliteit als ruim voldoende beoordeeld. Meer beweging Op twee terreinen is het woord beweging meervoudig gevallen: Leegstand en verbinding/ toenadering. Leegstand Voor sommigen is het onbegrijpelijk dat winkelpanden lang leeg staan en zij wijzen dan naar andere kernen waar met name de grotere winkels wel aanwezig zijn in het centrum. Opmerkingen als “dat kan een gemeente toch wel even oplossen”, “als de huur lager was geweest, was het pand al lang verhuurd” en “een centrum als Aalten biedt toch voldoende kansen” zijn gehoord tijdens de gesprekken. De realiteit is dat juist de ketens en grotere retailers kerncijfers hanteren bij hun keuze voor vertrek of vestiging in kernen. In sommige gevallen ontstaat er juist wel ruimte omdat een enthousiaste franchisenemer met een goed plan opstaat.

In het kernwinkelgebied is er met name leegstand in de wat grotere panden. Tijdens de gesprekken is meermaals aangegeven dat zich startende/jonge ondernemers hebben gemeld. De beschikbare panden hebben voor hen vaak niet de juiste verhouding tussen aangeboden vloeroppervlakte en hoogte van de huur. In samenwerking met SAP is een eerste bijeenkomst georganiseerd voor starters. Insteek daarbij was het verzamelen van initiatieven, eerste toetsing en vervolgens vastgoedeigenaren zien te motiveren dat zij winkelruimtes willen opdelen zodat 2

meerdere ondernemers in 1 pand terecht kunnen. De opkomst van geïnteresseerde aspirantondernemers was te gering om richting pandeigenaar /verhuurder te gaan. Een tweede bijeenkomst die wordt omlijst met meer publiciteit, wordt eventueel op een later moment gepland. Verbinding Verbinding moet er zijn tussen winkeliers onderling, horeca en winkeliers, winkels en warenmarkt, verenigingen/stichtingen, gemeente, vastgoed. Het beeld dat partijen elkaar verwijten dat ze te weinig samenwerken of geen begrip voor elkaar hebben, lijkt universeel: dat is te zien in bijna iedere kern. Feit is dat enkele groepen ondernemers elkaar met regelmaat treft en bijzondere (koop) momenten in Aalten organiseert. Bezoekers en klanten komen uit de gemeente maar zeker ook uit de regio en van verder weg (eigen onderzoek). De georganiseerde evenementen in het centrum trekken aandacht èn publiek. Niet alle centrumondernemers profiteren van deze aanloop en sommigen ervaren hinder. Een oplossing voor een meer positieve perceptie over de samenwerking en verbinding loopt langs de communicatieve lijn: leg zaken uit en geef inzicht in bijvoorbeeld de financiën. Daarbij zou een verbindende schakel, in de vorm van een onafhankelijk persoon die met alle partijen regelmatige contacten onderhoudt, van nut kunnen zijn. Warenmarkt Bij de centrumondernemers wordt te weinig synergie met de warenmarkt ervaren.

Zij zien meer mogelijkheden als er voor de locatie, tijdstip, duur en aanbod andere keuzes gemaakt kunnen worden. Een aantal keer is aangegeven dat de voormalige locatie op de Markt voor de beleving van het centrum beter is. Al hebben eerdere proeven het tegendeel bewezen en heeft uitbreiding van de terrassen de voorkeur. Ook vinden sommigen dat er best een markt kan zijn die de hele dag staat. Zeker als er een focus op streekproducten (voedsel) is. De markt zelf ziet tijdens het zomerseizoen te weinig Duitse campinggasten verschijnen. Een tweetalige flyer die op de campings wordt verdeeld, is in ontwikkeling. Huidige omvang en aantal kramen is volgens marktmeester voldoende. Kernwinkelgebied en aanloopstraten Hoewel de kracht van een kernwinkelgebied in zijn algemeenheid (en met name in grotere steden) mede bepaald wordt door de kwaliteit van het aanloopgebied, is de situatie in Aalten anders. Landelijk gezien zijn de aanloopstraten ook de broedplaatsen voor startende ondernemers. Zij kunnen op termijn ook weer doorgroeien naar vestiging in het kernwinkelgebied. In het Aaltense kernwinkelgebied liggen kansen omdat pandeigenaren aangeven bereid te zijn om leegstaande panden op te delen (herinrichten). Hier zijn er voor zowel starters als bestaande ondernemers die behoefte hebben aan minder vloeroppervlak, mogelijkheden zich te vestigen in het kernwinkelgebied.

Een verdere inkrimping van het kernwinkelgebied is niet aan te bevelen. De oplossing ligt erin om enerzijds de contacten met vastgoedeigenaren goed te onderhouden en daarnaast de mogelijkheden van ondernemen in het centrum op de juiste plekken voor het voetlicht te brengen.

Aanbevelingen zijn verder ook gedaan om vooral te denken aan toegankelijke en aantrekkelijke woningen, parkeren en groen. Tevens is de irritatie over leegstaande woon- en winkelpanden genoemd. Een meerderheid van de ondervraagden geeft aan blij te zijn met de mogelijkheden in de winkelstraten met blauwe schijf te parkeren. In sommige gevallen wordt overlast ervaren. De mogelijkheden voor lang parkeren worden als te beperkt gezien, vooral die op loopafstand. SAP en NOVA Men is aan de ene kant zeer positief over het functioneren van de SAP. Aan de andere kant zijn er aanbevelingen gedaan waardoor zaken nog beter tot zijn recht kunnen komen. Zo komen vanuit bijna alle horecaondernemers en een aantal winkeliers positieve geluiden: SAP verricht fantastisch werk bij de organisatie van evenementen. SAP brengt ondernemers bij elkaar en zorgt ervoor dat Aalten goed op de kaart staat. Een quote: “Dankzij de georganiseerde evenementen zit ons terras helemaal vol en de bezoekersaantallen in winkels nemen toe”. Drie zaken binnen het functioneren zijn als aanbeveling door centrumondernemers meegegeven: Met name het ontbreken van transparantie rondom de financiering, financiële situatie en planning van activiteiten wordt gezien als aandachtspunt. Nut en noodzaak worden niet gezien door sommige centrumgebruikers.

Daarbij helpt het niet dat soms het onderscheid tussen NOVA en SAP niet wordt gezien. Men zou graag meer betrokken worden bij het plannen en uitvoeren van evenementen. Daar kan meer begrip en draagvlak ontstaan. Ook in Aalten geldt dat niet iedereen evenveel profijt heeft van grote evenementen binnen het centrum. Vastgoed Bij navraag blijken enkele eigenaren van het leegstaande vastgoed meer dan bereid aanpassingen te doen aan de indeling en het interieur. Bij langer lopende huurovereenkomsten willen zij ook investeren in aanpassingen en uitstraling. Leegstand In het koopstromen onderzoek 2023 (zie eerder) worden de afnemende leegstand en het aantal beschikbare locaties beschreven. De onderstaande leegstand, in kernwinkelgebied en enkele aanloopstraten, wordt als hardnekkig ervaren. Locatie Markt 20 Landstraat 19 Dijkstraat 4 Landstraat 5 Landstraat 6 Hogestraat 5 Bredevoortsestraatweg 3 Bredevoortsestraatweg 11 4

Bekend onder Shoeby Fashion De Graafschap Van den Dobbelsteen

M2 280

Actie / stavaza Mogelijkheden voor POP-UP winkel zijn besproken en mogelijk <100 Mogelijk start klein ICT bedrijf 440 Verkocht. Bestemming onbekend

Geling V.h. Intertoys

699 315

Meneer Kees

145

Wordt verbouwd Staat te koop Te huur Te huur

V.h. Blokker

434

Initiatief horeca aangemeld

SWOT-analyse Sterk Mooi centrum Infrastructuur op orde Historische panden Fijne horeca Aantal bijzondere/speciaalzaken aanwezig Grootwinkelbedrijf aanwezig Museum Sterke lokale initiatieven Parkeren voor de deur Grote en moderne supermarkten Groen Kans Duitse achterland Uitbreiding Onderduik museum Sterk horecagebied (Achterhoek food) City of taste Verzelfstandiging SAP Verblijfsfunctie rond De Slinge Arrangementen museum/horeca/ winkels Brede functie Oude Helena kerk Ruimte voor nieuwe centrumondernemers Komst Landalpark Invulling watertoren (sport /adventure)

Zwak Logische verbinding horecabedrijven onderling en museum met horeca Betrokkenheid bij activiteiten in centrum Brede onderlinge verbinding Geen city marketing Solitair gevestigde speciaalzaken/winkels in het aanloopgebied Te weinig mogelijkheden voor lang parkeren Dode gevels fitnessruimte Aanblik en invulling De Carrousel Toegankelijkheid voor minder validen Openbaar toilet Fietsenstalling (vooral bij evenementen) Bedreiging Leegstand winkel- en horecapanden Vergrijzing bij aantal winkeliers Onduidelijk situatie NOVA/SAP Te weinig getoond ondernemerschap Geen geschikte ruimte voor starters Vertrek Ter Stal Verdwijnen van feestverlichting/vlaggen

Conclusies en aanbevelingen Het centrum van Aalten wordt, volgens het meest recente koopstromenonderzoek, met een rapportcijfer 7,5 gehonoreerd waarbij de benchmark 7,7 is. Uit dit onderzoek blijkt ook een positieve omzetontwikkeling van de bestaande winkels uit. De leegstand van panden in het kernwinkelgebied en in de aanloopstraten bepaalt voor een gedeelte het straatbeeld en heeft invloed op het sentiment onder de vaste centrumgebruikers. De leegstand lijkt voor een gedeelte op te lossen door verplaatsing van enkele in de aanloopstraten gevestigde ondernemingen. Bij de invulling van de grotere panden liggen mogelijkheden om door opsplitsing of herinrichting ze meer toegankelijk te maken voor specifieke doelgroepen. De infrastructuur is zo goed als op orde. De supermarkten zijn modern en klaar voor de toekomst. De door het dorp georganiseerde festiviteiten trekken een groeiend aantal bezoekers. Aan de andere kant staan de sinterklaasintocht en de plaatsing van feestverlichting onder druk.

De horeca en enkele bijzondere retailers zijn trekkers en stralen toekomstbestendigheid uit. Hier zou een aanzuigende werking vanuit kunnen gaan (voor nieuwe initiatieven). Een aantal ondernemers heeft de pensioengerechtigde leeftijd bereikt of zoekt naar opvolging. De samenwerking is op sommige vlakken sterk maar is geen breed gedragen goed. In Aalten zijn de bekende landelijke trends binnen de retail zichtbaar. Het is ook een dorp waar de lokale parels aantonen dat er potentie is om gezond te gaan ondernemen. Vooral voor winkels die zich onderscheiden in bijvoorbeeld assortiment en service: Het is voor de hand liggend om uitsluitend de focus te leggen op de invulling met grotere winkels (ketens) van de leegstaande winkelpanden. Maar juist nu is er kans om na te denken over het verhaal van Aalten. Waar staan we voor en waar willen we naar toe. Een dorp dat weet waarom klanten en gasten komen, men hen ook weet te boeien en binden. Door het juiste verhaal te gaan vertellen, ontstaat verbondenheid, zijn keuzes te onderbouwen en worden passende nieuwe initiatieven aangetrokken. Aandacht-en speerpunten Speerpunten Het verhaal van Aalten Leegstand grotere panden

Aantrekken nieuwe ondernemers Sub Toekomstbestendig ondernemerschap Potentieel Markt (plein) Vergroening

Verzelfstandiging Professionalisering SAP

Aanpak Onderaf beginnen Leren van best practices citymarketing Gesprekken vastgoed, ketens en lokale ondernemers Herinrichting panden en bereidheid op basis van interesse Voortzetten project: in gesprek met kansrijke starters

Aandacht Pva Betrokkenheid en draagvlak

Overzicht Focus Jong SAP Mogelijkheden HAN Verbinding museum, horecaondernemers markt en aanloop. Warenmarkt Uitwerken aanbevelingen vanuit werkgroep ambtenaren/ondernemers/SAP

Mix bestaand en nieuwe ondernemers

Gesprekken SAP Achterban Best practices

Invulling Organisatie vorm Draagvlak

Verplaatsen bedrijven Nieuwe vestiging Benutten Steengoed/Regiodeal Samenwerking Aalten Vooruit Netwerk Horeca, SAP, overig

Wenselijkheid Mogelijkheden Krachtige kern Inzet en afstemming betrokkenen Exploitatie

BIJLAGE: Uitkomst enquête centrumondernemers Reacties van centrumondernemers op opmerkingen/wensen geuit tijdens interviews KSO 2023:

Aanbevelingen/opmerkingen centrumondernemers ten aanzien van de verblijfskwaliteit: • • •

• • • • • • • •

Meer parkeerruimte om meer klanten van buitenaf aan te trekken. Minder parkeerplekken in centrum maakt het gezelliger. Winkelbestand is al zeer divers met veel eigen ondernemers en weinig ketens. Maar maak het als gemeente het ook niet te moeilijk om te mogen ondernemen, ook eventuele nieuwkomers. Winkeliers op cursus sturen of attenderen op cursussen om zichzelf her uit te vinden, te ontplooien of te activeren. Meer duidelijkheid over de rollen van SAP en NOVA, meer interactie en samenwerking, ook activiteiten buiten Markt en daaraan gelegen horeca. Meer betrokkenheid gemeente bij ondernemers. Samenwerking Horeca, NOVA, SAP, VVV en Gemeente Aalten om de viering van 80 jaar bevrijding in 2025 te vieren met het meest oranje dorp van Nederland. Meer variatie in jaarprogramma, bijvoorbeeld paasbrunch voor honderden. Kerk op markt vaker gebruiken. Invullen/herbestemmen leegstand en opknappen verpauperde panden, meer diversiteit. Efficiënte aanpassingen centrum waardoor veiligheid beter gewaarborgd wordt, o.a. stoepjes vlak maken, lantaarnpalen voor stoepjes. Toevoegen zitjes/bankjes.

Koopstromen Oost-Nederland 2023 Factsheet kern

Aalten gemeente Aalten

Inhoud

Basis kenmerken

Voorzieningenaanbod

Branchering

Werkgelegenheid

Bestedingen en marktaandelen

Herkomst omzet

Bestemming bestedingen

Online aankopen

Toerisme

Alle bedragen op deze factsheet zijn inclusief BTW Factsheet | Koopstromen Oost-Nederland 2023 * De methode is in 2019 gewijzigd ten opzichte van 2015. Hierdoor zijn de resultaten van beide jaren niet volledig vergelijkbaar. Zie de onderzoeksverantwoording voor een uitgebreide toelichting.

Aalten

KSO 2023

 Benchmarkindeling

Basiskenmerken Gemeente: Provincie:

Inwoners: Benchmark:

Aalten Gelderland

Voorzieningenaanbod

Branchering

Onderstaande tabel toont de ontwikkeling van het aantal verkooppunten per branche en de ontwikkeling van het aantal vierkante meter winkelvloeroppervlakte in de detailhandelsbranches (afgerond op honderdtallen).

De figuur toont de branchering van het voorzieningenaanbod op basis van het aantal verkooppunten en vierkante meters. Dit betreft het aandeel dat de betreffende branche inneemt binnen het totale aantal verkooppunten of oppervlak. Enkel van detailhandel wordt het oppervlak getoond.

Verkooppunten

2015

2019

2023

Dagelijks vkp

Dagelijks m2

4.500

5.100

6.300

Recreatief vkp

Recreatief m2

7.500

6.700

7.000

Doelgericht vkp

Doelgericht m2

10.300

12.100

10.100

22%

28%

16% 16% 40%

2.000

Cultuur & ontspanning vkp

Diensten vkp

Overig vkp

Leegstand vkp

Leegstand m2 detailhandel

6.700

2.400

2.000

Totaal vkp

198

186

173

29.100

26.400

25.300

6% 5% 16% 17% 13% 14% 10%

Dichtheid verkooppunten (per 1.000 inwoners)

Bron: Locatus, ultimo getoonde jaar; 2023: per 1 oktober

0,97

Dagelijks

1,49 1,55

Recreatief

1,9 1,55

Doelgericht

1,98 1,32

Horeca Cultuur & ontspanning

1,82 0,63 0,61

Factsheet | Koopstromen Oost-Nederland 2023

51%

13% 15%

Horeca m2

Benchmark

16% 16%

Aalten

lichte staven

25% 22%

De figuur rechts toont het aantal verkooppunten per branche afgezet tegen het aantal inwoners. Over het algemeen geldt: hoe hoger de dichtheid, hoe groter de bovenlokale trekkracht van deze branche.

donkere staven

10% 12%

detailhandel

Branchering

Horeca vkp

Totaal m2

17.400 1 10.000 - 20.000 inwoners

Voor meer informatie en meer onderzoeksuitkomsten: www.kso2019.nl

Aalten

KSO 2023

Werkgelegenheid Aandeel in totale werkgelegenheid 11%

11%

2015

2019

86%

aandeel detailhandel aandeel horeca

2022

86%

aandeel overige banen

87%

Banen per sector Onderstaande figuur toont de ontwikkeling van het aantal banen in de detailhandelsbranches, de horeca en de sector cultuur & ontspanning*. Tussen de staven zijn de groeipercentages weergegeven. Dagelijks

Cultuur

Doelgericht Recreatief

2022

2019

2015

Horeca

420

170

300

q -7%

q -6%

q-18%

p 20%

450

180

110

250

p15%

p 6%

p 39%

390

170

110

180

* cijfers zijn exclusief diensten. Bij kleine omvang van de sector worden de labels soms niet weergegeven Bron: LISA2022, peildatum 1 april (meest recente cijfers)

Bestedingen en marktaandelen De linker figuur toont de omzet (toonbankbestedingen) van de fysieke detailhandel in de dagelijkse-, recreatieve en doelgerichte sector in 2023. De rechter figuur laat zien wat het marktaandeel daarvan is binnen de totale omzet van de fysieke detailhandel in de gemeente. Deze cijfers zijn exclusief toerisme.

Omzet detailhandel

Marktaandeel

2023

in de gemeente omzet dagelijks

€ 53

Dagelijks

68,4%

omzet totaal

omzet recreatief

€ 14

Recreatief

72,9%

€ 102

omzet doelgericht

€ 18

Doelgericht

omzet horeca

€ 17

57,7% 68,1%

Horeca

in mln. euro (excl. btw) Onderstaande figuren tonen de ontwikkeling van de omzet (links) en het marktaandeel (rechts) met indexcijfers. Hierbij geldt 2019 als basisjaar (=100). Deze cijfers zijn exclusief toerisme.

Omzetontwikkeling Dagelijks Dagelijks

Ontwikkeling marktaandeel Index: 2019=100

in de gemeente

121

Dagelijks Dagelijks

Recreatief Recreatief

103

Doelgericht Doelgericht

Recreatief Recreatief Doelgericht Doelgericht

131 113

Index: 2019=100

© I&O Research 2020 | Ondanks deOost-Nederland zorgvuldige samenstelling van deze factsheet kunnen er geen rechten aan worden ontleend. Factsheet | Koopstromen 2023 Voor meer informatie en meer onderzoeksuitkomsten: www.kso2019.nl

Aalten

KSO 2023

Herkomst omzet De figuur laat zien waar de omzet van de detailhandel en horeca vandaan komt. Hoe kleiner het aandeel van de omzet dat uit de eigen kern afkomstig is, hoe groter de toevloeiing. Tevens toont de grafiek de gemiddelde herkomstpercentages van de benchmarkkernen. Deze cijfers zijn exclusief toerisme.

4 Aalten

Dagelijks

Benchmark

90% eigen kern: 90%

10%

elders:

73%

27%

10% toerisme:

0% 0%

Recreatief 70% eigen kern: 70%

30% 30%

elders:

57%

43%

toerisme:

0% 0%

Doelgericht 74% eigen kern: 74%

26% 26%

elders:

52%

48%

toerisme:

0% 0%

Horeca 85% eigen kern: 85%

73%

elders:

15% 27%

15% toerisme:

0% 0%

Bestemming bestedingen De figuren en tabellen laten zien waar de inwoners hun detailhandels- en horecabestedingen doen. Hierbij maken we onderscheid tussen het deel van de bestedingen dat in de eigen kern blijft (binding), het deel dat afvloeit naar fysieke winkels en horeca buiten de eigen kern (afvloeiing fysiek) en het deel dat afvloeit naar webshops (afvloeiing online; alleen bij detailhandel, niet bij horeca). Deze laatste categorie betreft zowel de pure webwinkels als de webwinkels van landelijke winkelketens en lokale winkeliers (omnichannel). Deze cijfers zijn exclusief toeristische bestedingen.

Benchmark en ontwikkeling

Bestedingen

Dagelijks

in mln. euro (excl. btw)

€ 55

€ 29

Dagelijks

Recreatief

eigen kern

2023

benchmark

2019

Binding

86%

89%

Afvloeiing fysiek

12%

11%

10%

Afvloeiing online

Recreatief

2023

benchmark

2019

Binding

35%

31%

33%

Afvloeiing fysiek

30%

38%

37%

Afvloeiing online

35%

31%

30%

elders (fysiek)

Doelgericht

online

€ 29

€ 19

Doelgericht

Horeca

2023

benchmark

2019

Binding

45%

37%

48%

Afvloeiing fysiek

35%

43%

38%

Afvloeiing online

20%

14%

Horeca

2023

benchmark

2019

Binding

75%

67%

Afvloeiing

25%

33%

Aalten

KSO 2023

Online aankopen Onderstaande figuur laat voor alle artikelgroepen zien welk aandeel van de bestedingen van inwoners wordt gedaan in de vorm van online aankopen. Deze cijfers zijn exclusief toeristische bestedingen.

Dagelijks Dagelijks

2023

2% 3% 1%

benchmark 2019

Recreatief Mode

30%

33%

38%

18% 17% 16%

Huishoudelijk

30% 27% 28%

Sport & spel

34% 32%

Media & hobby

39%

Doelgericht Tuin & planten

2% 2%

Elektronica Doe-het-zelf

34% 2%

41% 42%

Woninginrichting

10%

17% 17%

Toeristische toevloeiing In de gemeente Aalten komen €3,3 miljoen toeristische bestedingen bij de detailhandel en horeca terecht, afkomstig van verblijfstoerisme (bezoekers die blijven overnachten). Deze bestedingen zijn niet toe te delen aan individuele kernen. In onderstaande figuur zijn deze toeristische bestedingen uitgesplitst naar motief.

Dagelijks

€ 0,7

Recreatief Doelgericht

€ 0,4 € 0,1

Horeca

€ 2,2

Leeswijzer

1) Inwonerklasse

→ Indeling kernen

Indeling van kernen o.b.v. inwonerstal (bron: CBS).

2) Branches

BRANCHES KSO

In de figuur hiernaast is de indeling van branches en artikelgroepen weergegeven. De sector niet-dagelijks is opgesplitst in twee hoofdgroepen: recreatief en doelgericht.

Onder Diensten in winkelgebieden vallen onder andere kappers, tatoeage- en piercingzaken, schoonheidssalons en nagelstudio’s. Klik hier voor een gedetailleerde indeling van de branches en artikelgroepen door Locatus.

3) Afkortingen vkp m2

verkooppunten vierkante meter winkelvloeroppervlak

Sector recreatief Mode & Luxe

Sector niet-dagelijks

Onder Cultuur & ontspanning vallen bijvoorbeeld fitnesscentra en escape rooms.

Sector dagelijks Dagelijks

Sector doelgericht In & Om het huis

Detailhandel Overig Sector horeca Horeca

ARTIKELGROEPEN levensmiddelen persoonlijke verzorging mode huishoudelijk sport en spel media en hobby elektronica doe-het-zelf woninginrichting tuinartikelen en planten detailhandel overig dranken eten fastfood koffie en desserts horeca overig

4) Elders

Bij herkomst van de omzet gaat het om kernen/gemeenten binnen het onderzoeksgebied en randgebied van KSO23. Bij bestemming van de bestedingen gaat het om afvloeiing naar alle gemeenten in Nederland.

Voor meer informatie en onderzoeksuitkomsten: www.koopstromen.nl/oost

Koopstromen Oost-Nederland 2023

(winkelgebied)

Factsheet winkelgebied

Centrum Aalten gemeente Aalten

Inhoud

Basis kenmerken

Voorzieningenaanbod

Branchering

Werkgelegenheid

Bestedingen en marktaandelen

Herkomst omzet

Ontwikkeling binding

Waardering

Bezoekgedrag

Centrum Aalten

KSO 2023

Basiskenmerken



Benchmarkindeling

Provincie:

Gelderland

Type locatie:

centrumlocatie

Gemeente:

Aalten

Omvang:

10.000-20.000 m²

Voorzieningenaanbod

Branchering

Onderstaande figuur toont de branchering van het voorzieningenaanbod op basis van het aantal verkooppunten en vierkante meters. Dit betreft het aandeel dat de betreffende branche inneemt binnen het totale aantal verkooppunten of oppervlak. Enkel van detailhandel wordt het oppervlak getoond.

Branchering

Verkooppunten

2015

2019

2023

Dagelijks vkp

Dagelijks m2

2.500

3.300

24%

23% 22%

11%

16%

Recreatief vkp

Recreatief m2

6.700

6.000

6.300

Doelgericht vkp

13% 14%

Doelgericht m2

3.400

2.600

1.900

14% 10%

Horeca m2

1.100

1.200

Cultuur & ontspanning vkp

Diensten vkp

Overig vkp

Leegstand vkp

Leegstand m2 detailhandel

3.300

2.300

2.000

121

114

107

donkere staven

13.500

lichte staven

15.900

13.400

37%

35%

Horeca vkp

Totaal vkp Totaal m2 detailhandel

47%

22%

17%

6% 4% 20% 18% 1% 2% 16%

14%

Centrum Aalten Benchmark

Bron: Locatus, per ultimo getoonde jaar; 2023 per 1 oktober

Werkgelegenheid Onderstaande figuur toont de ontwikkeling van het aantal banen in de detailhandelsbranches, de horeca en de sector cultuur & ontspanning* in dit winkelgebied. Tussen de staven zijn de groeipercentages weergegeven. 2022

2019

2015 dagelijks

170

150

100

q -17%

170

150

120

p 6%

p 7%

q -25%

p 50%

160

140

recreatief

doelgericht

horeca

80 cultuur

* exclusief diensten. Bij kleine omvang van de sector worden de labels soms niet weergegeven | Bron: LISA2022, peildatum 1 april (meest recente cijfers) © I&O Research 2020 | Ondanks de zorgvuldige samenstelling van deze factsheet kunnen er geen rechten aan worden ontleend.

Factsheet | Koopstromen Oost-Nederland 2023

Voor meer informatie en meer onderzoeksuitkomsten: www.kso2019.nl

Centrum Aalten

KSO 2023

Aandeel in totale werkgelegenheid 28%

33% 60%

2015

63%

aandeel detailhandel

28%

2019

aandeel horeca

2022 9%

64%

aandeel overige banen

Omzet detailhandel

Marktaandeel

2023

in de gemeente

omzet totaal

€ 36,7

omzet dagelijks

€ 20,1

Dagelijks

omzet recreatief

€ 11,4

Recreatief

omzet doelgericht

€ 5,2

Doelgericht

25,8% 57,1% 16,6%

in mln. euro (excl. btw)

Toevloeiing toerisme

Herkomst dagbezoekers

In gemeente Aalten komen naar schatting ook €3,3 miljoen bestedingen bij detailhandel en horeca terecht afkomstig van verblijfstoerisme.

Op basis van analyse van GPS-data is de herkomst van dagbezoekers van dit winkelgebied vastgesteld. Verblijfstoeristen (bezoekers die blijven overnachten) zijn voor deze analyse buiten beschouwing gelaten. Onderstaande figuur toont het aandeel dagbezoekers vanuit het onderzoeksgebied, van buiten het onderzoeksgebied KSO (overig Nederland) en vanuit Duitsland. 4% 5%

Deze bestedingen zijn niet toe te bedelen aan individuele winkelgebieden. In de figuur zijn de bestedingen uitgesplitst naar motief.

5 Dagelijks

€ 0,7

onderzoeksgebied KSO

Recreatief

€ 0,4 € 3,3 mln.

Doelgericht

overig Nederland

€ 0,1

Horeca

Duitsland

€ 2,2 91%

Omzetontwikkeling

Ontwikkeling marktaandeel

index: 2019=100

in de gemeente; 2019=100

Dagelijks Dagelijks

125

Dagelijks Dagelijks

102

Recreatief Recreatief

130

Recreatief Recreatief

102

Doelgericht Doelgericht

103

Doelgericht Doelgericht

Centrum Aalten

KSO 2023

Herkomst omzet Onderstaande figuur laat zien waar de detailhandelsomzet vandaan komt. Hoe kleiner het aandeel van de omzet dat uit de eigen gemeente afkomstig is, hoe groter de toevloeiing. Tevens toont de grafiek de gemiddelde herkomstpercentages van vergelijkbare winkelgebieden (benchmark).

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Aalten&id=dd2b7db6-202e-45a1-8a13-d9be04a556c8