5_6 Kerkenpaspoorten voor gemeenteraad.pdf

zich een mikwe onder het vloerniveau waarin rituele reinigingen plaatsvonden. De torarollen zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog verstopt waarmee vernietiging is voorkomen. In vitrines staan joodse religieuze voorwerpen tentoongesteld. De kap bestaat uit ten minste vier spanten waarvan de ijzeren trekstangen in de ruimte zichtbaar zijn.

KERKHISTORIE Ten tijde van de bouw van de synagoge in 1857 telde de joodse gemeenschap zo’n tachtig leden. In de Tweede Wereldoorlog kwam ongeveer de helft van de gemeenschap om en verhuisde een groot deel van de overlevenden. Het pand wordt momenteel beheerd door de Stichting Vrienden van de Aaltense Synagoge die naast een permanente expositie over het joodse geloof ook tijdelijke tentoonstellingen organiseert. Incidenteel wordt het gebouw ook nog als gebedsruimte gebruikt.

Bouwtekening 1986 (ECAL, bouwdossier Aalten, 1986-88).

BOUWHISTORIE Het gebouw is in 1857 als synagoge gebouwd. In 1927 is de synagoge gerestaureerd onder leiding van J.B. Bikkink waarbij mogelijk het bovenste deel van de voorgevel (met davidster) vernieuwd is. In de Tweede Wereldoorlog is het interieur en inventaris gedeeltelijk verwoest en deed het gebouw dienst als munitie-opslag. Het interieur is in 1950 weer hersteld naar plannen van A. Aznowicz. In 1986 is het interieur gewijzigd en een toilet toegevoegd aan de achterzijde naar een plan van architectenbureau Hebly uit Aalten.

I.

STEDENBOUWKUNDIGE OF ENSEMBLE WAARDE

1. deel of representant van architectuurhistorisch, stedenbouwkundig of landschappelijk waardevol geheel

●○○

2. wegens situering verbonden met ontwikkeling / uitbreiding wijk, gebied of landschap

○○○

3. bijzondere betekenis voor aanzien van Aalten (beeldbepalend / landmark)

○○○

4. ensemblewaarde in relatie tot andere bebouwing, groen, wegen, water, wijze van verkaveling, inrichting, etc.

●○○

KERKENPASPOORT KERK NEDERLANDSE PROTESTANTEN BOND | AALTEN OBJECTNUMMER: 020

DATUM: 25-09-2020

II. ARCHITECTUUR- EN BOUWHISTORISCHE WAARDE 1. voor geschiedenis van de (lokale) architectuur en / of bouwtechniek

○○○

2. voor het oeuvre van een (plaatselijk) bouwmeester of architect

○○○

3. wegens esthetische kwaliteit van het ontwerp, bijzondere bouwstijl, karakteristiek bouwtype

●○○

4. wegens bijzondere materiaal-/kleurgebruik, detaillering, constructie en/of ornamentiek

●○○

III. KUNSTHISTORIE 1. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen exterieur

○○○

2. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen interieur

○○○

3. vanwege bijzondere kunstuitingen op het terrein

○○○

Wijk - kern Aalten, gemeente Aalten

Bouwtype Zaalkerk

Bouwjaar/periode 1964

Oorspronkelijk functie School

Latere functie NPB kerk

Huidige functie Documentatiecentrum, Noabershuus

IV. KERKELIJK INTEREURENSEMBLE, INVENTARIS 1. aanwezigheid van een bijzonder/gaaf interieurensemble

○○○

2. aanwezigheid van een bijzondere inventaris (roerende goederen)

○○○

V. KERKHISTORIE 1. herinnering aan belangrijk aspect in relatie tot lokale historie

●○○

2. uiting van een bijzonder liturgische ontwikkeling of kerkgenootschap

●○○

VI. GAAFHEID EN ZELDZAAMHEID 1. uitzonderlijk belang vanwege gaafheid van één of meer van bovengenoemde aspecten

○○○

2. uitzonderlijk belang vanwege zeldzaamheid van één of meer van bovengenoemde aspecten

○○○

SCORE

6

score ≥ 34 punten

waardevol, hoge erfgoedwaarde, monumentkwaliteit

hoge waarde

●●●

score 18 > 34 punten

waardevol, positieve erfgoedwaarde, karakteristiek kwaliteit

positieve waarde

●●○

score < 18 punten

basis erfgoedwaarde

basiswaarde

●○○

geen waarde / nvt

○○○

TOELICHTING WAARDERING De voormalige kerk van de Nederlandse Protestanten Bond, afdeling Aalten is een in 1964 in traditionele stijl verbouwd voormalig schoolgebouw. Het vooraanzicht bestaat uit een sobere bakstenen puntgevel met een opmerkelijk hoog rookkanaal links daarvan. De vensterdetails zijn vernieuwd. Het gebouw bevat geen kerkelijk interieur en heeft een lage erfgoedwaarde.

CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK

Gemeente

Aalten

KENMERKEN Eigenaar

Euregionaal Historisch Documentatiecentrum Aalten

Adres, postcode

Prinsenstraat 27, 7121 AE

Wijzigingen

Herbouw voorhuis (1964)

Aanbouwen

-

Architect

-

Bouwstijl

Traditionalisme

Status + objectnummer

-

Nagelvaste (wand)kunst

-

Kunstenaars

-

Inventaris

-

Terrein en terreinafscheiding

Het pand is ingeklemd tussen de belendende bebouwing, door de ligging achter de rooilijn is voor het pand een bestraat pleintje gecreëerd.

Bronnen

Reliwiki nr.: 10825, www.hdcaalten.nl, archiefinleiding ECAL, 0435.

KERK NEDERLANDSE PROTESTANTEN BOND | AALTEN KORTE KARAKTERISTIEK, RUIMTELIJKE EN HISTORISCHE CONTEXT GEBOUW, EXTERIEUR De voormalige kerk van de Nederlandse Protestanten Bond is een in 1964 verbouwd voormalig schoolgebouw. Tussen 1964 en 2010/2016 deed het gebouw dienst als kerk van de NPB. Het pand bestaat uit twee delen, beiden overkapt door een zadeldak. In de in gele baksteen gemetselde voorgevel bevinden zich enkele getoogde vensters met vernieuwde invullingen en rechts een brede toegangsdeur. Het hoge bakstenen rookkanaal tegen de linkerzijde van de voorgevel is een opvallend accent.

INTERIEUR Het interieur kon tijdens de inventarisatie niet bezocht worden. Volgens de huidige gebruiker resteert er niets van het kerkelijke interieur.

RUIMTELIJKE CONTEXT De voormalige NPB kerk ligt tegen de noordelijke rand van de historische dorpskern van Aalten. Het pand is ingeklemd tussen de belendende bebouwing aan de Prinsenstraat en ligt enkele meters achter de rooilijn waardoor voor de voorgevel een klein bestraat pleintje is gecreëerd. Ter weerszijde van het gebouw liggen twee smalle private steegjes die met deuren zijn afgesloten.

‘HET PAND AAN DE PRINSENSTRAAT DIENDE OORSPRONKELIJK ALS KLEUTERSCHOOL’

KERKHISTORIE De Nederlandse Protestanten Bond is in 1870 ontstaan vanuit de Nederlandse Hervormde Kerk als kerkstroming die zich los van de bestaande kerken wilde organiseren maar waarvan de leden gelijktijdig ook lid konden blijven van andere kerkgenootschappen. De Aaltense vereniging werd in 1887 opgericht als Nederlandse Protestantenbond, afdeling Aalten. In 1993 wordt de naam gewijzigd in Vrijzinnige Geloofsgemeenschap NPB, afdeling Aalten – Winterswijk. In 2010 wordt de afdeling opgeheven door een fusie tot ‘Vrijzinnige Geloofsgemeenschap NPB, Afdeling Varsseveld en Omstreken”.

BOUWHISTORIE Het pand aan de Prinsenstraat diende oorspronkelijk als kleuterschool, die nog in 1948 was verbouwd in opdracht van het Departement Aalten van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen Aalten. Rond 1961 kocht de NPB afdeling Aalten de kleuterschool. Het gebouw bestond toen uit een langwerpig gedeelte met daarvoor een dwars gedeelte, die samen een geknikte T-vormige plattegrond vormden. Rond 1964 werd het voorste gedeelte gesloopt en vervangen door het huidige bouwdeel met puntgevel. Het achtergedeelte werd gehandhaafd. Op de hoge schoorsteen stonden de letters “NPB”. Wat betreft de voorgevel valt op dat de oorspronkelijke ramen met glas-in-lood zijn vervangen door nieuwe ramen. Na de kerkelijke fusie in 2010 is het pand afgestoten en doet sinds 2016 dienst als Euregionaal Historisch Documentatiecentrum.

I.

STEDENBOUWKUNDIGE OF ENSEMBLE WAARDE

1. deel of representant van architectuurhistorisch, stedenbouwkundig of landschappelijk waardevol geheel

●●●

2. wegens situering verbonden met ontwikkeling / uitbreiding wijk, gebied of landschap

●●●

3. bijzondere betekenis voor aanzien van Dinxperlo (beeldbepalend / landmark)

●●●

4. ensemblewaarde in relatie tot andere bebouwing, groen, wegen, water, wijze van verkaveling, inrichting, etc.

●●○

KERKENPASPOORT

LIBORIUSKERK | DINXPERLO

OBJECTNUMMER: 024

DATUM: 16-10-2020

II. ARCHITECTUUR- EN BOUWHISTORISCHE WAARDE 1. voor geschiedenis van de (lokale) architectuur en / of bouwtechniek

●●●

2. voor het oeuvre van een (plaatselijk) bouwmeester of architect

●●○

3. wegens esthetische kwaliteit van het ontwerp, bijzondere bouwstijl, karakteristiek bouwtype

●●●

4. wegens bijzondere materiaal-/kleurgebruik, detaillering, constructie en/of ornamentiek

●●●

III. KUNSTHISTORIE 1. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen exterieur

●●○

2. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen interieur

●●●

3. vanwege bijzondere kunstuitingen op het terrein

●○○

Wijk - kern Dinxperlo, gemeente Aalten

Bouwtype Pseudobasiliek

Bouwjaar/periode 1400-1509

Oorspronkelijk functie Katholieke kerk

Latere functie -

Huidige functie Protestantse kerk

IV. KERKELIJK INTEREURENSEMBLE, INVENTARIS 1. aanwezigheid van een bijzonder/gaaf interieurensemble

●●●

2. aanwezigheid van een bijzondere inventaris (roerende goederen)

●●●

V. KERKHISTORIE 1. herinnering aan belangrijk aspect in relatie tot lokale historie

●●●

2. uiting van een bijzonder liturgische ontwikkeling of kerkgenootschap

●●○

VI. GAAFHEID EN ZELDZAAMHEID 1. uitzonderlijk belang vanwege gaafheid van één of meer van bovengenoemde aspecten

●●●

2. uitzonderlijk belang vanwege zeldzaamheid van één of meer van bovengenoemde aspecten

●●●

SCORE

45

score ≥ 34 punten

waardevol, hoge erfgoedwaarde, monumentkwaliteit

hoge waarde

●●●

score 18 > 34 punten

waardevol, positieve erfgoedwaarde, karakteristiek kwaliteit

positieve waarde

●●○

score < 18 punten

basis erfgoedwaarde

basiswaarde

●○○

geen waarde / nvt

○○○

TOELICHTING WAARDERING De Liborius- of Dorpskerk te Dinxperlo is een laatgotische pseudobasiliek. Het schip is in 1509 gebouwd tussen de toren uit 1400 en het koor uit het eind van de vijftiende eeuw. Het gebouw is voor de regio belangrijk voorbeeld van laat­middeleeuwse dorpskerkbouw. De kerk met toren is een beeldbepalende landmark midden in de historische dorpskern van Dinxperlo. Het vrijstaande gebouw ligt midden op het centrale dorpsplein. Het interieur van het kerkgebouw wordt gekenmerkt door een hoge mate van historische gelaagdheid. Bijzonder en zeldzaam zijn de restanten van zestiende-eeuwse muurschilderingen. De Liboriuskerk heeft een hoge monumentwaarde.

KENMERKEN Eigenaar

Protestantse gemeente Dinxperlo (schip), Gemeente Aalten (toren)

Adres, postcode

Markt 2, 7091 CJ

Wijzigingen

Verhoging toren (1545); Pleistering (1830-1831); Restauratie (1948-1951).

Aanbouwen

-

Architect

-

Bouwstijl

Gotisch

Status + objectnummer

Rijksmonument (nr 12915 en 12916)

Nagelvaste (wand)kunst

Muurschilderingen (2e kwart 16e eeuw), preekstoel (1694), orgel (1707 en 1830), banken zijbeuken (?)

Kunstenaars

W. en B. van Gulick, H. Velderhoff, C.F.A. Naber.

Inventaris

Losse inventaris niet geïnventariseerd maar wel aanwezig.

Terrein en terreinafscheiding

Bronnen

CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK

Gemeente

Aalten

Rondom de vrijstaande kerk ligt een gazon, een lage keermuur markeert de overgang tussen het hoge kerkterrein en het lager gelegen plein. Stenvert e.a., Monumenten in Nederland, Gelderland, 2000. Reliwiki nr.: 11222.

LIBORIUSKERK | DINXPERLO KORTE KARAKTERISTIEK, RUIMTELIJKE EN HISTORISCHE CONTEXT GEBOUW, EXTERIEUR De Liboriuskerk te Dinxperlo (ook wel bekend als de Dorpskerk) is een laatgotische pseudobasiliek. De toren, het koor en het schip zijn in verschillende fasen tussen 1400 en 1509 tot stand gekomen. De toren heeft romaanse elementen, het schip en koor zijn in laatgotische stijl opgetrokken. Het schip is vijf traveeën diep en heeft een zadeldak. Aan de oostzijde bevindt zich een driezijdig gesloten koor met een schilddak. De overwegend in baksteen opgetrokken gevels worden geleed door gemetselde steunberen, met daartussen ranke spitsboogvormige vensters. Tegen de westgevel staat de kerktoren, opgebouwd uit vier geledingen, met daarop een ingesnoerde naaldspits.

INTERIEUR De driebeukige kerk bestaat uit een hoge middenbeuk die door een spitsboogvormige arcaden wordt gescheiden van de twee lagere zijbeuken. Op ronde natuurstenen zuilen rusten de kruisribgewelven. De kerk bevat nog drie van de twaalf oorspronkelijke muurschilderingen met voorstellingen van de legende van de Heilige Christoforus en apostel- en heiligenfiguren uit het tweede kwart van de zestiende eeuw. Na de reformatie is de interne oriëntatie van de kerk omgekeerd, de preekstoel staat nu tegen de westmuur van het schip. Willem en Berend van Gulick vervaardigden die preekstoel in 1694. Het forse orgel boven de preekstoel is vervaar-

RUIMTELIJKE CONTEXT De Liboriuskerk staat midden op het centrale dorpsplein in de historische dorpskern van Dinxperlo. De kerk is niet zuiver op het oosten georiënteerd. Direct rondom het vrijstaande kerkgebouw ligt een gazon met enkele solitaire bomen; een lage gemetelde keermuur markeert de overgang tussen het hoge kerkterrein (vroeger met kerkhof) en het lager gelegen dorpsplein. Links van de kerktoren staat een klein oorlogsmonument op het kerkterrein.

‘DE KERK MET TOREN IS EEN BEELDBEPALENDE LANDMARK MIDDEN IN DE HISTORISCHE DORPSKERN VAN DINXPERLO’ digd door Heinrich Velderhoff in 1707 en is in 1830 (grondig) verbouwd door Carl Friedrich August Naber. De twee kaarsenkronen in de hoofdbeuk dateren uit 1775. Lange tijd heeft er rondom de preekstoel een concentrisch bankenplan gestaan. Deze is later verwijderd, nu staan er losse stoelen opgesteld. In de zolders in de zijbeuken en in het koor staan nog altijd (rechte) kerkbanken. In de noordgevel bevond zich vroeger de Heurnse ingang, onder het eerste raam naast de toren. De bewoners uit Suderwick kwamen via de zuidelijke zijbeuk binnen, terwijl de hoofdingang gebruikt werd door de Dinxperlose bevolking.

KERKHISTORIE De kerk was oorspronkelijk bestemd voor de katholieke eredienst en gewijd aan Onze Lieve Vrouwe en Sint Liborius van Le Mans. Rond 1600 werd de kerk Protestants, net als een groot deel van het dorp zelf. De kerk doet nog altijd dienst als Protestantse kerk.

BOUWHISTORIE Een voorganger van de huidige kerk dateert van rond 1280 en stond op de plek van het huidige koor. Omstreeks 1400 bouwde men een nieuwe toren met romaniserende elementen. Tegen het eind van de vijftiende eeuw begon de bouw van het laatgotische koor, opgetrokken uit tufsteen en baksteen. Later werd het schip tussen het koor en de toren gebouwd waarmee de bouw van de kerk in 1509 voltooid werd. In 1545 werd de toren verhoogd door toevoeging van de bovenste geleding en deze werd van een nieuwe spits voorzien. Rond 1830-1831 werd de kerk aan de buitenzijde gedeeltelijk gepleisterd. De bepleistering is bij de restauratie tussen 1948 en 1951 weer verwijderd.

I.

STEDENBOUWKUNDIGE OF ENSEMBLE WAARDE

1. deel of representant van architectuurhistorisch, stedenbouwkundig of landschappelijk waardevol geheel

●●○

2. wegens situering verbonden met ontwikkeling / uitbreiding wijk, gebied of landschap

●●○

3. bijzondere betekenis voor aanzien van Dinxperlo (beeldbepalend / landmark)

●●●

4. ensemblewaarde in relatie tot andere bebouwing, groen, wegen, water, wijze van verkaveling, inrichting, etc.

●●○

KERKENPASPOORT

ONTMOETINGSKERK | DINXPERLO

OBJECTNUMMER: 023

DATUM: 16-10-2020

II. ARCHITECTUUR- EN BOUWHISTORISCHE WAARDE 1. voor geschiedenis van de (lokale) architectuur en / of bouwtechniek

●●○

2. voor het oeuvre van een (plaatselijk) bouwmeester of architect

●●○

3. wegens esthetische kwaliteit van het ontwerp, bijzondere bouwstijl, karakteristiek bouwtype

●●○

4. wegens bijzondere materiaal-/kleurgebruik, detaillering, constructie en/of ornamentiek

●●○

III. KUNSTHISTORIE 1. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen exterieur

●○○

2. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen interieur

○○○

3. vanwege bijzondere kunstuitingen op het terrein

○○○

Wijk - kern Dinxperlo, gemeente Aalten

Bouwtype Zaalkerk

Bouwjaar/periode 1951

Oorspronkelijk functie Gereformeerde kerk

Latere functie -

Huidige functie Woonhuis

IV. KERKELIJK INTEREURENSEMBLE, INVENTARIS 1. aanwezigheid van een bijzonder/gaaf interieurensemble

○○○

2. aanwezigheid van een bijzondere inventaris (roerende goederen)

○○○

V. KERKHISTORIE 1. herinnering aan belangrijk aspect in relatie tot lokale historie

●●○

2. uiting van een bijzonder liturgische ontwikkeling of kerkgenootschap

●○○

VI. GAAFHEID EN ZELDZAAMHEID 1. uitzonderlijk belang vanwege gaafheid van één of meer van bovengenoemde aspecten

●○○

2. uitzonderlijk belang vanwege zeldzaamheid van één of meer van bovengenoemde aspecten

●○○

SCORE

23

score ≥ 34 punten

waardevol, hoge erfgoedwaarde, monumentkwaliteit

hoge waarde

●●●

score 18 > 34 punten

waardevol, positieve erfgoedwaarde, karakteristiek kwaliteit

positieve waarde

●●○

score < 18 punten

basis erfgoedwaarde

basiswaarde

●○○

Eigenaar

Particulier

geen waarde / nvt

○○○

Adres, postcode

Bernard IJzerdraatstraat 1, 7091 ZK

Wijzigingen

Vergroting keuken (1965)

Aanbouwen

Aanbouw gemeenschapsruimtes (1989)

Architect

W. Hebly

Bouwstijl

Traditionalisme

Status + objectnummer

-

Nagelvaste (wand)kunst

Herdenkingssteen zuidoostmuur schip (1951)

Kunstenaars

-

Inventaris

Niet aanwezig

Terrein en terreinafscheiding

Het kerkterrein is van de omliggende woonpercelen afgescheiden middels schuttingen en heggen.

Bronnen

Stenvert e.a., Monumenten in Nederland, Gelderland, 2000. Reliwiki.

TOELICHTING WAARDERING De gereformeerde Ontmoetingskerk te Dinxperlo is een traditionalistische zaalkerk uit 1951 naar ontwerp van W. Hebly. Opzet en vormgeving zijn typerend voor de vroege naoorlogse periode. Het gebouw heeft een markante hoofdvorm en bezit een zorgvuldig uitgevoerde detaillering. Links naast de kerk werd er in 1989 een vrij forse gemeenschapsruimte gerealiseerd. Na de laatste dienst in 2013 is het gebouw anno 2020 in transformatie tot appartementencomplex. Van het oorspronkelijke interieur resteert weinig. De cultuurhistorische waarde van het gebouw schuilt nu met name in het exterieur en de betekenis voor het dorpsbeeld.

CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK

Gemeente

Aalten

KENMERKEN

ONTMOETINGSKERK | DINXPERLO KORTE KARAKTERISTIEK, RUIMTELIJKE EN HISTORISCHE CONTEXT GEBOUW, EXTERIEUR De gereformeerde Ontmoetingskerk te Dinxperlo is een zaalkerk uit 1951 naar ontwerp van W. Hebly. De bakstenen kerk is zes ongelijke traveeën diep en heeft een met rode pannen gedekt zadeldak. Aan de straatzijde bevindt zich een rechthoekig uitgebouwd ingangsportaal met een eigen zadeldak. De puntgevel van de het schip wordt bekroond door een open klokkentorentje. De gevel heeft een markante reeks met de daklijn mee klimmende rondboogvensters. In de puntgevel van het portaal is ruitvormig siermetselwerk aangebracht. In het patroon daarvan is het driehoekige bovenlicht van de hoofdentree opgenomen. De zijgevels van de kerkzaal bezitten hoge, tussen smalle gemetselde beren geplaatste rondboogvensters.

INTERIEUR De kerk bestaat uit een ongedeelde rechthoekige ruimte met een open kapstoel waardoor de gelamineerde spanten in het zicht liggen. Anno 2020 is de ruimte gestript. De kerkbanken, preekstoel en het orgel (1953, firma Willem van Leeuwen, Leiderdorp) zijn recent uit het gebouw verwijderd. In de zuidoostmuur van het schip zit een herdenkingssteen van de bouw en de verwoesting van de oude kerk. Achter in de kerk is een smalle gang met daarin de houten trap naar de orgelzolder. Aan de voorzijde bevindt zich een klein ingangsportaal. In de bakstenen muren is sober siermetselwerk opgenomen.

RUIMTELIJKE CONTEXT De voormalige Ontmoetingskerk bevindt zich ten noorden van de historische dorpskern van Dinxperlo in een rond het midden van de vorige eeuw tot stand gekomen woonwijk terzijde van de Terborgseweg. Het vrijstaande kerkgebouw is schuin op de straat georiënteerd. Achter de kerk ligt een openbare parkeerplaats die via de Spoorstraat te bereiken is. Het kerkterrein is van de omliggende woonpercelen afgescheiden middels schuttingen en heggen. Aan de straatzijde is er een bestraat voorpleintje, met links daarvan een oprit en een tuin met gazon.

‘EEN TRANSFORMATIE VAN DE KERK TOT VIER WONINGEN IS ANNO 2020 GAANDE’

KERKHISTORIE In 1927 kreeg de gereformeerde gemeenschap van Dinxperlo een eigen kerk aan de Bernard IJzerdraadstraat. Dit gebouw werd in 1951 vervangen door het huidige gebouw op dezelfde plek. In december 2013 heeft de laatste gereformeerde dienst in het gebouw plaatsgevonden. Een transformatie van de kerk tot vier woningen is anno 2020 gaande.

Plattegrond van de Ontmoetingskerk in 1989 (ECAL, bouwdossier Aalten, 1989-38).

BOUWHISTORIE Het huidige kerkgebouw verving een kerk uit 1927 op deze plek, die in de Tweede Wereldoorlog was verwoest. De kerk is in 1951 gebouwd naar ontwerp van W. Hebly uit Aalten, in een voor de vroege wederopbouwperiode kenmerkende traditionalistische stijl, verwant aan de Delftse school. In 1965 werd de keuken uitgebreid die naast het kerkgebouw stond. De gemeenschapsruimte links achter de kerk werd in 1989 gerealiseerd naar ontwerp van architect A. Klein Goldewijk uit Lichtenvoorde. Deze aanbouw bestaat uit een eenlaags gebouw met plat dak waarvan het middendeel een tentdak heeft. In het bijgebouw waren een foyer, vergaderruimtes, toiletten, de keuken en een baby-oppasruimte ondergebracht. In 2013 was de laatste dienst in het gebouw. Anno 2020 is de herbestemming tot appartementencomplex in uitvoering. De voormalige gemeenschapsruimte links van de kerk was reeds eerder door de kerk verkocht.

I.

STEDENBOUWKUNDIGE OF ENSEMBLE WAARDE

1. deel of representant van architectuurhistorisch, stedenbouwkundig of landschappelijk waardevol geheel

●○○

2. wegens situering verbonden met ontwikkeling / uitbreiding wijk, gebied of landschap

●●●

3. bijzondere betekenis voor aanzien van Dinxperlo (beeldbepalend / landmark)

●●○

4. ensemblewaarde in relatie tot andere bebouwing, groen, wegen, water, wijze van verkaveling, inrichting, etc.

●●○

KERKENPASPOORT

GOEDE HERDERKERK | DINXPERLO

OBJECTNUMMER: 028

DATUM: 22-10-2020

II. ARCHITECTUUR- EN BOUWHISTORISCHE WAARDE 1. voor geschiedenis van de (lokale) architectuur en / of bouwtechniek

●●●

2. voor het oeuvre van een (plaatselijk) bouwmeester of architect

●●●

3. wegens esthetische kwaliteit van het ontwerp, bijzondere bouwstijl, karakteristiek bouwtype

●●●

4. wegens bijzondere materiaal-/kleurgebruik, detaillering, constructie en/of ornamentiek

●●○

III. KUNSTHISTORIE 1. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen exterieur

●○○

2. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen interieur

●●●

3. vanwege bijzondere kunstuitingen op het terrein

●○○

Wijk - kern Dinxperlo, gemeente Aalten

Bouwtype Centraalbouw vijfhoekige zaalkerk

Bouwjaar/periode 1965-1966

Oorspronkelijk functie Katholieke kerk

Latere functie -

Huidige functie Katholieke kerk

IV. KERKELIJK INTEREURENSEMBLE, INVENTARIS 1. aanwezigheid van een bijzonder/gaaf interieurensemble

●●●

2. aanwezigheid van een bijzondere inventaris (roerende goederen)

●●●

V. KERKHISTORIE 1. herinnering aan belangrijk aspect in relatie tot lokale historie

●●○

2. uiting van een bijzonder liturgische ontwikkeling of kerkgenootschap

●●○

VI. GAAFHEID EN ZELDZAAMHEID 1. uitzonderlijk belang vanwege gaafheid van één of meer van bovengenoemde aspecten

●●●

2. uitzonderlijk belang vanwege zeldzaamheid van één of meer van bovengenoemde aspecten

●●○

SCORE

40

score ≥ 34 punten

waardevol, hoge erfgoedwaarde, monumentkwaliteit

hoge waarde

●●●

score 18 > 34 punten

waardevol, positieve erfgoedwaarde, karakteristiek kwaliteit

positieve waarde

●●○

score < 18 punten

basis erfgoedwaarde

basiswaarde

●○○

Eigenaar

Parochie Maria Laetitia

geen waarde / nvt

○○○

Adres, postcode

Allee 58, 7091 AM

Wijzigingen

-

Aanbouwen

-

Architect

H.A. Knoop

Bouwstijl

Functionalistisch

Status + objectnummer

Karakteristiek

Nagelvaste (wand)kunst

Hoofdaltaar, sacramentsaltaar, doopvont, Maria-altaar.

Kunstenaars

A.M.G Wennekes

Inventaris

Is opgenomen door museum Catherijneconvent.

Terrein en terreinafscheiding

Het kerkterrein bestaat uit een gazon met daarop beschermde bomen en bestrate paden. Het kerkterrein kent geen afscheiding.

Bronnen

Reliwiki, C.J.B.P. Frank, Cultuur­ historische analyse Dinxperlo, MAB, 2011, Kerkencollectie digitaal, 11376, Museum Catharijneconvent, 2020.

TOELICHTING WAARDERING De Goede Herderkerk te Dinxperlo is een functionalistisch kerkgebouw uit 1965-1966. Architect H.A. Knoop was zowel verantwoordelijk voor het exterieur als een groot deel van het interieur. Het kerkgebouw is met haar hoge en ranke kerktoren een karakteristieke landmark voor de gelijktijdig tot stand gekomen uitbreidings­wijk. De functionalistische architectuur, de typologisch zeldzame vijf­ zijdige centraal­bouw en het kerkinterieur zijn gaaf bewaard. De kerk en haar interieur getuigd van de kerkhervormingen naar aanleiding van het Tweede Vaticaanse Concilie. De kerk is daarmee een karakteristiek en in de regio belangrijk voorbeeld van moderne naoorlogse kerkarchitectuur. De Goede Herderkerk heeft een hoge cultuurhistorische waarde.

CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK

Gemeente

Aalten

KENMERKEN

GOEDE HERDERKERK | DINXPERLO KORTE KARAKTERISTIEK, RUIMTELIJKE EN HISTORISCHE CONTEXT GEBOUW, EXTERIEUR De Goede Herderkerk te Dinxperlo is een vijfhoekige zaalkerk die in de periode 1965-1966 tot stand is gekomen. Architect H.A. Knoop was verantwoordelijk voor het functionalistische ontwerp van de kerk. Op de vijf gevels van de veelhoekige kerkzaal gevels rust het tentdak. De gevels zijn opgetrokken in een gele baksteen. Ten noordwesten van de kerk staan enkele nevenruimtes, rechts staat de oor­ spronkelijke pastorie. Deze bouwdelen hebben één bouwlaag en platte daken. Tussen het schip van de kerk en de pastorie staat een ranke open klokkentoren, bestaande uit vier gekoppelde betonnen pijlers.

INTERIEUR De kerkruimte is opgezet als een vijfhoekige centraalbouw, overspannen door een tentdak met gordingenkap, gedragen door een staalconstructie. Ook het interieur is grotendeels naar ontwerp van architect Hans Knoop tot stand gekomen. A.M.G Wennekes uit Apeldoorn leverde het natuurstenen hoofdaltaar, de sacramentsaltaren en het doopvont. Het hoofdaltaar staat op een liturgisch podium met daarachter een gebogen aandachtswand. De kerkbanken staan rondom het podium. Het sacramentsaltaar heeft een bijzondere plek, links naast het podium, in een door vensters omgeven nis in de gevel. Rechts naast het podium staat het orgel. Links voor de kerk bevindt zich een vergaderzaal en

RUIMTELIJKE CONTEXT De kerk bevindt zich in een uitbreidingswijk die in dezelfde periode tot stand is gekomen als de kerk, ten noordoosten van de historische dorpskern van Dinxperlo. Het kerkterrein wordt omsloten door vier wegen, de openbare straten Allee, Margrietstraat en Marijkestraat en een weg naar de eigen parkeerplaats achter op het terrein. Rondom het gebouw ligt een gazon met daarop enkele bomen, lage hagen en wat bestrate paden. Aan de zuidwestzijde van de kerk, grenzend aan Allee, is er een ruim plantsoen. Er staan beschermde bomen op het terrein.

‘D E GOEDE HERDERKERK IS EEN VIJFHOEKIGE ZAALKERK DIE IN DE PERIODE 1965-1966 TOT STAND IS GEKOMEN’ enkele voorzieningen. Direct naast de vijfhoekige kerkruimte staat de dagkapel waarin onder meer een altaar, tabernakel, Maria-altaar, en het doopvont staan. Achter de dagkapel bevindt zich de sacristie en ten zuiden van de kerk de oorspronkelijke pastorie, die middels een smalle gang met de kerkruimte is verbonden. In de pastorie is tegenwoordig het secretariaat ondergebracht en het rechterdeel is verhuurd als woonruimte.

KERKHISTORIE Oorspronkelijk gingen de katholieken te kerk in de Liborius­ kerk in Dinxperlo. Na de reformatie in 1589 weken de katholieken uit naar het naburige dorp Suderwick, pal over de grens in Duitsland. Ook kerkte men in schuren en woonhuizen. Vanaf de negentiende eeuw kerkten ze in Breeden­broek. Het duurde tot 1964 voordat Dinxperlo weer een zelfstandige katholieke parochie werd. Kort daarna werd de Goede Herderkerk opgericht. In 2010 is de parochie met tien andere parochies opgegaan in de Verrijzenisparochie, die vervolgens in 2017 samen met de H.H. Maria en Laurentiusparochie de huidige Parochie Maria Laetitia is gaan vormen.

Plattegrond Goede herderkerk 1964 (ECAL, bouwdossier 1965-33).

Aanzichttekening noordwestgevel 1964 (ECAL, bouwdossier 1965-33).

BOUWHISTORIE De katholieke Goede Herderkerk is tussen 1956-1966 tot stand gekomen naar een ontwerp van de Utrechtse architect Hans Knoop. Vooral de typologische opzet van een vijf­hoekige zaalbouw met daarop een tentdak is zeldzaam. Na het gereedkomen van de kerk kwam tot slot de ranke klokkentoren in 1966 tot stand. De in functionalistische stijl gebouwde kerk heeft een sobere uitstraling overeenkomstig de kerkhervormingen naar aanleiding van het Tweede Vaticaanse Concilie tussen 1962 en 1965. Ook het interieur is hier op afgestemd. Sinds de bouw heeft de kerk geen wijzigingen ondergaan.

I.

STEDENBOUWKUNDIGE OF ENSEMBLE WAARDE

1. deel of representant van architectuurhistorisch, stedenbouwkundig of landschappelijk waardevol geheel

●○○

2. wegens situering verbonden met ontwikkeling / uitbreiding wijk, gebied of landschap

●●○

3. bijzondere betekenis voor aanzien van Dinxperlo (beeldbepalend / landmark)

●●●

4. ensemblewaarde in relatie tot andere bebouwing, groen, wegen, water, wijze van verkaveling, inrichting, etc.

●●○

KERKENPASPOORT

KERKJE DE RIETSTAP | DINXPERLO

OBJECTNUMMER: 027

DATUM: 16-10-2020

II. ARCHITECTUUR- EN BOUWHISTORISCHE WAARDE 1. voor geschiedenis van de (lokale) architectuur en / of bouwtechniek

●●●

2. voor het oeuvre van een (plaatselijk) bouwmeester of architect

●●●

3. wegens esthetische kwaliteit van het ontwerp, bijzondere bouwstijl, karakteristiek bouwtype

●●●

4. wegens bijzondere materiaal-/kleurgebruik, detaillering, constructie en/of ornamentiek

●●●

III. KUNSTHISTORIE 1. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen exterieur

●○○

2. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen interieur

●○○

3. vanwege bijzondere kunstuitingen op het terrein

○○○

Wijk - kern Dinxperlo, gemeente Aalten

Bouwtype Zaalkerk

Bouwjaar/periode 1911

Oorspronkelijk functie Kerk

Latere functie Veestal, bergplaats

Huidige functie Expositieruimte Stichting Bewaar ‘t Olde

IV. KERKELIJK INTEREURENSEMBLE, INVENTARIS 1. aanwezigheid van een bijzonder/gaaf interieurensemble

●○○

2. aanwezigheid van een bijzondere inventaris (roerende goederen)

○○○

V. KERKHISTORIE 1. herinnering aan belangrijk aspect in relatie tot lokale historie

●●●

2. uiting van een bijzonder liturgische ontwikkeling of kerkgenootschap

●○○

VI. GAAFHEID EN ZELDZAAMHEID 1. uitzonderlijk belang vanwege gaafheid van één of meer van bovengenoemde aspecten

●●●

2. uitzonderlijk belang vanwege zeldzaamheid van één of meer van bovengenoemde aspecten

●●●

SCORE

33

score ≥ 34 punten

waardevol, hoge erfgoedwaarde, monumentkwaliteit

hoge waarde

●●●

score 18 > 34 punten

waardevol, positieve erfgoedwaarde, karakteristiek kwaliteit

positieve waarde

●●○

score < 18 punten

basis erfgoedwaarde

basiswaarde

●○○

Eigenaar

Gemeente Aalten

geen waarde / nvt

○○○

Adres, postcode

Meniststraat 14A, 7091 ZZ

Wijzigingen

Verplaatsing en restauratie (1984)

Aanbouwen

-

Architect

Onbekend

Bouwstijl

Neogotiek

Status + objectnummer

Rijksmonument (nr 12922)

Nagelvaste (wand)kunst

Replica kruisiging christus (1984)

Kunstenaars

-

Inventaris

-

Terrein en terreinafscheiding

Het door woningen en bedrijven ingeklemde kerkterrein bestaat uit plantenborders en een paadje.

Bronnen

Stenvert e.a., Monumenten in Nederland, Gelderland, 2000. Reliwiki nr.: 11230,

TOELICHTING WAARDERING Kerkje De Rietstap is een neogotisch zaalkerkje uit 1911. Het gebouw is op het toenmalige landgoed De Rietstap tot stand gekomen om te voldoen aan de voorwaarde van een nalatenschap. Het kerkje wordt ook wel beschouwd als kleinste kerk van Nederland. Vanwege de bouw van een bedrijventerrein is het kerkje in 1984 verplaatst. Hoewel er in het kerkje nooit diensten hebben plaatsgevonden is het bouwwerk een markant overblijfsel van het landgoed en de merkwaardige inlossing van de laatste wens van één van de eigenaren.

CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK

Gemeente

Aalten

KENMERKEN

KERKJE DE RIETSTAP | DINXPERLO KORTE KARAKTERISTIEK, RUIMTELIJKE EN HISTORISCHE CONTEXT GEBOUW, EXTERIEUR Kerkje De Rietstap is een neogotische zaalkerk van één travee uit 1911. Het kerkje is opmerkelijk klein: 6,40 meter lang, 4,50 meter breed en 5 meter hoog. Het kerkje wordt ook wel beschouwd als kleinste kerk van Nederland. In de westgevel is een kleine kerktoren opgenomen met daarop een ingesnoerde naaldspits. De toren markeert de ingangspartij, die een spitsboogvormig bovenlicht heeft met traceringen in gotische stijl. De kerk wordt afgesloten door een vijfzijdig gesloten koor. In de bakstenen muren zitten spitsboogvormige gietijzeren vensters met roedenverdeling in gotische stijl. Het gebouw wordt gedekt door een zadeldak met leidekking.

INTERIEUR Inwendig bestaat het kerkje uit een kleine ongedeelde ruimte en een verhoogd koor. Boven de entree hangt een in 1984 vervaardigde replica van een historisch schilderij van de kruisafname. De kerk bevat geen banken en het plafond bestaat uit kraalschroten. Vermoedelijk wordt het dak gedragen door twee spanten.

RUIMTELIJKE CONTEXT Oorspronkelijk was het kerkje gebouwd op landgoed De Rietstap, sinds de jaren tachtig is het vrijstaande kerkje omringd door bedrijfspanden en enkele woningen. Het kerkterrein bestaat uit een perceel met plantenborders en enkele bomen, waartussen een paadje.

‘HET KERKJE WORDT OOK WEL BESCHOUWD ALS KLEINSTE KERK VAN NEDERLAND’

KERKHISTORIE Het kleine kerkje kent een opmerkelijke ontstaansgeschiedenis. G.H.A.N. te Rietstap had in zijn testament opgenomen dat zijn landgoed nabij Dinxperlo vermaakt zou worden aan de Congregatie van de Zusters der Liefde te Tilburg, waarschijnlijk onder voorwaarde dat er een kerk gesticht zou worden. De Congregatie wees de nalatenschap af omdat de bevolking overwegend protestants was. Vervolgens ging de erfenis over op zijn neef, Theodore Marie Theophille te Rietstap. Hij kwam in 1911 tegemoet aan de gestelde voorwaarde door het kleine kerkgebouwtje op te richten, kennelijk werd aan de omvang ervan geen voorwaarden gesteld. Het kerkje werd tegenover de herenboerderij (huidige Meniststraat 20) gebouwd.

BOUWHISTORIE Na leegstand is het kerkje vanaf 1975 dienst gaan doen als expositieruimte. Vanwege de bouw van een bedrijventerrein is het kerkje in 1984 afgebroken en ongeveer 50 meter in zuidwestelijke richting opnieuw opgebouwd, onder meer met gebruikmaking van sloopmateriaal van elders. Toen is ook het uurwerk en de bronzen luidklok aan de kerk toegevoegd. In 2009 is het gebouwtje gerestaureerd.

Hoewel de kerk wel gewijd is heeft er nooit een kerkdienst in plaats gevonden. Het bouwwerk heeft dienst gedaan als bergruimte en stal. Hierbij is de zuidelijke gevel enige tijd uitgebroken geweest. Kerkje De Rietstap vóór de verplaatsing, links de herenboerderij (collectie kerk).

I.

STEDENBOUWKUNDIGE OF ENSEMBLE WAARDE

1. deel of representant van architectuurhistorisch, stedenbouwkundig of landschappelijk waardevol geheel

●○○

2. wegens situering verbonden met ontwikkeling / uitbreiding wijk, gebied of landschap

●●○

3. bijzondere betekenis voor aanzien van Dinxperlo (beeldbepalend / landmark)

●○○

4. ensemblewaarde in relatie tot andere bebouwing, groen, wegen, water, wijze van verkaveling, inrichting, etc.

●○○

KERKENPASPOORT

CHRISTENGEMEENTE DINXPERLO | DINXPERLO OBJECTNUMMER: 030

DATUM: 22-10-2020

II. ARCHITECTUUR- EN BOUWHISTORISCHE WAARDE 1. voor geschiedenis van de (lokale) architectuur en / of bouwtechniek

●○○

2. voor het oeuvre van een (plaatselijk) bouwmeester of architect

○○○

3. wegens esthetische kwaliteit van het ontwerp, bijzondere bouwstijl, karakteristiek bouwtype

●●○

4. wegens bijzondere materiaal-/kleurgebruik, detaillering, constructie en/of ornamentiek

●○○

III. KUNSTHISTORIE 1. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen exterieur

○○○

2. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen interieur

○○○

3. vanwege bijzondere kunstuitingen op het terrein

○○○

Wijk - kern Dinxperlo, gemeente Aalten

Bouwtype Zaalkerk

Bouwjaar/periode 1924-1925

Oorspronkelijk functie Vergadering Christengemeente

Latere functie -

Huidige functie Vergadering Christengemeente

IV. KERKELIJK INTEREURENSEMBLE, INVENTARIS 1. aanwezigheid van een bijzonder/gaaf interieurensemble

○○○

2. aanwezigheid van een bijzondere inventaris (roerende goederen)

○○○

V. KERKHISTORIE 1. herinnering aan belangrijk aspect in relatie tot lokale historie

●○○

2. uiting van een bijzonder liturgische ontwikkeling of kerkgenootschap

●●○

VI. GAAFHEID EN ZELDZAAMHEID 1. uitzonderlijk belang vanwege gaafheid van één of meer van bovengenoemde aspecten

○○○

2. uitzonderlijk belang vanwege zeldzaamheid van één of meer van bovengenoemde aspecten

●○○

SCORE

13

score ≥ 34 punten

waardevol, hoge erfgoedwaarde, monumentkwaliteit

hoge waarde

●●●

score 18 > 34 punten

waardevol, positieve erfgoedwaarde, karakteristiek kwaliteit

positieve waarde

●●○

score < 18 punten

basis erfgoedwaarde

basiswaarde

●○○

Eigenaar

Christengemeente Dinxperlo

geen waarde / nvt

○○○

Adres, postcode

Kerkhofplein 7, 7091 AA

Wijzigingen

-

Aanbouwen

Aanbouw achterzijde (1963) Uitbreiding achterzijde en entree (1989)

Architect

-

Bouwstijl

Baksteenexpressionisme

Status + objectnummer

-

Nagelvaste (wand)kunst

-

Kunstenaars

-

Inventaris

-

Terrein en terreinafscheiding

Rondom de voorgevel liggen een aantal parkeerplaatsen, verder is het pand omringd door woningpercelen.

Bronnen

Reliwiki,

TOELICHTING WAARDERING Het kerkgebouw van de Christengemeente Dinxperlo is een eenvoudige zaalkerk waarvan de oudbouw uit 1924-1925 baksteenexpressionistische geveldetails bevat. Opzet, type en detaillering zijn kenmerkend voor het interbellum. In 1963 en 1989 is het gebouw uitgebreid waarmee ook de oriëntatie van de zaal een kwartslag is gedraaid. Het gebouw uit 1924-1925 is van buiten herkenbaar maar in details aangepast. Van het oude interieur is niets meer aanwezig en ook de oorspronkelijke ruimtelijke opzet is door de latere toevoegingen gewijzigd. Het pand heeft een bescheiden cultuurhistorische waarde.

CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK

Gemeente

Aalten

KENMERKEN

CHRISTENGEMEENTE DINXPERLO | DINXPERLO KORTE KARAKTERISTIEK, RUIMTELIJKE EN HISTORISCHE CONTEXT GEBOUW, EXTERIEUR Het kerkgebouw van de Christengemeente Dinxperlo is een kleine zaalkerk die tussen 1924 en 1925 tot stand is gekomen. Het oorspronkelijke bouwdeel, dat evenwijdig aan het Kerkhofplein grenst, heeft een rechthoekig grondplan met bakstenen muren en daarop een zadeldak met gesmoorde pannen. De gevels bevatten baksteenexpressionistische details met daarin eenvoudige recht gesloten vensters met vierruits verdeling. De aanbouwen aan de achterzijde (noordzijde) uit 1963 en 1989 zijn haaks op de oudbouw geplaatst waarmee een T-vormige plattegrond is ontstaan. Deze achterbouw heeft bakstenen gevels en een kap met wolfeind aan de noordzijde. De westelijk hierop aansluitende aanbouw heeft een plat dak. Links voor bevindt

zich een kleinere rechthoekige aanbouw met zadeldak, dat in de hoofdkap grijpt. INTERIEUR De zaal bestaat uit een grote ongedeelde rechthoekige ruimte die door de aanbouw van 1963 en 1989 dwars op de richting van de oudbouw uit 1924-1925 is gericht. De losse stoelen staan opgesteld in de richting van het podium waarop enkele muziekinstrumenten staan. Naast de grote zaal bevindt zich de gang die de nevenruimtes ontsluit. De kap van de oudbouw bestaat uit verbeterde Hollandse spanten, de kappen van de latere aanbouwen worden gedragen door gelamineerde spanten met verstijfde hoeken.

‘HET GEBOUW KWAM TUSSEN 1924 EN 1925 TOT STAND'

KERKHISTORIE Sinds 1880 komt de Christengemeente uit Nederland en Duitsland bij elkaar aan het kerkhofplein in Dinxperlo. In 1925 kwam het huidige pand tot stand dat vanwege de kennelijk groeiende gemeenschap in 1963 en 1989 uitgebreid werd.

Plattegrond wijzigingen in 1989 (ECAL, bouwdossier Aalten 1989-71)

Gevelaanzicht wijzigingen in 1989 (ECAL, bouwdossier Aalten 1989-71)

RUIMTELIJKE CONTEXT Het gebouw bevindt zich even ten noorden van de historische dorpskern van Dinxperlo, in een deel van het dorp dat in de vroege twintigste eeuw tot ontwikkeling kwam. Het kerkgebouw ligt direct westelijk van de oude Begraafplaats van Dinxperlo. Aan de zuidzijde bevindt zich een aantal parkeerplaatsen, verder westelijk bevinden zich een transformatorhuisje en het imposante oude postkantoor uit 1918. Naast de vergaderzaal (aan de Prins Bernhardstraat) staat de voormalige kosterswoning die nu door de gemeenschap als woning verhuurd wordt.

BOUWHISTORIE In 1924 diende A. de Jager namens de Broeders van de Vergadering een vergunning in voor de bouw van een kleine zaalkerk. Het gebouw kwam tussen 1924 en 1925 tot stand en bestond uit een zaal met gang en een lagere nevenruimte daarnaast. De gevel aan het Kerkhofpad werd sober gedecoreerd met siermetselwerk en lisenen. In 1963 werd het gebouw aan de achterzijde (gezien vanaf het kerkhofplein) uitgebreid naar een ontwerp van W. Vrieze uit Varsseveld. In 1989 werd de uitbreiding aan de achterzijde verlengd waarmee de bijeenkomstzaal werd vergroot. De architectuur van de oudbouw werd in deze toevoeging versoberd doorgezet. Daarnaast werd aan de voorzijde een garderobe met entree onder een zadeldak aan het gebouw toegevoegd. In de zaal is de uitbreiding te herkennen aan de gebogen gelamineerde spanten uit 1963 en de geknikte spanten uit 1989.

I.

STEDENBOUWKUNDIGE OF ENSEMBLE WAARDE

1. deel of representant van architectuurhistorisch, stedenbouwkundig of landschappelijk waardevol geheel

●○○

2. wegens situering verbonden met ontwikkeling / uitbreiding wijk, gebied of landschap

●●○

3. bijzondere betekenis voor aanzien van Dinxperlo (beeldbepalend / landmark)

●●○

4. ensemblewaarde in relatie tot andere bebouwing, groen, wegen, water, wijze van verkaveling, inrichting, etc.

●○○

KERKENPASPOORT

NPB KERK | DINXPERLO

OBJECTNUMMER: 031

DATUM: 22-10-2020

II. ARCHITECTUUR- EN BOUWHISTORISCHE WAARDE 1. voor geschiedenis van de (lokale) architectuur en / of bouwtechniek

●●○

2. voor het oeuvre van een (plaatselijk) bouwmeester of architect

●●○

3. wegens esthetische kwaliteit van het ontwerp, bijzondere bouwstijl, karakteristiek bouwtype

●●●

4. wegens bijzondere materiaal-/kleurgebruik, detaillering, constructie en/of ornamentiek

●●○

III. KUNSTHISTORIE 1. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen exterieur

●○○

2. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen interieur

○○○

3. vanwege bijzondere kunstuitingen op het terrein

○○○

Wijk - kern Dinxperlo, gemeente Aalten

Bouwtype Zaalkerk

Bouwjaar/periode 1949-1950

Oorspronkelijk functie Kerk Nederlandse Protestanten Bond

Latere functie -

Huidige functie Woningen

IV. KERKELIJK INTEREURENSEMBLE, INVENTARIS 1. aanwezigheid van een bijzonder/gaaf interieurensemble

○○○

2. aanwezigheid van een bijzondere inventaris (roerende goederen)

○○○

V. KERKHISTORIE 1. herinnering aan belangrijk aspect in relatie tot lokale historie

●●○

2. uiting van een bijzonder liturgische ontwikkeling of kerkgenootschap

●●○

VI. GAAFHEID EN ZELDZAAMHEID 1. uitzonderlijk belang vanwege gaafheid van één of meer van bovengenoemde aspecten

●●○

2. uitzonderlijk belang vanwege zeldzaamheid van één of meer van bovengenoemde aspecten

●○○

SCORE

23

score ≥ 34 punten

waardevol, hoge erfgoedwaarde, monumentkwaliteit

hoge waarde

●●●

score 18 > 34 punten

waardevol, positieve erfgoedwaarde, karakteristiek kwaliteit

positieve waarde

●●○

score < 18 punten

basis erfgoedwaarde

basiswaarde

●○○

Eigenaar

Particuliere bewoning

geen waarde / nvt

○○○

Adres, postcode

Julianastraat 45-47, 7091 BG

Wijzigingen

Herbestemming tot woningen (2016-2017)

Aanbouwen

-

Architect

S. de Jager

Bouwstijl

Traditionalistisch

Status + objectnummer

Karakteristiek

Nagelvaste (wand)kunst

-

Kunstenaars

-

Inventaris

-

Terrein en terreinafscheiding

Het tot drie woningpercelen opgesplitste kerkterrein is ingedeeld door heggen en schuttingen.

Bronnen

Reliwiki.

TOELICHTING WAARDERING De voormalige kerk van de Nederlandse Protestanten Bond te Dinxperlo is een traditionalistische zaalkerk uit 1949-1950 naar een ontwerp van S. de Jager. Het in 2016-2017 tot woningen herbestemde kerkgebouw is aan de buitenzijde nog gaaf en zeer goed herkenbaar als voormalig kerkgebouw, is opzet en type kenmerkend voor de traditionele kerkarchitectuur uit het midden van de vorige eeuw. Het is een markant gebouw voor zijn omgeving. Na de herbestemming is het oorspronkelijke kerkinterieur bijna volledig verwijderd. Ook de ruimtelijke opzet is nauwelijks nog herkenbaar waardoor de vroegere kerkelijke functie van de binnenzijde niet meer beleefbaar is. De kerk heeft een positieve cultuurhistorische waarde en karakteristieke kwaliteit.

CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK

Gemeente

Aalten

KENMERKEN

KERK NEDERLANDSE PROTESTANTEN BOND | DINXPERLO KORTE KARAKTERISTIEK, RUIMTELIJKE EN HISTORISCHE CONTEXT GEBOUW, EXTERIEUR De Kerk van de Nederlandse Protestanten Bond te Dinxperlo is een bakstenen zaalkerk die in 1949-1950 is gebouwd. Architect S. de Jager was verantwoordelijk voor het in traditionalistische stijl ontworpen kerkgebouw. Het schip van de kerk is vier traveeën diep en wordt beëindigd door een recht gesloten koor. Tussen de vijf steunberen aan de zijgevel zitten telkens twee ranke en hoge rondboogvensters in de bakstenen muren. Het gebouw heeft een zadeldak met op de nok een dakruiter met luidklok. Aan de voorzijde sluit op de kerkzaal een smallere travee met eigen zadeldak aan, waarin zich het hoofdportaal bevindt. Het verdiepte portaal

RUIMTELIJKE CONTEXT Het kerkgebouw bevindt zich even ten oosten van de historisch dorpskern van Dinxperlo in een uitbreidingswijk die gelijktijdig met de kerk tot stand is gekomen. Het kerkterrein ligt in de hoek van de Wilhelminastraat en Julianastraat. De ingang tot het kerkgebouw was gericht naar de Wilhelminastraat, doordat de kerk daar enige meters van verwijderd was, werd een ruim voorterrein voor de kerk opengehouden. Bij de recente herbestemming van de kerk is er op het voorterrein een vrijstaande woning gerealiseerd. Het huidige kerkterrein is opgesplitst door heggen en schuttingen.

is geplaatst onder een segmentboog. Hierboven bevinden zich een roosvenster en een luidklok onder een kapje. Links van de kerk staat de lagere consistoriekamer. Sinds 2017 is het kerkgebouw opgedeeld in twee woningen (Julianastraat 45 en 47) en staat er een derde woning (Wilhelminastraat 11) op het voormalige voorterrein van de kerk.

‘NA DE HERBESTEMMING IS HET OORSPRONKELIJKE KERKINTERIEUR BIJNA VOLLEDIG VERWIJDERD’

INTERIEUR Oorspronkelijk stonden de kerkbanken in de rechthoekige kerkruimte opgesteld in de dwarsrichting, georiënteerd op de zijgevel waartegen de preekstoel stond. Op een later moment is het bankenplan gewijzigd. In het lagere bouwvolume links van de kerk zat oorspronkelijk de consistoriekamer. Boven de entree bevond zich de orgelgalerij waarvan de orgelpijpen tegen de zuidmuur geplaatst waren. Na de herbestemming van 2016-2017 is het pand in de dwarsrichting over de kerkruimte en de consistoriekamer gesplitst in twee woningen. Hierbij is het volledige kerkinterieur verwijderd. Ook de oorspronkelijke ruimtelijke opzet is nauwelijks meer beleefbaar. Slechts een tweetal opschriften op de muur getuigen in het interieur nog van de vroegere functie als kerk.

KERKHISTORIE De Nederlandse Protestanten Bond is in 1870 ontstaan vanuit de Nederlandse Hervormde Kerk als kerkstroming die zich los van de bestaande kerken wilde organiseren maar waarvan de leden gelijktijdig ook lid konden blijven van andere kerkgenootschappen. De gemeenschap had vanaf 1887 een eigen kerk in Dinxperlo, in 2007 was de laatste NPB dienst in hun eigen kerk. De gemeenschap heeft haar voortzetting in de Vrijzinnige Geloofsgemeenschap NPB, afdeling Varsseveld en omstreken.

Bouwtekening 1949 (ECAL, bouwdossier Aalten 1949-25).

Gevelaanzicht voorgevel 1949 (ECAL, bouwdossier Aalten 1949-25).

BOUWHISTORIE Het kerkgebouw werd in 1949-1950 naar een ontwerp van architect S. de Jager uit Dinxperlo gebouwd en verving een neoclassicistische kerk uit 1887 die in 1945 tijdens de bevrijding was beschadigd. Vanaf 2007 werd de kerk niet meer gebruikt voor de erediensten. In 2016-2017 is het pand herbestemd tot twee woningen waarbij ook een nieuwbouwwoning op het voorterrein gerealiseerd werd. De herbestemming had een grondige wijziging van het interieur tot gevolg waardoor de oorspronkelijke kerkelijke functie en de ruimtelijk opzet aan de binnenzijde nauwelijks nog herkenbaar is. Tegelijkertijd bleef het gebouw van buiten herkenbaar als kerkgebouw.

I.

STEDENBOUWKUNDIGE OF ENSEMBLE WAARDE

1. deel of representant van architectuurhistorisch, stedenbouwkundig of landschappelijk waardevol geheel

●●○

2. wegens situering verbonden met ontwikkeling / uitbreiding wijk, gebied of landschap

●●●

3. bijzondere betekenis voor aanzien van De Heurne (beeldbepalend / landmark)

●●●

4. ensemblewaarde in relatie tot andere bebouwing, groen, wegen, water, wijze van verkaveling, inrichting, etc.

●●○

KERKENPASPOORT

HEURNSE KERK | DE HEURNE

OBJECTNUMMER: 001

DATUM: 13-02-2020

II. ARCHITECTUUR- EN BOUWHISTORISCHE WAARDE 1. voor geschiedenis van de (lokale) architectuur en / of bouwtechniek

●●●

2. voor het oeuvre van een (plaatselijk) bouwmeester of architect

●●●

3. wegens esthetische kwaliteit van het ontwerp, bijzondere bouwstijl, karakteristiek bouwtype

●●●

4. wegens bijzondere materiaal-/kleurgebruik, detaillering, constructie en/of ornamentiek

●●●

III. KUNSTHISTORIE 1. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen exterieur

○○○

2. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen interieur

○○○

3. vanwege bijzondere kunstuitingen op het terrein

○○○

Wijk - kern De Heurne, gemeente Aalten

Bouwtype Zaalkerk met aangebouwde consistorie

Bouwjaar/periode 1907-1908

Oorspronkelijk functie Latere functie Nederlands Kerk Ver. Protestantse Hervormde Kerk Kerkgemeenschap Dinxperlo

Huidige functie In transitie

IV. KERKELIJK INTEREURENSEMBLE, INVENTARIS 1. aanwezigheid van een bijzonder/gaaf interieurensemble

●○○

2. aanwezigheid van een bijzondere inventaris (roerende goederen)

●●●

V. KERKHISTORIE 1. herinnering aan belangrijk aspect in relatie tot lokale historie

●●●

2. uiting van een bijzonder liturgische ontwikkeling of kerkgenootschap

●○○

VI. GAAFHEID EN ZELDZAAMHEID 1. uitzonderlijk belang vanwege gaafheid van één of meer van bovengenoemde aspecten

●●●

2. uitzonderlijk belang vanwege zeldzaamheid van één of meer van bovengenoemde aspecten

●●○

SCORE

35

score ≥ 34 punten

waardevol, hoge erfgoedwaarde, monumentkwaliteit

hoge waarde

●●●

score 18 > 34 punten

waardevol, positieve erfgoedwaarde, karakteristiek kwaliteit

positieve waarde

●●○

score < 18 punten

basis erfgoedwaarde

basiswaarde

●○○

Eigenaar

Particulier

geen waarde / nvt

○○○

Adres, postcode

Lage Heurnseweg 58, 7095 AV

Wijzigingen

1948: uitbreiding consistorie; 1956: aanbouw houten kleuterschool; 1967: verbouw consistorie; 1995: aanbouw ontmoetingsplaats

Aanbouwen

Consistorie (in 1948 en 1967 verbouwd) en ontmoetingsruimte (1995)

Architect

H.W. Boland, later J.Schorfhaar

Bouwstijl

Eclecticisme

Status + objectnummer

Gemeentelijk monument

Nagelvaste (wand)kunst

Niet aanwezig

Kunstenaars

Niet van toepassing

TOELICHTING WAARDERING De Heurnse kerk is een goed en overwegend gaaf voorbeeld van een uit een evangelisatielokaal ontwikkelde kerkelijke voorziening op het platteland uit de vroege 20e eeuw. Het gebouw herinnert aan de periode waarin door bevolkingsgroei en toenemende welvaart de behoefte ontstond aan een eigen kerkgebouw in de buurtschap. De stichting van eerst een school en later de kerk zorgde voor de vorming van een kleine dorpskern. Typologie (zaalkerk) en vormgeving, met verwijzingen naar historische bouwstijlen, zijn kenmerkend voor de protestantse kerkbouw rond 1900, althans wat betreft de kleinschalige bedehuizen. In het bijzonder de voorgevel heeft een rijke verschijnings­­ vorm met veel bijzondere details. De kerk is zeer beeldbepalend gesitueerd aan een splitsing langs de belangrijkste doorgaande weg door De Heurne.

CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK

KENMERKEN

Inventaris

Terrein en terreinafscheiding

Bronnen Gemeente

Aalten

Eiken preekstoel; orgel uit 1895, gebouwd door L. van Dam en zn voor Hervormde kerk van Hellendoorn, sinds 1963 in De Heurne. Op bestraat pleintje op de hoek van de Lage Heurnseweg en de D.H. Keuperweg. Voor de kerk staat een herdenkingsboom met hekwerk. Gelders Genootschap (2010-2011), Redengevende beschrijving Heurnsekerk, Lage Heurnseweg 58. www.kerk-dinxperlo.nl www.orgelsite.nl

HEURNSE KERK | DE HEURNE KORTE KARAKTERISTIEK, RUIMTELIJKE EN HISTORISCHE CONTEXT GEBOUW, EXTERIEUR Het betreft een eenvoudige bakstenen zaalkerk van vijf traveeën diep, voorzien van een zadeldak met pannen­ dekking. De symmetrisch ingedeelde voorgevel is de blikvanger van het gebouw. De gevel heeft een middenrisaliet met ingangspartij onder spitsboog en allerlei gepleisterde en in gele verblendsteen uitgevoerde decoratieve accenten. Een langs de schuine zijden klimmend gemetseld fries leidt naar een forse toppinakel. In voor- en zijgevels bevinden zich spitboogvensters met gietijzeren roedenramen. In de zijgevels zijn deze opgenomen in door vlakke lisenen gescheiden muurvlakken. Aan de achterzijde bevindt zich de lagere consistorie, met bakstenen gevels en dubbel zadeldak. Voor de kerk liggen een eenvoudige gemetselde bordestrap en een rolstoelhelling met bakstenen muurtje.

INTERIEUR De kerkzaal is een ongedeelde rechthoekige ruimte, gedekt door een houten zoldering op naar binnen kragend overstek op houten consoles. De kap is voorzien van ijzeren trek­ stangen. Het eenvoudige, niet oorspronkelijke bankenplan is gericht op de aandachtswand met houten lambrisering, waarin in het midden de eiken houten preekstoel met achter­wand en klankbord is opgenomen. Het interieur wordt gedomineerd door het grote rijk geornamenteerde orgel uit 1895, geplaatst op het orgelbalkon in het westelijke deel van de ruimte.

RUIMTELIJKE CONTEXT De kerk staat op een prominente plaats direct aan de doorgaande weg door de kom van De Heurne (Lage Heurnseweg), en op de hoek van de D.H. Keuperweg. De kerk vormt hier een belangrijke blikvanger te midden van de uit eenvoudige woonhuizen bestaande lintbebouwing en enkele boerderijen. Op het pleintje voor de kerk staat een forse kastanjeboom. Achter de kerk (oostzijde) ligt een tuin, eveneens met een oude boom.

‘IN HET BIJZONDER DE VOORGEVEL HEEFT EEN RIJKE VERSCHIJNINGSVORM MET VEEL BIJZONDERE DETAILS’

KERKHISTORIE De in eclectische stijl vormgegeven Heurnse Kerk dateert uit 1907-1908 en werd gebouwd voor de Hervormde gemeente. Eerder werd gebruik gemaakt van een evangelisatielokaal uit 1898-1900, dat was gebouwd bij de school van De Heurne. Uiteindelijk ging de Hervormde gemeente deel uitmaken van de Ver. Protestantse Kerkgemeenschap Dinxperlo. Vanaf 1 mei 2020 wordt er niet meer gekerkt in De Heurne en komt de kerk in handen van een particulier.

De Heurnse kerk rond 1950 (part.collectie).

BOUWHISTORIE De kerk uit 1906 is ondanks interne versoberingen vrij gaaf behouden gebleven. In het bijzonder de kap boven de kerkzaal is van een nieuwe afwerking voorzien en het bankenplan is vernieuwd. De consistorie heeft drie verbouwingen ondergaan. Tijdens de laatste verbouwing in 1995 is het gebouw uitgebreid en heeft het een geheel nieuw interieur gekregen. De oorspronkelijke noordelijke buitenmuur is weggebroken en de oostelijke muur is nieuw opgetrokken. Tegen de gevels van het bestaande volume zijn nieuwe muren opgetrokken, waardoor niets meer herinnert aan de oorspronkelijke situatie.

I.

STEDENBOUWKUNDIGE OF ENSEMBLE WAARDE

1. deel of representant van architectuurhistorisch, stedenbouwkundig of landschappelijk waardevol geheel

●●●

2. wegens situering verbonden met ontwikkeling / uitbreiding wijk, gebied of landschap

●●●

3. bijzondere betekenis voor aanzien van Bredevoort (beeldbepalend / landmark)

●●●

4. ensemblewaarde in relatie tot andere bebouwing, groen, wegen, water, wijze van verkaveling, inrichting, etc.

●●○

KERKENPASPOORT

SINT JORISKERK | BREDEVOORT

OBJECTNUMMER: 022

DATUM: 25-09-2020

II. ARCHITECTUUR- EN BOUWHISTORISCHE WAARDE 1. voor geschiedenis van de (lokale) architectuur en / of bouwtechniek

●●●

2. voor het oeuvre van een (plaatselijk) bouwmeester of architect

●●○

3. wegens esthetische kwaliteit van het ontwerp, bijzondere bouwstijl, karakteristiek bouwtype

●●●

4. wegens bijzondere materiaal-/kleurgebruik, detaillering, constructie en/of ornamentiek

●●●

III. KUNSTHISTORIE 1. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen exterieur

●●○

2. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen interieur

●●●

3. vanwege bijzondere kunstuitingen op het terrein

○○○

Wijk - kern Bredevoort, gemeente Aalten

Bouwtype Tweebeukige kerk

Bouwjaar/periode Vanaf 1599

Oorspronkelijk functie Katholieke kerk

Latere functie -

Huidige functie Protestantse kerk

IV. KERKELIJK INTEREURENSEMBLE, INVENTARIS 1. aanwezigheid van een bijzonder/gaaf interieurensemble

●●●

2. aanwezigheid van een bijzondere inventaris (roerende goederen)

●●○

V. KERKHISTORIE 1. herinnering aan belangrijk aspect in relatie tot lokale historie

●●●

2. uiting van een bijzonder liturgische ontwikkeling of kerkgenootschap

●●●

VI. GAAFHEID EN ZELDZAAMHEID 1. uitzonderlijk belang vanwege gaafheid van één of meer van bovengenoemde aspecten

●●●

2. uitzonderlijk belang vanwege zeldzaamheid van één of meer van bovengenoemde aspecten

●●●

SCORE

44

score ≥ 34 punten

waardevol, hoge erfgoedwaarde, monumentkwaliteit

hoge waarde

●●●

score 18 > 34 punten

waardevol, positieve erfgoedwaarde, karakteristiek kwaliteit

positieve waarde

●●○

score < 18 punten

basis erfgoedwaarde

basiswaarde

●○○

Eigenaar

Protestantse Gemeente Bredevoort

geen waarde / nvt

○○○

Adres, postcode

Markt 3, 7126 AZ

Wijzigingen

Bouw voorganger (1316) Brand (1597) Herbouw (1599) Toevoeging noordbeuk (1639) Beschadiging en herstel (1646) Pleisterlaag (1849) Restauraties (1949 en 1967)

Aanbouwen

Noordbeuk (1639) Toren (1646) Catechisatielokaal (1889)

Architect

-

Bouwstijl

Gotiek

Status + objectnummer

Rijksmonument (nr 6869)

Nagelvaste (wand)kunst

Kansel met lezenaar (1762), orgel (1834), klokken (1454-1776)

Kunstenaars

H. Valk, C.F.A. Naber, J. van Trier, W. Fremy, I.F. Bagge, Van Bergen

Inventaris

-

Terrein en terreinafscheiding

Het kleine kerkterrein kent geen afscheiding, het kerkgebouw is geheel omgeven door bestrating.

Bronnen

Wikipedia. Reliwiki nr.: 11142,

TOELICHTING WAARDERING De Sint Joriskerk te Bredevoort is een tweebeukige gotische kerk die vanaf 1599 in meerdere bouwfasen tot stand is gekomen met gebruikmaking van oudere muurdelen. Het interieur met het orgel, de preekstoel en met name ook de zeer fraaie boerenzolder is zeer herkenbaar als kerkelijk interieur van na de reformatie en kent een hoge mate van historische gelaagdheid. De kerk met toren heeft een beeldbepalende plek aan het marktplein in het historische centrum van Bredevoort. De kerk heeft een hoge erfgoedwaarde.

CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK

Gemeente

Aalten

KENMERKEN

SINT JORISKERK | BREDEVOORT KORTE KARAKTERISTIEK, RUIMTELIJKE EN HISTORISCHE CONTEXT GEBOUW, EXTERIEUR De Sint Joriskerk te Bredevoort is een gotische tweebeukige kerk die vanaf 1599 in meerdere bouwfasen tot stand gekomen is, met gebruikmaking van oudere muurdelen. De kerk is vier traveeën diep, heeft een zadeldak en wordt beëindigd door een driezijdig gesloten koor. Tussen de steunberen zitten spitsboogvormige vensters in de bakstenen muren. De westgevel aan de Markt is opvallend gesloten en bevat net als de overige gevels weinig decoratie. Deze zijde van de kerk wordt bekroond door een met leien beklede toren met galmgaten en hoge ingesnoerde naaldspits. Tegen de zuidgevel staat een later aangebouwd catechisatielokaal met daaronder een kelder.

INTERIEUR De kerk bestaat uit twee beuken met in de noordbeuk een bijzondere houten galerij (“boerenzolder”) waarop inscripties zijn aangebracht. De zitplaatsen zijn niet op het koor (oosten) gericht zoals gebruikelijk vóór de reformatie maar op de kansel die tegen de zuidmuur staat. Het huidige kerkinterieur dateert grotendeels uit de achttiende en negentiende eeuw. De kansel is in 1762 gemaakt door Hendrik Valk en bevat een koperen lezenaar, de achterwand van de preekstoel is in 1951 vervangen. Het orgel is in 1834 vervaardigd door Carl Friedrich August Naber uit Deventer met gebruik-

RUIMTELIJKE CONTEXT De Sint Joriskerk staat vrij op een van de hoogst gelegen plekken in de stad Bredevoort en is bijna zuiver oost georiënteerd. De kerk heeft een prominente plek aan het langwerpige pleintje de Markt, te midden van de historische bebouwing van het rijksbeschermde stadsgezicht. Naast de kerk loopt de Boterstraat. Het kerkterrein heeft geen afscheiding en is geheel bestraat. De kerk is een markant oriëntatiepunt in het stadje.

‘DE KERK LIEP IN 1646 WEDEROM FLINKE SCHADE OP OP ALS GEVOLG VAN DE ONTPLOFFING VAN DE KRUITTOREN’ making van oudere (uit circa 1700) orgelpijpen en staat op een gelijktijdig tot stand gekomen orgelgalerij boven de entree (westzijde). In het koor liggen nog een aantal recent omgedraaide grafzerken. Drie kerkklokken dateren uit 1454 (onbekende gieter), 1644 (Johan van Trier) en 1731 (W. Fremy), de voorslag bestaat uit drie klokken waarvan één uit 1776 (I.F. Bagge). Het mechanisch torenuurwerk is in 1942 door Van Bergen uit Midwolda gemaakt.