4. Raadsmededeling 4-2025 Adviesnota toekomstbestendig sportlandschap

De evaluatie van beweeg- sport en leefstijlakkoord ‘Heel gemeente Aalten beweegt 20202022’ Startnotitie actualisatie sportbeleid gemeente Aalten Nota en uitvoeringsnota sociaal domein Aalten ‘Zo persoonlijk mogelijk blijven meedoen in Aalten’ Cultuurnota (‘Een warm BAD voor cultuur) Plan Talent (over de inzet van de combinatiefuctionarissen) Het Regionaal Beweeg en Sportakkoord Achterhoek in Beweging Het Regionaal Preventie Akkoord Gezondheid en Geluk voorop in de Achterhoek De lokale vertaling van het landelijk Integraal Zorg Akkoord De lokale vertaling van het landelijke Gezond en Actief Leven Akkoord

Het verenigingsleven is van belang als drager onder bewegen en sport in de sociale basis. In de aanloop naar het herijkte beweeg-, sport en leefstijlakkoord en de startnotitie actualisatie sportbeleid is met 23 Aaltense verenigingen één op één gesproken over hun visie op een toekomstbestendig beweeg- en sportlandschap. Het beweeg-, sport en leefstijlakkoord is een vast gespreksonderwerp geweest. Partijen en looptijd akkoord De verenigingen hebben aangegeven aangehaakt willen blijven of worden bij het beweeg-, sport-, en leefstijlakkoord. Daarmee is een belangrijke wens om meer verenigingen te bereiken in vervulling gegaan. Ook partners vertegenwoordigd in de stuurgroep van het beweeg-, sport en leefstijlakkoord en plan talent blijven aangesloten. De sociale raad, de jeugdraad en de gemeentelijke werkgroep inclusie zijn gevraagd om mee te denken vanuit het perspectief van de inwoners. Met het primair onderwijs, de kinderopvangsector en de lokale sportondernemers staan gesprekken over samenwerking of partnership gepland. De looptijd van het herijkte akkoord is 2023-2027.

4

4. Evaluatie van ‘Heel gemeente Aalten beweegt’ De stuurgroep van het beweeg-, sport en leefstijlakkoord heeft ‘Heel gemeente Aalten beweegt 20202022’ geëvalueerd. Dit is gebeurd op basis van de reflectietool. De reflectietool is ontwikkeld door het Kenniscentrum sport&bewegen in samenwerking met de alliantiepartners van het nationaal sportakkoord VSG, VNG en NOC*NSF. De volgende vier thema’s bepalen samen de voorgang van het beweeg-, sport-, en leefstijlakkoord. • • • •

Verbindend: leidt het akkoord tot het dichter bij elkaar brengen van partijen en het samen werken aan een gedeelde ambitie? Presteren: zorgt de lokale samenwerking voor het behalen van de beoogde resultaten? Borging: zijn de taken, rollen en verantwoordelijkheden helder en houden alle partijen zich aan de gemaakte afspraken? Draagt het proces bij aan de inbedding van het beleid? Veerkrachtig: zijn de partners bereid om te leren van nieuwe inzichten en zich aan te passen aan veranderende omstandigheden?

Tijdens de doorlooptijd van het akkoord speelde Corona een grote rol. Dit was van invloed op de mogelijkheden tot en wijze van samenwerking. Verbindend Doel van ‘Heel gemeente Aalten beweegt’ Het beweeg-, sport en leefstijlakkoord is een samenwerking van sport, overheid en maatschappelijke organisaties in onder andere welzijn en onderwijs. De uitvoering van het akkoord richt zich op het verbeteren van de samenwerking tussen de deelnemende partijen. Mate van realisatie van het doel De partners hebben grotendeels een gezamenlijk beeld van de resultaten. Maar er zijn te veel projecten, doelen en activiteiten benoemd in het akkoord. Dit heeft ertoe geleid dat niet duidelijk gefocust is. Waarschijnlijk was het voor veel sportverenigingen niet duidelijk wat er voor hen ‘in zat’. De diffuse opzet belemmerde ook de communicatie over het akkoord. Het realiseren van VitaalBAD als communicatiekanaal over bewegen, sporten, cultuur en aanverwante domeinen is goed verlopen. Verenigingen vonden het een prettig communicatiekanaal. Het was voor organisaties en inwoners buiten de eerste ring van betrokkenen niet helder dat VitaalBAD grotendeels is gerealiseerd op basis van het akkoord.

Suggesties voor het herijkte akkoord ➔ Bouw de communicatie vanuit VitaalBAD verder uit (digitaal, via de media en fysiek) ➔ Sluit aan bij bestaande overleggen en breng daar bewegen, sport en leefstijl onder de aandacht in plaats van de partners ‘naar je toe proberen te trekken’ ➔ Stel ambities en kies een strategie die gericht is op het ondersteunen en versterken van verenigingen’ ➔ Informeer verenigingen over wat er speelt in de samenleving en hoe zij daarop in kunnen spelen ➔ Informeer verenigingen over de meerwaarde van het akkoord en vraag hen aan te sluiten ➔ Richt op het bereiken van inwoners met een afstand tot bewegen en sporten (nieuwe leden voor verenigingen en meer gezondheidswinst).

5

Presteren Doel van ‘Heel gemeente Aalten beweegt’ De partners van het akkoord werken met elkaar samen. Kennis over bewegen, sport en een gezonde leefstijl wordt gebundeld, er is meer bereik en het draagvlak voor de uitvoering is groter. Goede samenwerking leidt tot een effectieve uitvoering van de gemaakte afspraken in het akkoord. Mate van realisatie van het doel De doelen en beoogde resultaten van het akkoord kunnen meer concreet en meetbaar worden geformuleerd. Na het formuleren van een beperkter aantal doelen en resultaten is het wenselijk om deze breder te delen. Het is belangrijk dat andere organisaties de potentie van bewegen- sport en leefstijl inzien en dat er een wisselwerking tot stand komt. Verenigingen en commerciële aanbieders laten zien welke meerwaarde hun activiteiten hebben voor inwoners en maatschappelijke partners en vergroten zo het draagvlak. Het werken in werkgroepen leidt tot een geïsoleerde positionering. Het is wenselijk om de stuurgroep meer een positie van spin in het web te geven en aan te haken op kansen die in de samenleving ontstaan. Dit is ook een ‘sign of the time’. Kruisbestuiving vindt meer en meer plaats in de samenleving. Het is beter om die te versterken en verbinden dan er zelf nog meer initiatieven aan toe te voegen.

Suggesties voor het herijkte akkoord ➔ Formuleer minder en meer meetbare doelen en resultaten ➔ Richt je daarbij op het verhogen van het bereik van verenigingen en het meer gestructureerd delen van kennis en informatie over inhoudelijke en organisatorische onderwerpen, verenigingsondersteuning en het bereik van inwoners ➔ Laat in de strategie zien waar de concrete samenwerking plaatsvindt en maak dit ook voor anderen inzichtelijk

Borging Doel van ‘Heel gemeente Aalten beweegt’ De partners van het lokale akkoord hebben afspraken gemaakt over taken, rollen en verantwoordelijkheden. Helderheid over het nakomen van de gemaakte afspraken is van belang voor een duurzame borging en inbedding in het beleid. Mate van realisatie van het doel De partners wisten vrij goed wat hun taken, rollen en verantwoordelijkheden waren. In de stuurgroep en projectgroepen is veel inzet geleverd. Ook de partners die op projectniveau hebben meegedaan hebben geleverd (hoewel er soms aanpassingen dienden te worden gedaan als gevolg van Corona). Veel financiering is gevonden buiten de middelen van het akkoord om. Er is een wens om de komende en resterende middelen heel gericht in te zetten voor: ➔ Actieve aanpak inwoners met een afstand tot bewegen en sporten ➔ Versterken van het verenigingsleven ➔ Vergroten van het bereik van VitaalBAD . Suggesties voor het herijkte akkoord ➔ Werk in een stuurgroep in plaats van een stuurgroep en projectgroepen ➔ Neem een begroting op en zet middelen in zodat partners in het veld aan de slag kunnen met de overeengekomen doelen ➔ Hecht het akkoord af en betrek actieve leden bij het vervolg

6

Veerkrachtig Doel van ‘Heel gemeente Aalten beweegt’ Samenwerken maakt dat je ervaringen met elkaar deelt, van elkaar leert en nieuwe inzichten krijgt. Om samen de resultaten van het akkoord te halen is het van belang om de uitvoering van het akkoord kritisch te volgen en indien gewenst bij te stellen. Dit betekent aanpassen aan veranderende omstandigheden. Mate van realisatie van het doel In de loop van de tijd is het zicht op de voortgang van het akkoord afgenomen. Er was wel een structurele terugkoppeling uit de projectgroepen. Het zicht op de betrokkenheid van partners buiten de eerste ring was beperkt. Er was wel voldoende flexibiliteit. Er zijn geen partners afgehaakt tijdens de doorlooptijd. Er zijn ook geen nieuwe partners aangehaakt. Het is een wens om voor het komende akkoord meer dynamiek te realiseren. Suggesties voor het herijkte akkoord ➔ Zorg ervoor dat in alle publiciteitsuitingen ook het akkoord wordt meegenomen zodat zichtbaarheid en bereik ervan worden vergroot ➔ Voeg partijen die bijdragen in de loop van de tijd ook daadwerkelijk als partner van het akkoord toe

Verenigingen over het sportakkoord Er zijn veel gesprekken gevoerd met verenigingen over het beweeg- sport en leefstijlakkoord. Dit om te kijken wanneer het akkoord voor hen meerwaarde zou hebben. In het onderdeel strategie is dit meer thematisch uitgewerkt. Veel verenigingen koppelden het akkoord niet direct aan VitaalBAD. Zij wisten vaak wel de weg te vinden naar de verenigingsondersteuning, maakten gebruik van de diensten van Achterhoek in Beweging (regionaal beweeg- en sportakkoord) en namen bijvoorbeeld deel aan activiteiten in het kader van de nationale sportweek. De meeste verenigingen willen graag meer mogelijkheden hebben om onderling met elkaar in gesprek te gaan en meer samen te werken. Ondersteuning bij hoe dit te realiseren is daarbij welkom want in de hectiek van de dagelijkse werkzaamheden komt het hier vaak niet van. Verder ervaren verenigingen het ‘gestroomlijnd aangeboden krijgen’ van informatie (zoals gebeurt met de nieuwsbrief die in Coronatijd is gestart) als heel prettig. Het helpt hem te bepalen welke informatie, bijeenkomsten, subsidies enz. wel en niet relevant zijn. Het door ontwikkelen van VitaalBAD tot een fysiek en digitaal platform zien zij zeker als kansrijk.

7

5. Ambities VitaalBAD 2023-2027 Het herijkte beweeg-, sport en leefstijlakkoord wil bijdragen aan Een gezonde generatie in 2040. Bewegen, sporten en leefstijl dragen bij aan een positieve gezondheid. Daarom willen de partners zich vooral richten op inwoners die nu nog niet bewegen en sporten. Aan de ene kant generiek door te zorgen voor een gevarieerd en zichtbaar aanbod. Aan de andere kant door het afstemmen van het aanbod op specifieke groepen en het wegnemen van drempels. De ambities die hieruit voortkomen sluiten aan op het landelijk sportakkoord. Het gaan om de volgende ambities: 1. Het fundament op orde 2. Een groter bereik 3. Meer (zichtbare) betekenis Het fundament op orde het fundament op orde brengen betekent dat de voorwaarden verbeteren om te sporten, bewegen en een gezonde leefstijl aan te nemen. En om daar plezier aan te beleven. Als de voorwaarden niet op orde zijn haken mensen af en is de basis weg voor het bereiken van de andere ambities. Met het fundament bedoelen we mensen, organisaties, cultuur (waarden en normen) en materiele voorzieningen in de sport. In Aalten ligt een sterke sportinfrastructuur. Maar uit de ronde langs verenigingen blijkt dat er wel zorgen zijn over de toekomstbestendigheid ervan. In de startnotitie actualisatie sportbeleid gemeente Aalten is een analyse opgenomen met betrekking tot de draaglast en draagkracht in de toekomst.

Door vergrijzing van het vrijwilligersbestand, oplopende kosten en eisen aan kwaliteit en veiligheid wordt het werk zwaarder en zijn er minder mensen om het uit te voeren. De komende jaren willen we in gesprek blijven met verenigen en partners om te signaleren wat nodig is om toekomstbestendig te worden en te blijven. We willen een robuust sportstelsel en een inclusieve, veilige en positieve sportcultuur. Een groter bereik Deze ambitie gaat over de mensen die we met onze inzet willen bereiken: inwoners (met een afstand tot bewegen, sporten en een gezonde leefstijl), toeschouwers en vrijwilligers. We willen een inclusieve sector waarin iedereen kan genieten van bewegen, sporten en gezond kan leven. Daarom willen we een passend aanbod blijven realiseren en inwoners motiveren om er ook gebruik van te maken. Er zijn verschillende oorzaken benoembaar waarom inwoners nog niet bewegen of sporten. Het aanbod sluit wellicht nog niet voldoende aan op de vraag, er zijn belemmeringen om mee te doen, het sportaanbod is nog niet goed ontsloten of succesverhalen worden nog onvoldoende gedeeld. Om ervoor te zorgen dat we meer inwoners met een afstand tot bewegen-, sport en een gezonde leefstijl bereiken is intensiever overleg en samenwerking met meer partners nodig.

Zowel op lokaal niveau als via Achterhoek in Beweging met regionale partners en landelijk door bijvoorbeeld afstemming en samenwerking met de sportbonden (in de vorm van de adviseur lokale sport). Meer (zichtbare) betekenis Betekenis gaat over de waarde van sporten, bewegen en leefstijl voor de hele maatschappij. Sport geeft energie, inspiratie en zingeving in het dagelijks leven van zij die het beoefenen of volgen, maar levert ook een bijdrage aan alle maatschappelijke doelen die gerelateerd zijn aan positieve gezondheid. We willen graag laten zien wat de Social Return on Investment is van bewegen, sporten en een gezonde leefstijl en zo meer partners overhalen om zich te verbinden aan sport- beweeg en leefstijlinitiatieven. Op langere termijn willen we via breedte- en topsport de maatschappelijke waarde van sport, sportief bewegen en een gezonde leefstijl laten groeien. Het bieden van meerwaarde als beweeg- en sportsector is daarbij uitganspunt (sport and health in all policies) in plaats van andersom (namelijk dat bewegen en sport maatschappelijke doelen naar zich toetrekt. Het is belangrijk om bewegen, sport en leefstijl mee te nemen in aanpalend beleid, niet het verplichten om sport overal in mee te nemen en de bekostiging over te nemen.

8

6. Strategie Dit hoofdstuk geeft een thematisch overzicht van de strategieën voor de komende vier jaar om een bijdrage te leveren aan de ambities van het herijkte beweeg- sport en leefstijlakkoord. We volgen daarbij de thema’s uit het nationaal sportakkoord en de daarin benoemde opgaven voor gemeenten. We bespreken in hoeverre deze aansluiten op de ideeën van het Aaltense verenigingsleven. Daarna lichten we toe wat we met wie willen doen om in de praktijk het verschil te maken (hoe we het thema aan gaan pakken). Inclusie en diversiteit Het nationaal sportakkoord nodigt lokale partijen uit om: Een proactieve aanpak te hanteren rondom inclusie en diversiteit. En om te zorgen voor de samenwerking tussen sport en andere relevantie domeinen. Gemeenten kunnen meer duidelijkheid creëren over de beschikbare ondersteuning voor inwoners met een laag inkomen en inclusie en diversiteit nadrukkelijk op de beleidsagenda zetten. Sportaanbieders wordt gevraagd om te bouwen aan een plek waar mensen zich welkom en thuis voelen, zodat ze met meer plezier van sporten en bewegen kunnen genieten. Met landelijke en regionale partijen wordt samenwerking gezocht om partijen die expertise hebben van bepaalde problematieken of bepaalde groepen inwoners (bijvoorbeeld met een laag inkomen of een migratieachtergrond of een handicap) die belemmeringen ervaren om te bewegen en sporten.

Lokale verenigingen geven aan: Dat zij met het thema inclusie en diversiteit aan de slag zijn of willen. Het maatschappelijk debat hierover wordt ook bij de verenigingen gevoerd. Verenigingen merken dat er leden zijn die moeite hebben om de contributie te voldoen. Zij willen graag inwoners met een afstand tot bewegen en sporten bereiken met hun aanbod. Ondersteuning is welkom. Een aantal verenigingen geeft aan dat de dagelijkse werkzaamheden zoveel tijd vragen dat het soms niet lukt om een onderwerp als inclusie en diversiteit op de agenda te zetten en er een visie en aanpak op te ontwikkelen. Verenigingen lopen ook tegen praktische vraagstukken aan. Voor aangepast sporten zijn bijvoorbeeld extra materialen nodig. De opbergruimte is dan te beperkt. Verenigingen weten niet waar zij kunnen aangeven dat (voormalig) actieve leden geïsoleerd dreigen te raken of ongezonde gewoonten aannemen (vaak te veel drinken). Zij voelen zich ook niet de eerst aangesproken partner om inwoners een spiegel voor te houden en bewust te maken. Veel verenigingen kennen het jeugdsportfonds wel, er wordt in verschillende mate gebruik van gemaakt. De meedoenregeling van de gemeente kennen veel verenigingen niet. Onze aanpak: Wij verwachten dat de vraag om het ontwikkelen van beleid, visie en een aanpak op inclusiviteit en diversiteit bij verenigingen in de hele Achterhoek speelt.

Daarom willen we ondersteuning en begeleiding hierop met Achterhoek in Beweging op basis van het regionaal beweeg- en sportakkoord vormgeven. In het regionale beweeg- en sportakkoord is ook nadrukkelijk aandacht voor inclusief sporten in de Achterhoek. Veel vraagstukken zijn grensoverstijgend en kunnen daarom beter regionaal worden opgepakt (en lokaal uitgevoerd). Brichbouw is de lokale expert op het gebied van het inzetten van bewegen en sport als middel voor sociale inclusie. Zij kunnen in gesprek gaan met inwoners met een afstand tot bewegen en sporten en hen gericht op weg helpen. De gemeente Aalten werkt aan het toegankelijker maken van de sociale basis. Dit is een van de opdrachten uit de nota sociaal domein. Het signaal van verenigingen dat er behoefte is aan een laagdrempelig punt om signalen door te geven wordt hierin meegenomen. Via VitaalBAD en andere kanalen besteden we regelmatiger aandacht aan de regelingen die er zijn in Aalten om inwoners met een beperkte beurs toch te kunnen laten bewegen en sporten. Bij het advies over een toekomstbestendig sportlandschap nemen we mee welke investeringen in fysieke zin wenselijk zijn om bijvoorbeeld extra ruimte voor materialen te kunnen realiseren. Met de gemeentelijke werkgroep inclusie bespreken wij regelmatig welke signalen zij opvangen en hoe de beweeg- en sportwereld daarop kan anticiperen.

Op basis van de brede specifieke uitkering moeten enkele aanpassingen worden gedaan in Plan Talent. Maar er is enthousiasme over de inzet van de coaches voor inwoners met specifieke beperkingen (zoals de cliënten met een verstandelijke beperking van Estinea). We zetten erop in dat dit onderdeel van Plan Talent gewoon door kan blijven gaan.

9

Sociaal veilige sport Het nationaal sportakkoord nodigt lokale partijen uit om: Te werken aan een plan van aanpak om sociale veiligheid en integriteit bij lokale sportaanbieders te stimuleren en ondersteunen. Gemeenten wordt gevraagd om te werken aan een plan van aanpak om sociale veiligheid en integriteit bij lokale sportaanbieders te stimuleren en ondersteunen. Aanbieders worden daarbij geprikkeld om in ieder geval de minimaal noodzakelijke stappen richting een sociaal veilige sport te zette door middel van de basiseisen sociaal veilige sport. Sportaanbieders worden uitgenodigd om gebruik te maken van de beschikbare ondersteuningsinstrumenten waarmee de noodzakelijke stappen op het gebied van sociale veiligheid gezet kunnen worden.

Lokale verenigingen geven aan: Dat zij ondersteuning op dit onderdeel kunnen gebruiken. Er is gevraagd naar de mogelijkheid om een vertrouwenspersoon buiten de vereniging aan te kunnen stellen. Veel verenigingen zijn niet op de hoogte van het instrumentarium voor een sociaal veilige sport. Er zijn wel verenigingen die een Verklaring Omtrent gedrag vragen aan vrijwilligers en professionals binnen de club. Verenigingen willen wel een rol spelen bij het bespreekbaar maken van machtsmisbruik en intimidatie. Alcohol is een gevoelig onderwerp. Bovenmatig gebruik ziet men wel als wenselijk om te bespreken en tegen te gaan, maar er is ook zorg dat de klepel te ver doorslaat. Een biertje drinken in de kantine is sociaal geaccepteerd en maakt als het ware onderdeel uit van de verenigingscultuur. Drugs ziet men minder binnen de vereniging maar wel als overlast gevend element bijvoorbeeld op het Open Sportpark Zuid. Onze aanpak: Samen met Achterhoek in Beweging en de adviseur lokale sport willen we het instrumentarium dat beschikbaar is voor een sociaal veilige sport meer onder de aandacht brengen van verenigingen. We willen ook regionaal kijken welke aanpak voor het bespreekbaar maken van middelengebruik past bij de Achterhoek (niet op weerstand stuit bij verenigingen).

Beweeg- sport en leefstijlorganisaties zien wij graag opgenomen in het Plan van Aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord en het regionale en/of lokale plan voor IZA (keten gecombineerde leefstijl interventie). Er wordt gezorgd voor afstemmingsoverleg tussen het kernteam van het beweeg- sport en leefstijlakkoord en de coördinatoren IZA en GALA. De verenigingsadviseur kan bemiddelen tussen de vragen van verenigingen op het gebied van sociale veiligheid en het aanbod van regionale en landelijke organisaties. Het coördinatiepunt van Achterhoek in Beweging is daarbij een ondersteunende schakel. Vitale sportaanbieders Het nationaal sportakkoord nodigt lokale partijen uit om: Een human capital agenda te creëren. Dit betekent goed na te denken wie aan de lokale ambities gaan werken en hoe deze mensen langdurig actief en kwalitatief sterker kunnen worden. Daarnaast moeten gemeenten komen tot één duidelijk aanspreekpunt voor sportaanbieders. Lokale partijen worden uitgedaagd om samen na te denken wat sportaanbieders nodig hebben om echt het verschil te maken op de opgaven die belangrijk zijn. Ook op de onderwerpen als sociale veiligheid.

Lokale verenigingen geven aan: Dat het behouden en ontzorgen van vrijwilligers de eerste prioriteit zou moeten zijn. De vrijwilligersvergoeding van €1.900,- is niet geïndexeerd en vrij laag voor bijvoorbeeld trainers van selectieteams waar veel van wordt gevraagd. Voor sommige verenigingen is het duidelijk dat in de toekomst alleen samenwerking leidt tot voldoende en kwalitatief toereikende bemensing voor sportgerelateerde en organisatorische zaken. Deze kan gevonden worden in samenwerking (op regionale schaal) met verenigingen van dezelfde discipline of (op eenzelfde locatie) met verengingen van verschillende disciplines. Het bereiken van doelgroepen met een afstand tot bewegen en sporten vraagt specialistische kennis en vaardigheden. Het runnen van een open sportpark of grote vereniging vraagt om kennis van en ervaring met andere exploitatiemodellen dan die van de klassieke verenigingen. Van vrijwilligers vraagt dit te veel aan tijd en kennis en het is een te grote verantwoordelijkheid. Onder vitale sportaanbieders verstaan verenigingen ook het in stand houden, beheren en exploiteren van de accommodaties. De meeste verenigingen kennen de verenigingsondersteuner (combinatiefunctionaris). Het is wenselijk om professionals met kleine contracten (vooral trainers) meer perspectief en zekerheid te bieden. Anders gaan zij verloren voor de sport. Dit kunnen verenigingen niet alleen.

10

Onze aanpak: In Plan Talent 2022-225 ligt vast hoe Aalten invulling geeft aan de formatie voor combinatiefunctionarissen. Er zijn twee talentverbinders aangesteld. Vertaald naar de functieprofielen uit de huidige afspraken zijn dat een buurtsportcoach met als specifiek aandachtspunt cultuur en een clubkadercoach verenigingsondersteuning. De maatschappelijke partners Marga Klompé, Estinea, Careaz, het basisonderwijs, het Bariet, Brichbouw en de Graafschap zetten binnen hun organisaties medewerkers in als talentcoach. We willen deze samenwerking voortzetten, maar zullen in gesprek moeten met het basisonderwijs omdat de vakdocenten vanaf 2026 niet meer uit de regeling bekostigd mogen worden. Samen met het Achterhoek in Beweging en Figulus optimaliseren we de ‘backoffice’ van de verenigingsondersteuner. Dit gebeurt vanuit het regionale coördinatiepunt en door middel van optimalisering van de samenwerking met maatschappelijke organisaties in Aalten. We communiceren duidelijk naar verenigingen wat de begrenzing is van de advisering. De verenigingsondersteuner is er voor alle verenigingen en moet de tijd dus goed verdelen. We willen dat de verenigingsondersteuner en VitaalBAD als informatiepunt nog beter gevonden kunnen worden en richten daar de communicatie van VitaalBAD op in.

Achterhoek in Beweging organiseert intervisie en samenwerking tussen combinatiefunctionarissen uit de Achterhoek. Achterhoek in Beweging zoekt ook naar mogelijkheden om te komen tot betere contracten en werkgeverschap voor mensen met ‘kleine’ banen in de sport. Daarvoor is samenwerking nodig op regionale schaal (er zijn binnen de gemeente Aalten te weinig uren om tot volwaardige contracten voor professionals te komen). Voordeel van samenwerking is dat er bijvoorbeeld ook gekeken kan worden naar vervanging, scholing enz. Het open sportpark Zuid draagt in hoge mate bij aan het laagdrempelig mogelijk maken van bewegen en sporten voor alle inwoners. Maar het beheren en exploiteren van het sportpark vraagt om professionalisering. De gemeente Aalten bespreekt dit vraagstuk in de context van het advies over een toekomstbestendig sportlandschap. Vaardig in bewegen Het nationaal sportakkoord nodigt lokale partijen uit om: Inwoners in te laten zien dat een leven lang bewegen en sporten begint bij de jeugd. Er wordt opgeroepen om ook voor de allerkleinsten bewegen en sporten deel van hun dag te laten zijn. Drempels voor het uitproberen van verschillende sporten moeten zoveel mogelijk worden weggenomen. Het is belangrijk om onderwijs sport en bewegen samen te brengen en de handreiking vaardig in bewegen te gebruiken.

Er wordt gevraagd om te kijken of het sportaanbod aansluit bij de belevingswereld van jongeren en te kijken of urban sports en multi sports in de gemeente een plek kunnen krijgen. De buurtsportcoach is een belangrijke professional in het samenbrengen en bereiken van jeugd in verschillende domeinen Lokale verenigingen geven aan: De samenwerking met het onderwijs om bijvoorbeeld toernooien te organiseren of kennismaking in de les wordt moeilijker. Scholen geven aan geen personeel vrij te kunnen spelen voor organisatie en begeleiding. Verenigingen kunnen geen vrijwilligers organiseren onder lestijd. Kennismakingsactiviteiten in de vorm van open dagen of markten leveren nauwelijks extra leden op. Voor sommige takken van sport is onder jongeren te weinig belangstelling om trainingen en wedstrijden te organiseren. Verenigingen bieden aan om gratis mee te draaien in de reguliere trainingen. Zo krijgen kinderen een goed beeld van de sport. Als dit reguliere aanbod goed gevonden kan worden is dit het meest effectief. Het zou goed zijn als er warme verbindingen komen tussen het bewegingsonderwijs (bij voorkeur uitgevoerd door vakdocenten) en sportverenigingen. Verenigingen zijn zeker bereid om hun sportaanbod te vernieuwen en bijvoorbeeld aan te sluiten bij multi sports of urban sports als daar belangstelling voor blijkt te zijn.

Er zijn in Aalten succesvolle activiteiten die altijd goed lopen maar onder druk staan door toegenomen kosten en het moeilijk vinden van vrijwilligers. Een voorbeeld daarvan is de avondvierdaagse. Liever dan nieuwe dingen op te zetten willen verenigingen kijken hoe succesvolle huidige activiteiten toekomstbestendig kunnen worden gemaakt.

11

Onze aanpak: Met de gymlessen op de basisschool worden in principe alle kinderen bereikt. Daarom is het belangrijk dat deze worden gegeven door vakdocenten en dat deze doorleiden naar sport- en beweegaanbod buiten schooltijd om. Scholen gaan over het inzetten en financieren van vakdocenten. Door inzet van de regeling combinatiefuncties konden we het onderwijs nog enigszins ondersteunen bij het inzetten van vakleerkrachten. Nu dit moet worden afgebouwd moeten we varen op inhoudelijke overredingskracht. We gaan het belang van bewegen en sport voor een goede motorische ontwikkeling en een belangrijke basis voor een gezonde leefstijl onder de aandacht brengen. We proberen een partnership aan te gaan en zo te zorgen voor een warme verbinding tussen de gymlessen en sporten en bewegen in de vrije tijd. Het vormgeven realiseren van een ketenaanpak is hiervoor noodzakelijk. Sport- en cultuuraanbieders zijn naast ouders, onderwijs, GGD en bijvoorbeeld Figulus een belangrijke partner. Het realiseren van een ketenaanpak is een verplichting vanuit het Integraal Zorgakkoord en kan mede gefinancierd worden uit het Gezond en Actief Leven Akkoord. Ook voor de aanpak overgewicht bij kinderen uit het IZA is sport, bewegen en gezonde leefstijl een belangrijk instrument.

Achterhoek in Beweging ontwikkelt een visie op de inzet en implementatie van multi-sports, e-sports en urban sports ter versterking van het verenigingsleven en het vergroten van het bereik van jongeren in de Achterhoek. Wij sluiten hierop aan en bespreken met onze jongerenraad hoe zijn aankijken tegen het sport- en beweegaanbod voor jongeren. Met kinderopvangorganisaties en de GGD willen gaan we in gesprek over het belang van bewegen, sporten en een gezonde leefstijl voor de allerkleinsten. We bespreken of wij hen kunnen ondersteunen bij het inbedden van bewegen en bijvoorbeeld regelmatig en gezond eten in het dagelijks leefpatroon. Bij het initiëren van stimuleringsactiviteiten gaan wij in de eerste plaats uit van het verrijken en bestendigen van de huidige (vaak langlopende) initiatieven zoals de avondvierdaagse. Ruimte voor sport en bewegen Het nationaal sportakkoord nodigt lokale partijen uit om: Samen doorlopend te bouwen aan een toekomstbestendige sportsector. Aan de gemeente wordt gevraagd om lokale en regionale afstemming te zoeken over de spreiding van sportvoorzieningen. Verder is het verzoek om bij de inrichting van de leefomgeving de verbinding te leggen met de omgevingswet door aandacht te hebben voor ruimte voor sport, bewegen en gezondheid en de ruimte hiervoor open en toegankelijk te houden.

Aan gemeenten wordt gevraagd om sportaanbieders te informeren over landelijke en lokale subsidie- en ontzorgings mogelijkheden rond verduurzaming en toegankelijkheid zodat de sportsector hier optimaal gebruik van kan maken. Aanbieders en gemeenten wordt gevraagd om sportparken meer open te stellen voor een breder publiek en voor nieuwe exploitatiemodellen. Via deze weg kunnen nieuwe mogelijkheden worden getest door meer samenwerking te zoeken tussen bijvoorbeeld sport, ondernemers en onderwijs om sportvoorzieningen zo veel mogelijk van waarde te laten zijn voor de omgeving en de samenleving.

Lokale verenigingen geven aan: Verschillende gemeenten hebben de gemeente gevraagd om een meer coördinerende rol op zich te nemen bij het inrichten van het Aaltense beweeg- en sportlandschap. Niet om taken of verantwoordelijkheden over te nemen, wel om het overzicht te houden, de verbindingen te leggen en het samen bouwen aan toekomstbestendigheid op de agenda te houden. Bonden stellen soms hoge eisen aan verenigingen qua accommodaties. De turninventaris moet bijvoorbeeld aan strenge eisen voldoen, de hippische sport merkt dat wedstrijden alleen worden toegewezen aan accommodaties waarin veel is geïnvesteerd. Dit zet de bereikbaarheid en bestaanszekerheid van de verenigingen onder druk. Geprivatiseerde verenigingen zijn bezorgd over de kosten voor vervanging en groot onderhoud nu de inflatie heeft toegeslagen. Het lukt over het algemeen wel om de uitgaven in inkomsten in balans te houden, maar reserveren voor toekomstige investeringen is vaak lastig. Besturen worden vaak in beslag genomen door de dagelijkse gang van zaken en komen daardoor ook niet toe aan het voorsorteren op de toekomst. Het op een overzichtelijk manier ontvangen van informatie over ondersteunings- en ontzorgingsmogelijkheden is gewenst.

Het open sportpark Zuid merkt dat het openstellen voor een breder publiek en het vinden van nieuwe exploitatiemodellen vraagt om professionele ondersteuning van een sportparkmanager. Ook is het wenselijk om een verbindende beheerder te hebben die de dagelijkse gang van zaken op het park kan stroomlijnen. Verenigingen die gebruik maken van de openbare ruimte lopen er tegenaan dat het lastiger of duurder wordt om afspraken te maken over het gebruik van particuliere terreinen. Natuurorganisaties of andere grondeigenaren stellen hun gebieden niet open voor groepen om de rust te bewaren. Bonden voerden

12

hier voorheen nog wel gesprekken over maar doen dit steeds minder. Ook watersport- en visverenigingen zijn afhankelijk van waterrijke gebieden en merken dat toegang en onderhoud ervan niet altijd voldoen aan de eisen die hun sport eraan stelt (waterkwaliteit, visrechten enz.).

Onze aanpak: De gemeente heroriënteert zich op haar positie binnen het sport- en beweeglandschap. De wens van de verenigingen voor meer zichtbaarheid en het oppakken van een coördinerende functie wordt meegenomen. In december 2023 wordt een voorstel gedaan aan de gemeenteraad voor een toekomstbestendig sportlandschap en de rol van de gemeente in het realiseren en onderhouden van. Dan wordt duidelijk of er draagvlak is om actiever regionale afstemming te zoeken (in samenwerking met Achterhoek in Beweging die overzicht heeft over het Achterhoekse sport- en beweeglandschap). Het verzoek om het open sportpark in staat te stellen om zich open te blijven stellen voor een breed publiek en op zoek te gaan naar een goed exploitatie en managementmodel wordt daar ook in meegenomen. VitaalBAD (waar de verenigingsondersteuner voor de sport het belangrijkste gezicht van is) is gepositioneerd bij Figulus. Sportverenigingen krijgen van hieruit informatie over bewegen en sporten, subsidieregelingen, ondersteuningsdiensten en samenwerkingsmogelijkheden. Ook de cultuurvereningen, maatschappelijke organisaties enz. worden van vanuit dit centrale punt geïnformeerd en aan elkaar verbonden. Voordeel is dat belangrijke lokale verbinders als de buurtsportcoach cultuur, de verenigingsondersteuner, mantelzorg, het jongerenwerk en bijvoorbeeld maatschappelijk werk samenwerken vanuit één locatie.

VitaalBAD wordt steeds beter gezien en gevonden. Maar we willen het punt en de positie van de verenigingsondersteuner hierbinnen nog veel sterker maken. Dit kan in samenwerking met het coördinatiepunt van Achterhoek in Beweging die het voor de verenigingsondersteuner makkelijker maakt om snel en effectief subsidiemogelijkheden te vinden en bijvoorbeeld ondersteuningsdiensten te vinden en door te zetten. In de omgevingsvisie van Aalten komt een gezonde en veilige leefomgeving centraal te staan. Daarbij wordt de positie van verenigingen meegenomen. Bij gebiedsontwikkelingen letten we op het belang van de sporten die gebruik maken van het gebied.

Maatschappelijke waarde van topsport Het nationaal sportakkoord nodigt lokale partijen uit om: Bij te dragen aan het verhogen van de maatschappelijke waarde van topsport. Talentprogramma’s, de paralympische sport en de commerciële sport kunnen in deze strategie worden betrokken. Lokale verenigingen geven aan: Lokale verenigingen geven aan dat het een impuls voor de sport kan zijn om mee te liften op bovenlokale (landelijke) topsportevenementen. Het volleybal masterplan (in het kader van het WK damesvolleybal) en de ronde van de Achterhoek worden als goede voorbeelden genoemd. Samenwerking op regionale schaal als het gaat om talentenondersteuning is wenselijk. Veel lokale verenigingen zijn niet groot genoeg om een aanbod te genereren voor sporters met regionale of landelijke ambities. Er is een aantal verenigingen die op hoog niveau presteren en regionale talentvolle leden aantrekken. Zij ervaren een disbalans tussen de grote verantwoordelijkheid die dit met zich meebrengt (er gaan grote bedragen om in er moet veel worden georganiseerd) en de mankracht dit beschikbaar is om dit uit te voeren (vrijwillige bestuurders staan aan de lat voor het draaiende houden van de organisatie). Tegelijkertijd zijn deze verenigingen wel een visitekaartje voor Aalten in het land. Onze aanpak: De maatschappelijke waarde van topsport willen wij graag lokaal laten landen.

Dat doen we door slim samen te werken in de regio. Op basis van het regionaal beweeg- en sportakkoord is een sterke basis gelegd om samen aan te sluiten bij topsportevenementen en ervoor te zorgen dat het maatschappelijke effect hiervan landt in de regio. Ook voor wat betreft talentenprogramma’s wordt via de regionale lijn van Achterhoek in Beweging afstemming gezocht met bijvoorbeeld Topsport Gelderland, de provincie Gelderland en de landelijke bonden. Zo zorgen we ervoor dat de Achterhoek en Aalten een sterke partner zijn en houden we het werk lokaal behapbaar. Voor side events en dergelijke schakelen we via VitaalBAD en de verenigingsondersteuner met het lokale verenigingsleven.

13

7. Werkwijze en budget Het herijkte beweeg- sport- en leefstijlakkoord heeft niet alleen geleid tot het herformuleren van de ambities en aanpak maar richt zich ook op een andere manier van werken. De afgelopen jaren is geleerd wat wel en wat niet werkt. Zo blijkt dat er waardering is voor het stroomlijnen en optimaliseren van de communicatie en regionale samenwerking. Maar uit de lokale evaluatie blijkt ook dat het bereik groter kan en moet en dat er meer behoefte is aan verbinding dan aan samenwerking in projectgroepen. Daarom wordt de stuurgroep het kernteam en verlegt de focus zich meer naar een verbindende en ambassadeursfunctie en minder op het oppakken en aanjagen van projecten.

Inhoudelijke samenhang ‘Sport and Health in all policies’ wordt steeds meer werkelijkheid. Dit betekent dat steeds minder vanuit de thematische aanpak gekeken wordt naar de oplossing van een probleem of het benutten van een kans, maar dat steeds meer gewerkt wordt vanuit de drie ambities (fundament op orde, een groter bereik en meer zichtbare betekenis). De actualisatie van het sportbeleid in de gemeente richt zich ook op het bereiken van de drie genoemde ambities. Samenwerking met lokale en regionale partners is daarom van groot belang. Binnen de gemeente en Figulus komen veel organisaties, professionals en inwoners samen. Het is dus logisch om daar door middel van VitaalBAD de afstemming en samenwerking te vinden en het verenigingsloket en het platform VitaalBAD daar te positioneren. Veel onderwerpen vragen om regionale afstemming of samenwerking. Achterhoek in Beweging draagt hiervoor zorg op basis van het regionale beweeg- en sportakkoord. Het fundament op orde brengen is belangrijk om als sport-, beweeg en gezondheidspartner goed aan tafel te zitten. Binnen het lokale Plan van Aanpak GALA en de nota sociaal domein wordt uitgegaan van een sterke sport- beweeg en gezondheidsinfrastructuur.

Die moeten wel samen verder uitbouwen en onderhouden om daadwerkelijk de verwachting waar te maken dat een grote bijdrage wordt geleverd aan het behalen van doelen op het gebied van positieve gezondheid. Sport, bewegen en een gezonde leefstijl dragen bij aan het voorkomen van ziekte en zorg. Alle inwoners goed informeren, zorgen voor een divers en inclusief aanbod en extra inzetten op inwoners met een afstand tot sporten en bewegen zijn daarom de opgave waar we voor staan. Door het platform en ondersteuningspunt VitaalBAD en het samenwerken met verschillende partners verwachten we de basis voor alle inwoners te kunnen realiseren. Partners van het beweeg- sport en leefstijlakkoord willen graag vooral inwoners met een afstand tot bewegen- sporten en een gezonde leefstijl bereiken. Daarom wordt met Brichbouw ingezet op het bereiken en ondersteunen van deze groep. Dit sluit aan bij de ketenaanpakken uit het Integraal Zorg Akkoord en de GALA onderdelen op het gebied van gezondheid en meedoen.

14

Effectieve lokale uitvoering Om het beweeg- sport en leefstijlakkoord effectief en kwalitatief goed uit te voeren zijn organisatorische randvoorwaarden van belang. De lokale stuurgroep van het beweeg- sport en leefstijlakkoord heeft aangegeven door te willen gaan als kernteam. Daarmee ziet de bemensing er op dit moment als volgt uit: • Voorzitter van het kernteam: Patrick Frenken Patrick Frenken is voorzitter van de lokale voetbalvereniging AZSV. Hij heeft een groot netwerk in de gemeente Aalten, heeft een schat aan bestuurlijke ervaring en fungeert als boegbeeld en onafhankelijk voorzitter tegelijkertijd. • Lid met als aandachtspunt verenigingsleven: Erik-Jan Etten Erik Jan Etten is bestuurslid van voetbalvereniging AD’69 in Aalten. Hij brengt de belangen van het lokale verenigingsleven in in de stuurgroep. Erik-Jan is financieel expert en maakt makkelijk de vertaalslag van wensen en theorie naar uitvoering en praktijk. • Lid met als aandachtspunt verbinding eerstelijns zorgorganisaties: Mark te Brake Mark te Brake is fysiotherapeut in Aalten met grote affiniteit met bewegen en sport en het lokale verenigingsleven. Hij werkt o.a. vanuit de atletiekvereniging AVA. Mark draagt in hoge mate bij aan het zichtbaar maken van de betekenis van bewegen, sport en een gezonde leefstijl voor de inwoners van Aalten.

Dat doet hij door verbindingen te maken met zijn collega’s in de eerstelijns, actief te zijn in het veld maar ook door het delen van zijn ervaringen en resultaten. • Lid met als aandachtspunt verkleinen van gezondheidsachterstanden: Boudewijn Inja Boudewijn Inja is gespecialiseerd in het bereiken van inwoners met een afstand tot sporten, bewegen en vitaliteit. Hij begeleidt hen bij het borgen van vitaliteit en gezondheid in hun daginvulling. Daarbij zorgt hij ervoor dat zij zich kunnen voegen in een omgeving waarin zij zich veilig en positief gewaardeerd voelen. Boudewijn richt zich op het collectief, bijvoorbeeld als trainer van het G elftal van de Graafschap in de bijzondere eredivisie. Hij biedt ook trajecten op maat aan om inwoners die omstandigheden geïsoleerd dreigen te raken weer mee te laten doen aan de samenleving. • Lid met als aandachtspunt participatie en ontwikkeling: Corine van Rijn Corine van Rijn is werkzaam als trainer bij Laborijn (uitvoeringsorganisatie van de participatiewet). Zij biedt haar deelnemers inzicht en nieuwe perspectieven. Daarbij speelt mentale en fysieke vitaliteit een grote rol. Corine deelt haar kennis en inzichten in het kernteam en is o.a. een sterke verbinder voor programma’s die gericht zijn op de vitaliteit van (toekomstige) werknemers.

• Lid met als aandachtspunt kwetsbare ouderen/intramurale setting: Sandra Veerbeek Sandra Veerbeek is Regiomanager van de Stichting Zorgorganisatie Marga Klompé. Zij heeft veel kennis van vitaliteit voor inwoners op leeftijd. Vanuit het kernteam kan zij legt zij de verbindingen met de intra- en extramurale zorg voor ouderen in Aalten. In verband met het verschuiven van de focus van zorg naar gezondheid krijgt dit de komende jaren nog meer aandacht en relevantie dan voorheen. • Adviseur lokale sport: Pascal Kamperman Pascal Kamperman is namens VSG/VNG, POS, NOC*NSF en de sportbonden adviseur lokale sport in Aalten. Hij is tevens directeur bestuurder van Achterhoek in Beweging en daarmee de verbinder tussen landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen. • Verenigingsondersteuner (Karlijn te Poele ) Karlijn te Poele is talentverbinder (combinatiefunctionaris). Zij valt binnen het profiel Clubkadercoach. In de stuurgroep koppelt Karlijn terug wat zij ophaalt bij verenigingen. Zij haalt op waar verenigingen van dienst kunnen zijn als het gaat om het bereiken van inwoners en geeft aan waar de knelpunten van verenigingen liggen als het gaat om het uitvoeren van maatschappelijke taken. Er is ook afstemming tussen het instrumentarium van de adviseur lokale sport en de vragen van verenigingen.

15

• Coördinatie sport en preventie Romie Wisselink en Barbara Ulfman De herijking is gecoördineerd door beleidsmedewerkers sport en gezondheid van de gemeente Aalten. Zij zijn lid van het kernteam van het beweeg- sport en leefstijlakkoord. De medewerkers staan tevens aan de lat voor de actualisatie van het sportbeleid van de gemeente (gericht op een toekomstbestendige sportinfrastructuur) en de realisatie van de lokale IZA en GALA plannen. Tot slot vertegenwoordigen zij de gemeente ook in de regionale ambtelijke sport- en gezondheidsoverleggen. Zo is integraliteit geborgd en wordt de haal en brengfunctie vervuld. De verwachting is dat de functie coördinatie sport en preventie inhoudelijk verandert als de lokale plannen klaar zijn en in uitvoering worden gebracht. Lokale Verenigingsondersteuning (verstevigen van het fundament) Voor verenigingsondersteuning kunnen verenigingen terecht bij het verenigingsloket VitaalBAD (gepositioneerd bij Figulus). Hier is kennis over het ondersteuningsinstrumentarium van de adviseur lokale sport, het regionaal coördinatiepunt, subsidies en ondersteuningsmaatregelen van de overheden, samenwerkingsmogelijkheden in de gemeente (met bijvoorbeeld Aaltense uitdaging, meedoenpact en present) en externe fondsen en kennisorganisaties.

De verenigingsondersteuner werk binnen VitaalBAD aan: - Ondersteuning van verenigingen vraaggericht bij financiele- bestuurlijke en organisatorische vraagstukken. Het gaat om meedenken, adviseren en verbinden. De verenigingsondersteuner werkt hierin nauw samen met de adviseur lokale sport en het regionale coördinatiepunt Achterhoek in Beweging. - Het organiseren van collectieven informatie en scholingsavonden, ontmoeting en netwerkbijeenkomsten. - Geeft microkredieten uit om goede initiatieven die bijdragen aan meer zichtbaarheid, een hoger bereik of een steviger fundament op gang te helpen. De verenigingsondersteuner is geen uitvoerder. Inzet beschikbare middelen en begroting Voor de periode 2023-2026 komen middelen voor de inzet van de combinatiefuncties en voor het lokale sportakkoord binnen via de zogenaamde ‘Brede SPUK’. In Plan Talent staat hoe de middelen voor de combinatiefuncties worden ingezet. In dit akkoord staat dat we willen werken aan: -

Het verstevigen van het fundament Een groter bereik Meer zichtbare betekenis

In de paragraaf strategie is toegelicht hoe we dat willen doen. Voor de bekostiging van FTE of programma’s staat het sportakkoord niet aan de lat. Waar we ons wel voor willen inzetten is - Optimaliseren van de verenigingsondersteuning Frequente en meer gerichte communicatie over ‘VitaalBAD’ beweeg-, sport-, en leefstijlakkoord - Realisatie van digitaal en fysiek platform ‘VitaalBAD’ - Bestaande partners behouden en nieuwe partners toevoegen (Specialisatie partner Figulus) -

-

16

Bereiken en begeleiden van inwoners die een afstand tot bewegen, sport en een gezonde leefstijl hebben maar niet vallen onder de bestaande interventies (gefinancierd uit ander onderdelen van de Brede SPUK, de ketenaanpakken of ander financieringsbronnen) (Specialisatie partner Brichbouw)

Voor de jaren 2023, 2024 en 2025 ontvangen we €22.004 uit de Brede SPUK, voor 2026 €16.918,65. De verenigingsondersteuning en VitaalBAD zijn op dit moment belegd bij Figulus. Brichbouw is gespecialiseerd in het bereiken en begeleiden van inwoners met een afstand tot bewegen en sporten. Voorstel is beide partners een subsidieverzoek te laten indienen waarin zij aangeven hoe zij op een optimale wijze uitvoering kunnen geven aan de genoemde onderdelen.

Figulus Brichbouw Totaal

Bijlage 1: verslag verenigingen Bijlage 2: verslag stakeholders

17

2023 12.004 10.000 22.004

2024 12.004 10.000 22.004

2025 12.003 10.000 22.004

2026 6.918 10.000 16.918

Rapportage Sport en bewegen

Gemeente Aalten

Rapportage Sport en bewegen

Concept 1 Datum: 8-3-2024 Projectnummer: 21630

Gemeente Aalten

Auteurs: Luc Oonk, Senior Onderzoeker Danique Rietman, Onderzoeker Moventem BV T 0575 84 3738 E info@moventem.nl W www.moventem.nl Moventem werkt conform de Gedragscode voor Onderzoek & Statistiek van de Nederlandse Marktonderzoek Associatie (MOA) en mag het Fair Data Keurmerk voeren, waarmee wordt aangetoond dat op verantwoorde wijze met data en persoonsgegevens wordt omgaan. Tevens is Moventem aangesloten bij de Europese Vereniging voor Marktonderzoek (ESOMAR) en wordt voldaan aan de Internationale Code voor Markt- en sociaalwetenschappelijk onderzoek. Dit rapport is met grote zorg samengesteld. Desondanks kan het voorkomen dat informatie fout en/of onvolledig is. Moventem is niet aansprakelijk voor enige directe of indirecte schade die zou kunnen ontstaan door het gebruik van de aangeboden informatie.

2

Gemeente Aalten

Inhoudsopgave

Management Samenvatting

Pagina 4

1 Inleiding 1.1 Onderzoeksopzet

Pagina 7 Pagina 8

2 Resultaten Sporten en bewegen Sportbeoefening Sportvoorzieningen Redenen (niet) sporten

Pagina 9 Pagina 10 Pagina 13 Pagina 33 Pagina 41

3 Bijlagen Bijlage l Achtergrondvariabelen Bijlage ll Onderzoeksverantwoording

Pagina 44 Pagina 45 Pagina 46

Inhoudsopgave

3

Management Samenvatting

Gemeente Aalten

Management Samenvatting Sporten en bewegen Nagenoeg driekwart sport minimaal 1 dag per week 30 minuten (achter elkaar) of langer. 91% geeft aan minimaal 1 dag per week 30 minuten (achter elkaar) of langer te bewegen. Wandelen, fietsen (excl. wielrennen/ bmx/ mountainbiken) en fitness (cardio/kracht) worden het meest beoefend.

Sportbeoefening De volgende sporten werden de afgelopen maand ongeorganiseerd beoefend: • Wandelen/ wandelsport • Fietsen (excl. wielrennen/bmx/mountainbiken) • Hardlopen/joggen/trimmen • Wielrennen/bmx/mountainbiken • Zwemsport

vooral

alleen,

De volgende sporten werden het afgelopen jaar meestal in de openbare ruimte in de gemeente beoefend: • Wandelen/wandelsport • Fietsen (excl. wielrennen/bmx/mountainbiken) • Hardlopen/joggen/trimmen • Wielrennen/bmx/mountainbiken • Zwemsport • Volleybal, beachvolleybal • Tennis • Veldvoetbal

Sportvoorzieningen

De volgende sporten werden de afgelopen maand abonnee/klant/cursist van een sportaanbieder beoefend: • Fitness cardio/kracht • Yoga

vooral

als

De volgende sporten werden de afgelopen maand vooral als lid van een sportvereniging beoefend: • Volleybal, beachvolleybal • Tennis • Veldvoetbal

Om te bewegen en/of sporten in de gemeente, wordt er vooral regelmatig gebruik gemaakt van wandel- en fietspaden buiten de bebouwde kom, wandelpaden binnen de bebouwde kom en bos(paden). Over het algemeen vinden deelnemers dat er (ruim) voldoende mogelijkheden zijn in de gemeente om te kunnen sporten en/of bewegen. Met name bij ruiterpaden en mountainbikeroutes zijn er verbeteringen mogelijk. Er zijn daarnaast (ruim) voldoende sporthallen, sportparken en gymzalen in de gemeente.

Management samenvatting

5

Gemeente Aalten

Management Samenvatting Over het algemeen worden de mogelijkheden in de gemeente om te kunnen sporten en/of bewegen als (heel) goed beoordeeld. Alleen ruiterpaden worden door de minderheid als (heel) goed beoordeeld. Sporthallen, sportparken en gymzalen in de gemeente worden als (heel) goed beoordeeld.

De belangrijkste factoren om prettig te kunnen bewegen en sporten in de openbare ruimte, zijn verkeersveiligheid, aantrekkelijke omgeving en aanwezigheid van veel groen. Om sporten en bewegen makkelijker te maken in de gemeente, zouden er met name meer (veilige) wandel-/fietspaden moeten komen. Nagenoeg de helft geeft aan niets in de mogelijkheden om te sporten/bewegen in de gemeente te missen.

Redenen (niet) sporten Van de deelnemers die niet sporten, geeft nagenoeg een kwart aan hier wel verandering in te willen brengen. 18% sport niet en heeft dit ook nooit gedaan en 12% sport niet, omdat ze geblesseerd zijn. De voornaamste redenen om niet te sporten zijn het niet leuk vinden, gebrek aan motivatie om te gaan/blijven sporten en de gezondheid die dit niet toelaat.

Management samenvatting

6

Inleiding

Gemeente Aalten

Onderzoeksopzet Benaderen doelgroep In opdracht van gemeente Aalten heeft Moventem een onderzoek over sporten en bewegen uitgevoerd onder de 1.523 leden van U Spreekt. De panelleden hebben de mogelijkheid gehad om de vragenlijst in te vullen tussen 29 januari en 26 februari 2024. Er is 1 keer een reminder verstuurd, aan iedereen waarvan nog geen ingevulde vragenlijst was ontvangen. Daarnaast is er een open link verspreid via de mediakanalen van de gemeente.

In bijlage 1 van deze rapportage staan de achtergrondgegevens van de respondenten weergegeven. Deze bijlage is aan het einde van deze rapportage te vinden.

Deelnemers

Er is een aantal open vragen gesteld aan de respondenten. Alle open antwoorden worden getoond in ‘Bijlagenboek bij Rapportage Sporten en bewegen’.

In totaal hebben 679 panelleden de vragenlijst volledig ingevuld. Een respons-rate van 45%. Via de open link deden 123 respondenten mee.

In bijlage 2 van deze rapportage wordt nader ingegaan op de betrouwbaarheid, nauwkeurigheid en representativiteit van de resultaten. Deze bijlage is aan het einde van deze rapportage te vinden.

Met het totale aantal respondenten (802) kunnen met een betrouwbaarheid van 95% en een foutmarge van 3,39% uitspraken worden gedaan over de populatie.

Resultaten weergave De resultaten van dit onderzoek worden in het voorliggende document beschreven middels diagrammen en tabellen. Door routes in de vragenlijst en vragen waarbij meerdere antwoorden mogelijk zijn, kan het voorkomen dat het aantal respondenten en/of het aantal antwoorden niet overal gelijk is in deze rapportage. Om deze redenen wordt ter volledigheid bij de resultaten aangegeven hoeveel respondenten (‘n’) de betreffende vraag hebben beantwoord. Door afrondingsverschillen telt niet alles op tot 100%. Bij sommige vragen konden respondenten meerdere antwoorden geven. Het totale percentage komt dan hoger dan 100% te liggen.

Inleiding

8

Resultaten

De meeste deelnemers sporten 2 tot 3 dagen per week 30 minuten of langer

Gemeente Aalten

Hoeveel dagen per week sport u 30 minuten (achter elkaar) of langer? (n=802)

Elke dag of meerdere keren op een dag

4 tot 6 dagen per week

7%

16%

2 of 3 dagen per week

1 dag per week

Ik sport (op dit moment) niet (zo veel)

36%

15%

26%

Sporten en bewegen

10

De meeste deelnemers bewegen elke dag 30 minuten of langer

Gemeente Aalten

Hoeveel dagen per week beweegt u minimaal 30 minuten (achter elkaar)? (n=802)

Elke dag of meerdere keren op een dag

32%

4 tot 6 dagen per week

31%

2 of 3 dagen per week

1 dag per week

Ik beweeg (op dit moment) niet (zo veel)

22%

6%

9%

Sporten en bewegen

11

Wandelen, fietsen en fitness (cardio/kracht) worden het meest beoefend

Gemeente Aalten

Deze vraag is alleen beantwoord door respondenten die wel eens sporten en/of bewegen Welke van deze beweegactiviteiten (recreatief wandelen of fietsen) of sporten beoefent u? (n=740) Bijvoorbeeld als u terugdenkt aan de afgelopen maand. Meer antwoorden mogelijk

Beweegactiviteiten/ sporten (1/2)

%

Beweegactiviteiten/ sporten (2/2)

%

Wandelen/wandelsport

61%

Klimsport/bergwandelen

1%

Fietsen (excl. wielrennen/bmx/mountainbiken)

42%

Basketbal

1%

Fitness cardio/kracht

24%

Badminton

0%

Hardlopen/joggen/trimmen

15%

Skeeleren/skaten

0%

Wielrennen/bmx/mountainbiken

13%

Handbal

0%

Zwemsport (excl. waterpolo)

10%

Duiksport

0%

Yoga

6%

Roeien

0%

Volleybal, beachvolleybal

6%

Bowling

0%

Tennis

6%

Dammen

0%

Veldvoetbal

6%

Zaalvoetbal

0%

Paardensport

5%

Korfbal

0%

Aerobics/steps/spinning (groepsles op muziek)

4%

Motorsport

0%

Schaatsen

3%

Zeilen/surfen

0%

Gymnastiek/turnen

3%

Schaken

0%

Danssport

2%

Jeu de boules

0%

Atletiek

2%

Squash

0%

Bridge

2%

Kano

0%

Skiën/langlaufen/snowboarden

2%

Hockey

0%

Biljart

2%

Honkbal/softbal

0%

Vecht en verdedigingsport (excl. judo)

1%

Judo

0%

Darts

1%

Midgetgolf

0%

Tafeltennis

1%

Waterpolo

0%

Schietsport

1%

Een andere sport, namelijk:

11%

Golf

1%

Geen van deze

4%

Sporten en bewegen

12

Wandelen/ wandelsport werd de afgelopen maand vooral alleen, ongeorganiseerd beoefend Wilt u aangeven op welke manier u wandelen/wandelsport de afgelopen maand heeft beoefend? (n=458) Meer antwoorden mogelijk Alleen, ongeorganiseerd (bijvoorbeeld alleen fietsen of hardlopen)

Gemeente Aalten Van de tien meest gekozen beweegactiviteiten/sporten worden de resultaten van de vervolgvragen weergegeven

85%

In groepsverband, georganiseerd door uzelf, familie, vrienden of kennissen (bijvoorbeeld baantjes trekken met een vriend

24%

Als lid van een sportvereniging (bijvoorbeeld voetballen)

2%

Als abonnee/klant/cursist van een sportaanbieder (bijvoorbeeld een groepsles bij een fitnesscentrum)

2%

Anders

3%

Sportbeoefening

13

Fietsen werd de afgelopen maand vooral alleen, ongeorganiseerd beoefend

Gemeente Aalten

Wilt u aangeven op welke manier u fietsen (excl. wielrennen/bmx/mountainbiken) de afgelopen maand heeft beoefend? (n=344) Meer antwoorden mogelijk Alleen, ongeorganiseerd (bijvoorbeeld alleen fietsen of hardlopen)

93%

In groepsverband, georganiseerd door uzelf, familie, vrienden of kennissen (bijvoorbeeld baantjes trekken met een vriend

11%

Als lid van een sportvereniging (bijvoorbeeld voetballen)

2%

Als abonnee/klant/cursist van een sportaanbieder (bijvoorbeeld een groepsles bij een fitnesscentrum)

1%

Anders

2%

Sportbeoefening

14

Fitness cardio/kracht werd de afgelopen maand vooral als abonnee/klant/cursist van sportaanbieder beoefend

Gemeente Aalten

Wilt u aangeven op welke manier u fitness cardio/kracht de afgelopen maand heeft beoefend? (n=160) Meer antwoorden mogelijk Als abonnee/klant/cursist van een sportaanbieder (bijvoorbeeld een groepsles bij een fitnesscentrum)

71%

Alleen, ongeorganiseerd (bijvoorbeeld alleen fietsen of hardlopen)

26%

Als lid van een sportvereniging (bijvoorbeeld voetballen) In groepsverband, georganiseerd door uzelf, familie, vrienden of kennissen (bijvoorbeeld baantjes trekken met een vriend Anders

11%

7%

1%

Sportbeoefening

15

Hardlopen/joggen/trimmen werd de afgelopen maand vooral Gemeente alleen, ongeorganiseerd beoefend Aalten Wilt u aangeven op welke manier u hardlopen/joggen/trimmen de afgelopen maand heeft beoefend? (n=92) Meer antwoorden mogelijk Alleen, ongeorganiseerd (bijvoorbeeld alleen fietsen of hardlopen)

83%

Als lid van een sportvereniging (bijvoorbeeld voetballen)

20%

In groepsverband, georganiseerd door uzelf, familie, vrienden of kennissen (bijvoorbeeld baantjes trekken met een vriend

14%

Als abonnee/klant/cursist van een sportaanbieder (bijvoorbeeld een groepsles bij een fitnesscentrum)

5%

Anders

2%

Sportbeoefening

16

Wielrennen/bmx/mountainbiken werd de afgelopen maand vooral alleen, ongeorganiseerd beoefend

Gemeente Aalten

Wilt u aangeven op welke manier u wielrennen/bmx/mountainbiken de afgelopen maand heeft beoefend? (n=88) Meer antwoorden mogelijk Alleen, ongeorganiseerd (bijvoorbeeld alleen fietsen of hardlopen)

75%

Als lid van een sportvereniging (bijvoorbeeld voetballen)

28%

In groepsverband, georganiseerd door uzelf, familie, vrienden of kennissen (bijvoorbeeld baantjes trekken met een vriend

27%

Als abonnee/klant/cursist van een sportaanbieder (bijvoorbeeld een groepsles bij een fitnesscentrum)

2%

Anders

2%

Sportbeoefening

17

Zwemsport werd de afgelopen maand vooral alleen, ongeorganiseerd beoefend

Gemeente Aalten

Wilt u aangeven op welke manier u zwemsport (excl. waterpolo) de afgelopen maand heeft beoefend? (n=73) Meer antwoorden mogelijk Alleen, ongeorganiseerd (bijvoorbeeld alleen fietsen of hardlopen)

58%

Als abonnee/klant/cursist van een sportaanbieder (bijvoorbeeld een groepsles bij een fitnesscentrum)

28%

In groepsverband, georganiseerd door uzelf, familie, vrienden of kennissen (bijvoorbeeld baantjes trekken met een vriend

16%

Als lid van een sportvereniging (bijvoorbeeld voetballen)

Anders

9%

0%

Sportbeoefening

18

Yoga werd de afgelopen maand vooral als abonnee/klant/cursist van sportaanbieder beoefend

Gemeente Aalten

Wilt u aangeven op welke manier u yoga de afgelopen maand heeft beoefend? (n=36) Meer antwoorden mogelijk Als abonnee/klant/cursist van een sportaanbieder (bijvoorbeeld een groepsles bij een fitnesscentrum)

55%

Alleen, ongeorganiseerd (bijvoorbeeld alleen fietsen of hardlopen)

49%

Als lid van een sportvereniging (bijvoorbeeld voetballen)

8%

In groepsverband, georganiseerd door uzelf, familie, vrienden of kennissen (bijvoorbeeld baantjes trekken met een vriend

7%

Anders

0%

Sportbeoefening

19

Volleybal, beachvolleybal werd de afgelopen maand vooral als lid van een sportvereniging beoefend

Gemeente Aalten

Wilt u aangeven op welke manier u volleybal, beachvolleybal de afgelopen maand heeft beoefend? (n=30) Meer antwoorden mogelijk Als lid van een sportvereniging (bijvoorbeeld voetballen)

98%

Alleen, ongeorganiseerd (bijvoorbeeld alleen fietsen of hardlopen)

0%

In groepsverband, georganiseerd door uzelf, familie, vrienden of kennissen (bijvoorbeeld baantjes trekken met een vriend

0%

Als abonnee/klant/cursist van een sportaanbieder (bijvoorbeeld een groepsles bij een fitnesscentrum)

0%

Anders

2%

Sportbeoefening

20

Tennis werd de afgelopen maand vooral als lid van een sportvereniging beoefend

Gemeente Aalten

Wilt u aangeven op welke manier u tennis de afgelopen maand heeft beoefend? (n=45) Meer antwoorden mogelijk Als lid van een sportvereniging (bijvoorbeeld voetballen)