24. Verslag Euregio raad d.d. 21 juni 2024

Vergadering van de EUREGIO-raad op 21 juni 2024 | 15.40 – 17:30 uur | LernWerk Bocholt Voorzitter: Joris Bengevoord | Aanwezig: zie presentielijst

Verslag EUREGIO-raad Nr.

Agendapunt

1.

Opening en begroeting - Goedkeuring van de agenda

Discussie / opmerkingen / vragen

Besluit en beoogde maatregelen (door)

De voorzitter Joris Bengevoord opent de vergadering om 15:40 uur.

Goedkeuring van de agenda

De burgemeester van Bocholt, Thomas Kerkhoff, begroet de aanwezigen. 2.

Goedkeuring van het verslag van de vergadering d.d. 15 maart 2024 Naar aanleiding van de in de vorige EUREGIO-raadsvergadering door meerdere raadsleden geuite wens om beter te worden geïnformeerd over de participatiemogelijkheden voor gremiumleden deelt Christoph Almering mee dat in de volgende raadsvergadering een workshop over dit onderwerp zal worden gehouden. Qua tijdplanning zal deze plaatsvinden tussen het interfractionele vooroverleg en de fractievergaderingen. De duur zal ca. 45 minuten bedragen. In de workshop zal het gaan over de manieren waarop raadsleden eigen thema’s in de raad kunnen inbrengen.

3.

Unanieme goedkeuring van het verslag

Lezing: “Grensoverschrijdende coördinatie bij windenergieprojecten” Twee inhoudelijke presentaties door ➢ Aafke Volkers, Vattenfall, en ➢ Alexandra Busse, NEE NRW.

De presentaties zijn als bijlage toegevoegd

Ludwig Reichert merkt op dat in Kreis Steinfurt een app wordt gebruikt die voor burgers inspraak tegen plannen voor windenergieprojecten mogelijk maakt. Hij vraagt of via deze route ook aan Nederlandse burgers de mogelijkheid tot inspraak wordt geboden. Dr. Ansgar Hörster (EuVP) merkt als vertegenwoordiger van een goedkeurende overheidsinstantie op dat de presentaties veel duidelijkheid hebben verschaft, ook

EUREGIO | Enscheder Str. 362, D-48599 Gronau | www.euregio.eu |

Verslag: Verslag: Marie-Lou Perou Linda Blom

Vergadering van de EUREGIO-raad op 21 juni 2024 | 15.40 – 17:30 uur | LernWerk Bocholt Voorzitter: Joris Bengevoord | Aanwezig: zie presentielijst

Nr.

Agendapunt

Besluit en beoogde maatregelen (door)

Discussie / opmerkingen / vragen over het windenergieproject Südlohn-Oeding en onder meer over de vraag waar het probleem ligt. De Nederlandse en Duitse politiek hebben verschillende opvattingen over de uitbreiding van installaties voor windenergie. Veel is vergelijkbaar, echter op enkele punten geeft het Duitse recht een doorslaggevende voorkeur aan uitbreiding. De goedkeurende instanties zijn hieraan gebonden. Daarnaast is er een tijdgerelateerd dilemma. Veel lokale/regionale overheden hebben in het verleden grondig nagedacht over de uitbreidingslocaties. Rechtbanken hebben deze aanpak echter verworpen. Een lokale/regionale overheid dient, wanneer er geen grondslag voor afwijzing is, akkoord te gaan met een door de investeerder gekozen locatie. Doet de overheid dat niet, dan is deze verplicht een schadevergoeding te betalen. Verder laat Dr. Hörster weten begrip te hebben voor de Nederlandse tegenstanders van windenergie waar het windenergieprojecten in de directe nabijheid van de grens betreft. Ook hij vindt het in de euregionale context onacceptabel wanneer Nederlandse burgers minder rechtsbescherming zouden genieten dan Duitse burgers. Bij plannen in de directe nabijheid van de grens zouden zij dezelfde rechten moeten hebben.

Zijn inschatting is dat het niet zal lukken alle aspecten voor Duitsland en Nederland in gelijke mate en op redelijke wijze te regelen, niet alleen waar het windenergieprojecten betreft maar ook op veel andere gebieden, bijvoorbeeld bij de problemen rond de aanschaf van 49-euro-tickets. De EUREGIO zou altijd maximale rechtvaardigheid en transparantie voor beide zijden van de grens moeten nastreven. Dit geldt ook voor de mogelijkheden financieel deel de nemen aan windenergieplannen voor aanwonenden aan beide zijden van de grens, die wellicht nog voor verbetering vatbaar zijn. Joost van Oostrum (Fractie zonder Grenzen) benadrukt dat de Nederlandse burgers niet benadeeld zouden mogen worden. In Nederland geldt strengere wetgeving voor de uitbreiding van windenergie. In dit verband heeft in Nederland in het bijzonder de bescherming van natuurgebieden een hoger gewicht. Het zou getuigen van een hoge mate van bereidheid tot grensoverschrijdende afstemming

EUREGIO | Enscheder Str. 362, D-48599 Gronau | www.euregio.eu |

Verslag: Verslag: Marie-Lou Perou Linda Blom

Vergadering van de EUREGIO-raad op 21 juni 2024 | 15.40 – 17:30 uur | LernWerk Bocholt Voorzitter: Joris Bengevoord | Aanwezig: zie presentielijst

Nr.

Agendapunt

Besluit en beoogde maatregelen (door)

Discussie / opmerkingen / vragen en samenwerking wanneer in de directe nabijheid van de grens steeds de strengste regelgeving zou worden toegepast. In het afwegingsproces over windenergieplannen zou ook met de Nederlandse wetgeving rekening moeten worden gehouden. Nicolien Boekhoudt (PvdA-SPD) refereert aan de presentatie van Alexandra Busse. In Nederland is het gebruikelijk dat in de aanloop naar planontwikkeling in ruime mate participatie en burgerinspraak plaatsvinden. In haar waarneming is dit in Duitsland kennelijk niet het geval. Het is belangrijk dat aan de Nederlandse zijde duidelijk wordt uitgelegd hoe het Duitse systeem werkt. Ook door dergelijke informatieverstrekking en uitleg kan wederzijds vertrouwen worden bewerkstelligd. Alexandra Busse reageert door erop te wijzen dat het Duitse systeem ook voor Duitsers ingewikkeld is. In de aanloop naar planontwikkeling vindt in Duitsland aanvankelijk veel op de achtergrond plaats. Soms krijgen burgers al wat mee maar de informatie is op dat moment vaak nog prematuur en in sommige gevallen bij de lokale en regionale overheden nog niet bekend. De bepaling van het geschikte moment om informatie te verstrekken en burgers in het proces te betrekken is een moeilijke evenwichtsoefening. Burgerparticipatie verloopt in Duitsland vooral informeel.

Zodra de plannen enigszins concreet beginnen te worden heeft ook een lokale/regionale overheid vaak nog maar weinig speelruimte. Financiële burgerparticipatie, die sinds begin 2024 in het kader van de wet hernieuwbare energie mogelijk is, is voor NRW en Niedersachsen iets nieuws. Hoe burgers deel kunnen nemen dient op lokaal niveau in overleg met de investeerders te worden bepaald. Judith Tenbusch (provincie Gelderland) vraagt hoe de locaties voor windenergieplannen worden vastgesteld en of er regelgeving betreffende de milieueffecten bestaat.

EUREGIO | Enscheder Str. 362, D-48599 Gronau | www.euregio.eu |

Verslag: Verslag: Marie-Lou Perou Linda Blom

Vergadering van de EUREGIO-raad op 21 juni 2024 | 15.40 – 17:30 uur | LernWerk Bocholt Voorzitter: Joris Bengevoord | Aanwezig: zie presentielijst

Nr.

Agendapunt

Besluit en beoogde maatregelen (door)

Discussie / opmerkingen / vragen Alexandra Busse geeft uitleg over de definitie van de uitgesloten gebieden volgens de Duitse regelgeving. Dr. Ansgar Hörster (EuVP) vult aan dat er sinds ca. 2 jaar geen effectief bestemmingsplan is. Dit vormt een dilemma. De lokale/regionale overheden moeten daardoor goedkeuring verlenen wanneer geen formele belemmeringen aanwezig zijn. De sturende invloed door lokale/regionale overheden functioneert aldus niet meer, zo ook bijvoorbeeld bij het plan Südlohn-Oeding. Joris Bengevoord verzoekt de aanwezige burgers hun vragen aan de EUREGIO te sturen. Het EUREGIO-secretariaat zal dan trachten deze vragen te beantwoorden. Bovendien zal de EUREGIO alle geïnteresseerden en betrokkenen via de website www.euregio.eu op de hoogte houden en informatie geven over de vraag hoe de procedures binnen de betreffende nationale systemen verlopen. Chiel Stemerdink (Fractie zonder Grenzen) geeft aan dat windturbines aan de grens een omvangrijk thema vormen, ingewikkeld maar ook interessant. Maar ook wijst hij erop dat het Nationaal Landschap Winterswijk van grote betekenis is en het waard is om te beschermen. Om de natuur te beschermen zijn aan Nederlandse zijde veel bouwplannen niet uitvoerbaar.

Dit is de reden dat de gemeenteraad van Winterswijk zich unaniem heeft uitgesproken tegen de bouw van windturbines in de directe nabijheid van de grens of in de buurt van beschermde natuurgebieden. Des te groter waren de verwondering en de zorgen van de Winterswijkers toen zij hoorden over de plannen om aan Duitse zijde, direct aan de grens windturbines te bouwen. Deze geplande uitbreiding heeft concrete gevolgen voor de aanwonenden aan Nederlandse zijde. Zo kan men bijvoorbeeld in de windschaduw van de turbines geen huizen bouwen. Verder merkt hij op dat in dit kader aanwonenden aan Nederlandse kant op dezelfde wijze worden behandeld als die aan Duitse zijde. De vraag is of dit wel zinvol is. In Nederland heeft men andere opvattingen over de inrichting van het

EUREGIO | Enscheder Str. 362, D-48599 Gronau | www.euregio.eu |

Verslag: Verslag: Marie-Lou Perou Linda Blom

Vergadering van de EUREGIO-raad op 21 juni 2024 | 15.40 – 17:30 uur | LernWerk Bocholt Voorzitter: Joris Bengevoord | Aanwezig: zie presentielijst

Nr.

Agendapunt

Besluit en beoogde maatregelen (door)

Discussie / opmerkingen / vragen landschap dan in Duitsland. Op dit moment heeft de minder strenge Duitse wetgeving die geldt voor de geplande uitbreiding van installaties voor windenergie ook invloed op Nederland. Hierdoor zou naar zijn opvatting de Nederlandse soevereiniteit wellicht onder druk kunnen komen te staan. Volgens het Espooverdrag had al in 2022 met de Nederlandse buren over dergelijke plannen moeten worden gecommuniceerd. Dit is niet gebeurd. De EUREGIO is niet bevoegd besluiten te nemen over windenergieplannen. Als oudste grensoverschrijdende samenwerkingsverband dient men op dit punt echter intensief grensoverschrijdend samen te werken. Wanneer de politiek de zorgen van de betrokken burgers serieus neemt is het noodzakelijk dat op korte termijn goede afstemming plaatsvindt. De leden van de EUREGIO-raad zouden hun netwerken in Berlijn en Den Haag moeten gebruiken om tot een vlotte oplossing te komen. Als buren zouden wij geen strijd moeten voeren vanwege het feit dat wij ons Nederlandse Nationale Landschap willen beschermen.

4.

Mededelingen

4a

Stand van zaken “Infrastructuur en mobiliteit”

4b

Arbeidsmarkt / GrensInfoPunt EUREGIO

4c

Stand van zaken Memorandum OostNederland Münsterland

Kennisname

Ton ten Vergert (EuVP) vraagt wat de oorzaak is dat minder mensen uit Duitsland in Nederland werken dan andersom. Hij doet het verzoek aan de EUREGIO om samen met de MONT-steden (Münster, Osnabrück, Netwerkstad Twente) te onderzoeken waaraan dit ligt. Indien dit een trend is, gaat dit rechtstreek in tegen de visie over de grensoverschrijdende mobiliteit.

EUREGIO | Enscheder Str. 362, D-48599 Gronau | www.euregio.eu |

Kennisname

Kennisname

Verslag: Verslag: Marie-Lou Perou Linda Blom

Vergadering van de EUREGIO-raad op 21 juni 2024 | 15.40 – 17:30 uur | LernWerk Bocholt Voorzitter: Joris Bengevoord | Aanwezig: zie presentielijst

Besluit en beoogde maatregelen (door)

Nr.

Agendapunt

Discussie / opmerkingen / vragen

4d

Stand van zaken Interregproject “Euregionaal Netwerk Arbeidsmigranten”

Kennisname

4e

Stand van zaken Interregaanvraag “Ondermijning”

Kennisname

4f

Europese week van regio’s en steden in Brussel: Planning 2024

Kennisname

5.

Dagelijks Bestuur

5a

Bericht vanuit het Dagelijks Bestuur

5b

Vragen en suggesties uit de fracties

Ton ten Vergert (EuVP) meldt dat vanwege de EK er veel aandacht is voor het Deutschlandticket. Dit ticket is geldig vanaf c.q. tot Enschede en Hengelo, hetgeen te prijzen is. Hij stelt voor te onderzoeken welke stappen nodig zijn om te komen tot een EUREGIO-ticket. Christoph Almering antwoordt dat in de Euregio Maas-Rijn een vergelijkbaar ticket wordt aangeboden. Hij merkt op dat het helaas nog niet mogelijk is met een Nederlands IBAN een Deutschlandticket aan te schaffen.

6.

Bericht uit de commissies

6a

Bericht uit de commissievergaderingen

EUREGIO | Enscheder Str. 362, D-48599 Gronau | www.euregio.eu |

Het EUREGIO-secretariaat zal nagaan of en in welke vorm een EUREGIOticket haalbaar is en zal het gesprek aangaan met de Deutsche Bahn om te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn. Eventueel kan worden nagegaan welke best practices in andere regio’s bestaan waarvan wij voor het EUREGIO-gebied kunnen leren. Over de voortgang zal in de volgende EUREGIO-raadsvergadering worden bericht.

Kennisname

Verslag: Verslag: Marie-Lou Perou Linda Blom

Vergadering van de EUREGIO-raad op 21 juni 2024 | 15.40 – 17:30 uur | LernWerk Bocholt Voorzitter: Joris Bengevoord | Aanwezig: zie presentielijst

Nr.

Agendapunt

Besluit en beoogde maatregelen (door)

Discussie / opmerkingen / vragen Prof. Josef Gochermann (EuVP) maakt de balans op van de commissievergaderingen. Hij vindt het zeer positief dat deze op externe locaties in de EUREGIO hebben plaatsgevonden, zoals de vergadering van de commissie “Economie en Arbeidsmarkt” bij het ROC in Hengelo. Joost van Oostrum bericht dat de vergadering van de commissie “Duurzame Ruimtelijk Ontwikkeling” bij Twence is gehouden. Twence werkt op het gebied van afvalverwerking samen met de Stadtwerke Münster. Hij brengt nog eens onder de aandacht dat de EUREGIO-raad zich het afgelopen jaar heeft uitgesproken voor duurzame oplossingen op het gebied van grensoverschrijdende afvalverwerking. De commissieleden hebben nu op locatie gezien wat Twence op dit gebied verricht. Nicolien Boekhoudt bericht vanuit de commissie “MOZER – Maatschappelijke Ontwikkeling” die heeft vergaderd in de Klinikum Osnabrück. De commissie heeft daarbij meer informatie over het functioneren van de samenwerking met het Medisch Spectrum Twente gekregen. Dinand de Jong vult aan dat volgens de subsidiecriteria van het Interregkleineprojectenfonds gezondheid een speerpuntthema is, maar dat er op dit gebied nog maar weinig projecten zijn. Met de Klinikum Osnabrück is besproken dat zij supporting partner zullen worden in een geschikte projectaanvraag.

6b

Naambordje “EUREGIOgemeente

Christoph Almering deelt ter toelichting op het idee van een bord “EUREGIOgemeente” mee dat het hier gaat om een voorstel vanuit de EuVP-fractie. Prof. Josef Gochermann (EuVP) merkt op dat het besluitvoorstel aangepast moet worden. Het gaat er niet om de aangesloten gemeenten “op te roepen” een dergelijk bord naast hun plaatsnaambord te plaatsen, maar om hen daartoe uit te nodigen. Hij zou graag zien dat het EUREGIO-secretariaat een professioneel bord ontwerpt. Daarna kan dan overleg plaatsvinden over de verdere aanpak.

EUREGIO | Enscheder Str. 362, D-48599 Gronau | www.euregio.eu |

Verslag: Verslag: Marie-Lou Perou Linda Blom

De EUREGIO maakt enkele ontwerpen en presenteert deze binnenkort aan het Dagelijks Bestuur.

Vergadering van de EUREGIO-raad op 21 juni 2024 | 15.40 – 17:30 uur | LernWerk Bocholt Voorzitter: Joris Bengevoord | Aanwezig: zie presentielijst

Nr.

Agendapunt

Besluit en beoogde maatregelen (door)

Discussie / opmerkingen / vragen Frank Aaldering (Fractie zonder Grenzen) meldt dat zijn gemeente, Oude IJsselstreek, lid is van twee euregio’s en al een bord van de Euregio Rijn-Waal heeft. Hij vindt daarom overleg zinvol, ook tussen de twee aan elkaar grenzende euregio’s.

6c

De EUREGIO-Raad bevestigt de benoeming van de volgende (plv.) commissieleden:

Bevestiging benoeming nieuwe leden en plaatsvervangende leden van EUREGIOcommissies “Duurzame Ruimtelijke Ontwikkeling”, “MOZERMaatschappelijke Ontwikkeling” en “Economie en Arbeidsmarkt”

EUREGIO | Enscheder Str. 362, D-48599 Gronau | www.euregio.eu |

Verslag: Verslag: Marie-Lou Perou Linda Blom

➢

Udo Schneiders (Kreis Steinfurt) en Thomas Köhler (Stadt Münster) als leden en Ed van 't Erve (gemeente Enschede) als plaatsvervangend lid van de commissie “Duurzame Ruimtelijke Ontwikkeling”,

➢

Nicolien Boekhoudt als plaatsvervangend lid van de commissie “MOZER – Maatschappelijke Ontwikkeling”,

➢

Fred Rijkens (Hof van Twente) als lid en Robert Giddens (Landkreis Osnabrück) als plaatsvervangend lid van de commissie “Economie en Arbeidsmarkt”,

➢

Paul Hilferink (gemeente Doetinchem) als lid van de commissie “MOZER – Maatschappelijke Ontwikkeling”.

Vergadering van de EUREGIO-raad op 21 juni 2024 | 15.40 – 17:30 uur | LernWerk Bocholt Voorzitter: Joris Bengevoord | Aanwezig: zie presentielijst

Nr.

Agendapunt

7.

EUREGIO Youth

7a

Nieuwe projectcoördinator

7b

Mentoren-model

Besluit en beoogde maatregelen (door)

Discussie / opmerkingen / vragen

Milou Vaartjes stelt zich voor. Zij geeft een toelichting op de plannen voor het lopende jaar zoals Youth Battle, Labs en Council. Er zal binnenkort een strategische bijeenkomst worden gehouden waarin het zal gaan om groei, integratie en positionering van Youth.

Kennisname

De EUREGIO-raad stemt unaniem in met het mentoren-model voor EUREGIO Youth. De volgende raadsleden hebben zich in de vergadering als mentoren aangemeld: ➢ Ton ten Vergert (EuVP), cluster 3 ➢ Prof. Josef Gochermann (EuVP), cluster 4 ➢ Frank Aaldering (Fractie zonder Grenzen), cluster 7 ➢ Dr. Ansgar Hörster (EuVP), cluster 7 ➢ Susanne van den Beukel (Fractie zonder Grenzen), cluster 2 ➢ Nicolien Boekhoudt (PvdA-SPD), cluster 1

8.

Ontwikkeling zone Gronau/Glanerbrug Kennisname

9.

Interreg VI Kleineprojectenfonds (KPF)

EUREGIO | Enscheder Str. 362, D-48599 Gronau | www.euregio.eu |

Verslag: Verslag: Marie-Lou Perou Linda Blom

Vergadering van de EUREGIO-raad op 21 juni 2024 | 15.40 – 17:30 uur | LernWerk Bocholt Voorzitter: Joris Bengevoord | Aanwezig: zie presentielijst

Besluit en beoogde maatregelen (door)

Nr.

Agendapunt

Discussie / opmerkingen / vragen

9a

Stand van zaken algemeen

Dietrich Aden (EuVP) vraagt of de EUREGIO meer middelen voor pr-activiteiten kan vrijmaken zodat ook sportclubs e.d. op de hoogte worden gebracht van de mogelijkheden die het kleineprojectenfonds biedt.

Kennisname

Christoph Almering antwoordt dat de middelen voor de https://www.euregio.eu/subsidie/tot-25000-euro/ (750 euro subsidie) voor het onderdeel People-to-People voor de komende jaren al zijn uitgeput. Het is niet mogelijk middelen te verschuiven van de ene naar de andere prioriteit. De Interreg-partners zetten zich momenteel echter in om nieuwe subsidiemogelijkheden voor het onderdeel People-to-People te vinden. Kennisname

9b

Stand van zaken projecten

10.

Interreg VI

10a

Stand van zaken Interreg VI-projecten

Kennisname

10b

EU-middelenverdeling

Kennisname

10c

Overzicht over de vergaderdata van de gremia

Kennisname

11.

Rondvraag De voorzitter sluit de vergadering om 17:30 uur.

Get.: C. Almering, directeur-bestuurder

EUREGIO | Enscheder Str. 362, D-48599 Gronau | www.euregio.eu |

Verslag: Verslag: Marie-Lou Perou Linda Blom

Windenergie in Nederland Beleid, procedures en regelgeving EUREGIO 21-06-2024 Aafke Volker - Vattenfall

Confidentiality: C1 - Public

Kort: Energietransitie NL / Kurz: Energiewende NL 2015 – Klimaatakkoord Parijs, doelen 2050 / Klimaabkommen Paris 2019 – Nationaal Klimaatakkoord / Nationales Klimaabkommen 2020 – Klimaatwet / Klimaschutzgesetz • 30 RES-regio’s / 30 RES-regionen • Afspraken/Absprachen: 35 TWh zon en wind in 2030 • Ambities/Ambitionen: 55 TWh in 2030

2022 – NL verhoogt doelstelling van 49% -> 55% CO2-reductie in 2030 NL erhöht Ziel von 49 % -> 55% CO2-Senkung in 2030

Kaart / Landkarte: 30 RES-regio’s Confidentiality: C1 - Public

Bijdrage Wind op Land/ Beitrag Onshore Wind ➢ Nu ca. 20 TWh Wind op land Jetzt ca. 20 TWh Wind auf dem Land

➢ Doel van 35 TWh hernieuwbaar op land in 2030 is haalbaar, Steefdoel RES: 55 TWh komt niet in zicht; Ziel 35 TWh erneuerbare Energie auf Land in 2030 ist realisierbar Angestrebtes Ziel RES: 55 TWh ist absehbar

➢ Klimaatdoelen Parijs voor 2050 moeten nog uitgewerkt

Klimaziele Paris für 2050 müssen noch ausgearbeitet werden

➢ Energieconsumptie wordt flink groter dan eerder aangenomen Energieverbrauch wird viel höher als erst angenommen

Beperkingen bij realisatie / Einschränkungen bei Realisierung: • Ruimtegebrek / Wenig Raum • Netcapaciteit / Wiederaufnahmekapazität

Confidentiality: C1 - Public

Bevoegd gezag / Zuständige Behörde Wie bevoegd gezag is hangt af van de omvang van een windproject Wer die zuständige Behörde ist, hängt von der Größe eines Windprojekts ab • 0-5 megawatt (MW): Gemeente / Gemeinde (“Omgevingsplan”/ Flächennutzungsplan) • 5 tot 100 MW: Provincie / Provinz (“Projectbesluit” / Projektbeschluss) • 100+ MW: Rijk / National (“Rijksinpassingsplan” / “Nationaler Flächennutzungsplan”)

Confidentiality: C1 - Public

Van plan tot project / Von Plan bis Projekt Omgeving betrekken Umgebung miteinbeziehen Locatie selectie

Samenwerking grondeigenaren

Politieke medewerking

Wahl eines Ortes

Zusammenarbeit mit Landeigentümer

Politische Mitwirkung

Vergunning Subsidie aanvraag Ruimtelijke procedure Räumliches Verfahren

Vergunning Aanbesteding Onherroepelijk

Zuschüsse Genehmigung Ausschreibung Politische Zustimmung beantragen unwiderruflich zur Baugenehmigung

Investerings Besluit

Investitions- Bau entscheidung

27/06/2024

Haalbaarheid Machbarkeit (ca. 1-5 jr / J.) Planvorming (ca. 1,5 tot 4+ jr) / Planung (ca. 1,5 – 4+ J.)

Contracting (ca. 1-2 jr) Auftragsvergabe (ca. 1-2 J.)

Confidentiality: C1 - Public

Bouw

Project planning Projektplanung Procedure 5-100 MW

Doorlooptijd / Bearbeitungszeit 1,5-4 jr

Principeverzoek indienen Provincie Konzeptantrag bei Provinz

Ter inzagelegging/ Zur Einsichtnahme verfügbar

Ontwikkelen en publiceren NRD Entwickeln u. veröffentlichen NRD Milieueffectrapportage m.e.r. Umweltverträglichkeitsprüfung

Niet verplicht Nicht obligatorisch

RvS

Projectbesluit Projektentscheidung

RvS

Vergunningen Genehmigungen

RvS

Bouw van park Bau Windpark

= Informeren/betrekken omgeving Confidentiality: C1 - Public

Informieren / Umgebung mit einbeziehen

Normen en regels / Normen und Regeln Geluid / Lautstärke Tot 2021:

47 Lden – 41 Lnight ~400-500m afstand Abstand

Veiligheid / Sicherheit Certificering Zertifizierung

Minimaliseer overlast / Belastung Slagschaduw Schlagschatten

Richtlijnen externe veiligheid Richtlinien externe Sicherheit

Verwacht vanaf 2025 Erwartet ab 2025:

45 Lden – 41 Lnight

Max. 6u/jr stunde/jr, max 20 min/dg min/tag 2x tiphoogte afstand Abstand Spitzenhöhe??

Confidentiality: C1 - Public

Zo goed mogelijk in het landschap passen So gut wie möglich in die Landschaft einbetten

Verwacht vanaf 2025 Erwartet ab 2025: ~500-600m afstand Abstand

Landschaftliche Einbettung

Flora & Fauna

Vliegverkeer Flugverkehr

Voldoet aan Wet Natuurbescherming Übereinstimmend mit Umweltschutzgesetz

Voorkom

Habitat- en Vogelrichtlijn

Obstakelverlichting / Hindernisbefeuerung 150m+

Habitat- und Vogelrichtlinie

radarverstoring Radarstörung vermeiden

Hoogtebeperkingen 392 beschermde Natura

Höheneinschränkungen

2000-gebieden

Laagvliegzones

392 Gebiete geschützte Natura 2000-Gebiete

Tiefflugzonen

Overweging Uberlegung Turbines worden steeds groter, tot wel 250/300m tip - Grotere rotor = groter oppervlak = meer energie - 80% energie uit buitenste 20% van de rotor Punten van aandacht bij nieuwe windparken op grens: - Visuele impact (van verder zichtbaar) - ‘Windconcurerentie’ door windafvang & turbulentie (potentiele opbrengstverliezen) - minder flexibiliteit in plaatsingsruimte

=> Vroegtijdige transparantie planvorming => Samenwerking en/of clusteren bij windparken op de grens wordt belangrijker => Omgeving betrekken wordt steeds belangrijker

Confidentiality: C1 - Public

Overweging Überlegung Die Turbinen werden immer größer, bis zu 250/300 m Spitze - Größerer Rotor = größere Oberfläche = mehr Energie - 80 % Energie aus den äußeren 20 % des Rotors Aufmerksamkeitspunkte für neue Windparks an der Grenze: - Visuelle Wirkung (von weitem sichtbar) - "Windkonkurrenz" durch Windeinfang und Turbulenzen (potenzielle Ertragsverluste) - Weniger Flexibilität bei der Platzierung

=> Frühzeitige Transparenz in der Planung => Zusammenarbeit und/oder Clusterbildung in Windparks an der Grenze wird wichtiger => Die Einbeziehung der Umwelt wird immer wichtiger

Confidentiality: C1 - Public

Suggesties Vorschläge Doel: Soepel doorlopen van ruimtelijke procedures duurzame energie projecten NL/DE 1) Vroegtijdige politieke/bestuurlijke internationale afstemming bij ruimtelijke beleidsvorming 2) Vroegtijdige afstemming bij opstarten projectprocedures a. b. c.

Politiek Initiatiefnemers / interregionaal windpark ontwerp Omgeving

3) Uitwisseling van milieutechnische onderzoeken en juridische kaders bij windplannen tegen de grens

4) Minimaliseer regeldruk door alleen regels toe te passen die direct relevant zijn a.

Overweeg buiten werking stelling van Tractaat van Meppen ikv windprojecten

5) Een structuur om bovenstaand proces te faciliteren

Confidentiality: C1 - Public

Suggesties Vorschläge Ziel: Reibungsloser Ablauf der räumlichen Verfahren für erneuerbare Energieprojekte NL/DE 1) Frühe politische/administrative internationale Koordinierung in der Raumordnungspolitik 2) Frühzeitige Koordination zu Beginn des Projektverfahren a. b. c.

Politik Initiatoren / Überregionale Windparkplanung Umwelt

3) Austausch von Umweltstudien und rechtlichen Rahmenbedingungen für Windpläne in Grenznähe

4) Minimieren Sie den regulatorischen Aufwand, indem Sie nur Regeln anwenden, die direkt relevant sind a.

Erwägen Sie die Stilllegung von Tractaat van Meppen aufgrund von Windprojekten

5) Eine Struktur, die den oben genannten Prozess erleichtert

Confidentiality: C1 - Public

Windenergie in Nederland Beleid, procedures en regelgeving

EURegio 240621 Confidentiality: C1 - Public

WINDENERGIE IN NRW (UND IN GRENZREGIONEN) Verena Busse (Referentin für Windenergie & Photovoltaik)

21.06.2024 WWW.LEE-NRW.DE

LANDESVERBAND ERNEUERBARE ENERGIEN NRW E.V. (LEE NRW) 330 Mitglieder leden Unternehmen, Verbände & Privatpersonen ondernemingen, organisaties en particulieren

10 Beschäftigte medewerkers Geschäftsstelle in Düsseldorf

Gründung gestart in 2009

Gründung der 5 Landesverbände als Vertretung in den Regionen op regionaal niveau actief sinds 2017

Ziel Doel 100 % EE bis duurzame energiebronnen tot 2045

setzt sich auf Landes- und Bundesebene für den Ausbau der Erneuerbaren Energien ein zet zich regionaal en nationaal in voor de ontwikkeling van duurzame energiebronnen Grenzübergreifende Planungen Windenergie

21.06.2024 15

LANDESVERBAND ERNEUERBARE ENERGIEN NRW E.V. (LEE NRW) TÄTIGKEITEN - AUFGABENFELDER

Vernetzung netwerken

Presse- und Öffentlichkeitsarbeit PR en voorlichting

Politische Kommunikation Politieke communicatie

Veranstaltungen Events

Wissenstransfer kennistransfer Organisation und Koordination Organisatie en coördinatie

Grenzübergreifende Planungen Windenergie

21.06.2024 16

AUSBAUSTAND UND ZIELE STAND VAN ZAKEN EN DOELEN

17

ERNEUERBARE-ENERGIEN-GESETZ BESONDERE BEDEUTUNG DER ERNEUERBARE ENERGIEN • § 2 EEG 2023: „Die Errichtung und der Betrieb von Anlagen sowie den dazugehörigen Nebenanlagen liegen im überragenden öffentlichen Interesse und dienen der öffentlichen Sicherheit. Bis die Stromerzeugung im Bundesgebiet nahezu treibhausgasneutral ist, sollen die erneuerbaren Energien als vorrangiger Belang in die jeweils durchzuführenden Schutzgüterabwägungen eingebracht werden. […]“

• Besonderes öffentliches Interesse auch für einzelne Anlagen und in Fällen der Eigenversorgung • EE sollen bei Abwägungsentscheidungen nur ausnahmsweise überwunden werden können Grenzübergreifende Planungen Windenergie

21.06.2024 18

ZIELE UND AUSBAUPFADE (BUND UND LAND) DOELEN EN TIJDLIJNEN (NATIONAAL EN REGIONAAL) WINDENERGIE

• Zielvorgaben im EEG 2023 (Bund): • mindestens 80 % EE bis 2030 (Vergleich: 46 % Jahr 2022; 55 % Jahr 2023)

Wind onshore Photovoltaik Bioenergie Wind offshore

450 400

•

115 Gigawatt (GW) Windenergie bis Ende 2030

•

157 Gigawatt (GW) Windenergie bis Ende 2035

300

•

jährlicher Bruttozubau von etwa 10 GW Windenergie

250

Werte sind nicht gestapelt

350

200 150

• Ziele der Landesregierung: •

100

„1.000 WEA“ in Legislaturperiode 2022-2027

50 00

Installierte Leistung und Ausbaupfade nach § 4 EEG

GESAMTBESTAND TOTAAL PROJECTEN

20

WINDENERGIE IN NRW: AUSBAUENTWICKLUNG STAND VAN ZAKEN BOUWONTWIKKELING ENTWICKLUNG DER ANLAGENZAHL Zu- und Rückbau von Windenergieanlagen

350

3640

312

3370

300 250

219

288

2370

200

153 150 100

50

109

123

113 92

139

73 73

187

107 84

60 36

-50

-14

-25

-32

-24

-6

45

21 -32

-38

1370 27

62

-2

-56

-100

112

38

67

0

83

98

-36

8 -19

370

-630

-91

-1630

-150 2012

2013

2014

2015

Gesamtbestand

2016

2017

WEA-Zubau Netto

2018

2019

2020

WEA-Zubau Brutto

2021

2022

2023

Q1 2024

WEA-Stilllegungen

Quelle: Marktstammdatenregister der BNetzA/ Fachagentur Windenergie an Land, Stand 13.05.2024

Grenzübergreifende Planungen Windenergie

21.06.2024 21

PLANUNG UND GENEHMIGUNG VON WINDENERGIEANLAGEN PLANNING EN VERGUNNING VAN WINDTURBINES

22

ABLAUF EINES PROJEKTES WINDENERGIEVORHABEN

Öffentliche Flächenausweisung oder Flächensuche durch Projektierer

Genehmigungsverfahren nach Bundes-Immissionsschutzgesetz

Bau

Betrieb (20 Jahre und mehr)

Rückbau

Grenzübergreifende Planungen Windenergie

Ggf. Repowering

21.06.2024 23

FLÄCHENAUSWEISUNG PLANUNGSEBENEN - DEUTSCHLAND Raumordnungsgesetz der Bundesrepublik Deutschland NRW: Landesplanungsgesetz Nordrhein-Westfalen NI: Niedersächsisches Raumordnungsgesetz

Öffentlichkeitsbeteiligung

Landesraumordnung NRW: Landesentwicklungsplan (LEP) NI: Landesraumordnungsprogramm (LROP)

Regionale Raumordnung NRW: Regierungsbezirke, Regionalverband Ruhr (= 6) NI: Landkreise, Kreisfreie Städte, Region Hannover, Regionalverband Großraum Braunschweig (= 39)

Kommunale Raumplanung Bauleitplanung: Flächennutzungsplan, Bebauungsplan

Grenzübergreifende Planungen Windenergie

21.06.2024 24

BISHERIGES PLANUNGSSYSTEM SYSTEEM VOOR PLANNING TOT NU TOE WINDENERGIE – BAULEITPLANUNG RUIMTELIJKE PLANNING Harte Tabuzonen

Ausschlussflächen Für die Windenergie nicht geeignet - Niet geschikt voor windturbines

Weiche Tabuzonen

Baugesetzbuch BauGB (alt): Windenergie ist im Außenbereich privilegiert

→ Rechtsprechung: Windenergie muss substanziell Raum verschafft werden

Potenzialflächen Für die Windenergie grundsätzlich geeignet – in principe geschikt voor windturbines

Einzelabwägung Abwägung mit anderen öffentlichen Belangen – Rekening houden met openbaar belang - Artenschutz – bescherming fauna/flora - Militär - defensie - Denkmalschutz - monumentenzorg - …

Konzentrationszonen, Vorranggebiete etc. Mit oder ohne Ausschlusswirkung

Grenzübergreifende Planungen Windenergie

21.06.2024 25

BISHERIGES PLANUNGSSYSTEM WINDENERGIE Harte Tabuzonen

Weiche Tabuzonen

ÜBERHOLT – NIET Baugesetzbuch (alt): Windenergie ist im MEER VAN Außenbereich privilegiert. Ausschlussflächen TOEPASSING

Für die Windenergie nicht geeignet

→ Rechtsprechung: Windenergie muss substanziell Raum verschafft werden

Potenzialflächen Für die Windenergie grundsätzlich geeignet

Einzelabwägung Abwägung mit anderen öffentlichen Belangen - Artenschutz - Militär - Denkmalschutz - …

Konzentrationszonen, Vorranggebiete etc. Mit oder ohne Ausschlusswirkung

Grenzübergreifende Planungen Windenergie

21.06.2024 26

NEUES PLANUNGSSYSTEM NIEUW SYSTEEM VOOR PLANNING WINDENERGIEFLÄCHENBEDARFSGESETZ (WINDBG) • Flächenziel (Deutschland) 2 % bis Ende 2032 (Zwischenziel 1,4 % bis Ende 2027)

• Aufteilung bzw. Flächenbereitstellung nach Potential der Bundesländer: 1. NRW: 1,8 % (61.000 Hektar) • LEP u. REP - neu: möglichst simultan statt sukzessiv

2. Niedersachsen: 2,2 % (1,7 %) • Entprivilegierung der Windenergie bei Zielerreichung • „Privilegierung plus“ bei Zielverfehlung • (Isolierte) Positivplanung der Kommunen weiterhin möglich und gewollt • statt Ausschlussplanung Grenzübergreifende Planungen Windenergie

21.06.2024 27

UMSETZUNG DES WINDBG TOEPASSEN VAN DE WET DEELSTAAT NORDRHEIN-WESTFALEN Vorziehen des höheren Ziels von 1,8 % auf Ende 2025 (!)

• Festlegung im Landesentwicklungsplan (LEP) LEP-Änderung ist erfolgt

Umsetzung/ Aufstellung der Regionalpläne (6) • auf Grundlage einer Potenzialstudie (LANUV) • Aufteilung in Teilflächenziele für die jeweiligen Planungsregionen • Unterschiedliche Verfahrensstände Grenzübergreifende Planungen Windenergie

21.06.2024 28

UMSETZUNG WINDBG TOEPASSEN VAN DE WET DEELSTAAT NIEDERSACHSEN Vorziehen des höheren Ziels von 2,2 % auf Ende 2026

Umsetzung durch Regionalplanung • Aufteilung in Teilflächenziele für die Landkreise/Planungsregionen • Auf Grundlage einer Potenzialstudie

• Deckelung bei 4 % für Teilflächenziel • Festlegung durch Gesetz

Stand: Potenzialstudie liegt vor; Gesetzentwurf in Erarbeitung • Erste RROP bereits in Aufstellung Grenzübergreifende Planungen Windenergie

21.06.2024 29

GENEHMIGUNGSVERFAHREN DEUTSCHLAND

ErneuerbarenEnergien-Gesetz (EEG)

Baugesetzbuch (BauGB)

Genehmigungsverfahren nach BundesImmissionsschutzgesetz (BImSchG) Förmliches Verfahren (Mit Öffentlichkeitsbeteiligung)

Gesetze und Erlasse der Bundesländer

Vereinfachtes Verfahren (Ohne Öffentlichkeitsbeteiligung)

… BundesNaturschutzgesetz (BNatSchG)

Mit Umweltverträglichkeitsprüfung (UVP)

Ohne Umweltverträglichkeitsprüfung (UVP)

Ohne Umweltverträglichkeitsprüfung (UVP)

Grenzübergreifende Planungen Windenergie

21.06.2024 30

GENEHMIGUNGSVERFAHREN WINDENERGIE IN DEUTSCHLAND

Quelle: FA_Wind_Grafik_Genehmigungsverfahren_2020.jpg (2480×3508) (fachagentur-windenergie.de)

21.06.2024 31

GRENZREGION GRENSREGIO

32

GRENZREGIONEN NIEDERLANDE – NORDRHEIN-WESTFALEN / NIEDERSACHSEN

• Lange gemeinsame Grenze – Lange gezamenlijke grens

• Verschiedene rechtliche Grundlagen – Juridische basis is verschillend

Planungsregion Münsterland

Planungsregion Düsseldorf

Grenzübergreifende Planungen Windenergie

21.06.2024 33

GRENZREGIONEN NIEDERLANDE - NORDRHEIN-WESTFALEN Beispiel: Planungen reichen bis zur Grenze – Planning tot aan de grens •

z.B. aktuelle Planungen der – bijv. actuele plannen Stadtwerke Münster in Südlohn (Stadtlohn) Grenzregion Winterswijk

•

Planung nach nationalem (deutschen) Recht Plannen volgens nationaal (Duits) recht

•

Bürgerbeteiligung, Informationen und finanzielle Beteiligung für Deutsche und Niederländer möglich – Burgerparticipatie, informatie en financiele bijdrage voor Duitsers en Nederlanders mogelijk Grenzübergreifende Planungen Windenergie

Quelle: Windenergie aus der deutsch-niederländischen Grenzregion - Stadtwerke Münster (stadtwerke-muenster.de)

21.06.2024 34

GRENZÜBERSCHREITENDE ZUSAMMENARBEIT NIEDERLANDE - NORDRHEIN-WESTFALEN Abkommen über die Zusammenarbeit auf dem Gebiet der Raumordnung • 1977 Beschluss der Regierungen des Königreichs der Niederlande und der Bundesrepublik Deutschland • gegenseitige Konsultationen über Raumordnungsprobleme • Abstimmung raumbedeutsamer Planungen und Maßnahmen, besonders im Grenzgebiet • weitere Schnittstellen und Kooperationen mit niederländischen Institutionen in den anderen Dezernaten der Bezirksregierung Düsseldorf

• Regelmäßiger Austausch mit verschiedenen Akteuren zu vielen unterschiedlichen Themen Quelle: Grenzüberschreitende Zusammenarbeit | Bezirksregierung Düsseldorf (nrw.de)

Grenzübergreifende Planungen Windenergie

21.06.2024 35

GRENZÜBERSCHREITENDE ZUSAMMENARBEIT NIEDERLANDE - NORDRHEIN-WESTFALEN •

Regelungen zur Espoo-Konvention

•

Gemeinsame Erklärung soll Vollzug durch die Behörden beider Staaten als Hilfestellung dienen

•

Keine rechtliche Verbindlichkeit!

•

Regelmäßige Benachrichtigungen zu Projekten (bei Vorhaben bis zu 5 km an der Grenze)

•

Öffentlichkeit soll in gleicher Weise Möglichkeit zur Stellungnahme haben (Übersetzungen)

Quelle: gemeinsame-erklaerung-zu-grenzueberschreitenden-supuvp (nrw.de)

36

GRENZÜBERSCHREITENDE ZUSAMMENARBEIT ZENTRALE PUNKTE DER VEREINBARUNG 1. Abstimmungen zu Planungen und Genehmigungsverfahren

•

„Gemeinsame Erklärung über die Zusammenarbeit bei der Durchführung grenzüberschreitender Umweltverträglichkeitsprüfungen (UVP) sowie grenzüberschreitender Strategischer Umweltprüfungen (SUP) im deutsch-niederländischen Grenzbereich“ (2013)

•

Regionalplanungsbehörde ist Anlaufstelle für Gemeinden und Planungsbehörden bei Umweltprüfungen im Grenzraum auf der Ebene der Bauleitplanung

•

Ebene der Raumordnung steht die Regionalplanungsbehörde im Austausch mit den Raumordnungsbehörden in den Niederlanden (vornehmlich die Provinzen Limburg und Gelderland)

•

Gegenseitige Beteiligungen bei der Aufstellung landesweiter und regionaler Raumordnungspläne

•

Vergleichbar mit den deutschen Regionalplänen sind in den Niederlanden die Omgevingsvisies (Umgebungsleitbilder) und Omgevingsverordeningen (Umgebugsverordnungen) der Provinzen Grenzübergreifende Planungen Windenergie

21.06.2024 37

GRENZÜBERSCHREITENDE ZUSAMMENARBEIT ZENTRALE PUNKTE DER VEREINBARUNG Weitere Informationen zur UVP und SUP: •

Grenzüberschreitende Zusammenarbeit | Bezirksregierung Düsseldorf (nrw.de)

•

Gelderse omgevingsvisie (gelderland.nl)

•

Omgevingsvisie - Provincie Limburg

38

GRENZÜBERSCHREITENDE ZUSAMMENARBEIT ZENTRALE PUNKTE DER VEREINBARUNG 2. Deutsch-Niederländische Raumordnungskommission

•

Beratungen und Abstimmungen zu raumbedeutsamen Planungen regelmäßig in der deutschniederländischen Raumordnungskommission (D-NL ROK)

•

Raumordnungskommission hat zwei Unterkommissionen und Arbeitsgruppen

•

Mitwirkung der Bezirksregierung Düsseldorf in der Unterkommission Süd "UK-Süd" und der dazugehörigen Arbeitsgruppe

•

Kommission kann Empfehlungen verabschieden, die sie beiden Regierungen vorlegt

•

Regierungen sollen diese Empfehlungen unterstützen

•

Arbeitsgruppen bereiten die Sitzungen und Beschlüsse der Unterkommissionen vor

3. Verfügbarkeit und Vergleichbarkeit grenzüberschreitender Daten

•

Projektes, welches die methodischen und technischen Grundlagen für ein dauerhaftes Raumbeobachtungssystem für Deutschland und angrenzenden Regionen festlegt

39

BEI KONKRETEN VORHABEN GENEHMIGUNGSVERFAHREN Beispiel Anlage auf deutscher Seite: Gemäß § 11a der 9. BImSchV ist eine grenzüberschreitende Behördenund Öffentlichkeitsbeteiligung nach den Abschnitten 1 und 3 des Teils 5 des Gesetzes über die UVP (UVPG) durchzuführen

• zuständige deutsche Behörde benachrichtigt frühzeitig die entsprechende ausländische Behörde • Genehmigung für Anlagen auf deutschem Staatsgebiet werden nach deutschem Recht erteilt • Anwendung des deutschen Rechts auch bei den niederländischen Immissionspunkten

(inkl. der Abstände bzgl. Schall und Schatten) • niederländische Gemeinden werden im Verfahren beteiligt, niederländische Recht findet keine Anwendung Quelle: u.A. https://windenergie-handbuch.de/windenergie-handbuch/ von Monika Agatz auf S.173

Grenzübergreifende Planungen Windenergie

21.06.2024 40

RÜCKFRAGEN GERNE AN

Verena Busse Referentin Windenergie und Photovoltaik

verena.busse@lee-nrw.de

Landesverband Erneuerbare Energien NRW e.V. Marienstraße 14 | 40212 Düsseldorf

www.lee-nrw.de

Grenzübergreifende Planungen Windenergie

21.06.2024 41