12. Mogelijke oplossingen voor het stikstofprobleem (geanonimiseerd)
Tekst van het document
(geanonimiseerd)
t
t
.
emissie ®
depositie
x De totale stikstof depositie (depositie
stikstoftypen (Ammoniak: en organisch stikstof:
= neerslag)
NH3, Salpeterzuur:
bestaat uit verschillende
HNO3,
Stikstofoxiden:
NOx
Ureum).
De Wet Natuurbescherming
is de Nederlandse
wet (1 januari 2017),
die de
bescherming van natuurgebieden, soorten en bos regelt, waarbij de natuurbeschermingsinspanningen van de rijksoverheid zich beperken tot datgene wat de Europese regelgeving verplicht stelt. Op het moment van ingang van deze wet voldeed Nederland al niet aan de normen van deze wet en zou er al een beperking van vergunningen moeten plaatsvinden. Nederland zag voortijdig de bui al aankomen en ging in 2015 met de PAS-wet van start (Programma Aanpak Stikstof):
Vergunningen werden verleend op grond van corrigerende maatregelen, die in de toekomst gerealiseerd konden worden. Maar die aanpak voldoet niet, zo oordeelde de Raad van State, de hoogste bestuursrechter
van
het
land.
Eind 2018 tikte het Europees vingers.
Hof van Justitie Nederland
al op de
In mei 2019 is de PAS-wet door de Raad van State naar de prullenbak verwezen en vanaf dat moment kunnen er geen bouwvergunningen meer worden verleend voor projecten, die de stikstofuitstoot verhogen in de
buurt van Natura 2000-gebieden en lopen zelfs voorlopige vergunningen de kans om ingetrokken te worden. Het stilleggen van 18.000 projecten, waarvan
het merendeel
bouwprojecten zijn, zal leiden tot een economische ramp, faillissementen, ontslagen en onrust bij mensen die op een woning wachten. Rechter geeft Greenpeace
hard ingrijpen om De
Nederlandse
staat
gelijk in stikstofzaak:
natuur te beschermen. moet
vóór eind
2030
overheid
moet
(22 januari 2025)
het stikstofoverschot
in
Pagina
1 van 6
(geanonimiseerd) minstens de helft van de Nederlandse natuur hebben opgelost. Lukt dat niet, dan zal de overheid een boete van 10 miljoen euro aan Greenpeace moeten
betalen.
Het kabinet kreeg een behoorlijke veeg uit de pan. “De maatregelen van het vorige kabinet waren al ruim onvoldoende doelen te halen”, benadrukte de rechtbankvoorzitter.
om de
Op 23 januari 2025 meldt de directeur van het Economisch Instituut voor de Bouw, Taco van Hoek: “De vergunningen aanvraag voor de bouw van 10.000 woningen
kunnen
door de uitspraak van de hoogste
bestuursrechter dit jaar al vertragingen geven” De belastingbetaler draait er weer voor op, de woningzoekenden hebben geen dak boven hun hoofd en de verantwoordelijken ontspringen de fatale
dans. De
Kosten van herstel:
Nederlandse
10 tot 15 miljard Euro.
Stikstofwet:
Het stikstofoverschot in de natuur moet
in 2025 op 40%
van
het
natuuroppervlak zijn opgelost. In 2030 moet dat percentage naar 50% stijgen.
Die doelen zijn nu niet in zicht, ondanks
de harde wettelijke plicht.
Als je er oog voor hebt zijn de effecten van stikstof overal te zien in Nederland. In de duinen groeien veel stikstof minnende grassen en bomen. Op grasvelden is de rijkdom aan bloemen afgenomen. Heidegebieden raken bedekt met gras. Er zijn minder vlinders dan vroeger. In bossen is meer ondergroei van planten die gedijen bij stikstof. Uit recent onderzoek van de universiteit van Leuven blijkt dat schimmelpopulaties in landbouwgebieden afnemen als er stikstof bij komt. De ondergrondse draden, die meterslang kunnen zijn, wisselen signalen uit tussen planten en wisselen voedingsstoffen uit tussen planten, de bodem en bacteriën. Schimmels hebben een nuttige functie. Die verdwijnen onder invloed van stikstof. Door de grote verscheidenheid aan bronnen van stikstof is de neerslag overal anders. Daardoor lijken het lokale problemen. Bij elkaar genomen vormen al die lokale bronnen een van de grootste bedreigingen voor het natuurlijk evenwicht op aarde.
Bronnen
van
N-emissie
D A. Vuurwerk
> B. Uitlaatgassen door fossiele brandstoffen zoals auto's, Pagina
2 van 6
(geanonimiseerd)
23 januari 2025
schepen, vliegtuigen, fabrieken en centrales; b C. Mest van koeien, varkens en kippen.
Emissie van stikstofoxiden (NOx) naar bron, 2022
24%
23%
26%
9%
36% 101% 134%
u1%
17,9%
ME
Wegverkeer
MM
Overige mobiele bronnen
B
Industrie en afval
MM
Binnenvaart
MM
Energiesector
B
Particulier huishouden
EE
Landbouw
B
Overige stationaire bronnen
B
Luchtvaart
eB S
Emissie van ammoniak (NH3) naar bron, 2022
05%
24% 28%
35%
908%
B
Landbouw
M
Particulier huishouden
B
industrie en afval
Mm
Diensten, waterenbouw
ME
_ M
Wegverkeer
Overige bronnen
eB S
Pagina 3 van 6
(geanonimiseerd) Ad A. Vuurwerk. Nitraat (KNO3) vuurwerk
en
is verantwoordelijk voor de lichtflitsen bij het afsteken van
dat
heeft te maken
dat
verbranding. Als verbrandingsrest zal er KNO2
KNO3
zuurstof
levert voor
een
(nitriet) overblijven en dit is een zeer
agressieve stof bij inademen. Maar daarmee is de zaak niet afgedaan: Bij de ontbranding van vuurwerk ontstaan temperaturen van 1000 tot
16009C, soms zelfs 20000C, en bij deze temperaturen verbrandt de aanwezige stikstof (N2) uit de lucht tot NO en NO2. AdB.
Uitlaatgassen
schepen,
door fossiele brandstoffen zoals auto's,
vliegtuigen,
fabrieken
en centrales.
Overigens vindt oxidatie (verbranding) verstoken van gas, olie en kolen. een
benzine-
en
dieselmotor
van stikstof ook plaats bij het
Bij hoge verbrandingstemperaturen
ontstaan
Met een in de auto gemonteerde
ook
in
stikstofoxiden!
katalysator kan men
NO2 omzetten
in de
NO2-uitstoot van diesels blijkt veel hoger dan verwacht
(en
onschadelijke gassen stikstof en zuurstof. Een rendement van 90% De werkelijke
moet hierbij haalbaar zijn.
zit zomaar een factor 5 tot 10-maal
hoger dan de normen)
in de praktijk ver onder de normstelling
blijkt te zitten.
Ik heb geen idee om welke hoeveelheden bovengenoemde
processen enorme
terwijl benzine
het gaat, maar dat de
hoeveelheden
stikstofmonoxide en
stikstofdioxide vrijkomen moge duidelijk zijn.
Ad C. Mest van Ammoniak
koeien, varkens en kippen. Enerzijds is ammoniak
(NH3)
opgelost in water basisch en wordt het in de lucht in regendruppels
of mist
omgezet
speelt in het milieu een dubbelrol. in ammoniumionen
de lucht aanwezig
(NH4+).
Een deel van het salpeterzuur dat in
is wordt op deze wijze door ammoniak
Anderzijds kan ammoniak,
eenmaal
bacteriën worden
in salpeterzuur dat aan de verzuring juist weer
omgezet
neergeslagen
geneutraliseerd.
op de bodem,
door
bijdraagt. Het nettoresultaat van deze twee processen
blijkt verzuring van
de bodem
van de verzuring
op te leveren.
In Nederland
is ongeveer
30%
van het milieu een gevolg van ammoniak.
Ammoniak
leidt ook tot vermesting en kan net als door het lozen van Pagina 4 van 6
(geanonimiseerd) afvalwater met een teveel aan nitraat en fosfaat, een overmaat aan voedingsstoffen
in het oppervlaktewater
veroorzaken.
De algengroei in het water kan explosief toenemen. Deze vermesting
vindt ook plaats op het land.
mestrijke gronden, zoals brandnetels, die op schrale gronden
Planten die goed gedijen op
krijgen de overhand
groeien verdwijnen. Tot slot kan
ontstane nitraat het grondwater vervuilen. Via regenwater
komt de ammoniak
het uit ammoniak
De ammoniak
de stallen of komt in de lucht terecht na bemesting in de bodem
terwijl planten ontsnapt uit
van het land (emissie).
of het water terecht
(depositie). Om
de
uitstoot
van
stikstofoxiden
te
verminderen
impasse van de stikstofproblematiek te komen
en
dus
uit
de
heb ik de volgende
suggesties: D Stoppen met vuurwerk. > Vrachtverkeer, evenals in Duitsland, op zondag verbieden. D Eens per maand een autovrije zondag.
> Vrachtauto's, tankwagens en bussen: of elektrische aandrijving. D Vrachtwagens op diesel in steden
> Woningbouw:
motoren omzetten
op waterstof
verbieden.
prefab fabricage. De werkzaamheden
vinden plaats in
een fabriekshal met elektrische apparatuur. D Aanschaf van grote auto'’s ontmoedigen. Aanschaf van
voor woon-werkverkeer promoten
kleinere auto's
(bijv. door belastingvermindering).
D Op alle snelwegen door natuurgebied een max. snelheid van 100 km/h. D Woon-werkverkeer bij voorkeur met de (elektrische) fiets (vergoeding).
D Op de snelwegen één rijstrook voor vrachtverkeer en dus voor vrachtverkeer
een
inhaalverbod
tussen
uur. Het inhalen door vrachtwagens het begin van files.
7 en
10
uur
en
leidt tot oponthoud
tussen
16
en
19
en is dikwijls
D Het vervoer van vracht voor grote afstanden per trein of schip D
(grotere lading!) promoten. Ervoor zorgen, dat mensen dichter bij hun werk gaan wonen
door het
verstrekken van een verhuiskostenvergoeding
en de reiskosten
vergoeding tot max. 20 km te beperken. > Openbaar vervoer sterk uitbreiden en zorgen gebruik van gaan maken.
dat meer mensen
er meer
D Invoering van een vierdaagse werkweek van 9 uur per dag. Uiteraard geldt dit alleen voor bedrijven, die zich dit qua productie en werkzaamheden kunnen permitteren. Dat leidt tot minder autoverkeer.
D Een programma ontwikkelen om de brandstof “zware stookolie” voor grote zeeschepen om te zetten naar brandstofcellen met waterstof of Pagina
5 van 6
(geanonimiseerd) kernenergie.
Het zijn bepaald geen prettige maatregelen,
maar het is nu kiezen of
delen!
Om de uitstoot van ammoniak volgende voorstel:
(en CO2) te verminderen
het
Met gebruikmaking van vrij gekomen CO2 (in plaats van ondergrondse opslag) lanceer ik het volgende voorstel waar overigens nog geen ervaring mee is opgedaan: We maken gebruik van het proces met een gaswasser. we geen zwavelzuur maar afgevangen CO2.
Chemisch
is het mogelijk dat NH3 en CO2
2NH, + CO, +H,0 — 30
ton
44ton
We hebben
18
ton
Maar nu gebruiken
met elkaar reageren:
(NH,),CO, 92
ton
hierbij een proces, dat zowel voor de emissies van ammoniak
en kooldioxide een oplossing is: Het is geen totaaloplossing, maar draagt wel bij aan een gedeeltelijke oplossing van het stikstofprobleem. De reagentia zijn in ieder geval in grote hoeveelheden beschikbaar.
Bovendien zijn de toe te passen technieken bekend en ook niet kostbaar. Er ontstaat bij deze reactie dus ammoniumcarbonaat, ook wel vlugzout genoemd. Ik heb er ook de hoeveelheden bij gezet welke in verhouding nodig zijn. Ammoniumcarbonaat is een goede meststof en kan dus nuttig
ingezet of geëxporteerd worden. Het is verstandig om hiervoor een centrale fabriek te bouwen waar boerderijen
hun ammoniak
oplossing
naar toe kunnen
brengen.
Pagina
6 van 6