Voorzet presentatie commissie 11 januari 2024

Woonwelzijnzorgvisie Commissie Sociale Zaken 23-11-’23

Agenda - Achtergronden woonwelzijnzorgvisie - Uitkomsten woonzorganalyse regio Amstelland - Input stakeholders - Gesprek over richtingen voor de visie ahv dilemma’s

Context Achtergronden woonwelzijnzorgvisie

Landelijke ontwikkelingen wonen, welzijn en zorg • Druk op de zorg • Landelijk beeld: sterke vergrijzing • Doel: langer (weer) zelfstandig thuis wonen ‘Thuis als het kan, zelf als het kan, digitaal als het kan’ • Regie op de woningmarkt, o.a. - Meer sociale huur en betaalbare woningen - Meer levensloopgeschikte woningen • Aandacht voor aandachtsgroepen • Verplichte urgentiecategorieën

Een thuis voor iedereen ü Voldoende betaalbare woningen voor alle aandachtsgroepen ü Met een evenwichtige verdeling over gemeenten ü En met de juiste zorg, ondersteuning en begeleiding.

Bouwen, bouwen, bouwen • Bouw 250.000 sociale huurwoningen t/m 2030 • Bouw 37.500 flexwoningen 2022 t/m 2024 • Realiseren 60.000 extra studentenwoningen t/m 2030 Voor ouderen t/m 2030 (Wonen en Zorg ouderen)

•

Bouw 170.000 nultredenwoningen

•

Bouw 80.000 geclusterde woningen

•

Bouw 40.000 verpleegzorgplekken

Balans in de woonvoorraad 6

Woonwelzijnzorgvisie Huisvestingsbehoefte en - opgave - regionaal afgestemd • Omvang aandachtsgroepen, ouderen en mensen met een lichamelijke, verstandelijke en zintuigelijke beperking • Hun woonbehoefte • Hun woonopgave - volgend uit woonbehoefte • Regionale afspraken over de verdeling urgentiecategorieën Zorg- en ondersteuningsbehoeften • Randvoorwaarden zorg en ondersteuning vanuit Wmo, Zvw en Wlz noodzakelijk bij huisvesting. • In regionaal verband afgestemd indien dat noodzakelijk wordt geacht (bijv. bij regionale contract- en subsidieafspraken). 7

•

Gemeenten stellen integraal regionaal afgestemde woonzorgvisies op waarin woon- en zorg behoeften en – opgaven van alle aandachtsgroepen en ouderen in kaart worden gebracht.

•

Gemeenten stellen een huisvestingsverordening op met daarin in ieder geval een urgentieregeling.

•

Gemeenten nodigen relevante (zorg)aanbieders uit om deel te nemen aan het gesprek tussen gemeenten, woningcorporaties en huurderorganisaties over het maken van prestatieafspraken.

•

In het Wmo-beleidsplan wordt moet aandacht besteed aan het inkopen van zorg en maatschappelijke ondersteuning die hoort bij de woonopgave voor aandachtsgroepen en ouderen, zoals in het volkshuisvestingsprogramma is vastgelegd. 8

Woonzorgopgave Onderzoek Amstelland ‘22

Vergrijzing in beeld • Bevolking: van 32.130 naar 33.840 • Huishoudens: van 13.490 in 2020 naar 15.400 - 65+ van 30% naar 42% - 75+ van 15% naar 23%

Bevolking Aalsmeer

Huishoudens Aalsmeer 19% 15%

13% 10%

11%

6% 10% 2% 4%

2040

4% 16% 2021 7%

2040 2021

65 - 74 jaar 75 - 84 jaar 65 - 74 jaar

75 - 84 jaar

85+

85+

Overige bevolking

Overige huishoudens

Bron: Bevolkings- en huishoudensprognose gemeente Aalsmeer

10

Vraag geclusterd wonen naar marktsegment

Kwantitatieve opgaven ouderen

Woonstijlen in Aalsmeer

Geschiktheid woningvoorraad (1) • • •

Gemeente Diemen: grootste aandeel geschikte woningen t.o.v. de andere gemeenten Gemeente Aalsmeer: grootste aandeel geschikt te maken woningen Gemeente Uithoorn: grootste aandeel niet geschikte woningen

Geschiktheid woningvoorraad (2)

Geschiktheid woningvoorraad (3) Tabel: Saldo huidig aantal geschikte woningen en behoefte per gemeente Aanbod geschikte Behoefte reguliere Gemeente Aalsmeer Amstelveen Diemen Ouder-Amstel Uithoorn Totaal

woningen 2.200 18.450 7.720 2.300 2.960 33.100

woningen 3.030 9.850 2.700 1.640 2.930 20.150

Bron: WOZ-registraties gemeenten Amstelland, bewerkt door Companen (2021).

Saldo -830 8.600 5.020 660 30 12.950

•

Uitgangspunt: Alle 65-plussers hebben een geschikte woning nodig

•

Alleen in de gemeente Aalsmeer voorziet het aanbod geschikte woningen niet in de maximale vraag (-830)

Kwantitatieve opgave VG-doelgroep

Kwantitatieve opgave beschermd wonen Figuur 5.4: Saldo vraag naar en aanbod van BW-plekken, tussenscenario

-294

2040

-289

2035

2030

-229

2025

-89

-5 2021 -350

-300

-250

-200

-150

-100

-50

0

Bron: BW-indicaties Amstelland, aanbodinventarisatie, bevolkingsprognose, bewerking Companen.

Uitstroom beschermd wonen Tabel: Verwachte jaarlijkse uitstroom BW, tussenscenario, Amstelland

Tussenscenario

2021

2025

2030

2035

2040

25

45

80

110

110

Bron: Indicatiegegevens Amstelland, bevolkingsprognoses en bewerking Companen.

Maatschappelijke opvang Tabel: Aantal personen op de wachtlijst voor MO, regio Amstelland

Tabel: Maatschappelijke Opvang naar type en gemeente, regio Amstelland

Gemeente Aalsmeer Amstelveen Diemen Ouder-Amstel Uithoorn Regio Amstelland

MO jong volwassenen 0 1 1 1 3

MO volwassenen 0 8 1 0 1

MO gezinnen 0 1 0 0 2

6

10

3

Bron: Registratiegegevens centrumgemeente Amsterdam.

Totaal 0 10 2 1 6 19

Gemeente

Wachtlijst MO

Aalsmeer

0

Amstelveen

7

Diemen

2

Ouder-Amstel

0

Uithoorn

2

Regio Amstelland

11

Bron: Registratiegegevens centrumgemeente Amsterdam.

Opvang slachtoffers van huiselijk geweld Type opvang door de Blijf Groep: • Noodbedden  politie en Veilig Thuis kan altijd iemand op deze bedden plaatsen • Crisisopvang: 20 plekken, duur van 6 weken • Begeleid Wonen (doorstroom vanuit crisisopvang): 55 plekken, gemiddelde duur van 9 maanden

Economisch daklozen • Inschatting grootte groep op basis van woonurgenties en aanmeldingen voor Tijdelijk Wonen

Gemeente Aalsmeer Amstelveen Diemen Ouder-Amstel Uithoorn Regio Amstelland

Aantal economisch daklozen 5 tot 23 34 tot 87 5 tot 17 1 tot 16 3 tot 129 48 tot 272

Uitstroom kwetsbare jongeren

Beleidsopgaven 1.

Gezamenlijk tussenvormen concretiseren - Stel duidelijke normen op

2.

Goede ondersteuning voor de mantelzorger - Breng aan de man hoe men gebruik kan maken van respijtzorg - Waardering voor mantelzorgers - Soepel omgaan met aanvragen voor mantelzorgwoningen

3.

Voorkomen eenzaamheid - Heb oog voor welzijn, zingevingsvraagstukken en eenzaamheid

4.

Toenemend beroep op woningaanpassingen - Investeer in bewustwording geschikt maken eigen woning - Wmo-afspraken rolverdeling gemeenten en corporaties investeringen in collectieve en individuele woningaanpassingen

5.

Ruimte voor vernieuwende woonconcepten - Inzet woonconcepten die voor verschillende doelgroepen geschikt zijn - Kijk ook naar wijkinrichting

6.

Inzet van technologie - Technologie kan druk op zorgverleners verlagen en gebruiksgemak verhogen

Proces Woonwelzijnzorgvisie

Uitgangspunten proces •

Erkenning geven aan wat er vanuit de samenleving al is bewerkstelligd o Partijen zoeken elkaar op en zijn enthousiast om de samenwerking verder uit te bouwen o Men heeft een infographic gemaakt waarin zichtbaar wordt gemaakt hoe de belangrijke woonzorgthema’s zich tot elkaar verhouden.

•

We maken onderscheid tussen de kopgroep en alle stakeholders. o De kopgroep denkt mee over het proces en leest intensief mee met de tussenproducten o De stakeholders zijn meelezer op afstand geven feedback op hoofdlijnen op definitieve concepten

•

Concept visie en uitvoeringsplan in 2023 opstellen. Vaststelling vindt naar verwachting plaats in Q1 2024

•

Halverwege het proces bepalen we nader op welk aggregatieniveau het uitvoeringsprogramma wordt opgesteld

•

De gemeenteraad wordt vanaf het begin betrokken bij het proces, om te beginnen door middel van een raadsinformatiebrief en daarna informatieve en beeldvormende sessies. Besluitvorming vindt plaats door aan te sluiten bij het resultaat dat vanuit de samenleving wordt aangeboden

Overzicht stappen Stap 1: Startfase

Stap 2: Koers (visie en strategie)

Stap 3: Opstellen actieplan

Voorbereidende fase, met afstemming en eerste bijeenkomsten

Aan de hand van interactieve sessies werken we een gedragen koers uit

Nu de koers bepaald is werken we toe naar het uitvoeringsprogramma

- Gedegen plan van aanpak - Werkafspraken maken - Kopgroep samenstellen - Uitgangspunten wethouders ophalen

- Bijeenkomst met de kopgroep - Input stakeholders ophalen - Bijeenkomst met de raad - Opstellen koersdocument

- Opstellen voorzet actieplan - Bijeenkomst met de projectgroep en de kopgroep - Bestuurlijke terugkoppeling - Vaststellen actieplan in het college en door de partners

Welzijn van de inwoner als leidmotief Aanzet voor thema’s voor koers en actieplan (nader in te vullen ahv infographic): 1. De woning 2. De woonomgeving 3. De benadering ten aanzien van positieve gezondheid en preventie 4. De zorginfrastructuur 5. De samenwerking tussen partners

Bouwstenennotitie en inhoudelijke opgaven • •

De bouwstenennotitie is vooral gebaseerd op de woonzorganalyse regio Amstelland en de visie op sociaal domein (de kracht van Aalsmeer 2019-2023) Dit gebruiken we als input voor het gesprek met stakeholders en het op te stellen koersdocument

Ambitie: "In 2040 streven we naar een inclusieve samenleving waarin alle zorgdoelgroepen, ongeacht hun leeftijd of zorgbehoeften, de vrijheid en ondersteuning hebben om zo lang mogelijk zelfstandig en met eigen regie te functioneren in levensloopbestendige en inclusieve wijken.” 5 thema’s: • Toevoegen passende woningen • Inclusieve wijken en kernen • De benadering ten aanzien van positieve gezondheid en preventie • De zorginfrastructuur • De samenwerking tussen partners

Dilemma’s

Thema 1: De juiste woning Dilemma 1: Hoe prioriteren we de woonzorgdoelgroepen ten opzichte van andere doelgroepen?

De woonzorgdoelgroepen gaan voor Consequenties: • Doorstroom komt maximaal op gang. Er komt bestaand aanbod vrij voor overige doelgroepen.

• Nieuwbouw alleen voor woonzorgdoelgroepen. • Woonzorgdoelgroepen hebben keuzevrijheid.

We bedienen alle doelgroepen – woonzorgdoelgroepen en de overige doelgroepen – in gelijke mate Consequenties: • De keuzevrijheid en eigen regie worden ingeperkt.

• Doorstroom komt beperkt op gang. • Biedt meer kansen voor ‘gemengd wonen’. • Geen extra aandacht aan kwetsbare groepen als het gaat om eenzaamheid voorkomen of inzetten op preventie.

Thema 2: Inclusieve wijken en kernen Dilemma 2: Hoe gaan we om met inclusieve wijken in Aalsmeer? Iedere wijk is inclusief Consequenties: • In iedere wijk een minimaal voorzieningenniveau en minimale inzet op toegankelijkheid en leefbaarheid.

• De keuzevrijheid wonen wordt maximaal bevorderd. • Kostbare operatie. • Alleen in het buitengebied zal langere reisafstand tot voorzieningen de norm zijn.

We wijzen kansrijke wijken aan Consequenties: • Mensen die niet in een inclusieve wijk wonen en dat wel nodig hebben moeten verhuizen.

• De keuzevrijheid wordt ingeperkt. • Efficiënter voor de inzet van personeel (concentratie van de opgave).

Thema 3: Positieve gezondheid en preventie Dilemma 3: Tot welk uiterste willen we gaan in het benadrukken van positieve gezondheid en inzet op preventie Sterke nadruk Consequenties: • Ouderen worden actief gestimuleerd om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor hun welzijn en gezondheid

• Nadruk op preventie kan leiden tot verminderen zorgvraag op lange termijn • Er wordt geïnvesteerd in voorzieningen voor ontmoeting en participatie • Mogelijk hogere initiële kosten voor preventieve programma’s en voorzieningen

Meer traditionele benadering, reactieve zorg Consequenties: • Nadruk op behandelen van ziekten ipv voorkomen ervan

• Mogelijk hogere zorgkosten op langere termijn door stijgende zorgvraag • Minder investeringen in preventie en voorzieningen voor ontmoeting

Thema 4: Samenwerking Dilemma 4: Hoe ver gaan we met het ontschotten van budgetten? We gaan over de grenzen heen We houden ons aan de letter van de wet Consequenties: Consequenties: • Zorggeld wordt maximaal • Ontschotting van budgetten ingezet op welzijn en informeel komt maar moeilijk op gang. zorgaanbod. Preventieve maatregelen waar de brede • Preventieve maatregelen waar samenleving van profiteert mensen zonder indicatie van worden vaker gerealiseerd. profiteren komen niet/moeilijk van de grond. • WMO budgetten gebiedsgericht inzetten. • Consistentie in beleid (we hoeven ons niet aan te passen). • We financieren preventieve maatregelen waar ook mensen zonder indicatie van profiteren (ontmoetingsruimte).

• Risico dat we op de vingers worden getikt door toezichthouders.