Vervoerregio 25-1056 kadernota 2027-tg
Tekst van het document
Kadernota 2027 november 2025 2 Kadernota 2027 Voorwoord Voor u ligt alweer de laatste kadernota van deze bestuursperiode. Als Dagelijks Bestuur hebben we ons in de afgelopen jaren vanuit ons Bestuursakkoord ingezet voor een bereikbare regio waarin iedereen prettig en veilig kan bewegen, en dat blijven we ook in het komende jaar doen. Want er is veel werk te verzetten. We bereiden nu alvast de weg voor waarop een nieuw bestuur de komende periode verder kan. Het Dagelijks Bestuur is ontzettend blij dat we de dreigende korting van 10% op de Brede Doel Uitkering (BDU) in elk geval voor 2026 en deels 2027 hebben kunnen terugdraaien. We voerden hierover intensieve gesprekken met de staatssecretaris en dat leidde vlak voor Prinsjesdag tot een doorbraak. Dat maakt dat we in elk geval in 2026 geen ingrijpende bezuinigingen hoeven door te voeren, en voor 2027 een minder groot tekort hebben af te dekken dan we eerder dachten. Hierdoor kunnen onze reizigers voorlopig rekenen op betrouwbaar, betaalbaar en toekomstbestendig ov. Voor een structurele oplossing wenden we ons tot een nieuw kabinet, dus zetten we onze lobby door. Want de dreigende korting van 10% is voorlopig afgewend, maar niet volledig uit beeld. En we hebben helaas ook te maken met een halvering van onze jaarlijkse prijsindexatie.
Dat scheelt ons enkele miljoenen per jaar aan BDU-inkomsten terwijl investeringskosten blijven stijgen. Voor elke kadernota inventariseren we nieuwe kostenposten en risico’s, en dit is er daar één van. We blijven het herhalen: we willen dat ons mobiliteitssysteem kan meegroeien met de maatschappij en daar zijn blijvend voldoende middelen voor nodig. We zien dat de reizigersopbrengsten nog achterblijven bij onze verwachtingen en dat beheer- en onderhoudsopgaven toenemen met flinke gevolgen voor hinder op onze netwerken. Het bereikbaar maken van nieuwe woningbouwlocaties vraagt daarnaast grote investeringen. Daar hebben we onze partners hard bij nodig, het Rijk voorop. Terwijl we mooie afspraken maakten over nieuwe investeringsbijdragen voor bereikbare nieuwbouwlocaties, wachten we nog steeds op doorbraken in de lastige financieringsopgaven waar we samen voor staan bij projecten zoals ZuidasDok en de metro-uitbreidingen zoals die naar Hoofddorp. De kadernota is ervoor bedoeld om nieuwe richtingen aan te wijzen en voor belangrijke doelen voldoende geld vrij te kunnen maken. Daarop vormt deze kadernota geen uitzondering. Al deze richtingen en keuzes leggen we nu aan u voor. Omdat we werken vanuit doelen voor de lange termijn (2050), kiest het Dagelijks Bestuur voor maatregelen waarmee we vooruit blijven bewegen.
Zo is het ons in het afgelopen jaar gelukt om onze ambities voor het ov in Amsterdam in een nieuw contract met GVB vast te leggen, en verdere groei wordt daarmee mogelijk. Met steeds meer gemeenten werken we intussen aan het verminderen van de snelheid op wegen waar dat goed kan. Zo wordt het veiliger in het verkeer, zoals de eerste resultaten vanuit Amsterdam inmiddels laten zien. Helaas zorgt de snelle opkomst van nieuwe voertuigen ook voor nieuwe problemen op onze wegen en fietspaden. We hebben dus ook in de komende jaren meer dan genoeg te doen. We doen dat met wat minder middelen, maar met minstens evenveel inzet. Gerard Slegers Portefeuillehouder Financiën Dagelijks bestuur Vervoerregio Amsterdam Voorwoord 3 Kadernota 2027 Inleiding 4 Deel A: Ons beleid bepaalt onze inzet 6 Deel B: Belangrijkste opgaven 2027 9 Deel C: Ontwikkelingen na 2027 12 Deel D: Financiële uitgangspunten en -keuzes 15 Inhoud 4 Kadernota 2027 Inleiding In deze kadernota legt het Dagelijks Bestuur van de Vervoerregio Amsterdam zoals elk jaar onze uitgangspunten, nieuwe richtingen en keuzes aan de regioraad voor. U leest hoe we onze beleidsdoelen in acties omzetten, waarbij we opnieuw een stap zetten bij de sterkere koppeling van ons beleid aan de uitgaven. In die begroting 2027-2030 leggen we een meerjarig en sluitend financieel beeld voor. Deze nota schetst de kaders waarbinnen we dat doen.
U ontvangt de Kadernota vanaf nu een stuk eerder dan u van ons gewend bent. Uw gemeente krijgt zo voldoende ruimte om straks in het voorjaar de zienswijzen op onze voorgenomen begroting 2027 op te stellen. In deze kadernota gaan we achtereenvolgens in op: ► Onze beleidsdoelen en recente monitoringsinzichten. ► De belangrijkste opgaven voor 2027. ► De belangrijkste opgaven voor de jaren daarna. ► De financiële uitgangspunten en ontwikkelingen voor de begroting 2027 en verder. Inleiding Deel A: Ons beleid bepaalt onze inzet A 6 Kadernota 2027 Deel A: Ons beleid bepaalt onze inzet Elke reis doet ertoe. Daarom werkt de Vervoerregio aan bereikbaarheid voor iedereen. Die gedachte is de basis van ons beleidskader ‘Verbinden in Verscheiden- heid’. De doelen die daarin staan, geven richting aan al onze activiteiten, uitgaven en de keuzes die we daarbij moeten maken. De hierbij passende monitor maakt inzichtelijk hoe we het doen op deze doelen en waar eventueel extra aandacht nodig is of juist kan worden teruggeschakeld. Ons beleid bepaalt dus onze inzet. In deze kadernota leest u welke richtingen we op willen gaan, en waarom. Inzicht in onze doelen De vijf overkoepelende brede welvaarts- doelen van het Beleidskader Mobiliteit zijn vertaald naar strategische doelen die we meetbaar maken met ‘indicatoren’.
Daardoor krijgen we een steeds beter beeld van hoe we ervoor staan en waar we naartoe willen werken. Hieronder worden de doelen en in het oog springende monitoringsinformatie op hoofdlijnen beschreven. Hoewel deze kadernota betrekking heeft op het jaar 2027, is deze geschreven in 2025 en is het beeld gebaseerd op de meest recente monitoringsinformatie tot en met het jaar 2024. Bereikbaarheid: We stellen ons tot doel dat iedereen kan reizen binnen redelijke tijd, tegen redelijke kosten en op een prettige en soepele manier de plaatsen te bereiken waar men wil zijn. De belangrijkste voorzieningen in de regio zijn bereikbaar, de geboden vervoersopties zijn aantrekkelijk en het aanbod past bij de STOMP-ladder: Stappen, Trappen (fietsen), Openbaar Vervoer, Mobility as a Service (MaaS) en de Privéauto. De bereikbaarheid in de Vervoerregio blijft over het algemeen goed, ook in vergelijking met andere delen van Nederland. Wel blijven er uitdagingen bestaan. Hoewel het autogebruik licht blijft dalen en het ov in aandeel blijft stijgen, stagneert het aantal fietsver- plaatsingen op 26% van het totaal en neemt lopen zelfs iets af, naar 21% van het geheel. De hinder als gevolg van werkzaamheden heeft zich in de zomer van 2025 met name op de weg flink laten gelden en de verwachting is dat dit de aankomende jaren op verschillende plekken in de regio zo blijft.
Dit biedt kansen om alternatieven voor verplaatsingen met de auto aan te bieden. Deel A: Ons beleid bepaalt onze inzet Het ov-gebruik is toegenomen en blijft nog net steken onder het niveau van 2019. De algemene waardering voor reizen met het ov staat echter onder druk; voor alle concessies neemt de waardering licht af in de afgelopen 4 jaar, met de grootste afname in Zaanstreek-Waterland. Dit heeft vermoedelijk te maken met onder meer afschalingen in de dienstregeling en de wisseling van vervoerder in deze concessie. Inclusiviteit: We willen dat iedereen genoeg kansen heeft om voorzieningen, sociale contacten, opleiding of werkplek te bereiken. Het mobiliteitssysteem is fysiek toegankelijk, biedt begrijpelijke reisinformatie, is betaalbaar, sociaal veilig en gastvrij. Het toegankelijk maken en houden van mobiliteit blijft belangrijk. We zien dat de betaalbaarheid van het ov in 2024 door reizigers beter gewaardeerd werd dan daarvoor, al blijft deze steken op een krappe voldoende met gemiddeld ongeveer een 5,5. Dit is het jaar waarin met hulp van de Bikkergelden de dreigende hoge tariefstijging is gecompenseerd. Het doel is dit cijfer naar minimaal een 6 te tillen.
7 Kadernota 2027 Deel A: Ons beleid bepaalt onze inzet Duurzaamheid: We werken aan een ecologisch neutrale impact van het mobiliteitssysteem, door het verminderen van uitstoot van schadelijke gassen, verminderd grondstoffenverbruik en het voorkomen van de verslechtering van de biodiversiteit. En ook in een veranderend klimaat kunnen we blijven reizen. De CO2-uitstoot als gevolg van mobiliteit in onze regio daalt licht en dat is tegen de landelijke trend in, want daar zagen we juist een kleine toename. Onze prognose is dat de daling voor de komende jaren doorzet, mede door instroom van meer elektrische bussen en een algemene groei van het aantal elektrische voertuigen. Wel gaat de afname van uitstoot traag, waardoor het doel van een CO2-neutraal mobiliteitssysteem in 2050 nog ver weg is. Voor de andere duurzaamheidsdoelen is nog onvoldoende monitoringsinformatie beschikbaar om hierover uitspraken te doen. Verkeersveiligheid: De Vervoerregio Amsterdam wil in 2050 zo dicht mogelijk bij het doel van nul verkeersdoden en ernstig gewonden komen. Door meer op risico’s te sturen, moet vanaf 2030 een trendbreuk zichtbaar zijn en de stijging van ongevallen omgezet zijn in een daling. Gemiddeld loopt het aantal dodelijke slachtoffers in de hele regio voor het tweede jaar op rij licht op, al zien we daarbij verschillen.
Er is sprake van een hele lichte daling in het aantal verkeersslachtoffers in de noord- en zuidkant van de regio, waar in 2024 drie verkeersdoden minder te betreuren waren dan het jaar daarvoor. Binnen Amsterdam was er sprake van een toename, met acht dodelijke slachtoffers. Dit brengt de gewenste trendbreuk voorlopig niet dichterbij. We moeten bij deze cijfers opmerken dat de effecten van het verlagen van de snelheid van 50 naar 30km/u in Amsterdam in 2024 en 2025 nog niet in de nu beschikbare data zijn verwerkt. Het effect daarvan laat dus nog op zich wachten, al wijzen de eerste studies op een gunstig effect. Gezondheid: Met de juiste mobiliteits- oplossingen en -keuzes dragen we positief bij aan de fysieke en mentale gezondheid van onze reizigers en inwoners. Het aandeel verplaatsingen te voet en per fiets neemt toe, wegen en fietspaden voldoen aan de WHO-normen voor luchtkwaliteit en de omgeving ondervindt zo min mogelijk last van mobiliteit. Zoals gezegd stagneert de groei van wandelen en fietsen en blijven beide manieren van verplaatsen steken op een aandeel van respectievelijk 21% en 26% van de totale verplaatsingen, waar we een stijging willen zien. Het uitblijven van verdere groei betekent ook dat er niet méér mensen kiezen voor een vorm van mobiliteit waarbij ze beweging krijgen, iets wat vanuit gezondheidsperspectief wel wenselijk is.
In het verbeteren van de luchtkwaliteit zien we voorzichtige positieve signalen. Het Centraal Bureau voor Statistiek meldde dat de uitstoot van luchtver- ontreinigende stoffen, zo ook vanuit mobiliteit, in 2024 in Nederland is gedaald tot onder de EU-normen die vanaf 2030 gaan gelden. Wel ligt de uitstoot nog boven de strengere WHO-normen waar de Vervoerregio in 2050 aan wil voldoen. Deel B: Belangrijkste opgaven 2027 B 9 Kadernota 2027 Deel B: Belangrijkste opgaven 2027 We zien in 2027 een aantal belangrijke opgaven op ons afkomen. Dit zijn onder- werpen die extra aandacht, inzet en investeringen vragen van de Vervoerregio. Het tegengaan van verschraling van ons openbaar vervoer en de weg inzetten naar groei is waar de Vervoerregio Amsterdam pal voor staat. Dat doel vormt al enkele jaren één van de drie prominente thema's in onze kadernota's en begrotingen, want we zien het effect van deze grote inzet nog onvoldoende terug in de monitoring. We gaan ook onverminderd door met onze inzet voor gezonde en duurzame manieren van vervoer die relatief weinig ruimte innemen. Dat moet bovendien voor iedereen veilig zijn en veilig voelen. Deze aandachtspunten geven we, samen met een stabiele begroting, graag mee aan een volgend Dagelijks Bestuur en een volgende Regioraad die na de verkiezingen van maart 2026 worden gevormd.
Dit zijn de drie hoofdthema’s waarvoor we vanuit de twee eerdere kadernota’s al extra budget voor de komende jaren beschikbaar stelden: 1. Ruimte voor groei in ons openbaar vervoer 2. Verbeteren van het STOMP-aanbod, vooral bij nieuwe woningbouw. 3. Een trendbreuk in de verkeersveiligheid bereiken. Ruimte voor groei in ons openbaar vervoer De Vervoerregio vervult als opdrachtgever een hoofdrol in het zorgen voor goed openbaar vervoer. We willen nadrukkelijk dat ons ov-systeem de kans blijft krijgen om te groeien en werken op veel plekken in de regio ook met studies en projecten aan toekomstige verbindingen, zoals bij de Bus Rapid Transit/Metrobus op de ZaanIJ-corridor. Het intact houden van ons lijnennet, het weer opschalen van dienstregelingen met aantrekkelijke frequenties en onze voertuigbestellingen zijn hierbij cruciaal. Vanuit onze contracten met vervoerders is die groei ook nadrukkelijk mogelijk. Zorgpunten hierbij zijn behalve het personeelstekort ook de achterblijvende reizigersinkomsten, vooral binnen de concessie Amsterdam. Dit volgen we samen met vervoerders nauwlettend en kan voor toekomstige tegenvallers zorgen, maar we rekenen erop dat we de weg omhoog weer in kunnen slaan. De komende jaren wordt opnieuw veel hinder verwacht vanwege werkzaamheden in onze regio, zowel op de weg als het spoor.
Dit betekent dat reizigers te maken krijgen met vertragingen en langere reistijden. Soms zullen reizigers met andere vervoermiddelen of via andere routes moeten reizen. Helaas kan dit ook een negatieve impact hebben op de waardering van ons ov-systeem. De Vervoerregio werkt steeds intensiever samen met onze regionale partners om deze opgave in goede banen te leiden. De basis van ons beheer en onderhoud moet in elk geval op orde zijn en blijven: het is een absolute randvoorwaarde voor de uitvoerbaarheid en kwaliteit van de dienstregeling. We zetten ons in om de klantwaardering weer te laten stijgen: onze onverminderde inzet op groei gaat hierbij helpen. Mobiliteitsprojecten en nieuwe woningbouw De Vervoerregio heeft met het Uitvoerings- programma Mobiliteit een meerjarig investeringsprogramma met honderden projecten waarvoor we jaarlijks zo’n €150 miljoen uittrekken. In de vorige kadernota las u over intensiveringen voor onder meer verkeersveiligheidsinvesteringen en doorfietsroutes en die lopen door want we houden dit jaarlijkse investeringsvolume op peil. We merken dat er vooral extra investe- ringen nodig zijn in de gebieden waar snel veel nieuwe woningen worden gebouwd. Daarom werken we samen met gemeenten, provincies, het Rijk en Deel B: Belangrijkste opgaven 2027 met marktpartijen om bewoners op tijd | een verkeersveilige infrastructuur.
Dat | er hard aan om te zorgen dat een goede keuzemogelijkheden te bieden. In | doen we met hulp van een rijksregeling | nieuw kabinet die straks schrapt. Extra de mobiliteitsplannen en -programma’s | voor kleine maatregelen. Samen met | tegenvaller is dat het Rijk onze jaarlijkse voor deze grote woningbouw- en | gemeenten werken we ook aan het | prijsindexatiebijdrage met circa €4 vernieuwingsgebieden leggen we vast | zorgvuldig inrichten van 50 km-wegen | miljoen per jaar vermindert terwijl de welke maatregelen en investeringen het | waar ook openbaar vervoer rijdt. Met de | kostenstijgen. eerst nodig zijn, en wie welk deel van | aanbesteding voor educatie en campagnes de kosten betaalt. Ook het Rijk draagt | die nu loopt, gaan we in 2027 nog gerichter | Het overblijvende deel van twee derde hieraan bij: eind 2025 maakten we opnieuw | werken aan verkeersveilig gedrag. | korting schatten we op €34 miljoen. De goede afspraken over extra rijksbijdragen | helft van dat bedrag vangen we op door van in totaal zo’n €300 miljoen voor de | Veiligheid in het verkeer is meer dan | realistischer te begroten op onder meer ontsluitingen in onder meer het stadshart | het voorkomen van slachtoffers, we zien | het budget voor Onderzoek, Studie en van Amstelveen, Haarlemmermeer West, | ook een toenemende aandacht voor | Samenwerking, enkele optimalisaties en Haven Stad.
| sociale veiligheid in het publieke domein. | in de concessies, een halvering van het Het openbaar vervoer valt daaronder | gereserveerde budget voor deelmobiliteit Door te investeren in publieke mobiliteit | en de Vervoerregio wil meer doen om | en een verlaging van het inhuurbudget. zetten we extra in op duurzame en | het onveiligheidsgevoel van reizigers, | Hiermee maken we de begroting ook ruimte-efficiënte vormen van vervoer. | met name vrouwen en jongeren, weg te | passend op de lagere prijsindexatie. Zo zorgen we ervoor dat iedereen in de | nemen. Vanuit het initiatiefvoorstel van de | Het resterende tekort in 2027 is €17 miljoen regio meer mogelijkheden krijgt om zich | Regioraad werken we aan een veilige en | en dat dekken we vanuit een éénmalige te verplaatsen. Met een samenhangend | gastvrije omgeving van stations en haltes | vermindering op ons ‘ontwikkelfonds ov’. aanbod van bus, tram, metro, trein, | waarin iedereen zich welkom voelt. | Dat is een passende oplossing om dit flexibel vervoer en deelmobiliteit bieden | gat in 2027 te vullen, zonder dat we onze we reizigers meer keuze en kunnen we | Minder budget in 2027 | tarieven extra moeten verhogen of de hen beter bedienen. Hier werken we | Lang leefden we in onzekerheid over | lijnvoering moeten aanpassen.
Maar het stapsgewijs naartoe en dat vergt de | de aangekondigde bezuinigingen | biedt ons in de toekomst minder ruimte nodige onderzoeken, kleine en grote | op de BDU. De op Prinsjesdag 2025 | voor de noodzakelijke doorontwikkeling. In investeringen. | gepresenteerde Miljoenennota gaf ons | deel D geven we hierover meer toelichting. daarover duidelijkheid: Voor de eerder Een veilig mobiliteitssysteem | aangekondigde 10%-korting op onze voor iedereen | BDU in 2026 vond het Rijk een oplossing. Vanaf 2030 willen we een duidelijke | Voor 2027 draagt het Rijk een derde van daling in het aantal verkeersslachtoffers | die korting. De vervoerregio’s moeten zien en dat jaar komt snel dichterbij. Die | het overblijvende deel oplossen. Vanaf lijn naar beneden is nog niet zichtbaar, | 2028 staat de bezuiniging van 10% nog daarom investeren we extra in onder meer | in de boeken van het Rijk, we werken 10 C Deel C: Ontwikkelingen na 2027 12 Kadernota 2027 Deel C: Ontwikkelingen na 2027 Voor deze kadernota brachten we opnieuw de meest recente inzichten in een aantal belangrijke ontwikkelingen in beeld. Ontwikkelingen die impact kunnen gaan hebben op onze meerjarenraming, omdat ze nieuwe financiële uitdagingen en risico’s meebrengen die we tot nu toe niet in onze begroting hebben opgenomen.
We nemen deze ontwikkelingen hieronder één voor een door en benoemen daarbij ook de mogelijke gevolgen voor onze doelen en meerjarenraming. Dat is nu nog op hoofdlijnen: voor elke begroting voeren we een uitgebreide risico-inventarisatie uit waarmee we straks de hoogte van de risicoreservering bepalen. Hiermee kunnen we financiële tegenvallers opvangen zodra die zich voordoen, en zonder dat direct aanvullende bezuinigingen noodzakelijk zijn. Kans op blijvende bezuinigingen Het Rijk heeft de fout rond de 10% korting weliswaar nog niet volledig hersteld na 2027, maar deze wel erkend. We hebben dus reden tot optimisme over een goede oplossing voor de lange termijn en daarvoor richten we ons op een nieuw kabinet. We hebben onze inkomsten hard nodig voor alle opgaven die we op ons af zien komen, en ten minste de basis goed op orde te kunnen houden. Om ‘mee te kunnen groeien met de maatschappij’ is meer budget nodig en dat geluid laten we – samen met onze partners – horen in Den Haag. De halvering van onze jaarlijkse prijsindexatiebijdrage rekenen we nu structureel in voor een verminderde BDU-bijdrage van circa €4 miljoen per jaar terwijl de investeringskosten stijgen. Dat is eveneens inzet van onze gesprekken met Den Haag. Mochten we er met het Rijk niet uitkomen, dan is onze inschatting dat we vanaf 2028 jaarlijks zo’n €56 miljoen minder inkomsten hebben.
We gaan dan aan de slag om opties te selecteren die de impact zo beperkt mogelijk maken. We brachten die opties afgelopen periode al in beeld, maar hoeven die nu niet in te zetten. In onze risicoreserveringen moeten we hier echter wel rekening mee houden. In toekomstige kadernota’s moeten we dus mogelijk alsnog ingrijpende keuzes voorleggen. Met een nieuw kabinet spreken we ook over andere belangrijke bijdragen, zoals die voor de schaalspronginvesteringen ZuidasDok en het verlengen van de metro Amsterdam Zuid – Haarlemmermeer en Amsterdam Sloterdijk – Amsterdam Centrum. Ook hierover verkeren we al een tijd in onzekerheid, maar we rekenen erop dat een nieuw kabinet dit herstelt. Een gunstig teken is dat het kabinet – na de eerdere uitname van de rijksreservering voor de OV-verbinding Amsterdam – Haarlemmermeer – met Prinsjesdag 2025 een eerste bedrag van €200 miljoen heeft teruggestort. Concessies en achterblijvende reizigersgroei We monitoren het ov-gebruik intensief en zien dat het aantal reizigers minder snel toeneemt dan waarmee we in onze prognoses rekening hielden. Dat speelt vooral in de concessie Amsterdam. Onzeker is in hoeverre dit op de lange termijn doorwerkt of dat dit beeld zich herstelt. Omdat het opbrengstenrisico in de concessie Amsterdam anders is verdeeld dan bij onze streekconcessies, kan de Vervoerregio voor extra kosten opdraaien.
Dat geld is nu niet begroot. We brengen dit voor de volgende begroting verder in beeld en betrekken dat bij het bepalen van de hoogte van de risicobuffer. We zijn ook in gesprek met GVB over wat zij kunnen doen om met ons deze negatieve lijn te keren, als die zich inderdaad doorzet. Want zoals eerder gezegd is verdere groei ons uitgangspunt, en dat moet ook leiden tot herstel in de reizigersopbrengsten. In 2028 wordt de concessie Amsterdam herijkt. Als de financiële situatie daar op dat moment om vraagt, kunnen we keuzes maken om dit risico te dempen. Deel C: Ontwikkelingen na 2027 13 Kadernota 2027 Deel C: Ontwikkelingen na 2027 Toekomstige extra uitgaven aan AMRI en activa Ons uitgangspunt is dat de basis voor goed en groeiend ov op orde moet zijn. Vanuit ons AMRI-contract werken we aan het onderhoud en beheer van de railinfrastructuur in Amsterdam. Dit is essentieel voor betrouwbaarheid, beschikbaarheid en veiligheid. Het AMRI-contract wordt voor rekening en risico van de Vervoerregio uitgevoerd en we sturen hierop via samenwerking, prestatienormen en jaarlijkse beheer- plannen. Vanuit recente inzichten komen nu nieuwe risico’s in beeld die te maken hebben met mogelijk hogere kosten voor het railbeveiligingssyteem, de stroomvoorziening en ICT-systemen. Dit brengen we nu verder in beeld, in samenhang met de herijking van dit contract.
We zijn goed in gesprek met GVB over het meerjarenplan Activa. Uitgangspunt is het gecontracteerde kwaliteitsniveau. De vervanging van de M5 metrotoestellen wordt via kapitaallasten gefinancierd, dus met geleend geld waarover rente moet worden betaald. In onze meerjarenraming moeten we daar rekening mee gaan houden. Dat speelt vooral ná de horizon van de huidige meerjarenraming maar begint wel al zichtbaar te worden. Onze huidige M5 metro’s zijn direct gefinancierd, en we konden zo veel rente besparen. Die besparingen vloeiden terug naar het verbeteren van het kwaliteitsniveau van het hele systeem, zoals infrastructuurprojecten. Kostenstijgingen in projecten overstijgen de BDU-indexering De projecten die de Vervoerregio zelf uitvoert of via subsidies aan bijdraagt, kennen jaarlijkse kostenstijgingen (als gevolg van stijgende loon- en materiaalkosten). We voorzien dat die kosten de aan ons toegekende jaarlijkse prijsindexering van de BDU gaan overstijgen. Dit betekent dat we straks voor hetzelfde budget minder projecten kunnen uitvoeren, en dus minder effecten op onze doelen bereiken. De gevolgen van deze kostenstijgingen voor onze projecten en programma’s brengen we voor de volgende begroting in beeld. Onze gereserveerde bijdragen aan de schaalsprongprojecten (zoals de aanleg van nieuwe metrolijnen) passen we aan, want we zien dat de kosten later gaan plaatsvinden.
Tenslotte zien we projecten waarvoor de investeringskosten nog niet zijn begroot terwijl wel een rijksbijdrage is toegekend (HOV Haarlemmermeer Zuidwest, Cruciale Mijl Amsterdam, Guisweg en de Aanpak Metrostations Amsterdam Zuidoost). Die kosten komen dus nog op ons af. In ons Uitvoeringsprogramma Mobiliteit kunnen we daar programmareserveringen voor opnemen, maar als we te maken krijgen met minder budget of nog sterker stijgende kosten, dan is het nodig om prioriteiten te stellen en bijdragen naar achteren te schuiven. Na 2037 hogere uitgaven Met het uitstellen van bijdragen aan de schaalspronginvesteringen ontstaat op de korte termijn wat ruimte en dat zien we terug in het BDU-saldo voor de komende tien jaar. Die bijdragen zijn daarmee niet verdwenen, ze schuiven voor een deel voorbij ons tienjarige overzicht. Dat geldt ook voor toekomstige lasten voor Activa en mogelijk andere kostenposten zoals we hierboven beschrijven. Na 2037 verwachten we dus flinke uitgaven en daar moeten we vanuit onze toekomstige begrotingen rekening mee houden. D Deel D: Financiële uitgangspunten en -keuzes Deel D: Financiële uitgangspunten en -keuzes Financiële uitgangspunten 2027 en | het spaarsaldo BDU). | circa €4 miljoen minder BDU ontvangen, volgende jaren: | 2. De Vervoerregio vraagt geen | terwijl prijzen wel stijgen. Op het andere 1.
De met het Rijk gemaakte afspraak | bijdragen van de 14 Gemeenten. Voor | deel, de loonbijstelling, is geen korting voor het éénmalig opvangen van de | gemeentelijke begrotingen zijn er | toegepast. Omdat we de indexatie in onze ingeboekte bezuiniging op de BDU voor | daarom geen financiële consequenties. | meerjarenbegroting eerder al voorzichtig 2027, waarbij het Rijk 1/3 bijdraagt aan | 3. Het BDU-saldo is opgebouwd uit twee | hadden ingeschat, is het werkelijke het oplossen voor dit tekort en wij de | onderdelen: beklemd saldo (inclusief de | effect op het financieel beeld geen € 4 andere 2/3 dragen. | risico-reserveringen) en vrij besteedbare | miljoen maar € 2,9 miljoen. Dat we een 2. Prijsontwikkeling/Indexeringen: bij het | ruimte. De regioraad beslist over de | deel van deze tegenvaller dus al hadden opstellen van de begroting 2027 kennen | inzet van deze vrije ruimte. Dit kan geen | ingecalculeerd, neemt niet weg dat we het we de definitieve indexering van de | dekking zijn voor structurele uitgaven. | vanaf nu met € 4 miljoen minder moeten BDU voor 2027 nog niet. We gaan dan | 4. | De begroting 2027 bevat de volgende | doen. In de tweede bestuursrapportage uit van prijspeil 2026 opgehoogd met | verplichte paragrafen: Verbonden | 2025 is de definitieve indexatie 2025 een voorlopig indexcijfer van 2,6%. Dit | partijen, weerstandsvermogen | verwerkt.
Uitzondering hierop zijn de (LBI) is een inschatting en gebaseerd op | en risicobeheersing, financiering, | indexaties op de concessies, die pas in overheidskengetallen (cMEV 2026). | bedrijfsvoering en onderhoud | december 2025 ter beschikking komen. 3. We gaan uit van een jaarlijkse BDU- | kapitaalgoederen. bijdrage waarin de Bikker-gelden | 5. De Vervoerregio Amsterdam heeft een | Voorgestelde keuzes voor in een en de halvering van onze jaarlijkse | begroting die is onderverdeeld in sub- | nieuwe begroting 2027 prijsbijstelling 2025 zijn verwerkt. | programma's. | In de vorige kadernota stelden we voor 4. In de meerjarenraming houden we | om ons ov groeikansen te blijven geven en rekening met de in de toekomst | Belangrijkste financiële | voor reizigers betaalbaar te houden. Daar stijgende uitgaven en tegenvallers die | ontwikkelingen na de | kregen we de extra middelen vanuit de we beschreven in deel C. | vastgestelde begroting 2026 | Motie Bikker voor, en voorkwamen we een en bestuursrapportages: | zeer hoge tariefstijging per 2024. Door de Overige uitgangspunten: | Prinsjesdag-afspraken met het Rijk kunnen 1. Onze begroting is structureel sluitend. | Halvering prijsindexatie BDU en | we dat in 2026 nog een jaar voortzetten.
Dat wil zeggen dat in 2030 de | verwerking in 2e BURAP 2025 | Voor 2027 moeten we zelf een deel van die structurele lasten volledig gedekt zijn | Bij het opstellen van onze begroting | eerdere bezuiniging oplossen. door de structurele baten. In de jaren | maken we altijd een inschatting van de daartussen is het toegestaan dat de | te verwachte indexatie van dat jaar. De | Vanaf 2027 worden de Bikker-gelden structurele lasten deels gedekt zijn door | definitieve indexatie 2025 bevat een | onderdeel van onze reguliere BDU, maar incidentele baten (bijvoorbeeld door de | korting van 50% voor het onderdeel | we blijven ons inzetten om de verschraling inzet van het vrij besteedbare deel in | prijsbijstelling, waardoor we blijvend | van het ov tegen te gaan. 15 In Kadernota en Begroting 2026 richtten | in om de ritprijs – in lijn met het STOMP | €4 miljoen kan worden verminderd. We we de blik al op 2027 en verder: sindsdien | principe - voor lange ov-reizen zo min | nemen vanaf 2028 jaarlijks een bedrag hebben we een budget van €138 miljoen | mogelijk extra te belasten. Een extra | van €4 miljoen voor exploitatie op en dat de komende 10 jaar voor meer | reden om ons vol te blijven inzetten voor | volgen de ontwikkelingen nauwgezet. ontwikkelruimte in onze ov-programma’s | structureel voldoende BDU-inkomsten | Daarbij zorgen we dat we blijvend kunnen zorgt.
Dit budget komt bovenop onze | en hierover met het Rijk in gesprek te | investeren in deelmobiliteit als oplossing huidige contracten en is bedoeld om onze, | blijven. Daarnaast zal dit ten koste gaan | bij nieuwe woningbouwlocaties. soms verdergaande, beleidsambities te | van huidige en toekomstige ambities. Als verwezenlijken. | we bijvoorbeeld structureel moeten korten | Onderzoek, Studies en Samenwerking op het ontwikkelfonds ov, dan komen onze | Bij ons begrotingsprogramma voor Dit extra budget loopt tot en met 2034 | ambities voor het ov-systeem echt in de | Onderzoek, Studies en Samenwerking elk jaar op en blijft daarna structureel | knel. Het verder door ontwikkelen van ons | zagen we de afgelopen jaren een lichte met een omvang van €24 miljoen per | ov, verder dan wat nu in de contracten is | onderbesteding. We stellen dit jaarbudget jaar. In de jaren 2035 en 2036 is een | opgenomen, wordt dan onmogelijk. Onze | daarom met €1 miljoen naar beneden bij. incidentele verdere oploop van in totaal | ambitie en opgaven zijn namelijk groot €9 miljoen voorzien. Al dit geld staat nu | en daarvoor is (onder andere) dit extra | Overhead en Apparaatskosten begroot onder ‘ontwikkelfonds ov’. Om de | geldnodig.
| De jaarlijkse kosten voor inhuur van eenmalige tegenvaller van de lagere BDU | personeel en adviesdiensten brengen we in 2027 voor een derde deel op te vangen, | We stellen nog een aantal keuzes voor | omlaag door werk anders te beleggen brengen we €18 miljoen in mindering van | waarmee we ook het resterende gat | of om te zetten naar vast personeel. Dit dit totaalbedrag. €9 miljoen daarvan door | in 2027 (het andere 1/3 deel: eenmalig | proces is al gestart, een extra verlaging op bijdragen in 2035 en 2036 te verminderen. | €18 miljoen) dichten en de structurele | ons inhuurbudget maakt een structurele De andere helft halen we hier per direct | halvering van de prijsindexatie (jaarlijks | vermindering van €500.000,- per uit. Dat is een passende oplossing om | €4 miljoen minder) oplossen. Dit doen | jaarmogelijk. dit gat in 2027 te vullen. Hierdoor is extra | we door binnen enkele programma’s tariefverhoging of verminderd aanbod in | realistischer te begroten en kleine | Kleine optimalisaties in de concessies 2027 niet nodig. Maar het zorgt nú en in de | optimalisaties door te voeren. Die lichten | We zien in onze begrotingsprogramma’s toekomst wel voor minder ruimte voor die | we hieronder toe: | voor de concessies een lichte noodzakelijke ontwikkeling van ons ov. | onderbesteding.
Dat kunnen we naar Mocht het Rijk haar bezuinigingsfout | Deelmobiliteit | beneden bijstellen. Tot 2032 gaat dit om niet herstellen na 2027, dan zien we ons | In de vorige kadernota troffen we een | een jaarlijks bedrag van €1,4 miljoen, mogelijk genoodzaakt om een deel van | eerste reservering voor een regionaal | daarna om €900.000,- . de eerdergenoemde tariefcompensatie | deelmobiliteitssysteem. Met nieuwe terug te draaien. Reizigers zullen dat na | inzichten in de mogelijke omvang van 2027 gaan merken als hun ov-rit duurder | opbrengstenderving in het ov zien we nu wordt. In zo'n geval zetten we ons ervoor | dat de hoogte van die reservering met 16 In onderstaande tabel worden bovenstaande ontwikkelingen per jaar weergegeven.
(bedragen in € 1.000)1 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | 2035 | 2036 Autonome ontwikkelingen vanuit 2e bestuursrapportage 2025: Halvering prijsindexatie BDU | -4.000 | -4.000 | -4.000 | -4.000 | -4.000 | -4.000 | -4.000 | -4.000 | -4.000 | -4.000 Reeds verrekende indexatie in begroting | +1.100 | +1.100 | +1.100 | +1.100 | +1.100 | +1.100 | +1.100 | +1.100 | +1.100 | +1.100 Saldo definitieve indexaties 2025 | -5.600 | -5.600 | -5.600 | -5.600 | -5.600 | -5.600 | -5.600 | -5.600 | -5.600 | -5.600 Voorgestelde mutaties kadernota 2027: BDU Korting incidenteel | -34.000 Schaalsprongprojecten | +4.000 | +14.000 | +38.000 | +39.000 | +32.000 | +15.000 | +5.000 | 0 | -16.750 | -38.250 Deelmobiliteit | +4.000 | +4.000 | +4.000 | +4.000 | +4.000 | +4.000 | +4.000 | +4.000 | +4.000 Bijstelling budget OSS | +1.000 | +1.000 | +1.000 | +1.000 | +1.000 | +1.000 | +1.000 | +1.000 | +1.000 | +1.000 Onttrekking ontwikkelfonds ov | +8.000 | +3.000 | +6.000 Inhuurbudget overhead en apparaatskosten | +500 | +500 | +500 | +500 | +500 | +500 | +500 | +500 | +500 | +500 Optimalisaties concessies | +1.400 | +1.400 | +1.400 | +1.400 | +1.400 | +1.400 | +900 | +900 | +900 | +900 Totaal mutaties kadernota 2027 | -27.600 | +12.400 | +36.400 | +37.400 | +30.400 | +13.400 | +2.900 | -2.100 | -15.850 | -34.350 1 Mutaties met een – teken zijn extra lasten/lagere baten (negatief effect
op begrotingssaldo) en een + teken zijn lagere lasten/hogere baten (positief effect) 17 Colofon Datum november 2025 Vormgeving Vorm de Stad Fotografie Vervoerregio Amsterdam Vervoerregio Amsterdam Postbus 626 1000 AP Amsterdam Termini 179 1025 XM Amsterdam T 020 527 37 00 E info@vervoerregio.nl W www.vervoerregio.nl