Jaarstukken 2024 Aalsmeer definitief 2705
Tekst van het document
Jaarstukken 2024
85
Gemeente Aalsmeer
Kostendekking omgevingsvergunningen
Saldo taakveld
Begroting primitief
Begroting na wijziging
x € 1.000 Jaarrekening
826
1.575
1.385
628
636
636
Overige toe te rekenen kosten Overheadtoerekening Stadsontwikkeling / Welstand
69
69
37
BTW
188
345
298
Totaal kostenbasis
1.711
2.625
2.355
Omgevingsvergunningen
924
3.725
4.143
Kostendekking
54%
142%
176%
Begroting primitief
Begroting na wijziging
x € 1.000 Jaarrekening
Kostendekking burgerzaken Saldo taakveld
1.121
1.209
1.173
BTW
173
179
176
Overheadtoerekening
579
579
579
Totaal kostenbasis
1.873
1.967
1.928
Leges burgerzaken
594
773
751
Kostendekking
32%
39%
39%
Begroting primitief
Begroting na wijziging
x € 1.000 Jaarrekening
Saldo taakveld
317
322
321
BTW
67
68
67
Overheadtoerekening
238
242
242
Totaal kostenbasis
622
632
630
Leges burgerzaken
35
15
18
Kostendekking
6%
3%
3%
Kostendekking APV
De legesinkomsten omgevingsvergunningen en de hiermee samenhangende lasten worden begroot op basis van (project) ontwikkelingen en verwachte vergunningaanvragen. Het moment van vergunningaanvraag kan de gemeente veelal niet zelf beïnvloeden. Onder andere marktomstandigheden, het tempo van de ontwikkelaar/aanvrager zelf en economische omstandigheden beïnvloeden of en wanneer een project tot daadwerkelijke realisatie komt. Bovendien kan de gemeente alleen op basis van een inschatting van het initiatief een raming maken van de te verwachten leges. Concreet uitgewerkte bouwplannen zijn in de fase van raming niet beschikbaar. Dit alles leidt tot € 418.000 aan hogere baten dan was ingeschat. De hieraan gerelateerde lasten zijn € 270.000 lager. Een toelichting op deze lagere kosten is opgenomen in programma 5 Ruimtelijke ontwikkelingen, thema 5.2 Vergunningen. In de raadsvergadering van 9 november 2023 is op basis van een prognose van kosten en opbrengsten het dekkingspercentage vastgesteld. Aanvullende vergunningsaanvragen die bij het opstellen van de primitieve begroting niet in beeld waren leiden tot een dekkingspercentage van 54%. In werkelijkheid komt dit percentage bij opmaak van de rekening uit op 176%. Dit is een vergelijkbaar beeld als in de jaarstukken 2023 waar het percentage eveneens boven de 100% lag, namelijk 215%.
Dit geeft aan hoe afhankelijk de kostendekkenheid is van het wel/niet doorgaan van projecten en fasering over de jaargrens.
86
Jaarstukken 2024
Gemeente Aalsmeer
Eén van de speerpunten uit de ombuigingen was het onderzoeken van de mogelijkheden om te komen tot kostendekkendheid van de leges en de heffingen. In 2024 is een onderzoek daarnaar gestart. In de programmabegroting 2025 zijn de eerste uitkomsten daarvan meegenomen. Marktgeld Met het marktgeld worden de kosten gedekt die moeten worden gemaakt om de wekelijkse markt mogelijk te maken. In 2024 zijn de tarieven met 3,9% verhoogd. De kostendekkendheid voor 2024 ligt op 34,75%. Het marktgeld 2024 bedroeg: voor het innemen van een standplaats voor elke langs de wegzijde gemeten strekkende meter of gedeelte daarvan • per dag of gedeelte daarvan € 2,73 •
per kalenderkwartaal € 29,68
Kostendekking leges marktgelden
x € 1.000 Begroting primitief 2024
Begroting na wijziging
Jaarrekening 2024
Saldo taakveld
28
28
38
Overige toe te rekenen kosten - straatvegen
0
0
0
Overige toe te rekenen kosten - btw
1
5
8
Overheadtoerekening
0
Totaal kostenbasis
29
33
46
Leges marktgelden
23
23
16
80,56%
69,63%
34,75%
Kostendekking
Grafrechten Wettelijk is bepaald dat de baten van de rechten niet (structureel) boven de geraamde lasten mogen uitgaan. In onderstaande tabel is de kostendekkendheid van de grafrechten 2024 opgenomen: Kostendekking begraven Begroting primitief
Begroting na wijziging
x € 1.000 Jaarrekening
547
583
623
-1
0
13
Overheadtoerekening
159
166
164
Totaal kostenbasis
705
749
800
Saldo taakveld Toevoeging voorziening Overige toe te rekenen kosten
Begraafrechten
520
538
590
Kostendekking
74%
72%
74%
Precariobelasting Precario wordt geheven voor het hebben van voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond.
Jaarstukken 2024
87
Gemeente Aalsmeer
De tarieven voor precariobelasting zijn conform de uitgangspunten verhoogd met de prijsindexatie (3,9%). De tarieven zijn opgenomen in artikel 5 van de Verordening precariobelasting 2024 gemeente Aalsmeer. (Water)verblijfsbelasting Voor het houden van verblijf binnen de gemeente door personen die geen ingezetene zijn van Aalsmeer worden twee belastingen geheven. Naast de “gewone” verblijfsbelasting (toeristenbelasting) wordt een waterverblijfsbelasting geheven. Het tarief voor de verblijfsbelasting 2024 bedroeg per persoon per nacht € 3,65 en voor campings € 1,80 per persoon per nacht. Het tarief voor de waterverblijfsbelasting bedroeg per persoon per etmaal € 1,61. De tarieven van de (water)verblijfskosten in een aantal vergelijkbare gemeenten zijn opgenomen op pagina 18 van de Kadernota 2025. In 2025 is de eerder, op basis van de motie RAP-raad voorgestelde verhoging van de waterverblijfsbelasting geëffectueerd. Forensenbelasting Deze belasting wordt geheven van personen die geen hoofdverblijf hebben in de gemeente Aalsmeer en voor zich zelf of hun gezin een gemeubileerde woonruimte beschikbaar houden. Het tarief 2024 is geïndexeerd met 3,9%. Rekening houdend met de waardestijging van de woonruimten bedroeg het tarief 0,3356%. Reclamebelasting Deze belasting wordt geheven vanwege het hebben van reclameobjecten zichtbaar vanaf de openbare weg.
De opbrengsten uit de reclamebelasting zijn, na aftrek van de administratieve kosten, als subsidie uitgekeerd aan de door ondernemers opgerichte uitvoeringsorganisatie. De besteding van de gelden wordt door de ondernemers zelf bepaald. Door het organiseren van deze activiteiten zijn juist de kleinere ondernemers erbij gebaat, omdat de grotere winkelketens in de praktijk zelf al over voldoende middelen beschikken om dit soort zaken voor zichzelf/landelijk te organiseren. De reclamebelasting wordt geheven in twee winkelgebieden: winkelgebied Ophelialaan en het winkelgebied centrum Aalsmeer. Het tarief 2024 bedroeg in beide winkelgebieden € 885,07 per vestiging per jaar, ongeacht het aantal objecten.
Kwijtscheldingsbeleid Gemeenten in Nederland mogen kwijtschelding van gemeentelijke belastingen verlenen. Geheel of gedeeltelijke kwijtschelding wordt verleend indien een belastingschuldige als gevolg van financiële omstandigheden niet in staat is de belastingaanslag te betalen. Kwijtschelding wordt verleend voor de afvalstoffenheffing en hondenbelasting (alleen voor de eerste hond). Bij de beoordeling van het kwijtscheldingsverzoek wordt uitgegaan van 100% van de bijstandsnorm.
88
Jaarstukken 2024
Gemeente Aalsmeer
Kwijtschelding
2021
2022
2023
2024
aantal verzoeken
115
105
115
70
afgewezen
39
33
44
24
afgehandeld
76
84
106
65
idem in euro's
€ 13.848
€ 14.734
€ 19.088
€ 8.386
250
248
278
324
idem in euro's
€ 66.247
€ 74.165
€ 80.027
€ 100.565
totaal kwijtschelding (a+b)
€ 80.095
€ 88.899
€ 99.115
€ 108.952
39
21
9
5
a) Formulieren
b) "automatische kwijtscheldingen"
Nog af te handelen aanvragen
Het aantal nog af te handelen kwijtscheldingsverzoeken is opnieuw lager dan voorgaande jaren. Het gaat hierbij met name om later ingediende kwijtscheldingsverzoeken, kwijtscheldingsverzoeken van ondernemers die pas na sluiting van het boekjaar kunnen worden afgedaan (er moet voor de afhandeling gewacht worden op de uiteindelijke financiële gegevens 2024). Het streven is dat deze laatste kwijtscheldingsverzoeken zijn afgehandeld voordat de aanslagen 2025 zijn verzonden.
Kerngegevens Onderstaand zijn enkele kerngegevens weergegeven: Kerngegevens over
2021
2022
2023
2024
16.431
16.748
16.897
17.010
bezwaarschriften (objecten) in aantallen
428
475
1.288
692
bezwaarschriften (objecten) in percentages
0,026
0,028
0,0762
0,0407
(hoger)beroepschriften
13
3
8
15
Aanmaningen
760
745
733
882
Dwangbevelen
364
543
471
493
WOZ aantal objecten
Aantal invorderingen
Opvallende ontwikkeling in 2024 is de afname van het aantal bezwaarschriften (2024: 692, 2023: 1.288). Op 1 januari 2024 is het wetsvoorstel van staatssecretaris van Rijn in werking getreden waardoor de proceskosten en de immateriële schadevergoeding worden gematigd, Jaarstukken 2024
89
Gemeente Aalsmeer
waardoor het aantal formele bezwaren, die vooral ingediend als verdienmodel voor de bureaus zelf, is verminderd. Het totaal openstaande bedrag 2024 aan belastingdebiteuren is in totaal iets lager dan ultimo 2023. Ook het aantal betalingsregelingen is lager dan in 2023.
90
Jaarstukken 2024
Gemeente Aalsmeer
3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Inleiding Het besluit Begroting en Verantwoording (BBV, artikel 11) definieert het weerstandsvermogen als de relatie tussen de capaciteit om tegenvallers op te vangen (weerstandscapaciteit) en de materiële risico's waarvoor geen specifieke voorzieningen zijn getroffen. Het weerstandsvermogen van een gemeente is daarmee het vermogen om financiële risico's op te kunnen vangen zonder dat dit consequenties heeft voor de uitvoering van de dagelijkse zaken. Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een ratio die wordt bepaald door een relatie te leggen tussen de beschikbare weerstandscapaciteit (financiële buffer) en de financiële gevolgen van het zich voordoen van de geïdentificeerde risico’s (en waarvoor geen voorzieningen kunnen worden gevormd of een verzekering kan of is afgesloten). In tegenstelling tot de andere paragrafen en het doel van de jaarrekening om terug te kijken op 2024, blikt de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing altijd vooruit naar toekomstige risico's. In deze paragraaf wordt achtereenvolgens ingegaan op: • beleid van de gemeente Aalsmeer voor wat betreft de weerstandscapaciteit en de • •
risico's; het benodigd weerstandsvermogen (risicobeleid); het beschikbaar weerstandsvermogen;
• •
de beschikbare weerstandscapaciteit; de financiële kentallen.
Beleid gemeente Aalsmeer Het beleidskader is de nota Weerstandsvermogen en risicobeheersing gemeente Aalsmeer 2023, die vastgesteld is op 8 juni 2023. In deze nota zijn de uitgangspunten van het risicomanagement opgenomen. Met het vaststellen van de nota is voldaan aan de geldende wet- en regelgeving. Aan de hand van de risicoanalyse is het totaal van alle risico’s in geld uitgedrukt. Omdat niet alle risico’s zich op hetzelfde moment voordoen wordt een percentage van 90% aangehouden voor de bepaling van de benodigde hoeveelheid weerstandscapaciteit om de financiële gevolgen van de benoemde risico’s af te dekken. De provincie of het rijk legt de gemeenten geen norm op hoe hoog de weerstandsratio zou moeten zijn. Hierin heeft elke gemeente keuzevrijheid. In de nota is door de raad ingestemd met het hanteren van een streefwaarde voor de weerstandsratio van 1,5.
Risicobeleid De financiële situatie van gemeenten lijkt rooskleurig, kijkend naar de overschotten op de jaarrekeningen tot en met 2023. En ook deze jaarstukken laten een overschot zien. Daarbij blijven de zorgen over de financiële situatie op lange termijn bestaan door het ontbreken van Jaarstukken 2024
91
Gemeente Aalsmeer
langjarige financiële zekerheid als gevolg van de korting op het gemeentefonds in 2026. Deze onzekerheid werkt door in de grote opgaven waar we als gemeente voor staan: investeringen in mobiliteit, wonen en maatschappelijke voorzieningen. Het feit dat de rijksoverheid steeds meer middelen uitkeert in de vorm van specifieke, doel- en incidentele uitkeringen zorgt voor gebrek aan stabiliteit die nodig is om een duurzaam financieel beleid te kunnen voeren. De spanning op de arbeidsmarkt zorgt daarnaast ook voor risico's bij de realisatie van de opgaven waar we als gemeente voor staan. De risico’s die in deze jaarrekening worden genoemd zijn een herijking van de risico’s welke in de begroting 2025 zijn opgenomen. Actualisatie van de risico-inventarisatie is een proces dat gedurende het jaar in continu plaatsvindt, maar waarover in ieder geval in de jaarstukken en de begroting wordt gerapporteerd. Voor de vastlegging van de risico-inventarisatie en de uitvoering van de risicosimulatie wordt gebruik gemaakt van een risicomanagementsysteem (NARIS). De hoogte en de beheersing van risico’s is een belangrijk speerpunt. Net als bij de bouw- en project gerelateerde risico's (zie het volgende hoofdstuk van deze paragraaf) is met behulp van de zogenaamde Monte Carlo methode de benodigde weerstandscapaciteit in beeld gebracht.
Er is beoordeeld of eerder opgenomen risico’s nog steeds van toepassing waren en of het opgenomen risicobedrag nog valide was. Ook is nagegaan of er risico’s ontbreken. Daar waar nodig zijn aanpassingen doorgevoerd en zijn nieuwe risico’s opgevoerd en niet meer van toepassing zijnde risico’s verwijderd. Deze systematiek draagt bij aan een beter en actueel beeld van de risico’s we als gemeente lopen, hoe groot de omvang ervan is en daarmee het beslag op onze weerstandscapaciteit. Ook brengen we in beeld welke beheersmaatregelen we kunnen treffen om de kans op het voordoen van een risico te verkleinen. De periodieke actualisatie van de risico's vindt in samenspraak met de AA-organisatie plaats, omdat daar de feitelijke uitvoering van de werkzaamheden grotendeels plaatsvindt. In totaal zijn voor Aalsmeer 81 risico's (excl. bouw- en project gerelateerde risico's, maar inclusief GPAG) in beeld gebracht. In de tabel in het volgende gedeelte van deze paragraaf wordt alleen de top 10 van risico's gepresenteerd met de hoogste bijdrage aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Ook met de zogenaamde "black swan" (risico’s met een extreem kleine kans, maar een grote impact en als belangrijk kenmerk dat het een zeer moeilijk in te schatten risico is) is bij de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit rekening gehouden. Niet alle risico’s laten zich financieel vertalen.
Er zijn diverse risico’s die geen financiële gevolgen hebben, maar wel belangrijk zijn om in beeld te hebben (bijvoorbeeld omdat de gemeente daar een imagoprobleem kan oplopen). In deze paragraaf ligt de nadruk op de financiële risico’s, omdat aan de hand daarvan het weerstandsvermogen wordt bepaald. Frauderisico’s Vanaf 2022 rapporteert de accountant in de controleverklaring expliciet over zijn werkzaamheden op het gebied van frauderisico’s en in het accountantsverslag zijn observaties gegeven van de kwaliteit van de frauderisicobeheersing van de gemeente. Frauderisico’s zijn weliswaar onderdeel van de verschillende processen, maar niet afzonderlijk identificeerbaar. In 2023 is op basis van de analyse zoals die is uitgevoerd door de AA organisatie en ook gebruikt wordt als onderdeel van de risk based benadering van de interne audit een frauderisicoanalyse voor de gemeente Aalsmeer opgesteld. De frauderisicoanalyse wordt jaarlijks herzien. Op het moment van stellen van deze paragraaf zijn geen fraudes bekend. 92
Jaarstukken 2024
Gemeente Aalsmeer
Zowel de risico-inventarisatie als de frauderisicoanalyse is besproken met de gemeentesecretaris, college en auditcommissie. Geïdentificeerde risico’s De risico’s worden inzichtelijk gemaakt aan de hand van een globale kansberekening. Daarbij wordt per risico aangeven wat de kans is dat het risico zich voordoet en wat het mogelijke financieel gevolg is. Uit de risico-inventarisatie volgen 81 risico’s. De tien risico’s met de grootste financiële impact volgen in de hier onder opgenomen tabel. Wanneer de tien grootste risico’s zich tegelijkertijd en in hun volle omvang voordoen, leidt dat tot € 52,49 miljoen aan kosten. Voor de overige 71 kleinere risico’s gaat het om een aanvullend bedrag van € 70,09 miljoen. Met de gesignaleerde risico's is een risicosimulatie uitgevoerd. De risicosimulatie wordt uitgevoerd, omdat het reserveren van het maximale bedrag (€ 122,58 miljoen) niet noodzakelijk en daarmee ongewenst is. De risico's treden naar alle waarschijnlijkheid niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang op. Uit de simulatie volgt dat 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 15,57 miljoen. Dit bedrag is onderdeel van het benodigde weerstandsvermogen.
#
Risico identificatie
Kans Impact max. %
Verwachte waarde
Invloed%
1
Onvoorziene omstandigheden met een niet kwantificeerbare kans of impact
15
14.200.000
1.065.000
12
2
Niet realiseren van (afgesproken) taakstellingen
3
Fouten in belastingverordening WOZ
50
3.400.000
850.000
10
10
12.500.000
625.000
7
4
Korting op uitkeringen terwijl activiteiten vanuit de gemeente doorgaan
80
1.500.000
600.000
7
5
Extra geld naar deelneming/gesubsidieerde instelling/verbonden partij
50
1.640.000
410.000
5
6
Fouten in verordeningen retributies (kostendekkende leges)
10
9.000.000
433.333
5
7
Virussen en/of hacking
30
3.000.000
450.000
5
8
Herziening van verkeerssituatie(s) binnen gemeente
50
1.500.000
375.000
4
9
Jeugd: grotere behoefte aan dure hulpvraag dan geraamd (dure hulpverlening)
50
1.250.000
312.500
4
10
4.500.000
225.000
3
10 Kosten projecten MPP hoger dan beschikbare investeringsruimte
Bouw- / projectgerelateerde risico's Grote projecten en grondexploitaties Voor de dekking van de bekende tekorten in lopende gemeentelijke exploitaties is een voorziening opgenomen. Ook voor projecten faciliterend grondbeleid is een voorziening aanwezig. Zie voor nadere toelichting de paragraaf Grondbeleid. De hoogte en de beheersing van risico’s is een belangrijk speerpunt. Door middel van risicoanalyse met behulp van de Monte Carlo methode wordt de benodigde weerstandscapaciteit in beeld gebracht. Mede op basis hiervan kan besluitvorming plaatsvinden over de te nemen beheersmaatregelen en wanneer deze genomen kunnen worden. Hierna worden de meest omvangrijke grondexploitaties van de gemeente apart toegelicht. De Tuinen van Aalsmeer (woningbouw) Jaarstukken 2024
93
Gemeente Aalsmeer
Bij de grondexploitatie De Tuinen van Aalsmeer volgt uit de risicoanalyse een benodigde weerstandscapaciteit van € 1,94 miljoen. De belangrijkste risico’s bevinden zich in de deelgebieden Polderzoom fase 2 en de Zwarteweg. Dit omdat er enerzijds nog veel kosten gemaakt moeten worden betreffende civiele werken en er anderzijds complexe afspraken zijn gemaakt of nog gemaakt moeten worden met de ontwikkelende partijen. Daarnaast is vertraging en de daarbij behorende extra kosten een belangrijk risico waarmee rekening wordt gehouden. Oosteindedriehoek Eind 2022 is het ontwerp bestemmingsplan en ontwerp exploitatieplan voor de Oosteindedriehoek ter inzage gelegd, nadat de anterieure overeenkomst met het ontwikkelende consortium gereed is gekomen. Met het consortium zijn afspraken gemaakt over het kostenverhaal. Het exploitatieplan fungeert als extra zekerheid voor het verhalen van de kosten. Het project kent een lange looptijd en risico’s voor de gemeente. Op basis van de risicoanalyse bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit € 2,0 miljoen. Overige ruimtelijke projecten Naast bovengenoemde projecten zijn er ook de middelgrote en kleine ruimtelijke projecten. Ook voor deze projecten zijn de risico’s in beeld gebracht middels Monte Carlo simulatie. Hieruit blijkt een benodigde weerstandscapaciteit van in totaal € 0,82 miljoen.
De totaal benodigde weerstandscapaciteit voor de projecten bedraagt € 4,76 miljoen. Met dit bedrag aan weerstandscapaciteit is het 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden afgedekt. Resumé risicoprofiel Bij de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit (A) van de gemeente Aalsmeer is rekening gehouden met de maximale financiële gevolgen van de risico's en een weging op basis van de verwachte frequentie dat het risico zich voordoet. Dit leidt tot het volgende risicoprofiel: Bedragen x € 1.000
Risicobedrag
Geïdentificeerde risico's
15.568
Bouw- / project gerelateerde risico's
4.740
Totaal benodigde weerstandscapaciteit (A)
20.308
Weerstandscapaciteit In het BBV is niet voorgeschreven welke bestanddelen behoren tot de weerstandscapaciteit. Bij het beschikbaar weerstandsvermogen gaat het om vrij besteedbare middelen die eenmalig ingezet kunnen worden om de financiële gevolgen van de risico’s die zich voordoen te kunnen opvangen. Het beschikbaar weerstandsvermogen bestaat uit de algemene reserve, de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorzien. Algemene reserve De stand van de algemene reserve op 31 december 2024 is in de jaarrekening € 28,491 miljoen. Aan de raad wordt in de resultaatbestemming 2024 voorgesteld € 7,857 miljoen aan de algemene reserve toe te voegen. 94
Jaarstukken 2024
Gemeente Aalsmeer
Na verwerking van dit voorstel bedraagt de omvang van algemene reserve € 36,348 miljoen. Onbenutte belastingcapaciteit Een belangrijke inkomstenbron voor gemeenten is de OZB. Het is de individuele gemeente die de hoogte hiervan vaststelt. Er is geen limiet aan de OZB gesteld, een gemeente mag deze verhogen (of verlagen) naar eigen inzicht. Op het moment dat een gemeente in de financiële problemen komt en beroep doet op de artikel 12 status, eist het Rijk dat de OZB op een bepaald niveau wordt gebracht. Bij de onbenutte belastingcapaciteit wordt uitsluitend gekeken naar de OZB. Wettelijk is namelijk bepaald dat de tarieven voor de overige heffingen maximaal 100%-kostendekkend mogen zijn. Bij afvalstoffenheffing en de rioolheffing is geen sprake van onbenutte belastingcapaciteit. Het verschil aan inkomsten gerealiseerd met de werkelijke OZB-tarieven van een gemeente en het artikel 12 niveau, wordt de onbenutte belastingcapaciteit genoemd. De onbenutte belastingcapaciteit van Aalsmeer bedraagt op basis van de vastgestelde tarieven 2024 € 1.600.000. Post onvoorzien Iedere gemeente moet in de begroting een budget voor onverwachte tegenvallers opnemen, de stelpost onvoorzien. Deze post kan worden ingezet als dekking voor kleine onvoorziene kosten. In Aalsmeer bedraagt deze post € 31.900.
Bestemmingsreserves Bestemmingsreserves zijn reserves die met een raadsbesluit een specifieke aanwending/bestemming hebben gekregen. Om deze reserves daadwerkelijk in te kunnen zetten om tegenvallers/calamiteiten op te vangen, is een raadsbesluit nodig om de bestemming te wijzigen. De mate van “hardheid” (ingezet beleid, aangegane verplichtingen) kan ook per reserve verschillen. Om deze reden worden bestemmingsreserves in principe niet gerekend tot de weerstandscapaciteit. Dit is conform het uitgangspunt in de gemeentelijke nota. Aalsmeer heeft een bestemmingsreserve sociaal domein. Deze reserve is bedoeld om tekorten binnen het sociaal domein binnen het programma op te lossen, vanwege een aantal open einde regelingen die binnen dat programma zijn opgenomen met de bijbehorende risico’s. Deze risico's maken onderdeel uit van de 81 risico's uit onze risico-inventarisatie. Om die reden mag de bestemmingsreserve sociaal domein worden meegeteld voor het beschikbaar weerstandsvermogen. Hetzelfde geldt voor de bestemmingsreserve voorlopige winsten grondexploitaties. Ook hiervoor geldt dat de risico's onderdeel zijn van de risico-inventarisatie en daarmee de benodigde weerstandscapaciteit. Dat valideert het opnemen van deze bestemmingsreserve als onderdeel van het beschikbare weerstandsvermogen.
Stille reserves Stille reserves zijn de meerwaarden van activa die te laag of op nul zijn gewaardeerd, maar die direct verkoopbaar zijn, indien men dat zou willen. Een stille reserve kan alleen deel uitmaken van de beschikbare weerstandscapaciteit als deze activa snel te verkopen zijn, of dat besluit (expliciet) al is genomen. Gezien de geringe verhandelbaarheid van de meeste gemeentelijke eigendommen van Aalsmeer of de wens van het behouden van het bezit ervan
Jaarstukken 2024
95
Gemeente Aalsmeer
worden stille reserves niet meegenomen in de bepaling van de beschikbare weerstandscapaciteit. Dit is conform het uitgangspunt in de gemeentelijke nota. Samengevat bedraagt het beschikbaar weerstandsvermogen ultimo 2024: Bedragen x € 1.000 Algemene reserve Onbenutte belastingcapaciteit Bestemmingsreserves - sociaal domein - voorlopige winsten grondexploitaties Onvoorzien Beschikbaar weerstandsvermogen (B)
36.348 1.600 506 3.752 32 42.238
Op 12 december 2024 heeft de gemeenteraad besloten een krediet beschikbaar te stellen voor de nieuwbouw van zwembad De Waterlelie. Onderdeel van het besluit is het inzetten van een deel van de algemene reserve ter aftopping van de lasten die het gevolg zijn van de nieuwbouw van het zwembad. Hiervoor wordt in totaal € 13.094.366 onttrokken aan de algemene reserve. Het beschikbaar weerstandsvermogen is hiermee verlaagd.
Weerstandsratio De weerstandsratio geeft de verhouding weer tussen het beschikbare en benodigde weerstandsvermogen (op basis van de gekwantificeerde risico’s). In onderstaande tabel wordt weergegeven welke kwalificatie aan de uitkomst van de ratio wordt toegekend: Ratio
Oordeel
>2.0
Uitstekend
>1.4 - <2.0
Ruim voldoende
>1.0 - <1.4
Voldoende
>0.8 - <1.0
Matig
>0.6 - <0.8
Onvoldoende
<0.6
Ruim onvoldoende
In de nota weerstandsvermogen en risicobeheersing van Aalsmeer is opgenomen dat de gemeente streeft naar een weerstandsratio die ruim voldoende is en daarom 1,5 dient te zijn. Bij de bepaling van het gewenste weerstandsratio is uitgegaan van de normtabel over de waardering van de weerstandsvermogen door het Nederlands adviesbureau voor risicomanagement (NAR) in samenwerking met de Universiteit Twente. Op basis van het geïnventariseerde benodigd weerstandsvermogen en het berekende beschikbare weerstandsvermogen is de weerstandsratio:
96
Jaarstukken 2024
Gemeente Aalsmeer
Bepaling weerstandsratio
*1.000 euro
A
Benodigde weerstandscapaciteit
20.308
B B/A=C
Beschikbaar weerstandsvermogen Ratio weerstandscapaciteit
42.238 2,1
De weerstandsratio neemt ten opzichte van de begroting 2025 af van 2,4 (jaarstukken 2023 2,1) naar 2,1. De afname ten opzichte van de programmabegroting 2025 is het gevolg van: 1. Een verlaging van het beschikbaar weerstandsvermogen met € 5,236 miljoen als gevolg van enerzijds de onttrekking van middelen aan de algemene reserve ter dekking van lasten die samenhangen met de nieuwbouw van het zwembad (€ 13,094 miljoen) en anderzijds het positieve rekeningresultaat 2024 wat op grond van het voorstel tot resultaatbestemming wordt toegevoegd aan de algemene reserve (€ 7,858 miljoen). 2. Een verlaging van de benodigde weerstandscapaciteit met € 1,6 miljoen als gevolg van een afname van het risicoprofiel op de bouw- en projectgerelateerde risico’s. Met een weerstandsratio van 2,1 heeft Aalsmeer de kwalificatie “ruim voldoende” en wordt voldaan aan de gestelde streefwaarde uit de nota weerstandsvermogen en risicobeheersing.
Kengetallen Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeente (BBV) schrijft voor dat gemeenten een aantal kengetallen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing van de begroting en de jaarstukken opnemen. Dat zijn: de netto schuldquote, de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, de solvabiliteitsratio, de structurele exploitatieruimte, de grondexploitatie en de belastingcapaciteit. De kengetallen maken het de leden van de gemeenteraad gemakkelijker om inzicht te krijgen in de financiële positie van hun gemeente. In het BBV zijn geen te behalen minimum of maximum waarden opgenomen. Wel heeft de provincie Noord Holland, als financieel toezichthouder, zogenaamde signaleringswaarden gedefinieerd. Deze signaleringswaarden moeten worden gezien als een hulpmiddel om het risico per kengetal in te schatten. De provincie onderscheidt drie categorieën, namelijk A: minst risicovol, B: gemiddeld risico en C: meest risicovol. Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Ten opzichte van 2023 heeft de netto schuldquote zich verbeterd.
De belangrijkste redenen hiervan zijn de afname van de schulden als door de reguliere jaarlijkse aflossing van de vaste geldleningen en lagere schulden met een looptijd korter dan één jaar als gevolg van een lagere crediteurenpositie. Op 31 december is de netto schuldquote bijna nihil. Dat betekent
Jaarstukken 2024
97
Gemeente Aalsmeer
dat de gemeente in staat is de schulden terug te betalen waarvoor zij volledig zelf aan de lat staat. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt bij de berekening van de netto schuldquote onderscheid gemaakt in het kengetal inclusief en exclusief de doorgeleende gelden. Op die manier wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en ook wat dat betekent voor de schuldenlast. De wijze van berekening van de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen. De toelichting die is gegeven bij de netto schuldquote is ook van toepassing op de nettoschuldquote voor alle verstrekte leningen. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin Aalsmeer in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen: het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. De solvabiliteitsratio wordt positief beïnvloed door de toename van het eigen vermogen als gevolg van het positieve rekeningresultaat en de afname van de schuldpositie.
Het besluit van 12 december 2024 om € 13 miljoen in een bestemmingsreserve te storten ten behoeve van de aftopping van de lasten van het nieuw te bouwen zwembad gaat, indien het eigen vermogen niet verder zou toenemen, op termijn de uitkomst van dit kengetal nadelig beïnvloeden. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Net als in de begroting 2024 en de jaarstukken 2023 is deze ratio positief. Grondexploitatie Het financiële kengetal “grondexploitatie” geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde) is ten opzichte van de jaarlijkse baten. De boekwaarde van de gronden geeft weer of een gemeente veel middelen heeft gestopt in haar grondexploitaties. Dit geld moet namelijk nog terugverdiend te worden. Omdat de boekwaarde van de grondexploitaties verder is verlaagd (kosten zijn bijna volledig afgedekt door inkomsten en een verliesvoorziening) is de ratio grondexploitaties relatief laag.
Lokale woonlasten (belastingcapaciteit) Dit kengetal geeft inzicht in hoe de belastingdruk van de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Een percentage onder de 100% betekent dat de belastingdruk van Aalsmeer lager is dan het landelijk gemiddelde. Het Coelo publiceert ieder jaar de totale woonlasten in de Atlas van de lokale lasten. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing en reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde waarde in de gemeente.
98
Jaarstukken 2024
Gemeente Aalsmeer
Een toelichting op de ontwikkeling van de lokale woonlasten is opgenomen in de paragraaf lokale heffingen (lokale lastendruk) van deze jaarstukken. Doordat de lastenstijging in 2024 bijna gelijk is geweest aan de landelijke stijging is de uitkomst van dit kengetal nauwelijks veranderd. In de onderstaande tabel worden de kengetallen en de bijbehorende signaleringswaarden getoond. Aalsmeer scoort met uitzondering van op het kengetal belastingcapaciteit een score A - Minst risicovol. Kentallen weerstandsvermogen en risicobeheersing
A
B
C
rekening '23
begroting '24
rekening '24
1. Netto schuldquote 2. Gecorrigeerde netto schuldquote
< 90%
90 - 130%
> 130%
7,9
43,0
0,1
< 90%
90 - 130%
> 130%
3,3
41,0
-4,4
3. Solvabiliteit 4. Grondexploitatie
> 50% < 20%
20-50% 20 - 35%
< 20% > 35%
53,8 6,0
47,0 4,0
57,8 2,3
5. Belastingcapaciteit 6. Structurele exploitatieruimte
< 95% > 0%
95-105% 0%
> 105% < 0%
109,1 7,0
100,0 2,5
109,6 9,5
Jaarstukken 2024
99
Gemeente Aalsmeer
3.3 Onderhoud kapitaalgoederen
Inleiding Met investeringen in de openbare ruimte wordt een optimale leefomgeving ingericht en in stand gehouden, met als doel de basisfuncties van wonen, werken, verkeer en recreatie te waarborgen voor nu en in de toekomst. Van belang is dat beschikbare middelen optimaal worden ingezet voor duurzame instandhouding (onderhoud en vervanging) van deze kapitaalgoederen. Daarnaast moet voortdurend rekening worden gehouden met het veranderen van functies in de openbare buitenruimte en de eisen die aan de openbare buitenruimte worden gesteld. Om continuïteit te bieden aan de cyclische vernieuwing van de buitenruimte wordt jaarlijks een Meerjarenprojectenplan Buitenruimte Aalsmeer vastgesteld. Dit vormt een belangrijk onderdeel in het behoud van de Aalsmeerse kapitaalgoederen. Er zijn prioriteiten gesteld aan noodzakelijke (renovatie)werken en deze zijn op elkaar afgestemd zodat evenwichtig wordt omgegaan met de beschikbare middelen. In deze paragraaf onderhoud kapitaalgoederen wordt van de belangrijkste duurzame kapitaalgoederen een beschrijving gegeven en wordt het beleidskader aangegeven, voorafgegaan door een totaaloverzicht van de hiervoor beschikbare middelen. Beleidskader en kwaliteit Het dagelijks onderhoud in de openbare buitenruimte en de daarbij behorende middelen zijn afgestemd op beheerniveau B van de CROW-werkwijze.
Een uitzondering is gemaakt voor parken, recreatiegebieden en winkelcentra. Deze worden op A-niveau onderhouden. Dit is benoemd in het ‘Beeldkwaliteitsplan Beheer en Onderhoud gemeente Aalsmeer’ (2015) en de bijbehorende beeldcatalogus. De catalogus bevat foto’s van diverse objecten en die maken daarmee inzichtelijk welke kwaliteit op welke locatie wordt nagestreefd. Totaaloverzicht van kosten ten behoeve van bestaande kapitaalgoederen Op de programma's treft u de totaal te verantwoorden budgetten per programma aan. In onderstaande tabel wordt een dwarsdoorsnede van de programma's gepresenteerd voor zover het de kapitaalgoederen betreft. In de tabel zijn voor de kapitaalgoederen afzonderlijk zowel de kosten van jaarlijks als van groot onderhoud opgenomen. Onderdeel van deze uitgaven zijn de uitgaven zoals vastgesteld in het Meerjarenprojectenplan Buitenruimte Aalsmeer 2024-2027 (raad 4 juli 2024). De kosten van projecten die betrekking hebben op de vervanging van duurzame kapitaalgoederen zijn niet in deze paragraaf opgenomen. Deze worden geactiveerd en afgeschreven conform regelgeving.
100
Jaarstukken 2024