Jaarstukken 2023 Aalsmeer - definitief

De periodieke actualisatie van de risico's vindt in samenspraak met de AA-organisatie plaats, omdat daar de feitelijke uitvoering van de werkzaamheden plaatsvindt. In totaal zijn voor Aalsmeer 78 risico's (excl. bouw- en project gerelateerde risico's, maar inclusief GPAG) in beeld gebracht. In de tabel in het volgende gedeelte van deze paragraaf wordt alleen de top 10 van risico's gepresenteerd met de hoogste bijdrage aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Ook met de zogenaamde "black swan" (risico’s met een extreem kleine kans, maar een grote impact en als belangrijk kenmerk dat het een zeer moeilijk in te schatten risico is) is bij de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit rekening gehouden. Frauderisico’s Vanaf 2022 rapporteert de accountant in de controleverklaring expliciet over zijn werkzaamheden op het gebied van frauderisico’s en in het accountantsverslag zijn observaties geven van de kwaliteit van de frauderisicobeheersing van de gemeente. Frauderisico’s zijn weliswaar onderdeel van de verschillende processen, maar niet afzonderlijk identificeerbaar. In 2023 is op basis van de analyse zoals die is uitgevoerd door de AA organisatie en ook gebruikt wordt als onderdeel van de risk based benadering van de interne audit een frauderisicoanalyse voor de gemeente Aalsmeer opgesteld.

Deze frauderisicoanalyse is besproken met de gemeentesecretaris, college en auditcommissie. De frauderisicoanalyse wordt jaarlijks herzien. Op het moment van stellen van deze paragraaf zijn geen fraudes bekend. Geïdentificeerde risico’s De risico’s worden inzichtelijk gemaakt aan de hand van een globale kansberekening. Daarbij wordt per risico aangeven wat de kans is dat het risico zich voordoet en wat het mogelijke financieel gevolg is. Uit de risicoinventarisatie volgen 78 risico’s. De tien risico’s met de grootste financiële impact volgen in de hier onder opgenomen tabel. Wanneer de tien grootste risico’s zich tegelijkertijd en in hun volle omvang voordoen, leidt dat tot € 82,54 miljoen aan kosten. Voor de overige 68 kleinere risico’s gaat het om een aanvullend bedrag van € 81,97 miljoen. Met de gesignaleerde risico's is een risicosimulatie uitgevoerd. De risicosimulatie wordt uitgevoerd, omdat het reserveren van het maximale bedrag (€ 164,51 miljoen) niet noodzakelijk en daarmee ongewenst is. De risico's treden naar alle waarschijnlijkheid niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang op. Uit de simulatie volgt dat 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 16,26 miljoen. Dit bedrag is onderdeel van het benodigde weerstandsvermogen. 84

Jaarstukken 2023

Gemeente Aalsmeer

Risico Gevolgen Kans Onvoorziene omstandigheden met een niet Financieel - Reservering van bedrag van € 1.000 per huishouden 15% kwantificeerbare kans of impact (13.712 huishoudens per 2023) afgerond op hele miljoenen

Financieel gevolg max.€ 14.000.000

Niet realiseren van (afgesproken) taakstellingen

Financieel - Tekorten op de begroting

50%

max.€ 3.400.000

Garantstelling GPAG BV

Financieel - GPAG heeft ten behoeve van het realiseren van de 5% grondexploitatie een leningfaciliteit tot een maximum van € 90 miljoen. In geval de BV niet aan de betalingsverplichtingen kan voldoen worden de aandeelhoudende gemeenten (Uithoorn en Aalsmeer) hierop aangesproken.

max.€ 30.000.000

Fouten in belastingverordeningen

Financieel - Bij ernstige fouten kan verordening ontbindend verklaard worden, waardoor belastingaanslagen niet opgelegd kunnen worden. Imago - Foutieve belastingaanslagen en bij onbindendheid wordt de landelijke pers gehaald.

10%

max.€ 12.500.000

Virussen en/of hacking

Financieel - Stagnatie van werkzaamheden, Performance verlies 30% en/of verlies gegevens, mogelijk betalen van losgeld om gegevens weer beschikbaar te krijgen., Imago - Uitlekken van vertrouwelijke gegevens

max.€ 3.000.000

Fouten in verordeningen retributies (kostendekkende leges)

Financieel - Onverbindend verklaren van de verordeningen 10% betekent geen heffing kunnen opleggen voor een bepaalde periode. Imago - Onverbindend verklaren van de verordeningen haalt de landelijke pers.

max.€ 9.000.000

Extra financiële bijdrage aan deelneming/gesubsidieerde instelling/verbonden partij

Financieel - Niet sluitende exploitatie bij verbonden partijen waardoor deelnemers aanvullende bijdrage moeten doen.

50%

max.€ 1.640.000

Herziening van verkeerssituatie(s) binnen gemeente

Financieel - Herstelkosten om infrastructuur aan te passen die er pas net ligt., Imago - Negatieve publiciteit

50%

max.€ 1.500.000

Onvoldoende middelen voor (meerjarig planmatig) onderhoud en vervangende nieuwbouw

Financieel - Extra kosten op de langere termijn voor het 20% onderhoud; Gemeente wordt gedwongen de gebreken met spoed op te lossen dat gepaard gaat met extra kosten op de korte termijn, Imago - Achterstallig onderhoud (kwaliteit van de gebouwen gaat achteruit); Imagoschade indien de staat van de scholen gevaarlijke situaties oplevert

max.€ 3.000.000

Kosten projecten MPP hoger dan beschikbare investeringsruimte

Financieel - Overschrijding van kredieten, Imago - Overschrijding 10% van kredieten geeft beeld van gemeente die onzorgvuldig omgaat met publieke middelen. Geld over de balk.

max.€ 4.500.000

Bouw- / projectgerelateerde risico's Grote projecten en grondexploitaties Voor de dekking van de bekende tekorten in lopende gemeentelijke exploitaties is een voorziening opgenomen. Ook voor projecten faciliterend grondbeleid is een voorziening aanwezig. Zie voor nadere toelichting de paragraaf grondbeleid. De hoogte en de beheersing van risico’s is een belangrijk speerpunt. Door middel van risicoanalyse met behulp van de Monte Carlo methode wordt de benodigde weerstandscapaciteit in beeld gebracht. Mede op basis hiervan kan besluitvorming plaatsvinden over de te nemen beheermaatregelen en wanneer deze genomen kunnen worden. Hierna worden de meest omvangrijke grondexploitaties van de gemeente apart toegelicht.

Jaarstukken 2023

85

Gemeente Aalsmeer

De Tuinen van Aalsmeer (woningbouw) Bij de grondexploitatie De Tuinen van Aalsmeer is een risicoanalyse op basis van de "Monte Carlo" methode gemaakt. Hieruit blijkt een benodigde weerstandscapaciteit van € 3,4 miljoen (NCW). De belangrijkste risico’s bevinden zich in de deelgebieden Polderzoom fase 2 en de Zwarteweg. Dit omdat er enerzijds nog veel kosten gemaakt moeten worden betreffende civiele werken en er anderzijds complexe afspraken zijn gemaakt of nog gemaakt moeten worden met de ontwikkelende partijen. Daarnaast is vertraging en de daarbij behorende extra kosten een belangrijk risico waarmee rekening wordt gehouden. Oosteindedriehoek Eind 2022 is het ontwerp bestemmingsplan en ontwerp exploitatieplan voor de Oosteindedriehoek ter inzage gelegd, nadat de anterieure overeenkomst met het ontwikkelende consortium gereed is gekomen. Met het consortium zijn afspraken gemaakt over het kostenverhaal. Het exploitatieplan fungeert als extra zekerheid voor het verhalen van de kosten. Het project kent een lange looptijd en risico’s voor de gemeente. Op basis van de risicoanalyse bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit € 2,0 miljoen. Overige ruimtelijke projecten Naast bovengenoemde projecten zijn er ook de middelgrote en kleine ruimtelijke projecten. Ook voor deze projecten zijn de risico’s in beeld gebracht middels Monte Carlo simulatie.

Hieruit blijkt een benodigde weerstandscapaciteit van € 1,0 miljoen (NCW). De totaal benodigde weerstandscapaciteit voor de projecten bedraagt € 6,36 miljoen. Met dit bedrag aan weerstandscapaciteit is het 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden afgedekt. Resumé risicoprofiel Bij de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit (A) van de gemeente Aalsmeer is rekening gehouden met de maximale financiële gevolgen van de risico's en een weging op basis van de verwachte frequentie dat het risico zich voordoet. Dit leidt tot het volgende risicoprofiel: Bedragen x € 1.000

Risicobedrag

Geïdentificeerde risico's

16.259

Bouw- / project gerelateerde risico's

6.285

Totaal

22.544

Weerstandscapaciteit In het BBV is niet voorgeschreven welke bestanddelen behoren tot de weerstandscapaciteit. Bij het beschikbaar weerstandsvermogen gaat het om vrij besteedbare middelen die eenmalig ingezet kunnen worden om de financiële gevolgen van de risico’s die zich voordoen te kunnen opvangen. Het beschikbaar weerstandsvermogen bestaat uit de algemene reserve, de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorzien. Algemene reserve De stand van de algemene reserve op 31 december 2023 is in de jaarrekening € 28.672.000. Aan de raad wordt in de resultaatbestemming 2023 voorgesteld € 12,075 miljoen aan de algemene reserve toe te voegen. Na verwerking van dit voorstel bedraagt de omvang van algemene reserve € 40,747 miljoen.

86

Jaarstukken 2023

Gemeente Aalsmeer

Onbenutte belastingcapaciteit Een belangrijke inkomstenbron voor gemeenten is de OZB. Het is de individuele gemeente die de hoogte hiervan vaststelt. Er is geen limiet aan de OZB gesteld, een gemeente mag deze verhogen (of verlagen) naar eigen inzicht. Op het moment dat een gemeente in de financiële problemen komt en beroep doet op de artikel 12 status, eist het Rijk dat de OZB op een bepaald niveau wordt gebracht. Bij de onbenutte belastingcapaciteit wordt uitsluitend gekeken naar de OZB. Wettelijk is namelijk bepaald dat de tarieven voor de overige heffingen maximaal 100%-kostendekkend mogen zijn. Bij afvalstoffenheffing en de rioolheffing is geen sprake van onbenutte belastingcapaciteit. Het verschil aan inkomsten gerealiseerd met de werkelijke OZB-tarieven van een gemeente en het artikel 12 niveau, wordt de onbenutte belastingcapaciteit genoemd. De onbenutte belastingcapaciteit van Aalsmeer bedraagt op basis van de vastgestelde tarieven 2023 € 2.795.000. Post onvoorzien Iedere gemeente moet in de begroting een budget voor onverwachte tegenvallers opnemen, de stelpost onvoorzien. Deze post kan worden ingezet als dekking voor kleine onvoorziene kosten. In Aalsmeer bedraagt deze post € 31.900. Bestemmingsreserves Bestemmingsreserves zijn reserves die met een raadsbesluit een specifieke aanwending/bestemming hebben gekregen.

Om deze reserves daadwerkelijk in te kunnen zetten om tegenvallers/calamiteiten op te vangen, is een raadsbesluit nodig om de bestemming te wijzigen. De mate van “hardheid” (ingezet beleid, aangegane verplichtingen) kan ook per reserve verschillen. Om deze reden worden bestemmingsreserves in principe niet gerekend tot de weerstandscapaciteit. Dit is conform het uitgangspunt in de gemeentelijke nota. Aalsmeer heeft een bestemmingsreserve sociaal domein. Deze reserve is bedoeld om tekorten binnen het sociaal domein binnen het programma op te lossen, vanwege een aantal open einde regelingen die binnen dat programma zijn opgenomen met de bijbehorende risico’s. Deze risico's maken onderdeel uit van de 78 risico's uit onze risico-inventarisatie. Om die reden mag de bestemmingsreserve sociaal domein worden meegeteld voor het beschikbaar weerstandsvermogen. Hetzelfde geldt voor de bestemmingsreserve voorlopige winsten grondexploitaties. Ook hiervoor geldt dat de risico's onderdeel zijn van de risico-inventarisatie en daarmee de benodigde weerstandscapaciteit. Dat valideert het opnemen van deze bestemmingsreserve als onderdeel van het beschikbare weerstandsvermogen. Stille reserves Stille reserves zijn de meerwaarden van activa die te laag of op nul zijn gewaardeerd, maar die direct verkoopbaar zijn, indien men dat zou willen.

Een stille reserve kan alleen deel uitmaken van de beschikbare weerstandscapaciteit als deze activa snel te verkopen zijn, of dat besluit (expliciet) al is genomen. Gezien de geringe verhandelbaarheid van de meeste gemeentelijke eigendommen van Aalsmeer of de wens van het behouden van het bezit ervan worden stille reserves niet meegenomen in de bepaling van de beschikbare weerstandscapaciteit. Dit is conform het uitgangspunt in de gemeentelijke nota.

Jaarstukken 2023

87

Gemeente Aalsmeer

Samengevat bedraagt het beschikbaar weerstandsvermogen ultimo 2023: Bedragen x € 1 Algemene reserve

40.747.000

Onbenutte belastingcapaciteit

2.795.000

Bestemmingsreserves: - sociaal domein

1.438.000

- voorlopige winsten grondexploitaties

2.087.000

Onvoorzien

31.900

Totaal

47.098.900

Weerstandsratio De weerstandsratio geeft de verhouding weer tussen het beschikbare en benodigde weerstandsvermogen (op basis van de gekwantificeerde risico’s). In onderstaande tabel wordt weergegeven welke kwalificatie aan de uitkomst van de ratio wordt toegekend: Ratio

Oordeel

>2.0

Uitstekend

>1.4 - <2.0

Ruim voldoende

>1.0 - <1.4

Voldoende

>0.8 - <1.0

Matig

>0.6 - <0.8

Onvoldoende

<0.6

Ruim onvoldoende

In de nota weerstandsvermogen en risicobeheersing van Aalsmeer is opgenomen dat de gemeente streeft naar een weerstandsratio die ruim voldoende is en daarom 1,5 dient te zijn. Bij de bepaling van het gewenste weerstandsratio is uitgegaan van de normtabel over de waardering van de weerstandsvermogen door het Nederlands adviesbureau voor risicomanagement (NAR) in samenwerking met de Universiteit Twente. Op basis van het geïnventariseerde benodigd weerstandsvermogen en het berekende beschikbare weerstandsvermogen is de weerstandsratio: Bepaling weerstandsratio

x 1.000 euro

A. Benodigde weerstandscapaciteit

22.544

B. Beschikbaar weerstandsvermogen

47.099

B/A=C Ratio weerstandscapaciteit

2,1

De weerstandsratio neemt ten opzichte van de begroting 2024 toe van 1,7 (jaarstukken 2022 1,5) naar 2,1. De toename ten opzichte van de programmabegroting 2024 is het gevolg van verlaging van de benodigde weerstandscapaciteit. De recent afgesloten overeenkomst voor GPAG BV draagt bij aan een verlaging van de risico's. De toename van de algemene reserve na voorstel resultaatbestemming heeft een positief effect op het beschikbaar weerstandsvermogen. Met een weerstandsratio van 2,1 heeft Aalsmeer de kwalificatie “uitstekend” en wordt voldaan aan de gestelde streefwaarde uit de nota weerstandsvermogen en risicobeheersing.

88

Jaarstukken 2023

Gemeente Aalsmeer

Kengetallen Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeente (BBV) schrijft voor dat gemeenten een aantal kengetallen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing van de begroting en de jaarstukken opnemen. Dat zijn: de netto schuldquote, de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, de solvabiliteitsratio, de structurele exploitatieruimte, de grondexploitatie en de belastingcapaciteit. De kengetallen maken het de leden van de gemeenteraad gemakkelijker om inzicht te krijgen in de financiële positie van hun gemeente. In het BBV zijn geen te behalen minimum of maximum waarden opgenomen. Wel heeft de provincie Noord Holland, als financieel toezichthouder, zogenaamde signaleringswaarden gedefinieerd. Deze signaleringswaarden moeten worden gezien als een hulpmiddel om het risico per kengetal in te schatten. De provincie onderscheidt drie categorieën, namelijk A: minst risicovol, B: gemiddeld risico en C: meest risicovol. Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Ten opzichte van 2022 heeft de netto schuldquote zich verbeterd.

De belangrijkste redenen hiervan zijn een afname van de schulden en een toename van de kortlopende uitzettingen, waardoor de schuldpositie per saldo lager is alsmede hogere baten. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt bij de berekening van de netto schuldquote onderscheid gemaakt in het kengetal inclusief en exclusief de doorgeleende gelden. Op die manier wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en ook wat dat betekent voor de schuldenlast. De wijze van berekening van de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen. De toelichting die is gegeven bij de netto schuldquote is ook van toepassing op de netto-schuldquote voor alle verstrekte leningen. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin Aalsmeer in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen: het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. De solvabiliteitsratio wordt positief beïnvloed door de toename van het eigen vermogen als gevolg van het positieve rekeningresultaat en de afname van de schuldpositie.

Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Net als in de begroting 2023 en de jaarstukken 2022 is deze ratio positief.

Jaarstukken 2023

89

Gemeente Aalsmeer

Grondexploitatie Het financiële kengetal “grondexploitatie” geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde) is ten opzichte van de jaarlijkse baten. De boekwaarde van de gronden geeft weer of een gemeente veel middelen heeft gestopt in haar grondexploitaties. Dit geld moet namelijk nog terugverdiend te worden. Lokale woonlasten (belastingcapaciteit) Dit kengetal geeft inzicht in hoe de belastingdruk van de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Een percentage onder de 100% betekent dat de belastingdruk van Aalsmeer lager is dan het landelijk gemiddelde. Het Coelo publiceert ieder jaar de totale woonlasten in de Atlas van de lokale lasten. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing en reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde waarde in de gemeente. Door een stijging van de gemiddelde woonlasten 2023 van een gezin ten opzichte van het landelijk gemiddelde heeft de uitkomst van deze ratio zich minder positief ontwikkeld. Een toelichting op de ontwikkeling van de lokale woonlasten is opgenomen in de paragraaf lokale heffingen (lokale lastendruk) van deze jaarstukken. Daar is terug te zien dat dit het gevolg is van de éénmalige belastingkorting voor huishoudens in 2022. In de onderstaande tabel worden de kengetallen en de bijbehorende signaleringswaarden getoond.

Aalsmeer scoort met uitzondering van op het kengetal belastingcapaciteit een score A - Minst risicovol. Kentallen weerstandsvermogen en risicobeheersing

A

B

C

1. Netto schuldquote

< 90%

90 - 130%

> 130%

2. Gecorrigeerde netto schuldquote

< 90%

90 - 130%

> 130%

3. Solvabiliteit

> 50%

20-50%

< 20%

4. Grondexploitatie

< 20%

20 - 35%

> 35%

6,9

0,0

6,0

5. Belastingcapaciteit

< 95%

95-105%

> 105%

102,1

104,0

110,2

6. Structurele exploitatieruimte

> 0%

0%

< 0%

5,4

0,2

7,0

90

Jaarstukken 2023

Rekening 2022

Begroting 2023

Rekening 2023

12,2

56,0

7,9

8,0

54,0

3,3

50,6

44,0

53,8

Gemeente Aalsmeer

3.3 Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Met investeringen in de openbare ruimte wordt een optimale leefomgeving ingericht en in stand gehouden, met als doel de basisfuncties van wonen, werken, verkeer en recreatie te waarborgen voor nu en in de toekomst. Van belang is dat beschikbare middelen optimaal worden ingezet voor duurzame instandhouding (onderhoud en vervanging) van deze kapitaalgoederen. Daarnaast moet voortdurend rekening worden gehouden met het veranderen van functies in de openbare buitenruimte en de eisen die aan de openbare buitenruimte worden gesteld. Om continuïteit te bieden aan de cyclische vernieuwing van de buitenruimte wordt jaarlijks een Meerjarenprojectenplan Buitenruimte Aalsmeer vastgesteld. Dit vormt een belangrijk onderdeel in het behoud van de Aalsmeerse kapitaalgoederen. Er zijn prioriteiten gesteld aan noodzakelijke (renovatie)werken en deze zijn op elkaar afgestemd zodat evenwichtig wordt omgegaan met de beschikbare middelen. In deze paragraaf onderhoud kapitaalgoederen wordt van de belangrijkste duurzame kapitaalgoederen een beschrijving gegeven en wordt het beleidskader aangegeven, voorafgegaan door een totaaloverzicht van de hiervoor beschikbare middelen. Beleidskader en kwaliteit Het dagelijks onderhoud in de openbare buitenruimte en de daarbij behorende middelen zijn afgestemd op beheerniveau B van de CROW-werkwijze.

Een uitzondering is gemaakt voor parken, recreatiegebieden en winkelcentra. Deze worden op A-niveau onderhouden. Dit is benoemd in het ‘Beeldkwaliteitsplan Beheer en Onderhoud gemeente Aalsmeer’ (2015) en de bijbehorende beeldcatalogus. De catalogus bevat foto’s van diverse objecten en die maken daarmee inzichtelijk welke kwaliteit op welke locatie wordt nagestreefd. Dit beeld laat zich als volgt samenvatten:

Totaaloverzicht van kosten ten behoeve van bestaande kapitaalgoederen Op de programma's treft u de totaal te verantwoorden budgetten per programma aan. In onderstaande tabel wordt een dwarsdoorsnede van de programma's gepresenteerd voor zover het de kapitaalgoederen betreft.

Jaarstukken 2023

91

Gemeente Aalsmeer

In de tabel zijn voor de kapitaalgoederen afzonderlijk zowel de kosten van jaarlijks als van groot onderhoud opgenomen. Onderdeel van deze uitgaven zijn de uitgaven zoals vastgesteld in het Meerjarenprojectenplan Buitenruimte Aalsmeer 2023-2026 (raad 6 juli 2023). De kosten van projecten die betrekking hebben op de vervanging van duurzame kapitaalgoederen zijn niet in deze paragraaf opgenomen. Deze worden geactiveerd en afgeschreven conform regelgeving. bedrag x € 1.000 Omschrijving kapitaalgoederen Wegen

Begroot 2023

Realisatie 2023

3.644

2.416

Civieltechnische kunstwerken

310

200

Riolering

945

729

Water

179

97

2.827

2.827

Openbare verlichting

154

349

Speelplaatsen

174

223

Gebouwen & binnensportaccommodaties

582

293

8.814

7.134

Openbaar groen

Totaal onderhoud kapitaalgoederen

Een toelichting op de afwijkingen staat toegelicht in de bijlage "Meerjarenprojectenplan Buitenruimte". Op elk van de vak specialistische onderdelen volgt hierna een korte toelichting.

Wegen en civieltechnische kunstwerken Beleidskader Op 28 maart 2019 is de Nota Wegen vastgesteld. Op 7 juli 2022 is de Nota Civieltechnische Kunstwerken 2021-2025 vastgesteld. Beide nota's vormen naast het actuele Meerjarenprojectenplan Buitenruimte Aalsmeer (MPP) het vigerende beleidskader. In de Nota Wegen en de Nota Civieltechnische Kunstwerken is op basis van het wegenbeheersysteem en visuele inspecties bepaald welke budgetten nodig zijn om het areaal de komende jaren op orde te houden. Ook wordt een doorkijk gegeven naar de langere termijn. Vervanging van wegen en kunstwerken wordt waar mogelijk gecombineerd met andere werkzaamheden. De onderhouds- en vervangingsbudgetten zijn onderdeel van het jaarlijks te actualiseren MPP Buitenruimte. Ook integrale projecten worden via het MPP geprogrammeerd. Soort kapitaalgoederen De kapitaalgoederen bestaan uit wegen, voetpaden, fietspaden, trottoirs, parkeervakken, overige verharding in de openbare ruimte, straatmeubilair, verkeersregelinstallaties, bruggen, duikers, steigers, geluidsschermen, kademuren en beschoeiingen. Beschoeiingen vallen onder de noemer Water. Aalsmeer heeft momenteel vier verkeersregelinstallaties. Een verkeersregelinstallatie bestaat uit meerdere onderdelen, zoals een regelautomaat, masten/portalen, armaturen, lampen en kabels. Vervanging en onderhoud van deze installaties is niet opgenomen in een beleidsnota.

De vervanging van de installaties is opgenomen in het MPP. Voor het jaarlijkse onderhoud is een structureel exploitatiebudget beschikbaar.

92

Jaarstukken 2023

Gemeente Aalsmeer

Riolering Beleidskader Aalsmeer is volgens de wet Milieubeheer verplicht een Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) te hebben, waarin wordt aangegeven hoe de gemeente invulling geeft aan haar zorgplichten voor de rioleringszorg. Het geldende GRP kent een looptijd 2021-2026. Soort kapitaalgoederen De kapitaalgoederen bestaan uit vrijvervalriolen, kolken, persleidingen, minigemalen, rioolgemalen, overstorten en uitstroomconstructies voor hemelwater. Er ligt drainage om grondwaterproblemen te voorkomen. Om een goed beeld te houden van de staat van het rioolstelsel vindt er éénmaal per 10 jaar een reiniging en inspectieronde plaats. De (elektro)technische installaties worden jaarlijks geïnspecteerd.

Water Beleidskader Samen met hoogheemraadschap van Rijnland en het Waterschap AGV/Waternet en andere partijen is bij het opstellen van het gemeentelijk klimaatbeleid bezien hoe het watersysteem robuust te maken en te houden, zodat de thema’s voor klimaatadaptatie (opvangen en vasthouden piekbuien, droogte en waterveiligheid) worden meegenomen bij de waterhuishouding in de planvorming en in de uitvoering. Hierbij wordt ook gekeken naar de doelstellingen uit de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW), waterkwaliteit en ecologie. Bij de aanleg van het water en de oevers wordt gelet op duurzame maatregelen en materiaalgebruik, die nu en op lange termijn ook goed onderhouden kunnen worden. Met Rijnland worden specifieke afspraken vastgelegd in de vorm van een bestuurlijke strategische agenda (SSA). In deze agenda geven de gemeente en het waterschap aan op welke onderwerpen en op welke wijze wordt samengewerkt. Het gaat nadrukkelijk om een bestuurlijke agenda, die vervolgens uitgewerkt wordt in bijvoorbeeld gezamenlijke onderzoeks- of uitvoeringsprojecten. Structurele afspraken, beleid en eisen krijgen een plek in de visies en plannen in het kader van de omgevingswet waar zowel de waterschappen als de gemeente input voor leveren. Soort kapitaalgoederen De kapitaalgoederen bestaan uit watergangen, beschoeiing, kademuren en oevers.

Openbaar groen Beleidskader Het onderhoud van het groen is vastgelegd in het beeldkwaliteitsplan Beheer en Onderhoud Aalsmeer. Het bomenbeleid is vastgelegd in het Bomenplan Aalsmeer (raad 2 december 2021). Renovaties van het groen zijn verwerkt in het Meerjarenprojectenplan Buitenruimte Aalsmeer. Soort kapitaalgoederen Onder groen wordt verstaan: bomen, bosplantsoen, heesters, gazon, hagen, rozen en vaste planten.

Jaarstukken 2023

93

Gemeente Aalsmeer

Openbare verlichting Beleidskader De uitgangspunten voor het plaatsen of renoveren van openbare verlichting zijn vastgelegd in het Beleidsplan openbare verlichting 2020-2024. Grotere renovaties worden indien mogelijk gecombineerd met groot wegonderhoud. Deze projecten zijn opgenomen in het Meerjarenprojectenplan Buitenruimte Aalsmeer. Soort kapitaalgoederen De kapitaalgoederen bestaan uit lichtpunten (lichtmasten en armaturen), voedingspunten en bekabeling.

Speelplaatsen Beleidskader Het Uitvoeringsplan Spelen voor renovaties en herinrichting van de speelplaatsen in Aalsmeer is opgenomen in het actuele Meerjarenprojectenplan Buitenruimte Aalsmeer (MPP). Soort kapitaalgoederen Op de speelplaatsen staan traditionele speeltoestellen zoals veerelementen en klimrekken. Ook de trapveldjes maken onderdeel uit van de speelplaatsen. De overige recreatieterreinen zijn opgenomen onder wegen en groen.

Beeldende kunstwerken Beleidskader Het doel van groot en regulier onderhoud is het behoud van de kwaliteit van de beeldende kunstwerken in de buitenruimte. Jaarlijks wordt aan een specialistisch bedrijf opdracht gegeven voor inspecties, incidenteel en structureel onderhoud aan de beeldende kunstwerken. Soort kapitaalgoederen / areaal Het totaal aantal beeldende kunstwerken in de buitenruimte ligt nu op 50. De komende jaren worden nieuwe kunstwerken bijgeplaatst.

Gebouwen Beleidskader Met de in 2016 vastgestelde rapportage 'Maatschappelijk vastgoed Aalsmeer in hernieuwde balans' is de beoogde omvang en samenstelling van de gebouwenvoorraad afgestemd op de erkende huisvestingsbehoefte van een aantal daarin genoemde partijen. Het effect hiervan is een substantiële vermindering van de gemeentelijke gebouwenvoorraad. Op 15 december 2022 is de Nota Gemeentelijke Vastgoed Aalsmeer 2022 door de raad vastgesteld. Het doel van deze nota is om de beleidskaders te actualiseren en kaders op te stellen voor de verhuur, aan- en verkoop alsmede het beheer en onderhoud van de gemeentelijke vastgoedportefeuille.

94

Jaarstukken 2023

Gemeente Aalsmeer

Actuele beleidsontwikkelingen Maatschappelijk vastgoed in Aalsmeer is essentieel voor het ondersteunen van diverse activiteiten en het bevorderen van sociale cohesie. De gemeente investeert in hoogwaardige voorzieningen zoals buurthuizen, sportaccommodaties en scholen om een inclusieve leefomgeving te creëren. Deze faciliteiten spelen een cruciale rol bij het verhogen van de levenskwaliteit en het realiseren van gemeentelijke doelstellingen op het gebied van welzijn, onderwijs en recreatie. In 2023 is gemeente verder gegaan met het renoveren van de voormalige Bloemenveiling en het opstellen van een herzien bestemmingsplan ten aanzien van het Fort Kudelstaart. Daarnaast is de Mr. Takkade 26 weer volledig in beheer van de gemeente (na lange tijd van illegaal gebruik). De huisvesting van Oekraïense ontheemden is een belangrijke recente ontwikkeling. Deze doelgroep wordt onder meer gehuisvest in een groot aantal door de gemeente gehuurde panden.

Jaarstukken 2023

95

Gemeente Aalsmeer

3.4 Financiering Inleiding In deze paragraaf staat de gemeentelijke treasuryfunctie centraal. Treasury is het vakgebied dat zich bezighoudt met de financiering en liquiditeit van een organisatie en de beheersing van de daaruit voortvloeiende financiële risico’s. Onderdeel van deze paragraaf is de financieringsbehoefte, de verschillende risico’s en de beheersing hiervan. Wettelijk kader Artikel 212 van de Gemeentewet verplicht de gemeente de gemeentelijke regelgeving voor de financieringsfunctie vast te leggen. De gemeentelijke treasuryfunctie voert financiële taken uit binnen de kaders van de Wet financiering decentrale overheden (Fido), het Treasurystatuut 2023 en de Financiële verordening Aalsmeer 2023. Schatkistbankieren Het kan voorkomen dat de gemeente in een bepaalde periode overtollig geld heeft. Op dat moment heeft de gemeente meer geld op de bankrekeningen staan dan strikt noodzakelijk is. Als ze dat geld niet uitleent aan medeoverheden en de omvang is hoger dan een bepaald drempelbedrag, dan moet de gemeente dat geld aanhouden in ‘s Rijks schatkist. Dit wordt ‘verplicht schatkistbankieren’ genoemd. Het verplicht schatkistbankieren is in 2013 ingevoerd voor gemeenten, provincies, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen.

Het schatkistbankieren heeft een positief effect op de omvang van de staatsschuld, maar beperkt de gemeentelijke vrijheid om zelf een optimaal rendement na te streven op haar eigen liquiditeiten. Ook stelt de Wet Fido strenge eisen aan de kredietwaardigheid van tegenpartijen en de te gebruiken instrumenten. Wet Houdbare Overheidsfinanciën (Wet HOF) Het totale financieringstekort van de Nederlandse overheid (EMU saldo) mag niet meer bedragen dan 3% van het bruto binnenlands product (bbp). Daar tellen ook gemeenten in mee. Om dit te regelen is in Nederland de Wet houdbare overheidsfinanciën (HOF) in 2013 vastgesteld. Op basis hiervan heeft het Rijk in een aparte regeling vastgesteld dat het EMU-saldo van alle decentrale overheden tezamen maximaal minus 0,4% van het bbp mag bedragen. Het aandeel van gemeenten hierin is maximaal minus 0,27% van het bbp. Rentetoerekening Aalsmeer kent een integrale financiering. Dit betekent dat er geen direct verband bestaat tussen een bepaalde investering en het aantrekken van financieringsmiddelen (zoals bij projectfinanciering het geval is). De totale gemeentelijke financieringskosten bestaan uit de externe rentelasten over de opgenomen geldleningen. De gemeente werkt met een omslagrentemethodiek.

Dat wil zeggen dat de gemeentelijke financieringskosten via het programma Algemene dekkingsmiddelen worden toegerekend aan de overige gemeentelijke programma's op basis van de boekwaarde van desbetreffende investeringen op de balans. Renteontwikkeling 2023 De kapitaalmarktrente (= langlopende financiering) voor rentevaste en lineaire leningen met een looptijd van tien jaar is eind 2023 uitgekomen op 2,266%. Eind 2022 was de rente 2,818%. De laatste twee maanden van 2023 daalde de kapitaalmarktrente, doordat de inflatie fors aan het dalen is en beleggers verwachten dat de centrale banken in 2024 hun rentes gaan verlagen.

96

Jaarstukken 2023

Gemeente Aalsmeer

In afwijking van 2022 liet de rente in 2023 minder sterke stijgingen zien. Begin 2022 was de rente nog 0%.

De rente op de geldmarkt (= kortlopende financiering) wordt voornamelijk bepaald door het rentebeleid van de Europese Centrale Bank (ECB). De ECB gebruikt de rentestand om te sturen op de inflatie. Het belangrijkste tarief van de ECB is de herfinancieringsrente. De herfinancieringsrente is in 2023 6 keer aangepast (tot 4,50%) De depositorente die de ECB hanteert is voor de geldmarkt de ondergrens. De depositorente is ultimo 2023 4%, met als gevolg hogere rentetarieven op (kas)geldleningen met een korte looptijd. De ontwikkelingen op de kapitaalmarkt hebben ook invloed gehad op de rentebaten die wij van het Agentschap van de generale theasurie (onderdeel van het Ministerie van Financiën) in 2023 hebben ontvangen. De totale rente-inkomsten op de schatkist bedroegen in 2023 € 0,86 miljoen. De rente op de schatkist steeg in 2023 met bijna 2% tot 3,882%.

EMU-saldo Het EMU-saldo toont het saldo van de inkomende en uitgaande geldstromen die in het verslagjaar hebben plaatsgevonden. In afwijking van het stelsel van baten en lasten vindt de presentatie van dit saldo op transactieniveau plaats, waarbij investeringen dus in zijn geheel worden meegenomen, eventueel verminderd met van derden ontvangen bijdragen. Het uitgangspunt is het saldo voor bestemming van het verslagjaar waarna de mutaties op de verschillende balansposten worden meegenomen voor bepaling van het EMU-saldo. Het positieve EMU-saldo over 2023 geeft aan dat we als gemeente via reële transacties afgelopen jaar meer ontvangen hebben dan dat we hebben uitgegeven. Voor individuele gemeenten is er geen referentiekader, anders dan de landelijke norm. In de jaarrekening 2023 komt het EMU-saldo € 7,5 miljoen hoger uit dan geraamd in de primitieve begroting 2023 (meer reële transacties). Dit komt met name door een hoger exploitatiesaldo, een minder grote toename van de materiële vaste activa door minder investeringen, een minder grote toevoeging aan de voorzieningen en minder inkomsten binnen grondexploitaties.

Jaarstukken 2023

97

Gemeente Aalsmeer

bedrag * € 1.000 Rekening 2022 Begroting 2023 Rekening 2023 Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c)

3.331

4.019

8.562

Mutatie (im)materiële vaste activa

2.192

21.547

5.081

Mutatie voorzieningen

2.357

-753

-186

Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie)

-8.124

-14.285

-240

11.621

-3.996

3.535

Boekwinst bij verkoop effecten en bij verkoop (im)materiële vaste activa Berekend EMU-saldo

Rente-exploitatie In het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn bepalingen en richtlijnen opgesteld voor de berekening van de omslagrente die wordt toegerekend aan de investeringen en de omslagrente die wordt toegerekend aan de bouwgronden in exploitatie (BIE). Jaarlijks worden op basis van de BBV-richtlijnen de verschillende interne rentepercentages berekend. Op basis van deze voorschriften zijn de volgende rentepercentages gehanteerd in de primitieve begroting 2023 en jaarrekening 2023: Bedrag x € 1.000

Rentepercentage Begroot

Werkelijk

Investeringen

0,10

0,10

Grondexploitaties

0,50

0,20

Saldo rente-exploitatie De rente-exploitatie geeft het verschil weer tussen de rentekosten en renteopbrengsten. Deze uitkomst komt voort uit ontwikkelingen op de balans. De inkomsten van de rente-exploitatie zijn de in rekening gebrachte rentekosten op de geïnvesteerde middelen, uitgezette geldleningen en gronden en voorraden. De uitgaven op de rente-exploitatie hebben betrekking op de te betalen rentekosten over opgenomen geldleningen. Het resultaat van de rente-exploitatie wordt verrekend met de algemene dekkingsmiddelen. Het resultaat ten opzichte van de bijgestelde begroting bedraagt € 0,25 miljoen voordelig. Dit wordt vooral veroorzaakt door de extra inkomsten schatkistbankieren.

98

Jaarstukken 2023

Gemeente Aalsmeer

Renteschema In de notitie rente 2017 van de commissie BBV staat een renteschema opgenomen. Hiermee wordt inzicht gegeven in de rentelasten externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening (omslagrente). De omslagrente is voor de begroting 2023 berekend en mag binnen een marge van 0,5%punt worden afgerond. Indien de werkelijke rentelasten in euro’s die hadden moeten worden doorbelast meer dan 25% afwijken van de in de begroting toegerekende rentelasten is correctie verplicht. Op basis van de werkelijke cijfers 2023 komt de omslagrente uit op 0,0%. Het gehanteerde percentage van 0,1% zorgt voor een renteresultaat. Dit is het gevolg van de rente schatkistbankieren. De commissie BBV heeft in antwoord op een gestelde vraag aangegeven dat hiervoor geen correctie hoeft plaats te vinden. Renteschema volgens BBV notitie (bedrag x € 1.000)

a. De externe rentelasten over de korte en lange financiering b. -/- de externe rentebaten Totaal door te rekenen externe rente

c1. -/- De rente die aan de grex moet worden doorberekend c2. -/- De rente van projectfinanciering die aan het taakveld moet worden doorberekend Totaal doorberekende rente (c1 + c2) Aan taakvelden toe te rekenen EXTERNE rente (a t/m c)

d1. Rente over eigen vermogen d2. Rente over voorzieningen (gewaardeerd op CW) Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente (a t/m d)

e. De aan taakvelden toegerekende rente Renteresultaat op het taakveld treasury

Begroot

Werkelijk

171

167

625

857

-454

-690

19

28

0

0

19

28

-473

-718

0

0

0

0

-473

-718

-71

-71

-544

-789

Risicobeheer Renterisico’s In de wet Fido is een tweetal kwantitatieve normen opgenomen om ongewenste renterisico’s te voorkomen. Deze kwantitatieve eisen zijn gericht op het bevorderen van een solide financiering en beperking van het renterisico. Kasgeldlimiet Een gemeente kan een financieringsbehoefte invullen met een langlopende of een kortlopende lening. Een kortlopende lening heeft een looptijd korter dan 1 jaar. Over het algemeen is de te betalen rente op een kortlopende lening lager dan die op een langlopende rente. Hierdoor zou een gemeente in de verleiding kunnen komen om een groot deel van de geldbehoefte met kort geld te financieren. Daaraan kleeft een risico: wanneer de rente op de kapitaalmarkt snel oploopt stijgen de rentelasten snel.

Jaarstukken 2023

99

Gemeente Aalsmeer

Daarom is de kasgeldlimiet ingesteld. De kasgeldlimiet is de in de Wet Fido neergelegde limiet voor de toegestane omvang van de netto vlottende schuld. Als deze limiet wordt overschreden kan de gemeente verplicht worden om een langlopende lening aan te trekken. Wanneer er sprake is van een structurele overschrijding van de limiet (een overschrijding van drie achtereenvolgende kwartalen) dient de provincie op de hoogte te worden gebracht en een herstelplan te worden opgestuurd. De kasgeldlimiet wordt berekend als een vastgesteld percentage (8,5%) van het begrotingstotaal bij aanvang van het begrotingsjaar. In de onderstaande tabel is de ontwikkeling van de kasgeldlimiet in 2023 per kwartaal weergegeven. Daaruit blijkt dat de kasgeldlimiet in 2023 niet is overschreden. Toets kasgeldlimiet (x € 1.000) 1.

2.

KW1

KW2

KW3

KW4

Begrotingstotaal lasten

97.839

97.839

97.839

97.839

In procenten van de grondslag

8,50%

8,50%

8,50%

8,50%

In bedrag

8.316

8.316

8.316

8.316

Opgenomen gelden < 1 jaar

0

0

0

0

Schuld in rekening courant

-2.183

0

-1

-6

-2.183

0

-1

-6

14.320

23.992

37.026

27.438

Toegestane kasgeldlimiet

Vlottende korte schuld

Gestorte gelden door derden < 1 jaar Totaal 3.

Vlottende middelen Contante gelden in kas Tegoeden in rekening-courant Overige uitstaande gelden < 1 jaar

4.

Totaal

14.320

23.992

37.026

27.438

Totaal netto vlottende schuld (2) - (3)

-12.137

-23.992

-37.025

-27.432

Toegestane kasgeldlimiet (1)

8.316

8.316

8.316

8.316

Ruimte (+) Overschrijding (-) = (1) - (4)

20.453

32.308

45.341

35.748

Renterisiconorm Het renterisico is het risico dat de gemeente loopt in verband met contractueel overeengekomen wijzigingen van rentepercentages van aangetrokken en uitgezette langlopende leningen. In de Wet Fido is bepaald dat het renterisico dat op de vaste schuld wordt gelopen, de zogenoemde renterisiconorm, niet mag worden overschreden. De norm is ingesteld om te voorkomen dat in een jaar teveel langlopende leningen moeten worden afgelost waardoor grootschalige herfinanciering aan de orde is. Hierdoor wordt de begroting minder gevoelig voor rentefluctuaties bij herfinanciering. De renterisiconorm wordt berekend als een vastgesteld percentage (20%) van het begrotingstotaal. De jaarlijks verplichte aflossing en de renteherzieningen mogen niet meer bedragen dan de uitkomst hiervan. De norm geeft niet aan hoeveel een gemeente langlopend mag financieren. Het renterisico wordt verkleind door aflossingen in de tijd te spreiden. Onderdeel van de berekening vormt de renteherziening. Dat gaat om leningen waarbij op basis van de leningsvoorwaarden de rente door de tegenpartij eenzijdig kan worden herzien. De leningenportefeuille bevat geen leningen met deze voorwaarde. Voor Aalsmeer is dit daarom niet van toepassing. De renterisiconorm bedraagt voor Aalsmeer voor 2023 € 19,6 miljoen. De jaarlijkse aflossing op de aangetrokken gelden mag niet meer bedragen dan dit bedrag.

In 2023 is € 3,8 miljoen afgelost. Daarmee is Aalsmeer binnen de gestelde risiconorm gebleven.

100

Jaarstukken 2023