Jaarstukken 2023 Aalsmeer - definitief
Tekst van het document
Gemeente Aalsmeer
Jaarstukken 2023 Jaarstukken 2023
1
Gemeente Aalsmeer
Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief ........................................................................................................................................... 5 1 Leeswijzer.................................................................................................................................................. 10 A Jaarverslag ............................................................................................................................................... 15 2 Programmaverantwoording ..................................................................................................................... 17 2.1 Sociaal domein ................................................................................................................................... 18 Inleiding............................................................................................................................................... 18 2.1.1 Zorg en welzijn ........................................................................................................................... 18 2.1.2 Werk en inkomen ....................................................................................................................... 19 2.1.3 Jeugd .........................................................................................................................................
20 2.1.4 Samenkracht en burgerparticipatie ............................................................................................ 21 2.2 Onderwijs en ontplooiing .................................................................................................................... 30 Inleiding............................................................................................................................................... 30 2.2.1 Onderwijs ................................................................................................................................... 30 2.2.2 Onderwijshuisvesting ................................................................................................................. 31 2.2.3 Sport en bewegen ...................................................................................................................... 31 2.2.4 Kunst en cultuur ......................................................................................................................... 33 2.3 Economie en duurzaamheid............................................................................................................... 38 Inleiding...............................................................................................................................................
38 2.3.1 Economie, toerisme en recreatie ............................................................................................... 38 2.3.2 Greenport ................................................................................................................................... 39 2.3.3 Duurzaamheid............................................................................................................................ 40 2.4 Openbare ruimte ................................................................................................................................ 42 Inleiding............................................................................................................................................... 42 2.4.1 Groen ......................................................................................................................................... 42 2.4.2 Wegen, verkeersmaatregelen, openbare verlichting, riolering en water .................................... 43 2.4.3 Afvalinzameling .......................................................................................................................... 44 2.4.4 Begraafplaats .............................................................................................................................
44 2.5 Ruimtelijke ontwikkeling ..................................................................................................................... 49 Inleiding............................................................................................................................................... 49 2.5.1 Ruimtelijke ontwikkeling, projecten en grondexploitaties ........................................................... 49 2.5.2 Vergunningverlening .................................................................................................................. 51 2.5.3 Schiphol ..................................................................................................................................... 51 2.5.4 Wonen en volkshuisvesting ....................................................................................................... 52 2.5.5 Verkeer en vervoer .................................................................................................................... 53 2.5.6 Maatschappelijk Vastgoed ......................................................................................................... 54 2.6 Bestuur, bevolking en veiligheid .........................................................................................................
62 Inleiding............................................................................................................................................... 62 2.6.1 Veiligheid, handhaving en crisisbeheersing ............................................................................... 62 2.6.2 Dienstverlening burger ............................................................................................................... 63 2.6.3 Regionale samenwerking........................................................................................................... 63 2.7 Overhead............................................................................................................................................ 66 Inleiding............................................................................................................................................... 66 2.8 Algemene dekkingsmiddelen ............................................................................................................. 68
2
Jaarstukken 2023
Gemeente Aalsmeer
Inleiding............................................................................................................................................... 68 3 Paragrafen ................................................................................................................................................. 71 3.1 Lokale heffingen ................................................................................................................................. 72 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ........................................................................................ 83 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................. 91 3.4 Financiering ........................................................................................................................................ 96 3.5 Bedrijfsvoering.................................................................................................................................. 102 3.6 Verbonden Partijen........................................................................................................................... 110 3.7 Grondbeleid ......................................................................................................................................
130 3.8 Duurzaamheid .................................................................................................................................. 135 3.9 Wet Open Overheid.......................................................................................................................... 138 B Jaarrekening ........................................................................................................................................... 141 4 Baten en lasten ....................................................................................................................................... 142 4.1 Grondslagen voor resultaatbepaling ................................................................................................ 143 4.2 Overzicht van baten en lasten .......................................................................................................... 144 4.3 Wet Normering Topinkomens (WNT) ............................................................................................... 145 4.4 Incidentele baten en lasten .............................................................................................................. 146 5 Balans ......................................................................................................................................................
149 5.1 Waarderingsgrondslagen ................................................................................................................. 150 5.2 Balans .............................................................................................................................................. 156 5.3 Toelichting op de balans .................................................................................................................. 158 5.4 Niet uit de balans blijkende verplichtingen ....................................................................................... 180 6 Rechtmatigheidsverantwoording .......................................................................................................... 183 6.1 Rechtmatigheidsverantwoording ...................................................................................................... 185 7 Gebeurtenissen na balansdatum .......................................................................................................... 187 7.1 Gebeurtenissen na balansdatum ..................................................................................................... 189 8 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant .......................................................................
191 8.1 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ...................................................................... 192 9. Bijlagen ................................................................................................................................................... 193 9.1 Single Information Single Audit (SiSa) ............................................................................................. 194 9.2 Subsidieoverzicht ............................................................................................................................. 232 9.3 Meerjarenprojectenplan Buitenruimte .............................................................................................. 241 8.4 Gerealiseerde lasten en baten per taakveld..................................................................................... 247 8.5 Verplichte beleidsindicatoren ........................................................................................................... 249
Jaarstukken 2023
3
Gemeente Aalsmeer
4
Jaarstukken 2023
Gemeente Aalsmeer
Aanbiedingsbrief Geachte leden van de gemeenteraad, Voor u liggen onze jaarstukken 2023. Dit is onze verantwoording over het afgelopen jaar waarin wij u de beleids- en financiële resultaten presenteren. Wij kunnen u melden dat de beleidsprioriteiten voor 2023 grotendeels zijn gehaald en dat wij het jaar afsluiten met een positief resultaat. Wij als college en u als gemeenteraad hebben daarmee een gezonde financiële huishouding gerealiseerd voor onze gemeente. Een resultaat om blij mee te zijn, maar waar we wel een kanttekening bij willen maken. Veel van onze inkomsten komen nog via tijdelijke specifieke uitkeringen waarvoor er dus op lange termijn geen zekerheid is over de financiering en daarmee ook geen zekerheid is over de continuering van het beleid. Ook dit jaar is een zogenaamde ‘Jaarrekening in één oogopslag’ onderdeel van de jaarstukken. Deze vindt u direct na deze aanbiedingsbrief. Terugblik op de beleidsmatige kaders De beleidsverantwoording in deze jaarstukken is gebaseerd op het raads- en collegeprogramma 2022-2026 “Aan de slag voor Aalsmeer’. Hiervoor hebben wij benoemd dat de beleidsprioriteiten grotendeels zijn gehaald. De meest genoemde redenen bij beleidsprioriteiten waarvoor dat niet geldt zijn vertraging door wijziging van plannen of vertraging door gebrek aan capaciteit.
Ook zijn plannen helemaal niet doorgegaan, bijvoorbeeld omdat externe partners niet willen of kunnen, of omdat nog niet gestart is met de planvorming. Een andere reden van de vertraging zijn de wisselingen binnen het college van vorig voorjaar. We zijn daarom blij dat we sinds afgelopen zomer weer op volle sterkte aan de slag zijn met de uitvoering van de door raad en college geformuleerde doelstellingen uit de akkoorden. Naast de inzet op onze beleidsprioriteiten blijven we ons inzetten op de door het Rijk aan ons overgedragen medebewindstaken en incidenteel aan ons overgedragen taken, zoals de uitvoering van de energietoeslag. Hoewel de ontwikkeling van de gemeentefinanciën over 2023 geen directe aanleiding geeft tot zorgen weten we inmiddels allemaal dat het beeld voor de komende jaren echter veel zorgelijker is. Vanuit het sociaal domein stimuleren we iedereen om zo veel mogelijk zelfredzaam te zijn, maar wel binnen de mogelijkheden die een ieder heeft. Daarbij zoeken we aansluiting bij de natuurlijke kracht die Aalsmeer hebben: een mentaliteit van doeners en aanpakkers in een gemeenschap met veel enthousiaste vrijwilligers en mantelzorgers. Naast de uitvoering van de jeugdhulp, de ondersteuning aan mensen met een beperking en aan inwoners die (tijdelijk) geen eigen inkomen hebben hebben we inwoners geholpen bij het terugkeren in het arbeidsproces.
Het opzetten van het nieuwe participatiebeleid en de actualisatie van de nota Sociaal Domein, met als doel om ook in 2024 - 2027 een samenleving te creëren waarin inwoners zich gezien voelen, naar elkaar omkijken, zich zo goed mogelijk kunnen ontwikkelen en zorg en hulp krijgen als dit nodig is, zijn andere zaken waar we ons binnen het Sociaal Domein mee bezig hebben gehouden. Elk kind heeft recht op goed onderwijs, net zoals elk kind gezond en veilig moet kunnen opgroeien en de kans moet krijgen zich te ontplooien. In Aalsmeer willen we een gelijke start en gelijke kansen voor iedereen. Daarom vinden wij naast onderwijs ook sport en cultuur belangrijk is voor al onze inwoners. Deze uitgangspunten zijn onderdeel van het programma Onderwijs en ontplooiing uit onze programmabegroting. In 2023 hebben wij ons naast het zorgdragen voor adequate onderwijshuisvesting ook gezorgd voor het beheer en onderhoud van onze sportvoorzieningen. Door het stimuleren van onze inwoners om meer te
Jaarstukken 2023
5
Gemeente Aalsmeer
bewegen dragen wij bij aan de gezondheid van onze inwoners. Door het verstrekken van subsidies en financiële bijdragen aan culturele organisaties, de bibliotheek en verenigingen realiseren wij een groter bereik bij onze inwoners om daarmee hun creativiteit te vergroten. Ook is Aalsmeer een economische motor in de regio. Voor de toekomst van Aalsmeer is het belangrijk dat de economie blijft floreren en wij onze onderscheidende positie in de metropoolregio vasthouden en versterken. Dit doen wij door ons in te zetten op de pijlers banen, bereikbaarheid, bezoekers en verbinden. Daarnaast is duurzaamheid belangrijk zodat Aalsmeer ook voor toekomstige generaties beschikbaar is. In 2023 hebben wij daarom ingezet op verdere verbetering van de bereikbaarheid en vindbaarheid van toeristisch-recreatieve voorzieningen door o.a. bewegwijzering en aanleg van fiets- en wandelpaden. Ook hebben wij Aalsmeer gepromoot als aantrekkelijke dag- en verblijfsbestemming. Om het begrip duurzaamheid nog meer tot leven te laten komen hebben wij de samenleving ondersteund bij besparing op gebruik van energie en aardgas en opwekken van duurzame energie. O.a. door de inzet van energiecoaches. De afgelopen jaren heeft de gemeente veel geïnvesteerd in het wegwerken van achterstanden van het onderhoud in de openbare ruimte, maar we zijn er nog niet.
We hebben de ambitie de buitenruimte op orde te brengen en te houden en Aalsmeer aantrekkelijker, groener en leefbaarder te maken. In 2023 hebben we daarom ingezet op de aanleg en onderhoud van wegen, waaronder de reconstructie van de Zijdstraat, openbaar groen, waaronder het herinrichten van het VVA-terrein en het wegwerken van de snoeiachterstanden. Ook hebben we onderhoud gepleegd aan onze speelplaatsen en de openbare verlichting. Als gemeente zetten wij ons in voor goede huisvesting voor iedereen. De schaarse ruimte gebruiken wij zo optimaal mogelijk om te kunnen wonen, werken en ons te verplaatsen. Vooruitlopend op de invoering van de Omgevingswet zijn in afgelopen jaar juridische en procedurele maatregelen getroffen om te kunnen blijven voldaan aan de nieuwe wet. Het effect van de inwerking treding van de wet heeft ertoe geleid dat er meer dan gemiddeld bestemmingsplannen in procedure zijn gebracht. Ook is aan het einde van het jaar een stijgend aantal vergunningsaanvragen waar te nemen. Verder hebben wij ingezet op het verminderen van overlast (gezondheid en geluid) van Schiphol door met verschillende partijen in gesprek te blijven gaan. Ook is een commissie luchtvaartzaken ingesteld en hebben wij een subsidie verstrekt aan stichting Rechtsbescherming Vliegtuighinder Schiphol ten behoeve van de door haar gevoerde zaak tegen de Staat.
Dit alles naast (voorbereidende) bouwactiviteiten, zoals in de Hornmeer, De Tuinen en op Greenpark. Ook hebben wij huisvesting van bijzondere doelgroepen, waaronder Oekraïners en arbeidsmigranten, geregeld. In 2023 zijn verder de volgende bestemmingsplannen vastgesteld: Oosteindedriehoek (850 woningen), Westeinderhage (267 woningen) en de Hoeksteen (22 woningen). Daarnaast hebben wij in 2023 een aantal projecten opgeleverd zoals bijvoorbeeld Dreef (56 sociale huurappartementen). Parkmeer (17 middeldure koopappartementen en de laatste zelfbouwwoningen) en de laatste woningen van Nieuw Calslagen. Aalsmeer staat voor een veilige samenleving voor haar inwoners en ondernemers, waarbij de gemeente samenwerkt met de veiligheidspartners. In 2023 hebben we ons o.a. bezig gehouden met de aanpak van ondermijning en mensenhandel en de inzet van de medewerkers van openbare orde en veiligheid rond evenementen en waterveiligheid. We hebben de bestuurlijke transparantie vergroot door meer informatie beschikbaar te stellen en verzoeken in het kader van de Wet Open overheid (Woo) sneller en efficiënter af te handelen. Goede, eigentijdse dienstverlening, tijdig, helder en via relevante kanalen communiceren met de verschillende doelgroepen in de samenleving is wat inwoners en ondernemers van de gemeente mogen verwachten. 6
Jaarstukken 2023
Gemeente Aalsmeer
Ook het verstrekken van diverse producten, zoals identiteitsbewijzen en paspoorten en het voltrekken van huwelijken door burgerzaken was aan de orde van de dag. Resultaat 2023 De jaarrekening 2023 is afgesloten met een positief resultaat van € 12,075 miljoen. Na de besluitvorming over 2e bestuursrapportage 2023 en het voorstel over de vaststellingsovereenkomst Fort Kudelstaart was een voordeel van € 8,443 miljoen voorzien. De uitkomst van de jaarrekening is hierdoor € 3,632 miljoen beter dan verwacht. Het verschil tussen deze jaarstukken en de 2e bestuursrapportage bestaat uit een groot aantal mutaties, zowel positief als negatief, die naar de situatie en de inzichten bij het opmaken van de 2e bestuursrapportage niet allemaal bekend waren. In de 1e bestuursrapportage 2024/ Kadernota 2025 worden de structurele effecten uit deze jaarstukken 2023 verwerkt. In totaal gaat het om ca. € 0,2 miljoen voordelig. De opbouw van dit verschil is per programma als volgt: bedrag x € 1.000 Programma
Rekening
Begroting 2023
Rekening 2023
Saldo
2022 Primitief
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
2023
01 Sociaal domein
-24.712 -21.628
33.586
6.085 -27.502
34.542
6.597
-27.945
-444
02 Onderwijs en ontplooiing
-5.444
-5.017
8.969
2.557
-6.411
8.449
2.323
-6.125
286
-248
187
827
884
57
881
706
-175
-231
04 Openbare ruimte
-8.004
-9.279
19.070
9.253
-9.817
18.664
9.359
-9.304
513
05 Ruimtelijke ontwikkeling
-2.346
2.929
19.357
21.210
1.854
16.729
16.962
233
-1.620
06 Bestuur, bevolking en veiligheid
-5.968
-6.078
7.454
471
-6.983
7.216
842
-6.373
610
07 Overhead
-9.288
-9.159
11.028
0 -11.028
11.085
47
-11.038
-11
08 Algemene dekkingsmiddelen
59.343
52.065
-78
67.957
68.036
1.100
70.389
69.289
1.253
Totaal saldo van baten en lasten
3.331
4.019 100.212 108.417
8.205
98.666 107.227
8.562
357
8.024
11.537
3.513
3.275
8.443 106.690 118.764
12.075
3.632
03 Economie en duurzaamheid
Reservemutatie Resultaat
512 3.843
-4.019
10.297
10.536
0 110.510 118.953
238
De belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de 2e bestuursrapportage 2023 zijn (op volgorde van programma): Sociaal Domein (nadeel € 0,4 miljoen) Het werkelijk gerealiseerde resultaat binnen dit programma is feitelijk € 1,2 miljoen hoger doordat een deel van het gepresenteerde tekort, de overschrijding op de jeugdhulp en de WMO, wordt gedekt door een onttrekking aan de reserve Sociaal Domein. Het voordeel binnen dit programma betreft vooral extra inkomsten voor de crisis noodopvang. Deze kosten mogen separaat bij het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) in rekening gebracht. Onderwijs en ontplooiing (voordeel € 0,3 miljoen) Dit betreft met name lagere kosten voor sportaccommodaties (€ 0,1 miljoen) waarbij de uitgevoerde opdrachten binnen de hiervoor beschikbaar gestelde budgetten zijn uitgevoerd. Daarnaast zorgt de bijdrage van een specifieke uitkering voor alternatief budget en heeft een gesubsidieerde instelling vanwege minder activiteiten een deel van de verstrekte subsidie aan de gemeente terugbetaald.
Jaarstukken 2023
7
Gemeente Aalsmeer
Economie en duurzaamheid (nadeel € 0,2 miljoen) Dit nadeel wordt veroorzaakt door lagere inkomsten (water)toeristenbelasting. Openbare ruimte (voordeel € 0,5 miljoen) Deze lagere kosten zijn vooral het gevolg van minder beheerkosten en voorbereidingskosten van projecten in de openbare ruimte alsmede aan de groot onderhoudsprojecten zoals wegen, kunstwerken, verkeer, openbare verlichting, groen en water. Ruimtelijke ontwikkeling (nadeel € 1,6 miljoen) Aalsmeer is samen met de gemeente Uithoorn ieder voor 50% aandeelhouder van de verbonden partij Green Park Aalsmeer Gebiedsontwikkeling BV. Voor een negatieve financiële positie van Greenpark Aalsmeer Gebiedsontwikkeling BV moet een voorziening worden getroffen. Eind 2022 was de financiële positie € 2,8 miljoen negatief. In 2023 is de financiële positie verbeterd naar € 1,5 miljoen negatief. Door deze verbetering kan € 0,7 miljoen vrijvallen uit de getroffen voorziening ten behoeve van de negatieve financiële positie. Het woonrijp maken van De Tuinen Polderzoom fase 2 loopt door in 2024. Hierdoor zijn minder kosten gemaakt in 2023, was het verlies lager en hoefde geen vrijval van de verliesvoorziening plaats te vinden. Deze vrijval uit de voorziening was wel geraamd waardoor dit resulteert in een nadeel voor 2023 van € 0,8 miljoen.
Tegenover dit nadeel staat een lagere toevoeging aan de bestemmingsreserve Buitenruimte (zie mutaties reserves). Diverse kleinere mutaties op facilitaire projecten hebben een nadelig effect van € 0,2 miljoen. Bij de voorbereiding van het bouwrijp maken van de locatie Meervalstraat is gebleken dat de bodemgesteldheid van het plangebied onvoldoende is om een start te maken met deze werkzaamheden. Er zijn diverse ingrepen nodig voordat er gestart kan worden met het bouwrijp maken. Deze ingrepen vinden in 2024 plaats. Dit heeft als gevolg dat er minder winst kan worden genomen. Dit heeft een lagere storting in de reserve tot gevolg. Het werkelijk gerealiseerde resultaat binnen dit programma is daarmee feitelijk € 1,9 miljoen hoger. Bestuur, bevolking en veiligheid (voordeel € 0,6 miljoen) Een deel van de budgetten op het gebied van openbare orde en veiligheid is niet besteed door o.a. ziekte van een extern adviseur. Daarnaast heeft er een vrijval plaatsgevonden uit de voorziening wachtgeld exwethouders. Algemene dekkingsmiddelen (voordeel € 1,3 miljoen) Dit betreft een hogere algemene uitkering uit het gemeentefonds op basis van de decembercirculaire 2023 (€ 1,0 miljoen). Ook heeft de gemeente meer rente-inkomsten ontvangen over het saldo in de schatkist en de uitgezette middelen bij het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland (€ 0,3 miljoen).
Reservemutatie (voordeel € 3,3 miljoen) Een groot aantal van de hierboven genoemde voor- en nadelen wikkelen we budgettair neutraal af via de daarvoor ingestelde bestemmingsreserves, zoals Sociaal Domein, Onderhoud / instandhouding onbebouwde buitenruimte (MPP) en voorlopige winsten grondexploitaties. Dit heeft een voordelig effect op het rekeningresultaat. Per saldo wordt er € 3,3 miljoen meer onttrokken aan de bestemmingsreserves dan begroot. Dit resulteert wel in een grotere afname van de bestemmingsreserves dan na de bijstellingen in de bestuursrapportages, maar een minder grote afname dan in de vastgestelde programmabegroting 2023. Een uitgebreide toelichting op de afwijkingen is opgenomen in de programma’s in het onderdeel ‘wat heeft het gekost’. Daar wordt per programmaonderdeel een toelichting gegeven op afwijkingen in lasten, baten en reservemutaties. 8
Jaarstukken 2023
Gemeente Aalsmeer
Zoals bekend is een belangrijke eis voor Nederlandse gemeenten dat er sprake is van een dekking van structurele lasten door structurele baten. Uit onderstaande tabel blijkt dat dat in 2023 het geval is. Begroot
Werkelijk
Saldo van baten en lasten
-1.411
8.562
Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves
4.019
-3.513
Saldo na bestemming
2.608
12.075
Waarvan incidentele baten en lasten (per saldo)
3.267
4.593
Structureel begroting- / rekeningsaldo
-659
7.482
Resultaatbestemming 2023 Wij stellen u voor om het rekeningresultaat 2023 ad € 12,075 miljoen toe te voegen aan de algemene reserve. Dit voorstel is onderdeel van het raadsvoorstel en – besluit behorende bij deze jaarstukken. Op 8 juni 2023 heeft u de nota Weerstandsvermogen en risicobeheersing vastgesteld. In dit raadsbesluit is besloten een weerstandsnorm van minimaal 1,5 als streefwaarde voor de ratio (beschikbare - : benodigde weerstandscapaciteit) te hanteren. Uit de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van deze jaarstukken blijkt dat de ratio ultimo 2023, na het voorstel voor resultaatbestemming 2023, 2,1 bedraagt. Na voorstel resultaatbestemming is de omvang van de algemene reserve € 40,75 miljoen. Hiermee voldoet het weerstandsvermogen aan de Aalsmeernorm die door u is vastgesteld. De behandeling van de jaarstukken staat geagendeerd voor uw vergadering van 4 juli 2024.
Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Aalsmeer
Jaarstukken 2023
9
Gemeente Aalsmeer
10
Jaarstukken 2023
Gemeente Aalsmeer
Jaarstukken 2023
11
Gemeente Aalsmeer
1 Leeswijzer Bij het opstellen van de jaarstukken wordt het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) gevolgd. De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag kent de volgende onderverdeling, waarbij zoveel mogelijk aansluiting wordt gezocht met de programmabegroting 2023: De programmaverantwoording Elk programma heeft dezelfde vaste opbouw. Ieder programma begint met de inleiding en de doelstellingen conform de programmabegroting 2023. In een tabel ingegaan op de doelstellingen die uit de begroting 2023 komen: 'Wat wilden we bereiken' en de bijbehorende acties ('Wat gaan we daarvoor doen'). De acties uit het College Uitvoeringsprogramma 2022-2026 zijn hier aan toegevoegd voor zover ze (nog) niet waren opgenomen in de begroting 2023. In de kolom Status is door middel van zogenaamde 'vinkjes' de voortgang opgenomen. Een groene vlag betekent dat de activiteit (anders) gerealiseerd is. Een oranje vlag betekent dat de activiteiten nog bezig zijn en niet gereed (vertraagd). Een rode vlag betekent dat de activiteit nog niet uitgevoerd is. Verder is een tabel toegevoegd waarin eventuele nieuwe actiepunten zijn opgenomen en toegelicht. Bij de vraag 'Wat heeft het gekost?' staan behalve de realisatie van 2023 ook de begrote lasten en baten na wijziging van 2023 en het saldo van gerealiseerde lasten en baten van 2023.
Omdat ook het gerealiseerde saldo 2022 onderdeel is van de realisatie kunt u zowel een vergelijking maken tussen begroot en gerealiseerd 2023 als tussen gerealiseerd 2023 en 2022. Conform de Financiële verordening 2023 gemeente Aalsmeer worden per thema alle afwijkingen ten opzichte van de begroting op zowel de lasten en als de baten groter dan € 40.000 toegelicht. De paragrafen Voor een aantal onderwerpen is een (verplichte) paragraaf opgenomen. De paragraaf Wet Open Overheid is nieuw ten opzichte van de begroting 2023. In de Begroting 2023 is de informatie rondom de Wet open overheid opgenomen in de Bedrijfsvoeringsparagraaf. De Commissie BBV Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten heeft besloten dat dit vanaf Jaarstukken 2022 een aparte paragraaf moet zijn. De verantwoording in de paragrafen geeft als dwarsdoorsnede van de programma’s informatie over: • lokale heffingen;
12
• • •
weerstandsvermogen & risicobeheersing; onderhoud kapitaalgoederen; financiering;
• • •
bedrijfsvoering; verbonden partijen; grondbeleid;
• •
duurzaamheid; wet open overheid
Jaarstukken 2023
Gemeente Aalsmeer
De jaarrekening bestaat uit: Het overzicht van baten en lasten en de toelichting In de jaarrekening vindt u onder meer een overzicht van de gerealiseerde lasten en baten per programma. De belangrijkste afwijkingen tussen geraamde en gerealiseerde lasten en baten worden daarin toegelicht. De balans en de toelichting De balans is een in euro's uitgedrukt overzicht van bezittingen (de activa) en schulden en vermogen (de passiva). De toelichting op de balans geeft een nadere specificatie van de verschillende activa en passiva en de veranderingen van het verslagjaar daarin. Ook treft u de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aan en wordt inzicht gegeven in de niet uit de balans blijkende verplichtingen. Lopende en af te sluiten kredieten Het onderdeel materiële vaste activa wordt in de toelichting op de balans afgesloten met het onderdeel lopende en af te sluiten kredieten (kapitaalwerken). Te denken valt hierbij aan infrastructuur, scholen en andere welzijnsvoorzieningen. Bijlagen Als onderdeel van de jaarstukken zijn vijf bijlagen opgenomen. Bijlage 9.1 Single Information Single Audit (SiSa) Hierin treft u een overzicht aan van de specifieke uitkeringen in het kader van het besluit SISA evenals een toelichting daarop. De SiSa bijlage is een apart beslispunt bij het vaststellen van de jaarstukken door de raad.
Bijlage 9.2 Subsidies In deze bijlage is naast een totaaloverzicht van de in 2023 verstrekte subsidies een overzicht per programma en programmaonderdeel opgenomen van de gesubsidieerde partijen, gerealiseerde activiteiten en verstrekte subsidie. Bijlage 9.3 Meerjarenprojecten plan Buitenruimte In deze bijlage is een inhoudelijke en financiële rapportage opgenomen over het Meerjarenprojecten plan Buitenruimte (MPP). Bijlage 9.4 Taakvelden (artikel 66 lid 1c BBV) De specificatie van de lasten en baten binnen de programma's is ingedeeld in verschillende taakvelden uit het BBV. Een nadere toelichting van wat BBV onder de taakvelden verstaat wordt beschreven in de notitie "Hoofdlijnen vernieuwing Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)". Bijlage 9.5 Basisset beleidsmatige indicatoren Deze bijlage bevat de vaste set verplichte beleidsindicatoren. Naast opname in de begroting en programmaverantwoording worden deze indicatoren van het gemeentelijk domein digitaal beschikbaar gesteld op de website www.waarstaatjegemeente.nl. Afrondingen Door afronding van bedragen op € 1.000 kunnen in de tabellen afrondingsverschillen ontstaan. Digitale versie jaarstukken 2023 Om de jaarstukken voor u en inwoners toegankelijker te maken is deze in een magazine stijl beschikbaar op: https://aalsmeer.pcportal.nl/.
Jaarstukken 2023
13
Gemeente Aalsmeer
A Jaarverslag
Jaarstukken 2023
15
Gemeente Aalsmeer
2 Programmaverantwoording
Jaarstukken 2023
17
Gemeente Aalsmeer
2.1 Sociaal domein Inleiding Aalsmeer, Kudelstaart en Aalsmeer-Oost zijn krachtige kernen die samen een gemeenschap vormen waarvan de inwoners bereid zijn veel voor elkaar te doen en te betekenen. Een gemeenschap met veel enthousiaste vrijwilligers en mantelzorgers. Aalsmeerders zijn doeners en aanpakkers. We zoeken meer aansluiting bij deze kracht. Wij kunnen niet zonder de inzet van Aalsmeerders en het Aalsmeerse verenigingsleven.
2.1.1 Zorg en welzijn Doelstellingen • Alle inwoners met of zonder beperkingen kunnen meedoen in de samenleving en tevens zo lang mogelijk en zo zelfredzaam mogelijk thuis kunnen blijven wonen, ongeacht verschillen en of • • •
beperkingen; Inwoners functioneren zo zelfstandig mogelijk, zo nodig met (tijdelijke) ondersteuning; Het beter bereiken van mantelzorgers blijft een speerpunt. Mantelzorgers worden beter ondersteund bij de zorg voor hun naasten. Het ondersteuningsaanbod voor inwoners met dementie en inwoners die eenzaam of depressief zijn, is (kwalitatief en kwantitatief) verbeterd.
Actuele bestuurlijke actiepunten Omschrijving
Type
23-01. Ondersteuning naar zorg via het Sociaal loket (eventueel met hulp van onafhankelijke
Uitvoering
Status
cliëntondersteuning). 23-02. Extra inkomensondersteuning aan inwoners die door recente ontwikkelingen in financiële
Uitvoering
problemen zijn gekomen. 23-03. Evaluatie en inrichten nieuwe proces van decentralisatie Maatschappelijke Opvang en
Uitvoering
A
Beschermd Wonen (MOBW) 23-04. Evaluatie ondersteuning Mantelzorg & Meer
Uitvoering
23-11. Opstellen wijkprofielen
Uitvoering
23-12. Pilot Welzijn op recept
Uitvoering
23-13. Onderzoeken hoe gemeente kan bijdragen aan betaalbare vestiging
Uitvoering
A
23-14. Pilot gemeentelijke wijkregisseur.
Uitvoering
A
23-15. Verbeteren van de mentale gezondheid/welbevinden in wijk.
Uitvoering
A
gezondheidscentrum/wijkcentrum.
Status: 'A' = aanvullende toelichting
18
Jaarstukken 2023
Gemeente Aalsmeer
Nummer
Aanvullende toelichting
23-03
Er is gestart met het inrichten. Amsterdam is trekker van dit proces. Er moeten nog de nodige stappen worden gezet in het regionale proces Amsterdam-Amstelland. Hierdoor is het inrichten vertraagd.
23-11
Recent is het Sprinco onderzoek uitgevoerd naar maatschappelijke voorzieningen. Aan de hand van de uitkomsten wordt inhoud en aanpak wijkprofielen in 2024 bepaald.
23-13
Dit is een complexe casus als gevolg van regelgeving op het gebied van staatssteun, concurrentiebeding en Wet Markt en Overheid. Er moet daarom onderzoek plaatsvinden naar de juridische mogelijkheden om de vestigingsmogelijkheden in de gemeente van de 1ste lijn te versterken
23-14
Door de krapte op de arbeidsmarkt is er vertraging in de werving van de regisseur.
2.1.2 Werk en inkomen Doelstellingen • Het mee doen aan de samenleving wordt versterkt door de arbeidsdeelname te vergroten (werk); • Het verder vergroten van het bereik en het gebruik van bijzondere bijstand en gemeentelijke • • •
•
minimaregelingen (minimabeleid); Het bieden van extra inkomensondersteuning aan inwoners die door hoge energieprijzen en de hoge inflatie in het algemeen, in financiële problemen zijn gekomen (minimabeleid); De ambities rondom inburgering vertaalt zich in de volgende doelstellingen: 1. Alle statushouders zijn zoveel mogelijk zelfredzaam. 2. Zoveel mogelijk statushouders zijn duurzaam aan het werk. 3. Zoveel mogelijk statushouders zijn maatschappelijk betrokken. We richten ons in eerste instantie op preventie van schulden en het zo vroeg mogelijk signaleren van schulden. Door schulden te voorkomen of in ieder geval er zo vroeg mogelijk bij te zijn, worden langdurige schuldhulpverleningstrajecten zo veel mogelijk voorkomen. Wanneer er schulden zijn wordt sneller laagdrempelige en professionele hulp geboden. (schuldhulpverlening)
Actuele bestuurlijke actiepunten Omschrijving
Type
22-02. Inwoners met een arbeidsbeperking worden ondersteund naar zo regulier mogelijk werk.
Uitvoering
Status
Wanneer voor deze inwoners werk een stap te ver blijkt te zijn worden zij gefaciliteerd om een stap terug te zetten richting dagbesteding en/of een uitkering. 23-01. Inwoners worden ondersteund naar betaald werk, vrijwilligerswerk of het behalen van een Uitvoering startkwalificatie. 23-03. Aanpassingen van de Participatiewet worden voortvarend verwerkt in de gemeentelijke
Uitvoering
uitvoeringspraktijk. 23-04. De bekendheid met het minimabeleid wordt verder vergroot door goede communicatie en Uitvoering toegankelijke digitale aanvraagprocedures. 23-05. Het uitvoeren van extra inkomensondersteuning aan inwoners die door de recente
Uitvoering
ontwikkelingen in financiële problemen zijn gekomen. 23-06. Het doorbreken van het taboe op schulden en gebruik maken van
Uitvoering
gedragswetenschappelijke inzichten (stress-sensitieve dienstverlening) over het bevorderen van gezond financieel gedrag zal de komende jaren worden doorontwikkeld. 23-07. Verder uitvoering geven aan de actiepunten zoals omschreven in het beleidsplan
Uitvoering
schuldhulpverlening.
Jaarstukken 2023
19
Gemeente Aalsmeer
23-08. Evalueren aanpak rondom financieel ontzorgen en waar nodig verbeteringen doorvoeren.
Uitvoering
A
23-11. Programma internationale medewerkers
Raad
A
23-12. Pilot professionaliseren Pools spreekuur
Uitvoering
A
23-13. Pilot impuls Aalsmeerpas
Uitvoering
A
Status: 'A' = aanvullende toelichting
Nummer
Aanvullende toelichting
23-08
Evaluatie heeft nog niet plaatsgevonden omdat de werkwijze eind 2023 is geïmplementeerd.
23-11
Dit betreft de procesnotitie Arbeidsmigranten. Deze is januari 2024 door de raad vastgesteld en wordt in 2024 verder ingevuld.
23-12
Professionalisering van het Pools spreekuur is een onderdeel van de procesnotitie Arbeidsmigranten die begin 2024 door de raad is vastgesteld. Aan deze professionalisering is in 2023 voorbereidend gewerkt. Wegens ontwikkelingen bij de vrijwilligers van het Pools spreekuur hebben we de tweede helft van 2023 deze voorbereidingen tijdelijk moeten stopzetten. In 2024 geven we de professionalisering alsnog verder vorm.
23-13
Wordt in het voorjaar 2024 uitvoering aan gegeven. Contract eindigt in 2024. Er wordt een evaluatie uitgevoerd.
2.1.3 Jeugd Doelstellingen • Ieder kind en iedere jongere kan veilig, gezond en kansrijk opgroeien. • We bevorderen een goede samenwerking tussen gezinnen, scholen, verenigingen, professionals en andere betrokkenen en we zorgen voor een passend hulpaanbod dat aansluit op de behoefte van het kind. Actuele bestuurlijke actiepunten Omschrijving
Type
23-01. Diverse acties vanuit de huidige jeugdagenda, zoals voorzetten pilot praktijkondersteuner
Uitvoering
Status
huisarts. 23-02. Doorontwikkeling monitoring (BVR)
Uitvoering
23-03. Herijken nota sociaal domein - onderdeel jeugd (voor collegeperiode 2022-2026; Q4 2023)
Raad
23-04. Opstellen onderwijsagenda (Q1 of Q2 2023)
College
23-05. Effecten van landelijke hervormingsagenda Jeugd verwerken in beleid en uitvoering.
Uitvoering
23-11. Implementeren innovatieve oplossingen jeugd (moet leiden tot structurele besparing)
Uitvoering
A
23-12. Pilot uitbreiding Praktijkondersteuner Huisartsen (POH) Jeugd
Uitvoering
A
20
Jaarstukken 2023
A
Gemeente Aalsmeer
23-13. Herijken preventief jeugdbeleid / ontwikkelen onderwijsagenda
College
23-14. Combinatiefunctionaris jongeren
Uitvoering
23-15. Pilot ervaringsdeskundige jeugd
Uitvoering
A
A
Status: 'A' = aanvullende toelichting
Nummer
Aanvullende toelichting
23-04
Zoals vastgelegd in de nota SD worden de uitwerkingsplannen onderwijsagenda en herijking preventie jeugdbeleid in 2024 opgesteld.
23-11
Diverse oplossingen worden uitgevoerd, gestart en verkend. De opbrengst van deze en andere maatregelen wordt kort toegelicht bij de verantwoording over de financien. De financiële monitoring van deze oplossingen wordt doorontwikkeld. Zie verder onder "wat heeft het gekost".
23-12
Het geld wordt ingezet voor het doel: het voorkomen en verkorten van verwijzingen. Er is in de praktijk gekozen dit te doen via het lokaal team van jeugdhulpverleners. De POH is daar onderdeel van.
23-13
Het preventieve jeugdbeleid wordt herijkt ism de landelijke SPUK Gala regeling. Dit loopt door in 2024. Dat geldt ook voor de onderwijsagenda.
23-15
De beleidsmatige verkenning is gestart. Zoals afgesproken in de nota sociaal domein volgt in 2024 een collegebesluit en erna de uitvoering van dit besluit.
2.1.4 Samenkracht en burgerparticipatie Doelstellingen • •
Stimuleren betrokkenheid van inwoners bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid, plannen en projecten; Versterken sociale basis.
Actuele bestuurlijke actiepunten Omschrijving
Type
23-01. Herstelplannen Coronacrisis
Uitvoering
23-02. Voorbereiden nieuw participatiebeleid, ook in relatie tot Omgevingswet
Uitvoering
23-11. Diversiteitsbeleid: lokale Inclusie Agenda en toegankelijkheid
College
23-12. Projecten met extra participatie
Uitvoering
23-13. Metingen rapportcijfer (2023 en 2025) participatie.
Uitvoering
Status
A
Status: 'A' = aanvullende toelichting
Nummer
Aanvullende toelichting
Jaarstukken 2023
21
Gemeente Aalsmeer
23-11
Zoals vastgelegd in de nota Sociaal Domein wordt het uitwerkingsplan Diversiteitsbeleid in 2024 opgesteld.
Financieel overzicht bedrag x € 1.000
Rekening
Begroting 2023
Rekening 2023
Saldo
Programma
2022 Primitief
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
2023
1.4 Samenkracht en
-4.920
-2.924
6.489
592
-5.897
6.164
1.177
-4.987
910
-1.810
-2.365
2.887
241
-2.646
2.763
268
-2.495
151
1.2 Inkomensregelingen
-3.021
-1.101
8.691
5.088
-3.603
8.397
4.967
-3.430
173
1.2 WSW en beschut werk
-725
-714
785
0
-785
796
0
-796
-11
1.2 Arbeidsparticipatie
-490
-495
516
0
-516
473
2
-471
45
1.1 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
-1.149
-1.222
1.266
0
-1.266
1.261
14
-1.247
19
1.1 Maatwerkdienstverlening 18+
-426
0
0
0
0
0
0
0
0
1.1 Hulp bij het Huishouden (WMO)
-1.873
-2.053
2.053
0
-2.053
2.167
0
-2.167
-114
1.1 Begeleiding (WMO)
-1.863
-675
1.039
164
-875
1.097
169
-928
-53
0
-741
800
0
-800
1.083
0
-1.083
-283
1.3 Maatwerkdienstverlening 18-
-6.660
0
0
0
0
0
0
0
0
1.3 Jeugdhulp zonder verblijf overig
-35
-6.033
5.732
0
-5.732
6.856
0
-6.856
-1.125
1.3 Jeugdhulp met verblijf overig
0
-1.000
1.000
0
-1.000
942
0
-942
58
1.3 Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-
0
-440
440
0
-440
669
0
-669
-229
1.1 Geëscaleerde zorg 18+
-98
0
0
0
0
0
0
0
0
1.3 Geëscaleerde zorg 18-
-401
0
0
0
0
0
0
0
0
1.3 Jeugdbescherming
0
-593
549
0
-549
407
0
-407
142
1.3 Jeugdreclassering
0
0
0
0
0
128
0
-128
-128
1.1 Volksgezondheid
-1.243
-1.272
1.342
0
-1.342
1.340
0
-1.340
1
Totaal saldo van baten en lasten
-24.712 -21.628
33.586
6.085 -27.502
34.542
6.597
-27.945
-444
Reservemutatie
-1.908
0
291
-13
915
2.085
1.170
1.183
Resultaat
-26.621 -21.628
33.878
6.363 -27.514
35.457
8.682
-26.775
739
burgerparticipatie 1.1 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
1.1 Dagbesteding (WMO)
verblijf
22
279
Jaarstukken 2023
Gemeente Aalsmeer
Belangrijkste begrotingsafwijkingen 1.4 Samenkracht en burgerparticipatie (voordeel € 910.000) Oekraïne (voordeel baten € 772.000) Dit betreft extra inkomsten voor de crisisnoodopvang. Deze kosten mogen separaat bij het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) in rekening gebracht. Hiermee is in 2e bestuursrapportage geen rekening gehouden. De verrekening van dezelfde kosten uit 2022 is niet in de jaarstukken 2022 opgenomen. Specifieke uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord (SPUK GALA) (voordeel lasten € 113.000, nadeel baten € 113.000) In 2023 is de specifieke uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) beschikbaar gekomen. Deze is in de zomer van 2023 ambtshalve verleend door het Rijk. Bestaande inzet en regelingen zijn in 2023 aan deze SPUK gekoppeld. Ook zijn enkele nieuwe initiatieven gestart. Met effectief één kwartaal in 2023 beschikbaar om nieuwe projecten en subsidies te initiëren, is het niet gelukt om alle beschikbare SPUK middelen uit te geven. Specifieke uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord (SPUK GALA) (voordeel lasten € 122.000) In de zomer van 2023 is de specifieke uitkering gezond en actief leven akkoord' (SPUK GALA) beschikbaar gekomen. Hierdoor zijn er bestaande inzet en regelingen ten laste gebracht van deze specifieke uitkering, deels omdat er weinig tijd was voor nieuwe initiatieven.
Hierdoor resteert er een overschot aan eigen middelen binnen de begroting. In de eerste bestuursrapportage 2024 en kadernota 2025 wordt het meerjaren financieel beeld 2024-2026 verwerkt, inclusief het effect op de reguliere begroting. OGGZ (voordeel lasten € 44.000, nadeel baten € 19.000) Het voordeel bij OGGZ wordt hoofdzakelijk verklaard door een subsidievaststelling uit voorgaande jaren ter hoogte van € 18.000, anderzijds door de extra baten vanuit de uitkering van Amsterdam. Een bedrag van € 19.000 moet worden terugbetaald aan de gemeente Amsterdam. Diverse begrotingsafwijkingen kleiner dan € 40.000 (voordeel lasten € 46.000, nadeel baten € 55.000) worden niet toegelicht. 1.1 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen (voordeel € 151.000) Specifieke uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord (SPUK GALA) (voordeel lasten € 55.000) In de zomer van 2023 is de specifieke uitkering gezond en actief leven akkoord' (SPUK GALA) beschikbaar gekomen. Hierdoor zijn er bestaande inzet en regelingen ten laste gebracht van deze specifieke uitkering, deels omdat er weinig tijd was voor nieuwe initiatieven. Hierdoor resteert er een overschot aan eigen middelen binnen de begroting. In de eerste bestuursrapportage 2024 en kadernota 2025 wordt het meerjaren financieel beeld 2024-2026 verwerkt, inclusief het effect op de reguliere begroting.
Werkbudget Sociaalteam (voordeel lasten € 36.000) Er is een voordeel op de lasten van het werkbudget Sociaal team in het taakveld Aalsmeer van € 35.000. De oorzaak van dit voordeel is de combinatie van benodigde inzet capaciteit voor doorontwikkeling van Intensieve hulp in vrijwillig traject (IHV) en het inwerken van nieuw personeel. In het laatste kwartaal is een toename van aanmeldingen IHV zichtbaar, welke voortkomt uit investering in de samenwerkingsrelatie met verschillende partners. Diverse begrotingsafwijkingen kleiner dan € 40.000 (voordeel lasten € 33.000, voordeel baten € 27.000) worden niet toegelicht.
Jaarstukken 2023
23
Gemeente Aalsmeer
1.2 Inkomensregelingen (voordeel € 173.000) Minimaregelingen (voordeel lasten € 220.000, voordeel baten € 56.000) Er is een voordeel ontstaan op de lasten van bijzondere bijstand en minimabeleid van € 220.000. Bij de 2e bestuursrapportage is het budget met € 100.000 bijgesteld op basis van de verwachting dat de stijging in het aantal aanvragen voor minimaregelingen en bijzondere bijstand zich in de tweede helft van 2023 zou voortzetten. Deze verwachting had te maken met de stijgende kosten van het levensonderhoud, het aantal aanvragen in de 1e helft van 2023 en het groot aantal aanvragen op basis van de energietoeslag. Uiteindelijk zijn er over het gehele jaar 100 minder aanvragen gedaan dan 2022. In het najaar van 2023 zien we een sterke daling van het aantal aanvragen. Mogelijk heeft dit te maken met de uitbetaling van de energietoeslag. Daarnaast is er leenbijstand verstrekt aan nieuw gevestigde huishoudens. Deze leenbijstand is bedoeld voor verhuiskosten en duurzame gebruiksgoederen. Doordat het aantal nieuw gevestigde huishoudens is gestegen, zijn de inkomsten € 56.000 hoger dan begroot. BUIG (voordeel lasten € 111.000, nadeel baten € 178.000) Het voordeel van € 111.000 wordt veroorzaakt doordat er € 68.000 minder uitgegeven is aan bijstandsuitkeringen dan oorspronkelijk begroot.
Daarnaast is er voor een bedrag van € 43.000 minder aan kwijtscheldingen doorgevoerd dan oorspronkelijke begroot. Aan de inkomstenkant is sprake van een nadeel van € 178.000. Dit wordt verklaard door lagere inkomsten ter grootte van € 107.000 veroorzaakt door minder opleggingen. Hiervoor is geen eenduidige oorzaak aan te wijzen. Het achterblijven van het aantal terugvorderingen van bijstandsuitkeringen in combinatie met het ontbreken van enkele grote fraudevorderingen kan al leiden tot een dergelijke ontwikkeling. Het overige deel betreft lagere inkomsten van het Rijk ter grootte van € 91.000 veroorzaakt door de afrekening van de Tozo. Een onttrekking van een bedrag van ruim € 20.000 aan de voorziening dubieuze debiteuren, een jaarlijkse technische correctie, leidt tot het nadelige resultaat van € 178.000 Diverse begrotingsafwijkingen kleiner dan € 40.000 (nadeel lasten € 37.000, voordeel baten € 1.000) worden niet toegelicht. 1.2 WSW en beschut werk (nadeel € 11.000) Diverse begrotingsafwijkingen kleiner dan € 40.000 (nadeel lasten € 11.000) worden niet toegelicht. 1.2 Arbeidsparticipatie (voordeel € 45.000) Arbeidsparticipatie (voordeel lasten € 43.000) Aan de uitgavenkant is sprake van voordelig resultaat van € 43.000. De belangrijkste oorzaak is het achterblijven van de loonkosten voor kandidaten voor Nieuw beschut werk.
Het aantal beschutte werkplekken is achtergebleven bij het aantal dat oorspronkelijk werd verwacht. Diverse begrotingsafwijkingen kleiner dan € 40.000 (voordeel baten € 2.000) worden niet toegelicht. 1.1 Maatwerkvoorziening WMO (voordeel € 19.000) Diverse begrotingsafwijkingen kleiner dan € 40.000 (voordeel lasten € 5.000, voordeel baten € 14.000) worden niet toegelicht. 1.1 Hulp bij het huishouden WMO (nadeel € 114.000) Hulp bij het huishouden (nadeel lasten € 114.000) Het aantal huishoudens waarbij hulp bij het huishouden is ingezet is licht gestegen. Doordat mensen langer thuis blijven wonen is er voor inwoners eerder meer dan minder hulp nodig, waardoor het gemiddeld aantal
24
Jaarstukken 2023
Gemeente Aalsmeer
uren dat aan hulp wordt geboden is gestegen. Dit in combinatie met de gestegen tarieven voor deze vorm van hulp zorgt voor een tekort van € 114.000. 1.1 Begeleiding WMO (nadeel € 53.000) Begeleiding WMO (nadeel lasten € 53.000) Toegelicht onder 1.1 dagbesteding WMO. 1.1 Dagbesteding WMO (nadeel € 283.000) Dagbesteding (nadeel lasten € 283.000) Met ingang van 2023 wordt dagbesteding en individuele begeleiding afzonderlijk verantwoord. Op beide taakvelden is een tekort te zien dat grotendeels te wijten is aan een stijging van de kosten op individuele begeleiding. Naast de indexering van de tarieven voor individuele begeleiding is het aantal mensen dat gebruik maakt van individuele begeleiding toegenomen. Daarnaast zijn er meer uren begeleiding afgenomen en is de zorgzwaarte (complexiteit) toegenomen. In plaats van de lichtste vorm van begeleiding is er een stijging te zien in de middel tot zwaardere vormen van individuele begeleiding. Het aantal inwoners dat gebruik maakt van dagbesteding is nagenoeg gelijk gebleven ten opzichte van vorig jaar. Tijdens de Corona periode maakte niet iedereen volledig gebruik van de geïndiceerde uren dagbesteding. Door de afgenomen angst voor Corona verzilveren meer inwoners hun volledig aantal uren dagbesteding.
De stijging van de kosten is verder te wijten aan de toenemende extramuralisering van de zorg en het feit dat mensen moeilijker doorstromen naar de WLZ. De vergrijzing, het feit dat meer mensen langer thuis blijven wonen, en de toenemende GGZ problematiek zorgt voor een grotere vraag naar begeleiding. Ook zorgt dit voor een toename in de complexiteit en de inzet van zwaardere ondersteuning. 1.3 Specialistische jeugdhulp (thema 1.3 Jeugdhulp zonder verblijf overig, 1.3 Jeugdhulp met verblijf overig en 1.3 Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf) Specialistische jeugdhulp (nadeel € 1,3 miljoen) Op de drie verschillende taakvelden voor jeugdhulp is een tekort ontstaan van € 1,3 miljoen. In het najaar van 2023 werd nog rekening gehouden met een tekort van € 0 en € 0,5 miljoen op de begroting van € 7,2 miljoen. Tijdigheid en volledigheid Het verschil tussen de bandbreedte in het najaar en het huidige nadeel is groot. Hier zijn twee hoofdoorzaken voor. Ten eerste declaraties met terugwerkende kracht. Er zijn de afgelopen jaren veel inspanningen geweest om dit te verbeteren. Bij meer dan 90 aanbieders gaat dit overwegend goed. Er zijn echter enkele aanbieders waar dit ondanks intensief contact nog niet snel genoeg gaat. Ten tweede is in het najaar een erg dure client ingestroomd die met terugwerkende kracht is aangemeld.
Hier is indringend contact over geweest met de verwijzer en aanbieder. Er zijn en worden diverse verbeteracties ingezet ten aanzien van het ramen. Onder meer via controlelijsten wordt er met specifieke aanbieders gekeken hoe de tijdigheid verbeterd kan worden. Verder wordt ook de methode van ramen doorontwikkeld. Deze acties zijn via een raadsbrief in het 1e kwartaal 2024 toegelicht.
Jaarstukken 2023
25
Gemeente Aalsmeer
Inhoudelijke oorzaken van de stijging Er zijn twee hoofdoorzaken van de stijging van de kosten. Ten eerste zijn er circa 80 extra jeugdigen in jeugdhulp ten opzichte van 2022. Ten tweede is sprake van een verdere stijging van de zorgzwaarte, zeker bij al complexe trajecten (stijging aantal jeugdigen en stijging zorgzwaarte gaat samen om 0,9 miljoen). Deze trend was in 2022 al ingezet en gedurende het najaar is het niet mogelijk gebleken deze trend te keren. Het merendeel van deze extra jeugdigen wordt verwezen via de huisarts. Het gaat om meer meiden dan jongens en de leeftijd van 12-18 jaar en in mindere mate 6-12 jaar. Hoewel dit een opvallende trend is, zijn de achterliggende oorzaken zeer divers en verspreid over meer dan tien huisartsen en een heel jaar. Inhoudelijk gaat het bijvoorbeeld om hulp bij ADHD, autisme, trauma, angst, conflictscheidingen, somberheid, moeilijkheden thuis. De derde reden is dat er drie erg dure jeugdigen zijn ingestroomd (ca. € 0,4 miljoen). Het gaat om zeer complexe problematiek waar langdurige en intensieve begeleiding nodig is thuis of in een instelling. Dit is een trend die regionaal en landelijk ook wordt herkend. Kostenbeheersing Bij alle verwijzers (gemeente, (huis)artsen, jeugdbescherming), op alle vindplekken (w.o.
primair en voortgezet onderwijs, kinderopvang) als op thema’s (zoals conflictscheidingen) zijn concrete acties ingezet zijn om de stijging van kosten tegen te gaan of af te vlakken. In 2023 is zeker 8% van de totale nu verwachte kosten aantoonbaar voorkomen door deze acties. Wij zetten deze acties voort en proberen ze uit te breiden en beter te richten met als doel passende en noodzakelijke jeugdhulp evenals beheersing van de kosten. 1.3 Jeugdbescherming (voordeel € 141.000) Wijziging verdeling budgetten jeugdbescherming en jeugdreclassering (neutraal € 128.000) Vanwege de landelijke wijziging in het BBV zijn er verschillende taakvelden ontstaan voor de jeugdbescherming (voorheen geëscaleerde zorg 18-). Voor 2023 hebben we initieel gekozen om het budget en de realisatie te verzamelen op het taakveld 6.82a Jeugdbescherming. Reden hiervoor was dat de splitsing administratief lastig te maken was met de huidige werkwijze van de gecertificeerde instellingen. Met de jaarrekening 2023 hebben we inmiddels voldoende informatie om een betere verdeling te maken over de verschillende taakvelden. Vandaar dat de realisatie nu wel toegerekend kan worden aan beide taakvelden. Diverse begrotingsafwijkingen kleiner dan € 40.000 (voordeel lasten € 13.000) worden niet toegelicht.
1.3 Jeugdreclassering (nadeel € 128.000) Wijziging verdeling budgetten jeugdbescherming en jeugdreclassering (neutraal € 128.000) Zie bestuurlijke toelichting 1.3 Jeugdbescherming 1.1 Volksgezondheid (voordeel € 1.000) Diverse begrotingsafwijkingen kleiner dan € 40.000 (voordeel lasten € 1.000) worden niet toegelicht. Reservemutatie (voordeel € 1.170.000) Egalisatiereserve sociaal domein (nadeel lasten € 915.000, voordeel baten € 2.085.000) In de motie RAP-raad is aangegeven dat tekorten binnen het sociaal domein binnen het programma van het sociaal domein opgelost dienen te worden, omdat binnen het sociaal domein een aantal open einde regelingen geldt met de bijbehorende risico’s en het daarnaast tijd kost om effecten van beleidskeuzes financieel te zien. Deze reserve is bedoeld om incidentele tekorten binnen het sociaal domein in een bepaald jaar te verrekenen met incidentele overschotten in een ander jaar. De individuele toelichtingen op de afwijkingen zijn hiervoor opgenomen.
26
Jaarstukken 2023
Gemeente Aalsmeer
Er zijn ook afwijkingen waarvoor het Rijk een compensatie geeft, zoals Oekraïne en energietoeslag. Deze egaliseren niet via de egalisatiereserve sociaal domein, maar zijn onderdeel van het rekeningresultaat. De resterende afwijkingen op de lasten binnen programma 1 zorgen voor een nadeel en daarmee een hogere onttrekking aan de reserve van per saldo € 1.170.000. Omdat deze onttrekking niet geraamd was is dit een voordeel. Per saldo is het effect hierdoor binnen programma 1 budgetneutraal.
Verbonden partijen Bij de realisering van de doelstellingen van programma Sociaal domein zijn betrokken: • Openbare GezondheidsZorg (OGZ) Amstelland; • •
GGD Amsterdam-Amstelland (incl. Veilig Thuis); Amstelland Meerlanden Werkorganisatie (werknaam: AM-match).
Voor aanvullende informatie per partij wordt verwezen naar de paragraaf verbonden partijen van deze jaarstukken.
Indicatoren sociaal domein In de vergadering van december 2023 zijn door de gemeenteraad van Aalsmeer onderstaande indicatoren vastgesteld en is besloten deze op te nemen in de documenten van de planning en controlcyclus. De uitkomsten van een deel van de indicatoren is opgenomen. Niet alles is beschikbaar en volgt ook niet op korte termijn, omdat sommige onderzoeken niet elk jaar plaatsvinden, bepaalde indicatoren zijn komen te vervallen of geen representatieve onderzoeken van bekend zijn. Voor de bronvermelding of nadere toelichting kunt u deze paragraaf op het p&c portaal raadplegen: Indicatoren sociaal domein | Jaarstukken 2023 (jaarverslag-2023.nl) Omschrijving
2020
2021
2022
2023
Lopende uitkeringen inkomensvoorzieningen per 31 december
270
Instroom uitkeringen Inkomensvoorzieningen
74
Uitstroom uitkeringen inkomensvoorzieningen
57
Totaal uitbetaalde bedrag uitkeringen inkomensvoorzieningen Uitbetaalde bedrag uitkeringen inkomensvoorzieningen per cliënt
€ 4.601.864 € 17.044
Cliënten inburgering
34
Instroom cliënten inburgering
18
Uitstroom cliënten inburgering
4
Totaal uitbetaalde bedrag inburgering
€ 75.471
Uitbetaalde bedrag inburgering per cliënt
€ 2.220
Aantal cliënten minimaregelingen
510 € 852.137
Totaal uitbetaalde bedrag minimaregelingen
€ 1.671
Uitbetaalde bedrag minimaregelingen per cliënt Aantal cliënten WMO (excl. vervoer)
1.203
Jaarstukken 2023
27
Gemeente Aalsmeer
Omschrijving
2020
2021
2022
2023 € 4.839.032
Totaal uitbetaalde bedrag WMO (excl. vervoer)
€ 4.022
Uitbetaalde bedrag WMO per cliënt (excl. vervoer) Aantal cliënten WMO vervoer
435 € 382.255
Totaal uitbetaalde bedrag WMO vervoer
€ 879
Uitbetaalde bedrag WMO vervoer per cliënt Aantal cliënten Jeugdhulp
992
Instroom cliënten Jeugdhulp
430
Uitstroom cliënten Jeugdhulp
394 € 8.470.000
Totale kosten Jeugdhulp
€ 8.625
Totale kosten Jeugdhulp per cliënt % Mantelzorgers (% van inwoners 18 jr. eo)
12%
% Overbelaste mantelzorgers (% van inwoners 18 jr. eo)
1,6%
Jeugd 4-18 met een migratieachtergrond
1.449
1.521
1.584
1.711
% jeugd 4-18 jaar met een migratieachtergrond
23%
25%
26%
28%
% PO/VO scholen dat (cultuureducatie) aanbod afneemt bij het
77%
Cultuurpunt Aalsmeer Deelnemers aan pilots in het vrijetijdsaanbod dat het Cultuurpunt samen met haar partners organiseert % Kinderen met plezier in lezen
76%
Netto arbeidsparticipatie (%)
74,6%
75,1%
77,1%
Personen met een bijstandsuitkering (per 10.000 inwoners)
320,6
184,4
132,3
136,6
Lopende re-integratievoorzieningen (per 10.000 inwoners 15-64 jaar)
83,5
87,6
81,3
88,5
% Kinderen tot 18 jaar in een uitkeringsgezin
3%
3%
3%
% Werkloze jongeren
1%
1%
1%
12,2%
12,5%
0,7%
0,6%
0,5%
1%
1%
1%
0,2%
0,2%
% Jongeren met jeugdhulp (% jongeren tot 18 jaar) % Jongeren met jeugdbescherming (% jongeren tot 18 jaar) % Jongeren met een delict voor de rechter (% jongeren 12-21 jaar) % Jongeren met jeugdreclassering (% jongeren 12-23 jaar) Absoluut verzuim (per 1.000 leerlingen)