Jaarstukken 2020 incl. controleverklaring Accountant.pdf
Tekst van het document
Verbonden partijen Bij de realisering van de doelstellingen van programma Ruimtelijke ontwikkeling, projecten en grondexploitaties zijn Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied en Green Park Aalsmeer gebiedsontwikkeling B.V. betrokken. Voor aanvullende informatie over deze partijen wordt verwezen naar de paragraaf verbonden partijen.
56
Jaarstukken 2020
Gemeente Aalsmeer
2.6 Bestuur, bevolking en veiligheid Missie 2019 - 2022 Besturen is vooruit denken. We realiseren ons dat Aalsmeer ook in de toekomst haar eigen identiteit wil behouden, maar wij willen ook samenwerken met anderen. Dat zijn uitdagingen waar wij samen met de gemeenteraad, inwoners, ondernemers en onze partners in de regio het gesprek over willen aangaan. Samen gaan wij de toekomst van onze mooie gemeente vormgeven. Basis voor onze samenwerking met de gemeenteraad is het raadsprogramma met gezamenlijke uitgangspunten, kernwaarden en belangrijke thema’s. Daarbij willen wij een actieve wisselwerking tussen raad en college over hoe wij willen participeren met verschillende groepen in de samenleving. Wij willen aansluiting houden met de samenleving, inwoners en ondernemers door hen zo vroeg mogelijk te betrekken bij nieuwe ontwikkelingen, ruimte geven voor eigen initiatieven, maar ook duidelijk zijn over verwachtingen. Zo willen wij bouwen aan verbinding en vertrouwen tussen samenleving en gemeentebestuur.
2.6.1 Veiligheid, handhaving en crisisbeheersing Uitvoeringsprogramma 2018-2022 Wat willen we bereiken in 2018-
Wat gaan we daarvoor doen in 2020?
Type
Status
2022? 1. Realiseren van een structurele daling van 2020-1.1 Verhogen beveiligingsniveau door bevordering het aantal inbraken
Uitvoering
toepassing PKVW keurmerk
2020-1.2 Vergroten pakkans door activering inwoners via social
Uitvoering
media en whatsapp. 2. Terugdringen van overlast door verwarde
2020-2.1 Versterken samenwerking veiligheid en zorg en tijdig
personen
bieden juiste vangnet
3. Tegengaan van illegale onderverhuur,
Uitvoering
2020-2.2 Tijdig bieden juiste vangnet
Uitvoering
2020-3.1 Handhaven, waaronder sluiten woningen/bedrijven
Uitvoering
2020-3.2 Aanpakken illegaal gebruik via RIEC in kader van
Uitvoering
overbewoning en illegaal woongebruik (hennepteelt).
ondermijning waar mogelijk
4. Voorkomen van jeugdcriminaliteit/overlast
2020-4.1 Continueren van het educatief programma van de
door preventie op basisscholen
politie voor jeugd (Epjoprogramma) voor groep 8 basisschool
2020-4.2 Intensiveren samenwerking met scholen
Jaarstukken 2020
Uitvoering
Uitvoering
57
Gemeente Aalsmeer
Uitvoering
5. Voorkomen dat onderwereld zich nestelt in 2020-5.1 Uitvoeren plan van aanpak ondermijning de bovenwereld
Status: 'A' = aanvullende toelichting
Actuele bestuurlijke actiepunten Status
Omschrijving
Type
2020-1. Opstellen activiteitenplan integrale veiligheid 2021-2022
College
2020-2. Actualiseren Algemene Plaatselijke Verordening Aalsmeer
Raad
A
2020-3. Opstellen handhavingsprogramma 2020
College
A
Status: 'A' = aanvullende toelichting
Nummer
Aanvullende toelichting
2020-2
Is voorbereid. In februari 2021 voorgelegd aan raad.
2020-3
Het Vergunningen, toezicht en handhavingsbeleidsplan 2020-2024 is samen met het uitvoeringsprogramma 2020-2021 vastgesteld in de Raad van 7 juli 2020.
2.6.2 Dienstverlening burger Actuele bestuurlijke actiepunten Status
Omschrijving
Type
2020-1. Een controlesysteem voor de verhuisaangifte implementeren.
Uitvoering
A
Status: 'A' = aanvullende toelichting
Nummer
Aanvullende toelichting
2020-1
In 2020 geïmplementeerd. 31 december 2020 beëindigd in verband met update key2burgerzaken naar Portaal en onvoldoende compatibel met zaaksysteem InProces.
Uitvoeringsprogramma 2018-2022 Wat willen we bereiken in 2018-
Wat gaan we daarvoor doen in 2020?
Type
1. Vergroten van de digitale
2020-1.1 De aanvragen van alle producten worden
Uitvoering
dienstverlening voor de burger.
online ondersteund. Waardoor voortgang online is te
Status
2022?
volgen.
58
Jaarstukken 2020
A
Gemeente Aalsmeer
2. De telefonische dienstverlening
2020-2.1 Een klantcontact (volg) systeem met
optimaliseren.
kennisbank installeren. Een betere bewaking van o.a.
Uitvoering
A
Uitvoering
A
terugbelverzoeken is hierdoor mogelijk.
3. Verbeteren van de digitale
2020-3.1 Doorontwikkelen webcare team binnen het
communicatie met burgers en
KCC
ondernemers.
Status: 'A' = aanvullende toelichting
Nummer actiepunt
Aanvullende toelichting
2020-1.1
Het verhuisproces is gedigitaliseerd via ons zaaksysteem. Ook zijn de aanvragen voor uittreksel deels geautomatiseerd zodat inwoners sneller hun product kunnen ontvangen. Verder verkennen wij de opties van de e-diensten die worden aangeboden door onze leverancier Centric. Denk aan producten voor verkiezingen, geboorte aangifte en huwelijken/partnerschappen.
2020-2.1
Het klantcontactsysteem is geïmplementeerd en onze eerstelijnsdienstverlening is volledig ondergebracht in dit systeem. Overige teams (backoffices) worden aangehaakt bij het gebruik van deze software. Daarnaast ontwikkelen wij een dashboard om afdelingen te laten sturen op eigen bereikbaarheid alsook de afhandeling van hun terugbelverzoeken.
2020-3.1
Wij gaan de webcare onderbrengen in ons klantcontactsysteem dat in 2020 is opgeleverd met alle mogelijkheden van dien.
2.6.3 Communicatie Uitvoeringsprogramma 2018-2022
Actuele bestuurlijke actiepunten
Jaarstukken 2020
59
Gemeente Aalsmeer
2.6.4 Deregulering Uitvoeringsprogramma 2018-2022 Wat willen we bereiken in 2018-
Wat gaan we daarvoor doen in 2020?
Type
2020-1.1 In het kader van de implementatie van de
Raad
Status
2022? 1. Waar mogelijk is deregulering
A
doorgevoerd over de volle breedte van omgevingswet volgt een voorstel voor aanpassing van gemeentelijke regelgeving.
regelgeving en werkprocessen (zie ook thema 5.2 Vergunningverlening)
Status: 'A' = aanvullende toelichting
Nummer actiepunt
Aanvullende toelichting
2020-1.1
Door uitstel van de Omgevingswet wordt dit onderdeel in 2021 verder uitgewerkt en voorzover nodig aan de raad voorgelegd.
Actuele bestuurlijke actiepunten
2.6.5 Regionale samenwerking Uitvoeringsprogramma 2018-2022
Actuele bestuurlijke actiepunten Omschrijving
Type
2020-1. Voortzetten van de regionale samenwerking via bestuurlijke vertegenwoordiging
Uitvoering
in Regiegroep en platforms van de MRA: uitvoering 2020-2. Deelname voortzetten aan diverse actiepunten uit de MRA Agenda
Uitvoering
2020-3. Uitvoering van de Economische Agenda AM
Uitvoering
2020-4. Uitvoering van het Actieprogramma Wonen AM
Uitvoering
Status: 'A' = aanvullende toelichting
60
Jaarstukken 2020
Status
Gemeente Aalsmeer
Financieel overzicht bedrag x € 1.000
Rekening
Begroting 2020
Rekening 2020
Saldo
Programma
2019 Primitief
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
2020
6.1 Crisisbeheersing en brandweer
1.270
1.336
1.356
0
1.356
1.343
0
1.343
-13
6.1 Openbare orde en veiligheid
1.453
1.387
1.693
33
1.660
1.662
11
1.651
-9
235
262
632
366
267
611
349
262
-5
6.4 Bestuur
1.674
1.961
1.907
62
1.844
1.810
296
1.514
-331
Totaal saldo van baten en lasten
4.631
4.945
5.587
461
5.126
5.426
657
4.770
-357
Resultaat
4.631
4.945
5.587
461
5.126
5.426
657
4.770
-357
6.2 Burgerzaken
Belangrijkste begrotingsafwijkingen 6.4 Bestuur (voordeel € 331.000) Burgemeester en Wethouders (voordeel lasten € 87.000 en voordeel baten € 231.000) Vanwege het snel(ler) vinden van nieuw emplooi, wordt minder gebruik gemaakt van de voorziening voormalig personeel hetgeen heeft geleid tot een vrijval van de voorziening voormalig personeel met € 231.000. Door de Covid-19 pandemie is van het budget nieuw beleid € 46.000 en van het werkbudget € 41.000 niet besteed. De onderschrijding op het werkbudget wordt verklaard doordat er minder reis- en verblijf- en opleidingskosten zijn gemaakt. Tevens wordt voorgesteld een bedrag van € 10.000 van het budget nieuw beleid over te hevelen naar Programma 3 Economie en Duurzaamheid in 2021, voor gedeeltelijke dekking van een MKBA (maatschappelijke kosten baten analyse) vliegverkeer Schiphol conform de motie van de gemeenteraad in december 2020. Diverse begrotingsafwijkingen kleiner dan € 40.000 (voordeel lasten € 10.000 en voordeel baten € 3.000) worden niet nader toegelicht.
Verbonden partijen
Bij de realisering van de doelstellingen van programma Bestuur, bevolking en veiligheid zijn betrokken: Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland, Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, Vervoerregio Amsterdam en Amstelland- en Meerlandenoverleg. Voor aanvullende informatie per partij wordt verwezen naar de paragraaf verbonden partijen.
Jaarstukken 2020
61
Gemeente Aalsmeer
2.7 Overhead Inleiding Het BBV schrijft voor dat de overhead op een separaat programma wordt begroot en daarmee ook een apart overzicht wordt opgenomen met de baten en lasten van de overhead. De programma’s bevatten daarmee alleen de baten en lasten van het primaire proces, dat wil zeggen: die onderdelen van de bedrijfsvoering die alleen c.q. direct voor de uitvoering van de desbetreffende taken en activiteiten worden ingezet. Ter wille van een uniforme verantwoording in alle gemeenten is een eenduidige afbakening van belang van enerzijds de kosten die verband houden met het primaire proces en anderzijds de kosten die gerekend worden tot de overhead. Daartoe geeft de regelgeving een uitvoerige en gedetailleerde omschrijving van wat er valt onder het taakveld “0.4 Ondersteuning” binnen dit programma. Samengevat gaat het bij overhead om de volgende zaken: a. b. c.
leidinggevenden en managementondersteuning in het primair proces, de financiële functie, P&O/HRM,
d. e. f.
de inkoopfunctie, de communicatiefunctie, juridische zaken,
g. h. i.
ICT, bestuurszaken en bestuursondersteuning facilitaire zaken en huisvesting (incl. post en archief).
In de uitwerking van toerekening van overhead is conform onze financiële verordening gekozen deze te bepalen als percentage van de directe ambtelijke capaciteitsinzet. Als generieke sleutel komt de ambtelijke capaciteit het meest in aanmerking, aangezien er een significante correlatie is tussen de omvang van de directe ambtelijke capaciteit en de omvang van de (ondersteunende) overhead. Ten slotte sluit deze keuze het meeste aan bij de techniek die het CBS op macroniveau hanteert. Het percentage wordt op begrotingsbasis berekend en gedurende het jaar niet aangepast. De toerekening van de overhead vindt plaats naar de grondexploitaties. Voor het bepalen van kostendekkendheid van lokale heffingen wordt extracomptabel overhead toegerekend. Daartoe worden de netto-overheadkosten (€ 7,6 miljoen) uitgedrukt in een percentage van de totale directe ambtelijke capaciteitsinzet (€ 9,9 miljoen). Dit leidt tot een overheadpercentage van afgerond 76% conform de volgende berekening: Saldo taakveld Overhead (0.4)
€ 9,926 miljoen (a)
Totale (netto toegerekende) overheadkosten Opslagpercentage:
€ 7,573 miljoen (b) 76% (b/a)
62
Jaarstukken 2020
Gemeente Aalsmeer
Financieel overzicht bedrag x € 1.000
Rekening
Begroting 2020
Rekening 2020
Saldo
Programma
2019 Primitief
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
2020
7.1 Ondersteuning organisatie
7.885
8.206
11.109
0
11.109
11.547
3
11.544
436
Totaal saldo van baten en lasten
7.885
8.206
11.109
0
11.109
11.547
3
11.544
436
Reservemutatie
-205
0
0
230
-230
0
222
-222
7
Resultaat
7.680
8.206
11.109
230
10.879
11.547
225
11.322
443
de
corona
Belangrijkste begrotingsafwijkingen 7.1 Ondersteuning organisatie (nadeel € 0,4 miljoen) De afwijking van € 0,4 miljoen wordt veroorzaakt door: De vergoeding aan de gemeente Amstelveen
inzake
gerelateerde
bedrijfsvoeringskosten 2020 van € 0,3 miljoen, waarop 23 maart 2021 overeenstemming is bereikt Investeringen in het meubilair van het raadhuis en de raadzaal (o.a. de groene wand) en extra kosten gemaakt om digitaal te kunnen vergaderen in het raadhuis voor in totaal ca. € 0,1 miljoen
Diverse begrotingsafwijkingen kleiner dan € 40.000 (nadeel lasten € 9.000, voordeel reservemutatie € 7.000).
Jaarstukken 2020
63
Gemeente Aalsmeer
2.8 Algemene dekkingsmiddelen Inleiding Onder de algemene dekkingsmiddelen vallen de inkomsten waarvan de besteding niet gebonden is aan een bepaald programma. Niet vrij besteedbare middelen, zoals bijvoorbeeld specifieke uitkeringen en rioolen afvalstoffenheffing (retributies), worden rechtstreeks verantwoord op de programma’s ter dekking van de betreffende kosten. Algemene dekkingsmiddelen bestaan voor het grootste deel uit de uitkering gemeentefonds en uit de algemene belastingen. Naast deze inkomenscomponenten ontvangt de gemeente uit haar deelnemingen en uitgezette middelen dividend en rente. Hieronder volgt een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen. Daarna worden de onderdelen kort toegelicht.
Financieel overzicht bedrag x € 1.000 Programma
Rekening
Begroting 2020 Lasten
-33.873 -34.623
-1.731
Baten
Saldo
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
2020
0
36.705 -36.705
0
36.926
-36.926
-221
-1.678
42
1.787
-1.745
60
1.785
-1.725
20
889
844
-90
524
-614
-228
610
-838
-224
8.1 OZB Niet woningen
-4.129
-4.138
148
2.512
-2.364
141
2.451
-2.310
54
8.1 OZB Woningen
-4.710
-5.102
430
5.432
-5.002
380
5.477
-5.097
-95
8.1 Treasury
-1.349
-1.164
503
28.475 -27.971
18
28.633
-28.614
-643
13
15
15
15
12
0
12
-3
Totaal saldo van baten en lasten
-44.890 -45.845
1.047
75.434 -74.387
384
75.882
-75.498
-1.111
Reservemutatie
-5.466
-1
1.096
1.667
-571
1.097
1.697
-600
-30
Resultaat
-50.355 -45.845
2.144
77.102 -74.958
1.481
77.580
-76.099
-1.141
8.1 Algemene uitkering en overige
2019 Primitief
Rekening 2020
uitkeringen Gemeentefonds 8.1 Belastingen overig 8.1 Overige baten en lasten
8.1 Vennootschapsbelasting (VPB)
0
Belangrijkste begrotingsafwijkingen 8.1 Algemene uitkering (voordeel € 221.000) Mutaties na septembercirculaire (voordeel € 226.000) De actuele begrotingsraming 2020 is gebaseerd op de septembercirculaire 2020. De uitkomsten daarvan zijn meegenomen in de tweede bestuursrapportage 2020. De notitie "decembercirculaire gemeentefonds 2020" meldt voor het verslagjaar 2020 een voordeel van € 212.000. Dit betreft toegekende middelen ter compensatie van gevolgen corona van € 59.000. Na de septembercirculaire 2020 zijn aantallen in de maatstaven gewijzigd en voor Aalsmeer betekent dit een aanvullende uitkering van € 153.000. Daarnaast wordt in de notitie melding gedaan van een incidenteel voordeel over oude jaren van € 14.000. Diverse begrotingsafwijkingen kleiner dan € 40.000 (nadeel baten € 5.000) worden niet toegelicht.
64
Jaarstukken 2020
Gemeente Aalsmeer
8.1 Overige baten en lasten (voordeel € 224.000) Het verschil wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de BTW teruggave Re-integratiekosten bij het BTWcompensatiefonds. Bij raadsbrief van 20 januari 2021 is de raad geïnformeerd over de achtergrond en de verwerking van deze teruggave in de jaarstukken 2020. 8.1 OZB niet-woningen (nadeel € 54.000) De inkomsten OZB niet-woningen zijn € 62.000 lager dan geraamd. Ten opzichte van de raming is deze afwijking marginaal. Diverse begrotingsafwijkingen kleiner dan € 40.000 (voordeel lasten € 7.000) worden niet toegelicht. 8.1 OZB woningen (voordeel € 95.000) Kosten dwanginvordering (voordeel lasten € 28.000) Door een hoge eigen inzet op de dwanginvordering zijn de kosten voor het externe deurwaarderskantoor substantieel lager dan begroot. Voor 2021 wordt verder onderzocht om het begrote bedrag voor de externe deurwaarder in te zetten voor de verdere professionalisering van de met eigen mensen uitgevoerde dwanginvordering. Opbrengsten OZB woningen (voordeel baten € 45.000) De inkomsten OZB woningen zijn € 45.000 hoger dan geraamd. Ten opzichte van de raming is deze afwijking marginaal. Diverse begrotingsafwijkingen kleiner dan € 40.000 (voordeel lasten € 21.000) worden niet toegelicht.
8.1 Treasury (voordeel € 643.000) Rente gronden in exploitatie (nadeel lasten € 78.000) In de bijgestelde begroting 2020 is 0,5% rente toegerekend aan de grondexploitaties. Op basis van nacalculatie bij de jaarrekening 2020 is dit rentepercentage bijgesteld naar 0,2%. Als gevolg daarvan wordt € 78.000 minder rente toegerekend aan de grondexploitaties, zodat dit ten laste komt van de gemeentelijke exploitatie. Dividend BNG en de Meerlanden (voordeel baten € 115.000) Bij het opstellen van de tweede bestuursrapportage 2020 waren voorzichtigheidshalve de nog te ontvangen dividenden 2019 van BNG en de Meerlanden voor in totaal € 115.000 afgeraamd. De onzekerheid over het ontvangen van het dividend in relatie tot de corona-crisis en de berichtgeving van beide instellingen waren hiertoe aanleiding. Eind 2020 is door BNG en de Meerlanden besloten om tot uitkering van dividend 2019 over te gaan. Hetgeen heeft geresulteerd in een voordeel van € 115.000. Rente kasgeldleningen ug (voordeel baten € 24.000) De gerealiseerde renteopbrengsten van de kasgeldleningen ug waren niet in de begroting 2020 opgenomen. Verkoop aandelen Eneco (voordeel lasten € 573.000) Op 24 maart 2020 heeft de overdracht plaats gevonden van aandelen Eneco aan het 'Consortium' Mitsubishi en Chubu Electric Power, waarmee de boekwaarde ultimo 2020 op nihil uitkomt
Jaarstukken 2020
65
Gemeente Aalsmeer
De gemeente bezit na verkoop van de aandelen Eneco nog wel 33.789 aandelen in Stedin. Deze zijn verkregen na de splitsing van Eneco Holding N.V. in netwerkbeheerder Stedin en het energieleveringsbedrijf Eneco. Bij het wijzigen van de begroting 2020 zijn deze ten onrechte administratief verwerkt als afboeking op aandelen Eneco. Deze wijziging van de begroting had niet moeten plaatsvinden, omdat de aandelen Stedin een boekwaarde hebben van € 573.000 in plaats van Eneco. Hetgeen resulteert in een voordeel op de lasten van € 573.000. Diverse begrotingsafwijkingen kleiner dan € 40.000 (nadeel lasten € 7.000 en voordeel baten € 19.000) worden niet toegelicht.
Verbonden partijen De Meerlanden Holding N.V., Bank Nederlandse Gemeenten N.V., Eneco Groep en Stedin Groep. Voor aanvullende informatie per partij wordt verwezen naar de paragraaf verbonden partijen.
66
Jaarstukken 2020
Gemeente Aalsmeer
3 Paragrafen
Jaarstukken 2020
67
Gemeente Aalsmeer
3.1 Lokale heffingen Inleiding De paragraaf lokale heffingen bevat, conform het BBV, een overzicht van de inkomsten, het beleid ten aanzien van de lokale heffingen en een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, de lokale lastendruk en een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid. In de Gemeentewet en in een aantal bijzondere wetten is geregeld welke heffingen (belastingen en retributies) een gemeente mag opleggen. De Raad bepaalt tot invoering, wijziging of intrekking van de gemeentelijke belastingverordening. Belastingen Belastingen zijn heffingen waarvan de opbrengst vrij besteedbaar is. De gemeente Aalsmeer kende in 2020 de volgende belastingen: onroerende-zaakbelastingen, roerende- zaakbelasting, forensenbelasting, (water)toeristenbelasting, hondenbelasting, reclamebelasting en precariobelasting. De mogelijkheid tot het heffen van precariobelasting op kabels en leidingen van nutsvoorzieningen wordt ingaande 2022 van Rijkswege afgeschaft. Retributies Retributies zijn heffingen waarbij een bepaalde vergoeding wordt betaald voor een specifieke dienst. De gemeente Aalsmeer kent de volgende retributies: afvalstoffenheffing, rioolheffing, leges, marktgeld en grafrechten. Grafrechten zijn onderverdeeld in lijkbezorgingsrechten, zoals inkopen eigen graf, begraving, gebruik aula en dergelijke en onderhoudsrechten begraafplaats.
De paragraaf lokale heffingen bevat een overzicht van de geraamde en daadwerkelijk gerealiseerde inkomsten lokale heffingen 2020. Daarnaast wordt inzicht gegeven in het beleid dat de gemeente heeft gehanteerd voor de bepaling van de hoogte van de heffingen 2020, wordt een uiteenzetting per belasting en heffing gegeven en worden de belangrijkste gegevens vergeleken met die van omliggende gemeenten. De paragraaf wordt afgesloten met een overzicht van de belangrijkste kerngegevens.
Inkomsten lokale heffingen In 2020 is € 19,3 miljoen ontvangen aan belastingen en retributies en daarmee maken deze inkomsten circa een kwart uit van de totale gemeentelijke baten. Gemeten naar de financiële omvang bepalen de onroerende zaak belastingen, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing met afgerond 74% een groot deel van de lokale heffingen. Als gevolg van de Coronacrisis is op 30 maart 2020 door de gemeenteraad besloten het tarief OZB voor het gebruik van niet-woningen, 0,1889%, voor 2020 met terugwerkende kracht te verlagen naar 00,00%. Doel van deze verlaging van € 1,9 miljoen is een bijdrage te leveren aan een financiële lastenverlichting voor de Aalsmeerse ondernemers.
68
Jaarstukken 2020
Gemeente Aalsmeer
x € 1.000
Soort lokale heffing
Werkelijk Begroting na 2019 wijziging 2020
Werkelijk 2020
Verschil 2020
Belastingen OZB-eigenaren woningen
5.324
5.386
5.444
58
OZB-eigenaren niet -woningen
2.375
2.512
2.452
-61
OZB gebruikers niet - woningen
1.864
1.960
1.947
-13
Roerende zaak belasting
61
52
63
12
Forensenbelasting
31
46
45
-2
Toeristenbelasting
120
434
362
-72
Watertoeristenbelasting
117
128
93
-34
Hondenbelasting
113
128
110
-18
Reclamebelasting
107
92
99
7
Precariobelasting
1.518
1.516
1.513
-2
11.629
12.253
12.127
-126
Afvalstoffenheffing
3.500
3.542
3.538
-3
Rioolheffing
2.918
2.829
2.835
6
Marktgeld
26
22
7
-14
Lijkbezorgingsrechten
351
348
270
-78
Onderhoudsrechten begraafplaats
248
241
243
2
1.962
2.440
2.245
-195
9.004
9.422
9.139
-283
20.633
21.675
21.266
-409
1.960
1.948
-12
Retributies
Leges
Totaal inkomsten lokale heffingen Kortingen OZB- maatregel Corona Compensatie woonlasten
315
Totaal kortingen
315
1.960
1.948
-12
20.318
19.715
19.318
-397
Daadwerkelijke heffing aan inwoners en bedrijven
In onderstaande grafiek is de gerealiseerde verdeling procentueel weergegeven:
Jaarstukken 2020
69
Gemeente Aalsmeer
Lokale lastendruk Om een indruk te geven van de ontwikkeling van de Aalsmeerse tarieven worden deze vergelijken met andere gemeenten. Voor de vergelijking met omringende gemeenten is gebruikgemaakt van de Atlas van de lokale lasten 2020 opgesteld door het COELO. De afgelopen jaren is Aalsmeer sterk gestegen in de COELO-atlas. Dit is onder meer het gevolg van de eerder gebruikte systematiek voor de bepaling van het OZB-tarief. Hierbij werden de sterke stijgingen van de waarde van het onroerend goed niet meegenomen in de bepaling van het OZB-tarief. De aanslagen OZB stegen hierdoor sterker dan van de meeste gemeenten, die met de stijging van het onroerend goed wel rekening hielden. Om de sterke stijging van de OZB enigszins te temperen werd één vast bedrag “Compensatie woonlasten” als negatief bedrag opgenomen. Door deze afwijkende systematiek werd de belastingdruk van Aalsmeer moeilijker vergelijkbaar met andere gemeenten. Vanaf 2020 wordt een systematiek gebruikt voor de vaststelling van het OZB-tarief, waardoor de belastingdruk beter is te vergelijken met andere gemeenten. Nadeel van het breken met de oude systematiek is dat Aalsmeer éénmalig sterker stijgt in de COELO atlas in vergelijking met andere gemeenten. Nummer 1 in de COELO-atlas heeft de laagste woonlasten.
70
Jaarstukken 2020
Gemeente Aalsmeer
Jaar
Plaats
Aantal gemeenten (deelnemers COELO)
2020
305
377
2019
275
372
2018
181
387
2017
185
398
Voor 2020 bedroegen de gemiddelde Aalsmeerse woonlasten (meerpersoonshuishoudens) circa € 880. Het landelijk gemiddelde 2020 bedroeg circa € 776. Bij de behandeling van de kadernota 2021 is de motie “Richtinggevend Actie Pakket van de Raad” (RAP Raad) aangenomen. In deze nota wordt het college voor de belastingen opgedragen onderzoek te doen naar invoeringsmogelijkheden van gemeentelijke belastingen en heffingen zoals baatbelasting, vermakelijkhedenretributie, liggeld boten belastingheffing van dagtoeristen en andere mogelijkheden waarbij als uitgangspunt geldt dat “de gebruiker betaalt”. In 2020 is nog geen ruimte gevonden voor tussentijdse maatregelen om de belastingdruk voor onze inwoners te beperken. Het onderzoek is voortgezet in 2021, waarin de Kadernota 2022 op terug wordt gekomen. De ontwikkeling van de belastingdruk van Aalsmeer in vergelijking tot de regiogemeenten wordt schematisch als volgt weergegeven:
Jaarstukken 2020
71
Gemeente Aalsmeer
Woonlasten OZB aanslag woning eigenaar
2017
2018
2019
2020
323
368
390
415
Rioolheffing eigenaar Incidentele korting rioolheffing
194
174
174
174
-65
-65
0
0
Afvalstoffenheffing gebruiker
290
290
291
291
-30
-25
0
737
830
880
hoogste tarief Compensatie woonlasten Totaal gemiddeld
742
Vergelijking met regiogemeenten De ontwikkeling van de belastingdruk van Aalsmeer in vergelijking tot de regiogemeenten wordt schematisch als volgt weergegeven: Woonlasten eigenaar / bewoner woning
2017
2018
2019
2020
Aalsmeer
742
737
830
880
Amstelveen
694
703
720
756
Amsterdam
586
581
645
656
Diemen
801
772
783
815
Haarlemmermeer
718
717
836
759
Ouder-Amstel
733
732
823
844
Uithoorn
772
788
819
841
Kaag en Braassem
865
860
884
891
Nieuwkoop
861
881
915
952
Beleid van de lokale heffingen Belangrijkste uitgangspunten voor het gemeentelijk tarievenbeleid van 2020 zijn geweest: daar waar wettelijk toegestaan het toepassen van een jaarlijkse indexering; het hanteren van maximaal kostendekkende tarieven;
terughoudendheid ten aanzien van verhoging van de totale lokale lastendruk.
Indexering In 2020 is voor de vaststelling van de belastingtarieven rekening gehouden met een indexering van 2,5%, uitgezonderd de precarioheffing kabels en leidingen. Voor de retributies geldt dat de inkomsten van de heffingen niet hoger mogen zijn dan de geraamde kosten. Indexatie kan dan alleen plaatsvinden als dit uit kostenontwikkeling blijkt. Voor 2020 zijn hierdoor zowel de afvalstoffenheffing als de rioolheffing niet verhoogd. Kostendekkende tarieven retributies Uitgangspunt is 100% kostendekkendheid op begrotingsbasis. Alle kosten die toegerekend kunnen worden, worden doorvertaald in de verschillende tarieven. Afwijkingen die op jaarrekeningbasis ontstaan worden
72
Jaarstukken 2020
Gemeente Aalsmeer
betrokken bij de vaststelling van toekomstige tarieven. Voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing loopt dit via de egalisatievoorzieningen. Voor de overige tarieven loopt dit via de algemene middelen. Toerekening van overhead Op basis van wetgeving (BBV) moet de overhead op consistente wijze aan de tarieven worden toegerekend. Aalsmeer heeft als uitgangspunt toerekening van de overhead aan de tarieven op basis van de directe ambtelijke capaciteit. Dit is vastgelegd in de financiële verordening Aalsmeer 2017 van 9 februari 2017. Concreet betekent dit, dat de totale overheadkosten worden uitgedrukt in een percentage van de totale directe ambtelijke capaciteitsinzet. Dit levert een overheadpercentage op dat in alle kostenopstellingen voor tariefberekeningen wordt gehanteerd. Het overheadpercentage wordt op begrotingsbasis berekend en niet aangepast op basis van de realisatie in de jaarrekening. Het overheadpercentage 2020 bedraagt 76%.
Overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen Per belasting/heffing worden de volgende onderwerpen beschreven:
het gemeentelijk beleid ten aanzien van de heffing; een overzicht van de tarief ontwikkeling van de belangrijkste heffingen over de laatste jaren, inclusief het gehanteerde tarief in 2020;
een vergelijking met de tarieven die zijn gehanteerd in de regio (indien relevant); de mate van kostendekkendheid op jaarrekening basis (indien relevant).
Onroerende zaakbelasting (OZB) De onroerendezaakbelastingen zijn de belangrijkste gemeentelijke belastinginkomsten. De onroerendezaakbelastingen bestaan uit een belasting voor het eigendom (woningen en niet-woningen) en voor het gebruik van niet-woningen. In het geval van een woning krijgt alleen de eigenaar van de woning een aanslag OZB. In 2005 is de OZB-belasting afgeschaft voor het gebruik van woningen. Tarieven 2020 Grondslag voor de OZB is vastgestelde WOZ-waarde op basis van de Wet Waardering onroerende zaken, Wet WOZ. Voor belastingjaar 2020 is de waardepeildatum 1 januari 2019. Voor de tariefbepaling 2020 is conform de begroting 2020 gebruikt het indexeringspercentage van 2,5% en is uitgegaan van een waardestijging voor de woningen van 8% en voor de niet-woningen 2%. Als gevolg van de Coronacrisis is op 30 maart 2020 dor de gemeenteraad besloten het tarief OZB voor het gebruik van niet-woningen, 0,1889%, voor 2020 met terugwerkende kracht te verlagen naar 00,00%. Doel van deze verlaging van € 1,9 miljoen is een bijdrage te leveren aan een financiële lastenverlichting voor de Aalsmeerse ondernemers. In vergelijking met omliggende gemeenten heeft Aalsmeer een laag tarief voor niet-woningen.
Tariefontwikkeling in % OZB ten behoeve van
2017
2018
2019
2020
woning eigendom
0,1154
0,1154
0,1177
0,1119
niet-woning eigendom
0,2056
0,2113
0,2155
0,2165
niet-woning gebruik
0,1794
0,1843
0,1880
0,0000
Jaarstukken 2020
73
Gemeente Aalsmeer
Tarieven in % omliggende gemeenten (2020) OZB ten behoeve van Amstelveen Uithoorn Haarlemmermeer Ouder- Amstel Ronde Venen woning eigendom
0,0653
0,1028
0,0848
0,0693
0,0800
niet-woning eigendom
0,2534
0,2497
0,2925
0,2595
0,1396
niet-woning gebruik
0,2040
0,1924
0,2548
0,2247
0,1040
Roerende zaakbelasting Op basis van de Gemeentewet moet voor de RZB hetzelfde tarief worden toegepast als voor de OZB. Deze belasting is ontstaan op grond van het gelijkheidsbeginsel. Gebruikers van roerende ruimten hebben immers evenzeer belang bij de door de gemeente geboden collectieve voorzieningen. Afvalstoffenheffing De tarieven voor de afvalstoffenheffing mogen op begrotingsbasis maximaal 100% kostendekkend zijn. Afwijkingen gedurende het jaar worden verrekend met de egalisatievoorziening afval.
Tariefontwikkeling afvalstoffenheffing Bakinhoud
2017
2018
2019
2020
80 liter bak
196,00
237,00
237,00
237,00
120 liter bak
242,00
250,00
250,00
250,00
240 liter bak
320,00
290,00
291,00
291,00
Tarieven in omliggende gemeenten (2020) huishouden Amstelveen Uithoorn Haarlemmermeer Ouder- Amstel Ronde Venen Eénpersoons
225,00
233,00
243,00
260,00
207,00
Meerpersoons
274,00
279,00
339,00
295,00
269,00
Kostendekking afval
x € 1.000
Kostendekking afval
Begroting Begroting na Jaarrekening primitief wijziging
Saldo taakveld
2.683
2.985
2.753
-85
-305
-75
Overheadtoerekening
124
124
124
Straatvegen
149
149
149
Handhaving
582
582
582
Compensabele BTW
51
51
51
Kwijtschelding
69
69
69
Totaal kostenbasis
3.573
3.655
3.653
Afvalstoffenheffing
3.542
3.542
3.538
Kostendekking
99%
97%
97%
Mutatie voorziening Overige toe te rekenen kosten
74
Jaarstukken 2020
Gemeente Aalsmeer
Rioolheffing Het tarief voor de rioolheffing wordt vastgesteld op basis van de geraamde kosten van het beheer en het in stand houden van het gemeentelijk rioolstelsel. De tarieven mogen, op begrotingsbasis, maximaal 100% kostendekkend zijn. De belasting wordt geheven in de vorm van een aansluitrecht waarbij de eigenaar de belastingplichtige is. Als meer dan 400 m3 water wordt afgenomen, wordt daarboven per 10 m3 door de gebruiker een bedrag betaald. Uitgangspunt is dat met het vastgestelde tarief het rioolstelsel in meerjarenperspectief kostendekkend beheerd en in stand gehouden kan worden.
Tariefontwikkeling rioolheffing Rioolheffing
2017
2018
2019
2020
193,78
173,62
173,62
173,62
Zonder korting van € 65,00
Tarieven in omliggende gemeenten (2020) Amstelveen Uithoorn Haarlemmermeer Ouder- Amstel Ronde Venen Rioolheffing
204,00
244,00
132,00
248,00
213,00
x € 1.000
Kostendekking riool
Begroting Begroting na Jaarrekening primitief wijziging Saldo taakveld
1.746
1.687
1.805
320
448
336
Overheadtoerekening
146
146
146
Straatvegen
178
178
178
Compensabele BTW
357
357
357
Kwijtschelding
13
13
13
Totaal kostenbasis
2.760
2.829
2.835
Rioolrecht
2.759
2.829
2.835
Kostendekking
100%
100%
100%
Toevoeging voorziening Overige toe te rekenen kosten
Hondenbelasting Iedereen, die één of meer honden heeft, moet hondenbelasting betalen. Voor 2020 zijn de tarieven verhoogd met het indexcijfer van 2,5%.
Jaarstukken 2020
75
Gemeente Aalsmeer
Tariefontwikkeling hondenbelasting Aantal honden
2017
2018
2019
2020
1 hond
74,18
76,22
77,74
81,87
Tweede (en volgende) hond
89,64
92,11
93,95
98,95
Kennel
294,67
302,77
308,83
325,26
Totaal aantal honden
1.660
1.600
1.435
1.400
Tarieven in omliggende gemeenten (2020) Amstelveen Uithoorn Haarlemmermeer Ouder- Amstel Ronde Venen 1 hond
0,00
88,50
82,90
75,01
62,90
Leges Leges worden geheven als vergoeding van kosten die de gemeente maakt voor de dienstverlening aan individuele burgers en bedrijven. Voorbeelden zijn het afgeven van reisdocumenten en rijbewijzen en het verstrekken van (bouw)vergunningen. De hoogte van de legestarieven wordt begrensd door volledige kostendekking op begrotingsbasis. Het uitgangspunt daarbij is toetsing op verordeningenniveau, waarbij de geraamde lasten van alle benoemde activiteiten worden gedekt door de gezamenlijke baten uit de te heffen belastingen. Hierdoor is zogenoemde kruissubsidiëring mogelijk: een verwacht overschot bij de ene activiteit wordt gebruikt voor de dekking van een verwacht te kort bij een andere activiteit. Ondanks de mogelijkheid om afwijkingen in kostendekkendheid tussen de verschillende leges te vereffenen brengen wij voor uw inzicht de kostendekkendheid van de bouwleges afzonderlijk in beeld. De maximale hoogte van de tarieven voor reisdocumenten en rijbewijzen e.d. zijn van Rijkswege vastgesteld en zijn niet kostendekkend. x € 1.000
Kostendekking bouwleges
Begroting Begroting na Jaarrekening primitief wijziging Saldo taakveld
1.390
1.041
983
1.038
791
903
8
8
224
179
197
Totaal kostenbasis
2.660
2.019
2.083
Bouwleges
2.566
1.937
1.786
Kostendekking
96%
96%
86%
Overige toe te rekenen kosten
Overheadtoerekening Stadsontwikkeling / Welstand BTW
76
Jaarstukken 2020
Gemeente Aalsmeer
x € 1.000
Kostendekking burgerzaken
Begroting Begroting na Jaarrekening primitief wijziging Saldo taakveld
626
626
601
Overheadtoerekening
322
322
322
Totaal kostenbasis
948
948
923
Leges burgerzaken
366
366
349
Kostendekking
39%
39%
38%
Overige toe te rekenen kosten
Marktgeld Met het marktgeld worden de kosten gedekt die moeten worden gemaakt om de wekelijkse markt mogelijk te maken. Grafrechten Het beheer en onderhoud van de begraafplaats wordt gefinancierd uit de inkomsten van de grafrechten en onderverdeeld in lijkbezorgingsrechten en onderhoudsrechten begraafplaats. Wettelijk is bepaald dat de baten van de rechten niet (structureel) boven de geraamde lasten mogen uitgaan. Voor 2020 is de tarieventabel geactualiseerd en uit onderzoek is gebleken dat de tarieven (in vergelijking met de regio) te hoog zijn. De tarieven zien naar beneden bijgesteld. Onderdelen die niet meer werden gebruikt zijn verwijderd en jargon is vervangen door begrijpelijke woorden. x € 1.000
Kostendekking begraven
Begroting Begroting na Jaarrekening primitief wijziging Saldo taakveld
702
648
519
Toevoeging voorziening
-38
-8
45
Overheadtoerekening
136
136
136
Totaal kostenbasis
800
776
700
Begraafrechten
605
589
513
Kostendekking
76%
76%
73%
Overige toe te rekenen kosten
Precariobelasting Precario wordt geheven voor het hebben van voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. Behoudens het tarief voor de kabels en leidingen die van rijkswege niet mogen worden geïndexeerd worden de tarieven voor precariobelasting verhoogd met de prijsindexatie. De Tweede Kamer heeft het voorstel tot afschaffing van de precariobelasting op leidingen en kabels aangenomen waarmee de mogelijkheid om precario te heffen op kabels en leidingen ingaande 2022 van Rijkswege verdwijnt. Hiermee is in Aalsmeer een bedrag van € 1,5 miljoen gemoeid. Het wegvallen van de precario inkomsten is reeds in het meerjarenbeeld Aalsmeer verwerkt.
Jaarstukken 2020
77
Gemeente Aalsmeer
(Water)toeristenbelasting Voor het houden van verblijf binnen de gemeente door personen die geen ingezetene zijn van Aalsmeer worden twee belastingen geheven. Naast de “gewone” toeristenbelasting wordt een watertoeristenbelasting geheven. Het tarief voor de toeristenbelasting was overeenkomstig de programmabegroting 2020 verhoogd van € 1,40 naar € 3,50. Door het uitbreken van de coronacrisis zijn de geraamde inkomsten verlaagd. Het tarief voor de watertoeristenbelasting voor 2020 was alleen verhoogd met de prijsindexatie in afwachting van een bredere plan van aanpak ten aanzien van het watersport gebied. Forensenbelasting Deze belasting wordt geheven van personen die geen hoofdverblijf hebben in de gemeente Aalsmeer en voor zich zelf of hun gezin een gemeubileerde woonruimte beschikbaar houden. De tarieven 2020 zijn geïndexeerd. Reclamebelasting Deze belasting wordt geheven vanwege het hebben van reclameobjecten, zichtbaar vanaf de openbare weg. De opbrengsten uit de reclamebelasting zijn na aftrek van de administratieve kosten uitgekeerd aan het ondernemingsfonds.
Kwijtscheldingsbeleid Gemeenten in Nederland mogen kwijtschelding van gemeentelijke belastingen verlenen. Geheel of gedeeltelijke kwijtschelding wordt verleend indien een belastingschuldige als gevolg van financiële omstandigheden niet in staat is de belastingaanslag te betalen. Kwijtschelding wordt verleend voor de afvalstoffenheffing en hondenbelasting (alleen voor de eerste hond). Bij de beoordeling van het kwijtscheldingsverzoek wordt uitgegaan van 100% van de bijstandsnorm.
Kwijtschelding
2017
2018
2019
2020
aantal verzoeken
130
135
164
115
afgewezen
47
25
51
35
afgehandeld
128
131
104
83
idem in euro's
€ 31.158
€ 23.186
€ 22.996
€ 11.675
226
216
234
268
idem in euro's
€ 52.084
€ 57.450
€ 62.178
€ 66.840
totaal kwijtschelding (a+b)
€ 83.242
€ 80.636
€ 85.174
€ 78.515
2
4
4
23
a) Formulieren
b) "automatische kwijtscheldingen"
Nog af te handelen aanvragen
78
Jaarstukken 2020
Gemeente Aalsmeer
Het aantal nog af te handelen kwijtscheldingsverzoeken is hoger dan voorgaande jaren doordat er eind augustus kosteloze herinneringen zijn verzonden waarop nog aanvragen voor kwijtschelding zijn ingediend. Waaronder kwijtscheldingsverzoeken van ondernemers die pas na sluiting van het boekjaar kunnen worden afgedaan, omdat moet worden gewacht op de financiële stukken.
Kerngegevens Onderstaand zijn enkele kerngegevens weergegeven:
Kerngegevens over
2017
2018
2019
2020
aantal objecten bezwaarschriften (objecten) in aantallen
16.070
16.717
16.436
16.333
323
465
502
350
bezwaarschriften (objecten) in percentages
1,9%
2,8%
3,1%
2,1%
6
3
3
2
Aantal invorderingen Afgegeven automatische incasso's
9.070
9.080
9.135
9.389
Aanmaningen
1.748
1.591
1.448
614
Dwangbevelen
603
623
451
370
WOZ
(hoger)beroepschriften
Door de gemeente zijn verschillenden steunmaatregelen getroffen als gevolg van de coronacrisis. Een van deze steunmaatregelen was dat er tot en met eind augustus geen dwanginvordering heeft plaatsgevonden. Bij het opstarten van de dwanginvordering is in tegenstelling tot voorgaande jaren eerst een kosteloze herinnering verzonden. Door het zeer grote aantal reacties hierop van burgers en ondernemers is het aantal aanmaningen en dwangbevelen lager.
Jaarstukken 2020
79
Gemeente Aalsmeer
3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding De paragraaf biedt op hoofdlijnen inzicht in het risicoprofiel van de gemeente en de mogelijkheden om tegenvallers op te vangen (weerstandscapaciteit). In tegenstelling tot de andere paragrafen en de het doel van de jaarrekening om terug te kijken op 2020, blikt de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing altijd vooruit naar toekomstige risico's. Het beleidskader is de nota Reserve- en risicobeleid Aalsmeer 2020, die vastgesteld is op 9 december 2019. Het besluit Begroting en Verantwoording (BBV, artikel 11) definieert het weerstandsvermogen als de relatie tussen de capaciteit om tegenvallers op te vangen (weerstandscapaciteit) en de materiële risico's waarvoor geen specifieke voorzieningen zijn getroffen. Voor de beoordeling van het weerstandsvermogen en de benodigde weerstandscapaciteit van de gemeente wordt de weerstandscapaciteit afgezet tegen de impact van de risico's. De weerstandsratio is als volgt: Beschikbare weerstandscapaciteit / Impact risico's. De provincie of het Rijk legt de gemeenten geen norm op hoe hoog de weerstandsratio zou moeten zijn. Hierin heeft elke gemeente keuzevrijheid. De gemeente Aalsmeer gebruikt hiervoor het kader zoals beschreven in de nota Reserve- en risicobeleid. Hierin is de volgende schaalverdeling van de te hanteren ratio opgenomen: Ratio
Oordeel
> 2.0
Uitstekend
> 1.4 - < 2.0
Ruim voldoende
> 1.0 - < 1.4
Voldoende
> 0.8 - < 1.0
Matig
> 0.6 - < 0.8
Onvoldoende
< 0.6
Ruim onvoldoende
Bij de nota Reserve- en risicobeleid Aalsmeer 2020 is door de raad ingestemd met het hanteren van een streefwaarde gelijk aan 1,5. Opgemerkt wordt dat er een onlosmakelijke samenhang is tussen risico's en beheermaatregelen. Met gedegen beheermaatregelen worden de mogelijke risico's aanmerkelijk ingeperkt. Risico's en beheermaatregelen moeten in onderlinge samenhang worden bezien. Dit gebeurt in Aalsmeer met de volgende pijlers: 1. Een goed functionerende (meerjarige) planning en control-cyclus; 2. Een adequaat activabeleid met daarin duurzame instandhouding van gemeentelijke bezittingen; 3. Een betrouwbare bedrijfsvoering; 4. Een gedegen risicobeleid.
80
Jaarstukken 2020
Gemeente Aalsmeer
Risicobeleid De risico’s van de gemeente Aalsmeer zijn onderverdeeld in: 1. Bedrijfsvoering risico's; 2. Bouw- / project gerelateerde risico’s; 3. Overige geïnventariseerde risico's. De risico’s genoemd onder 2 en 3 zijn gekwantificeerd en gewaardeerd. Het criterium voor de waardering is het product van kans en gevolg. Daar waar wordt afgeweken van deze methode wordt dit beargumenteerd. De waardering van de kans is bepaald aan de hand van de verwachte frequentie dat het risico zich voordoet. In de onderstaande tabel is de kansverdeling vermeld. Verwachte frequentie dat het risico zich voordoet:
Kans
- Risico doet zich minder dan 1 maal per 10 jaar voor - Risico doet zich 1 maal per 5-10 jaar voor
1 2
- Risico doet zich 1 maal per 2-5 jaar voor - Risico doet zich 1 maal per 1-2 jaar voor - Risico doet zich 1 maal per jaar voor
3 4 5
Als een risico zich voordoet, dan heeft dat ook financiële gevolgen. De hoogte van het financiële gevolg is niet altijd vooraf te bepalen. Wel is er per risico een inschatting gemaakt van het maximale financiële gevolg. Voor de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit is rekening gehouden met dit maximum. Per risico is het verwachte bedrag op de volgende wijze ingedeeld in gevolgklassen. Van €
Tot €
Gevolgklasse
0 100.000
99.999 249.999
1 2
250.000 500.000 1.500.000
499.999 1.499.999 99.999.999
3 4 5
De risicobuffer voor de normale bedrijfsrisico’s wordt op een andere wijze berekend.
Bedrijfsvoering risico's Met het gemeentelijke takenpakket is een begroting gemoeid met een uitgavenniveau primitieve begroting 2020 van € 93 miljoen. Dit takenpakket is zeer divers en de mate van beïnvloedbaarheid c.q. de inhoudelijke en financiële beleidsruimte voor het gemeentebestuur verschilt per onderdeel. Uiteraard zijn aan de uitvoering van dit takenpakket risico’s verbonden, maar in samenhang met de andere genoemde pijlers van duurzaam financieel beleid zijn deze risico’s voor het bestaande takenpakket beheersbaar en goed te managen. Hierna volgt een opsomming van de bedrijfsvoering risico’s.
Jaarstukken 2020
81
Gemeente Aalsmeer
Garantstellingen De gemeente Aalsmeer staat bij een aantal financiële instellingen garant voor hypothecaire leningen van woningbouwverenigingen. In totaal betreft het een bedrag van ruim € 16 miljoen. Het gaat hier om oude regelingen die niet onder de WSW vallen en op grond waarvan de gemeente borg staat voor leningen van de woningbouwcorporatie. Voor GPA staat de gemeente Aalsmeer garant tot een bedrag van maximaal € 48,2 miljoen. Met ingang van 1 juli 2015 is voor FC Aalsmeer een borgstelling verleend. De garantiestelling bedraagt op dit moment iets minder dan € 0,1 miljoen voor de investering in een kantine. In de gemeenteraadsvergadering van 27 februari 2020 is besloten om een garantiestelling voor de Windsurfclub Aalsmeer te verlenen ad € 175.000. Het risico dat de geldnemers niet aan hun betalingsverplichtingen kunnen voldoen, zodat de gemeente Aalsmeer garant moet staan, is relatief klein. De financiële gevolgen kunnen echter wel omvangrijk zijn. Bouwleges De inkomsten uit bouwleges worden bepaald door de bouwactiviteiten binnen de gemeente. De geraamde inkomsten voor bouwleges zijn gebaseerd op de meerjarige planning van bouwactiviteiten. De realisatie kan van de planning afwijken, waardoor de inkomsten in een jaar afwijken van de begrote inkomsten, zowel in positieve als negatieve zin. De inkomsten aan bouwleges staan begroot op 2,6 miljoen voor 2021.
Bestemmingsplan- en handhavingsprocedures De kans is altijd aanwezig dat de gemeente aangesproken wordt in het kader van bestemmingsplan- en handhavingsprocedures en dergelijke. De gemeente kan in dat geval te maken krijgen met bezwaren, rechtsprocedures en aansprakelijkstelling voor schade. Economische ontwikkeling De gemeentelijke inkomsten zijn afhankelijk van de economische ontwikkelingen. Een verandering in de economische ontwikkeling heeft via de uitkering uit het gemeentefonds, belastinginkomsten van bedrijven, bouwleges, bouwgrondexploitaties en dividendinkomsten een effect op de begroting Aalsmeer. Gezien de huidige economische ontwikkelingen ten gevolgen van de Covid-19 pandemie komen de inkomsten uit bijv. toeristenbelasting aanzienlijk onder druk te staan. Tegenover uitgaven als de TOZO en de BUIG staan echter ook weer (aparte) inkomsten vanuit het rijk. (Kortom meer uitgaven hoeft niet te betekenen dat het de gemeente ook meer gaat kosten.) Open-einde-regelingen Onder de gemeentelijke taken valt een aantal regelingen met een open einde. Dat betekent dat de gemeente verplicht is om in middelen te voorzien als mensen hier wettelijk recht op hebben, ook al staan hier beperkte inkomsten tegenover. Met ingang van 2015 is de gemeente verantwoordelijk voor veel nieuwe taken op de terreinen Zorg, Werk en Jeugd.
Deze drie terreinen komen afzonderlijk aan de orde in Programma 1 Sociaal Domein. Met name op de decentralisatie Jeugd kampen veel gemeenten met grote tekorten. De hulpvraag en de behandelkosten lopen op. Onderzoek naar de grote en breed verspreide tekorten op Jeugd en intensief overleg hierover tussen Rijk en VNG heeft geresulteerd in extra incidenteel geld van Rijk, namelijk € 400 miljoen in 2019 en € 300 miljoen in 2020 en in 2021. De landelijke tekorten op Jeugd liggen in de orde van € 1 miljard. De tekorten behoren hiermee dus niet tot het verleden en het structurele beeld na 2021 is onzeker.
82
Jaarstukken 2020
Gemeente Aalsmeer
Specialistische jeugdhulp en jeugdbescherming (maatwerkdienstverlening 18- en geëscaleerde zorg 18-) De afgelopen jaren zijn de kosten voor de jeugdhulp flink gestegen. Met name van 2017 naar 2018 was deze stijging fors. Inmiddels zien we dat de stijging van het nadeel afvlakt. Ondanks deze afvlakking en de genomen maatregelen blijven de jeugdhulp en jeugdbescherming de aandacht vragen. Er zijn diverse (jaarlijks terugkerende) opwaartse trends die zorgen dat de druk op de financiën blijft bestaan en daarmee ook de financiële risico’s. Er is sprake van kostenstijging doordat de tarieven in de jeugdhulp sneller stijgen dan de gemeentelijke index toelaat. Dit is met name een gevolg van CAO loonstijgingen in de sector. Gemeenten worden geacht reële tarieven te betalen maar kunnen de prijsstijging niet bijbenen en worden hiervoor ook niet door het Rijk gecompenseerd. Het aantal cliënten in zorg groeit nog steeds en ook de lengte en zwaarte van bestaande trajecten blijft stijgen. De ontwikkelingen rond Corona spelen hier zeker in mee en zullen ook doorwerken in 2021. Daarnaast is er een stijging te zien in dure zorgvormen, ondanks maatregelen om verwijzingen naar dure zorg vanuit de eigen toegang zeer kritisch te bekijken. Dit naast het algemene risico dat de maatwerkdienstverlening vanuit de Jeugdwet een open einde regeling is.
Vanaf 2018 zijn allerlei maatregelen ingezet om de kosten te beheersen en tegelijk passende en noodzakelijke hulp te blijven bieden. In het najaar van 2020 heeft het college een plan van aanpak gemaakt met de focus op 2021 en 2022 voor de jeugdhulp naar aanleiding van de motie jeugdhulp van de Raad gepresenteerd. De nieuwe inkoop van de specialistische jeugdhulp per 2022 speelt ook een belangrijke rol in het krijgen van meer zicht en grip op de jeugdhulp, zowel inhoudelijk als financieel. In 2021 wordt extra gekeken naar de uitstroom van de jeugdhulp omdat de instroom nog altijd hoger is dan de uitstroom. Het onafhankelijk onderzoek van Significant naar de kostenstijging van de jeugdhulp in Aalsmeer heeft bovenstaand beeld bevestigd. De gemeente is bezig met zinnige interventies om het zicht en de grip op de jeugdhulp te vergroten. Gemeentefonds Met een omvang van afgerond € 36,9 miljoen is de uitkering gemeentefonds verreweg het belangrijkste structurele algemene dekkingsmiddel van de gemeente. De hoogte en ontwikkeling van de uitkering gemeentefonds wordt bepaald via de ontwikkelingen van de Rijksbegroting (samen trap op, trap af) en is voor gemeenten niet beïnvloedbaar. In de bestaande meerjarenramingen van het rijk is een oplopende "opschalingskorting" tot en met 2025 opgenomen.
Dit is een efficiency korting die op voorhand het gemeentefonds kort uitgaande van voordelen die gemeenten door schaalvergroting zouden kunnen verkrijgen. Naast de omvang van het gemeentefonds is ook de verdeling van belang. Periodiek worden delen van het gemeentefonds herijkt. De eerstvolgende herijking vindt volgens de huidige planning plaats per 2022. Het gaat om een algehele herziening van de bestaande objectieve verdeelmodellen. Dit omvat zowel de nieuw onderdelen van het sociaal domein als het klassieke gemeentefonds. Een belangrijk thema in de herverdeling is hoe omgegaan wordt met de inkomensverevening. Op dit moment vindt in het gemeentefonds verevening plaats op basis van 70% van de WOZ-waarde niet woningen en 80% van de WOZ-waarde woningen. Het volume van de verdeelmaatstaf is de achterliggende jaren (vanaf 1997) gegroeid met areaal en inflatie. Extra OZB-verhogingen van gemeenten zijn niet meegenomen in het volume van de verdeelmaatstaf. De exacte gevolgen van de herijking voor Aalsmeer zijn nog niet bekend. De plannen rondom verevening WOZ en volume aanpassing WOZ kunnen grote structurele (negatieve) gevolgen hebben voor Aalsmeer. Op basis van de voorlopige uitkomsten lijkt het risico mee te vallen. Beheer Burgemeester Kasteleinweg De Provincie Noord-Holland (PNH) heeft het dagelijks onderhoud van de N196 per 1 april 2016 overgedragen.
De status van provinciale weg is daarmee komen te vervallen. Het definitieve eigendom van de weg wordt overgedragen, nadat de herinrichting van de weg en de aanleg van de busbaan hebben plaatsgevonden. De busbaan blijft in eigendom en beheer van de PNH. De bijdrage van PNH aan de
Jaarstukken 2020
83
Gemeente Aalsmeer
gemeente Aalsmeer, voor het achterstallig onderhoud bedraagt € 0,875 miljoen en dit bedrag is in 2016 uitbetaald. Aan dit bedrag zijn voorwaarden verbonden over het bestedingsdoel. De tijdelijke onderhoudskosten tot aan de afronding van de herinrichting van de Burgemeester Kasteleinweg zijn opgenomen binnen de totale kosten van deze herinrichting. Op 7 juli 2016 is voor het totale project inclusief het beheer en onderhoud tot en met de herinrichting een totaal krediet van € 5,1 miljoen ter beschikking gesteld. De planning was toen dat de werkzaamheden in 2018 zouden starten en in 2020 zouden worden afgerond. In het najaar van 2018 heeft afstemming met de verschillende partijen plaatsgevonden en is de planning van de uitvoering geactualiseerd. Bij de Najaarsrapportage 2018 is het krediet opgehoogd met € 0,38 miljoen in verband met extra kosten die bij de kredietverlening niet waren voorzien. De planning van de uitvoering is geactualiseerd naar de periode 2020-2022. De structurele onderhoudskosten van de nieuw ingerichte Burgemeester Kasteleinweg moeten in de meerjarenbegroting vanaf 2021 worden ingepast. De jaarlijkse onderhoudskosten worden geraamd op € 0,1 miljoen. Dividenden Er worden diverse dividenduitkeringen ontvangen. Het merendeel is afkomstig van Stedin. Meer informatie over de uitkeringen staat opgenomen in de paragraaf Verbonden Partijen.
De definitieve dividenduitkering is altijd afhankelijk van de ontwikkelingen binnen het bedrijf zelf. Doorontwikkeling Horizontaal toezicht (HT) Begin 2020 heeft de Belastingdienst een brief gestuurd waarin is aangekondigd dat met ingang van 2023 alle bestaande HT-convenanten worden opgezegd. Inmiddels is bekend gemaakt dat organisaties alleen voor verlenging van een zo te noemen doorontwikkeld HT-convenant in aanmerking komen, indien de organisatie voldoet aan 6 geschiktheidscriteria: Transparantie, Werkrelatie, Strategie, Risicoanalyse, Monitoring en Gegevens derden. Wanneer een organisatie een nieuw HT-convenant wenst te sluiten dan dient de organisatie een selfassessment uit te (laten) voeren, waaruit blijkt dat aan bovengenoemde geschiktheidscriteria voor het HT wordt voldaan. Binnen het doorontwikkeld HT komen alleen organisaties die aantoonbaar in control zijn, en voldoende fiscale beheersmaatregelen hebben doorgevoerd om fiscale risico’s te beheersen, nog in aanmerking voor het sluiten van een convenant. Vennootschapsbelasting gemeenten Om de risico’s te beheersen is afstemming gezocht met de Belastingdienst over het cluster “grondbedrijf” inclusief het grondbeheercomplex Greenpark Aalsmeer. De Belastingdienst heeft aangegeven akkoord te zijn met de gehanteerde systematiek voor de fiscale uitwerking van het cluster Grondbedrijf.
Jaarlijkse monitoring of een wijziging in de feiten, in een bepaald jaar, kunnen leiden tot een andere conclusie. De ontwikkelingen rondom de belastingplicht voor afvalopbrengsten en reclame-inkomsten zijn nog aandachtspunten bij de VPB voor gemeenten. Voor wat betreft afval ontvangt de gemeente Aalsmeer slechts bedragen van Nedvang, die vooralsnog buiten de heffing wordt worden gehouden. De ontwikkelingen rondom de reclame-inkomsten geven ons aanleiding deze mee te nemen in de aangiften. Bij ontvangst van de definitieve aanslag van de Belastingdienst zijn we voornemens bezwaar te maken. Zo voorkomen we ongewenste boetes/belastingrentes. De aangiftes VPB-2016 t/m 2019 zijn ingediend bij de Belastingdienst. Voor het jaar 2016 is de definitieve aanslag VPB ontvangen van de Belastingdienst. Hierop is door ons een proforma bezwaar ingediend, welke
84
Jaarstukken 2020
Gemeente Aalsmeer
nadien inhoudelijk nog is onderbouwd. Voor 2020 zijn er voorlopige aanslagen betaald om boetes/belastingrentes te voorkomen. Actualisering van reeds bestaande en nieuwe bouwgrondexploitaties met een hoger opbrengstpotentieel hebben een directe invloed op een eventuele VPB last in de toekomst. Vooralsnog is dit een heel laag risico, omdat de actieve grondexploitaties samen ruim 15 miljoen negatief staan (zie voor uitgebreide toelichting paragraaf Grondbeleid). Leges reisdocumenten en rijbewijzen Met ingang van 9 maart 2014 is de maximale geldigheidsduur van reisdocumenten verhoogd van 5 naar 10 jaar. Dit betekent mogelijk een dip in de afgifte van reisdocumenten in de periode van 2019 tot 2024. Hierdoor is sprake van een tijdelijke teruggang in werkzaamheden voor het cluster Documenten en in de leges-inkomsten op het product reisdocumenten. Naar huidige inzichten is het niet noodzakelijk om aanvullende maatregelen daarvoor te treffen. ICT en informatievoorziening Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) ofwel de Europese privacy verordening is per 25 mei 2018 in werking getreden. Vanaf dat moment zijn de privacyregels verder aangescherpt en kan de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) zelfs boetes tot een maximum van € 20 miljoen opleggen in geval van overtreding van de regels met betrekking tot de omgang met persoonsgegevens.
Ook de meldplicht datalekken vormt een onderdeel van de AVG. Bedrijven en overheden zijn hierdoor verplicht om een datalek te melden bij de AP en mogelijk bij alle getroffen individuen. De gemeente Aalsmeer heeft processen ingericht om de AVG wetgeving te borgen binnen de organisatie. Informatieveiligheid Om de data en de informatie in de systemen, waar de gemeente mee werkt, te beschermen worden de nodige adequate beveiligingsmaatregelen getroffen. Per 1 januari 2019 is de Baseline Informatieveiligheid Overheid (BIO) van kracht. Door de breedte en complexiteit van deze nieuwe regelgeving pakt de gemeente informatieveiligheid planmatig op. Jaarlijks wordt er een risico-inventarisatie uitgevoerd, een actieplan informatieveiligheid en privacy vastgesteld en het informatieveiligheidsbeleid getoetst. Een belangrijk onderdeel is bewustwording, waarbij gebruikers worden getraind om alert te blijven. Ook wordt er antivirus software ingezet en de firewall op orde gehouden. Desalniettemin vraagt het veilig houden van het netwerk en de systemen, vanwege de grote afhankelijkheid van de uitvoering van de werkzaamheden van digitale informatie en de vele dreigingen, de continue aandacht.
Overige ontwikkelingen Burgerzaken Het juist vaststellen van de identiteit is een belangrijke taak die vanuit de centrale overheid aan Burgerzaken is toebedeeld en waar steeds meer de nadruk op komt te liggen. Een andere wettelijke taak is het voorkomen en opsporen van adresfraude. Door de economische groei in de MRA regio is sprake van een sterke toename van het aantal (her)vestigingen vanuit het buitenland. Dit heeft tot gevolg dat ook het aantal identiteitsvaststellingen en adresonderzoeken in front- en backoffice stijgt. Door deze ontwikkelingen is vanaf 2019 de corebusiness van Burgerzaken veranderd. Er is een afname te zien van werkzaamheden waarvoor leges kunnen worden gevraagd en een toename van werkzaamheden waar geen legesinkomsten tegenover staan. Op dit moment wordt in kaart gebracht welke consequenties dit zal hebben. Het kabinet heeft het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten gevraagd voorstellen te doen die de positie van de arbeidsmigranten op de korte en (middel)lange termijn verbeteren. Aan het licht is gekomen dat er vaak sprake is van schrijnende situaties op het gebied van woon-, leef- en arbeidsomstandigheden. Het is afwachten wat de impact voor gemeenten is van de conclusies en aanbevelingen van dit rapport.
Jaarstukken 2020
85
Gemeente Aalsmeer
Btw Sportvrijstelling Het recht op vooraftrek van BTW die aan gemeente in rekening is gebracht over de kosten die toerekenbaar zijn aan het ter beschikking stellen van sportaccommodaties is vervallen per 2019. De rijksoverheid zal gemeenten in 2019 t/m 2023 voor dit nadeel compenseren via de nieuwe specifiekeuitkering Sport (SPUK). Over het jaar 2020 is landelijk wederom meer aangevraagd dan er budget is (€ 188 miljoen), wat betekent dat de gemeente minder gecompenseerd wordt dan verwacht. De gemeente heeft een voorschot ontvangen van 79,97% van de aanvraag. Voor 2021 is landelijk € 182 miljoen beschikbaar. Het BTW-nadeel waar de ESA mee wordt geconfronteerd ("hun BTW nadeel") is meegenomen in de SPUK aanvraag 2020 van de gemeente Aalsmeer. Bouw- / projectgerelateerde risico's In de gevallen dat de gemeente gebouwen en accommodaties BTW belast verhuurt is BTW op bouw- en verbouwingskosten terug te vorderen. Voorwaarde hierbij is – in geval van nieuwbouw – dat de verhuur gedurende een periode van 10 jaar voor 90% belast plaatsvindt. Indien deze BTW belaste verhuur in de werkelijkheid minder mogelijk blijkt, bestaat er een risico dat eerder teruggevorderde BTW moet worden terugbetaald. Btw Labeling in administratie In 2019 hebben wij u geïnformeerd over de resultaten van een intern onderzoek naar de wijze van administratieve verwerking van de btw.
Hieruit is gebleken dat er correcties op de btw-aangiftes moeten plaatsvinden. Het nadeel dat hiermee samenhangt is in de jaarrekening 2019 verwerkt. Als gevolg van recente rechtspraak met betrekking tot de BTW op reïntegratiekosten is eind 2020 een gewijzigde opstelling van de herziening 2014-2017 gestuurd aan de Belastingdienst. Het voordeel wat hiermee samenhangt is verwerkt in de jaarrekening 2020. Ook het voordeel over 2018 is hierin opgenomen. Dit is verwerkt in ons bezwaarschrift tegen de beschikking BCF 2018. Van de Belastingdienst is nog geen reactie ontvangen op de door ons ingediende correcties en het ingediende bezwaarschrift. Aanbestedingsrisico’s Bij het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen (o.a. renovatie-/nieuwbouwprojecten) wordt gebruik gemaakt van de markt. Door de aantrekkende bouw, het gebrek aan vakmensen bij de aannemers en de aangescherpte eisen voor nieuwbouw (BENG) per 1 januari 2021 zien we dat de marktsituatie wijzigt en dat prijzen zich naar boven ontwikkelen. De verwachting is dat door de Coronacrisis en stikstofproblematiek de prijsstijgingen wel enigszins getemperd zullen worden. Toch kan één en ander tot gevolg hebben dat de kosten van het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen in de toekomst hoger zullen worden. Nieuwe samenwerkingsafspraken met de gemeente Amstelveen Op 10 december 2020 heeft de gemeenteraad het college