Jaarstukken 2020 Aalsmeer - versie 8 juli- DEFINITIEF.pdf

opdracht

gegeven

om nieuwe

samenwerkingsafspraken met de gemeente Amstelveen te maken. Met als doel om te komen tot een compacte wendbare Aalsmeerse organisatie. Voor de voorbereidings- en transitiekosten is voor twee jaar € 3 miljoen beschikbaar gesteld. Dit is exclusief eventuele frictiekosten en personele kosten van de nieuwe organisatie. De transitieperiode om te komen tot nieuwe samenwerkingsafspraken en tot een nieuwe Aalsmeerse organisatie brengen risico’s met zich mee. Met name het risico ten aanzien van de going concern van de bedrijfsvoering zien we als een aanzienlijk risico. Om dit risico te mitigeren zijn we in overleg met de gemeente Amstelveen. Op dit moment schatten we de risico’s ten aanzien van eventuele 86

Jaarstukken 2020

Gemeente Aalsmeer

frictiekosten en overige kosten op zeer laag in. Derhalve is dit risico niet verdere financieel vertaald en is het risico als p.m. meegenomen in het risicoregister. Benodigde risicobuffer bedrijfsvoering risico’s Er is geen objectieve maatstaf voor het bepalen van de omvang van een incidentele buffer voor de structurele bedrijfsrisico's (m.n. gemeentefonds, beheer en onderhoud van de openbare ruimte en decentralisaties). Conform bestaand beleid wordt bij de berekening van de weerstandsratio voor normale bedrijfsvoeringsrisico's rekening gehouden met een bedrag corresponderend met 5% van het begrotingstotaal (uitgaven) van de gemeente (€ 93 miljoen), zijnde € 4,65 miljoen.

Bouw- / projectgerelateerde risico's Uitvoering infraprojecten in de openbare ruimte Projecten in de openbare ruimte kunnen niet tot uitvoering komen of forse vertraging oplopen door externe factoren. Hieronder verstaan wij bijvoorbeeld inspraak op projecten waardoor deze gewijzigd moeten worden, afhankelijkheid van de capaciteit van kabel- en leidingbedrijven om hun medewerking vlot te verlenen, het verkrijgen van vergunningen van derden (zoals waterschappen), beschikbaarheid van aannemers, levertijden van materialen en het moeilijk kunnen aantrekken van externe deskundige medewerkers die schaarser worden door het aantrekken van de economie. Daarnaast kan de gemeente op onverwachte plaatsen vervuilde grond aantreffen waar in een project geen rekening mee gehouden is. In combinatie met striktere Milieuwetgeving kan een project vertraging oplopen of afgeblazen worden. De financiële gevolgen en sturingsmogelijkheden om dit binnen het krediet op te vangen zullen van project tot project verschillen. Voor de bepaling van het weerstandsvermogen is dit risico niet afzonderlijk financieel ingeschat. Instandhouding buitenruimte Het huidige budget voor wegenonderhoud maakt onderdeel uit van de jaarlijkse toevoeging aan de reserve buitenruimte en bedraagt circa € 2 miljoen structureel (inclusief vervangingsinvesteringen).

Met de Nota Wegen 2019-2022 zijn de benodigde middelen voor wegonderhoud en het inlopen van achterstallig onderhoud voor de periode 2019-2022 voorzien. Na deze periode vallen we terug op het huidige budget. De nota wegen geeft een doorkijk naar de investeringsbehoefte op langere termijn in relatie tot de reserve buitenruimte en de jaarlijkse voeding daarvan. Hieruit blijkt dat de huidige jaarlijkse voeding voor wegen en kunstwerken naar verwachting onvoldoende zal zijn. Nadat de huidige achterstanden zijn weggewerkt zal bij een nieuwe actualisatie op basis van weginspecties bepaald moeten worden in welke mate deze doorkijk juist blijkt. In de Nota Wegen wordt aangegeven dat er structureel 2,0 miljoen extra nodig zal zijn. Voor kunstwerken gaat het naar verwachting om een paar ton per jaar. De Nota Kunstwerken is op het moment van schrijven van de jaarrekening nog niet vastgesteld. In de komende tijd wordt de financieringssystematiek voor werken in de buitenruimte in het kader van de motie RAP tegen het licht gehouden. Areaaluitbreiding grote projecten Het gereedkomen van de Burgemeester Kasteleinweg, het VVA-terrein en Green Park Aalsmeer leidt vanaf 2021 tot aanzienlijke areaaluitbreiding. Bij het handhaven van het huidige kwaliteitsniveau betekent dit een stijging van de beheerkosten openbare ruimte en groen die niet in het meerjarenbeeld is voorzien.

Voor deze stijging wordt nauwelijks compensatie via de algemene uitkering geboden. Voor Green Park Aalsmeer zijn kosten geraamd op € 0,2 miljoen per jaar (overdracht 2021). In 2020 is het eerste areaal van Green Park Aalsmeer overgedragen. VVA-terrein is geraamd op € 0,3 miljoen per jaar. In 2021 wordt de

Jaarstukken 2020

87

Gemeente Aalsmeer

herinrichting van de Burgemeester Kasteleinweg afgerond is en zijn de kosten van deze areaaluitbreiding geraamd op € 0,11 miljoen per jaar. Waardering gronden niet in exploitatie Gronden die niet in exploitatie zijn opgenomen worden in het algemeen voorzichtig gewaardeerd tegen de agrarische prijs. In Aalsmeer is € 7 per m2 daarvoor een redelijke benadering. Onder de gronden niet in exploitatie komen twee percelen voor met een boekwaarde die boven deze voorzichtige waarde uitgaat, te weten de percelen Herenweg 61 en Bilderdammerweg 32-34 met boekwaarden van respectievelijk € 226.000 i.p.v. € 42.000 en € 55.000 i.p.v. € 10.000. Omdat concrete voornemens bestaan deze percelen binnen afzienbare termijn als bouwgrond te verkopen en daarbij netto verkoopopbrengsten ten minste in de orde van grootte van de boekwaarden worden verwacht, wordt het verantwoord geacht, in deze twee gevallen nu niet over te gaan tot afboeking naar de agrarische waarde. Grote projecten en grondexploitaties Voor de dekking van de bekende tekorten in lopende gemeentelijke exploitaties is een voorziening opgenomen. Ook voor projecten faciliterend grondbeleid is een voorziening aanwezig. Zie voor nadere toelichting de paragraaf grondbeleid. De hoogte en de beheersing van risico’s is een belangrijk speerpunt.

Door middel van risicoanalyse met behulp van de Monte Carlo methode wordt de benodigde weerstandscapaciteit in beeld gebracht. Mede op basis hiervan kan besluitvorming plaatsvinden over de te nemen beheermaatregelen en wanneer deze genomen kunnen worden. Hierna worden de meest omvangrijke grondexploitaties van de gemeente apart toegelicht. Green Park Aalsmeer (Bedrijventerrein) Project Bedrijventerrein Green Park Aalsmeer omvat de ontwikkeling van een nieuw bedrijventerrein langs de om te leggen provinciale weg N201. Voor deze gebiedsontwikkeling is een samenwerkingsverband afgesproken met de gemeente Uithoorn, waarbij beide partijen voor 50% risico dragen. Voor de uitvoering van de realisatie van het bedrijventerrein is GPAG BV opgericht, waarvan beide gemeenten de aandeelhouders zijn. Gezien de algemene ontwikkeling en gelet op de gevolgen van de coronacrisis is gekozen voor een behoudend scenario bij de vaststelling van grondexploitatie per 1-7-2020. De markt voor het zakelijk vastgoed in onze regio is echter nog steeds goed en op korte termijn wordt zelfs een schaarste aan nieuw bedrijventerrein in onze regio verwacht. Onzekerheid is over enkele nieuwe functies in het bedrijventerrein Green Park Aalsmeer, waarvan de geplande uitgifte onzeker zijn als gevolg van de wereldwijde pandemie. Met name ten aanzien van deze ontwikkeling is een behoudend scenario.

De grondexploitatie van Green Park Aalsmeer Gebiedsontwikkeling BV is in de Algemene vergadering van Aandeelhouders van 3 december 2020 vastgesteld. De financiële positie van Green Park Aalsmeer Gebiedsontwikkeling BV, bestaande uit de grondexploitatie en het erfpachtbedrijf, is per ultimo 2020 € 2 miljoen negatief. Conform de BBV (besluit Begroten en Verantwoorden) dient de negatieve vermogenspositie bij Greenpark BV te worden afgedekt middels een separate voorziening, die bij de vaststelling van de jaarrekening 2020 is getroffen. Aalsmeer is samen met de gemeente Uithoorn ieder voor 50 % aandeelhouder van de verbonden partij Green Park Aalsmeer Gebiedsontwikkeling BV. Door Aalsmeer is een verliesvoorziening getroffen van € 1 miljoen.

88

Jaarstukken 2020

Gemeente Aalsmeer

De Tuinen van Aalsmeer (Woningbouw) In januari 2021 is de grondexploitatie herzien. Dit betreft zowel de ontwikkelingen op basis van actief als facilitair grondbeleid. Het resultaat van de grondexploitatie (totaal, actief en facilitair samen) is bepaald op negatief € 6,5 miljoen (op netto contante waarde per 1 januari 2021) en vertegenwoordigt de totale huidige omvang van de verliesvoorziening voor het project. Per 1-1-2020 was de verliesvoorziening nog € 13,1 miljoen, een verschil van € 6,6 miljoen. Het verschil wordt voor een groot deel veroorzaakt door de door de raad in januari 2020 besloten afboeking van € 7,5 miljoen historische kosten. Bij de grondexploitatie De Tuinen van Aalsmeer is een risicoanalyse op basis van de "Monte Carlo" methode gemaakt. De 90% betrouwbaarheid uitkomst hiervan ligt op € 8,6 miljoen negatief. Er is daarmee een benodigde weerstandscapaciteit van € 2,1 miljoen (NCW).De belangrijkste risico’s bevinden zich in de deelgebieden Polderzoom fase 2 en de Zwarteweg. Dit omdat er enerzijds nog veel kosten gemaakt moeten worden betreffende de civiele werken en er anderzijds complexe afspraken zijn gemaakt of nog gemaakt moeten worden met de ontwikkelende partijen. Daarnaast is vertraging en de daarbij behorende extra kosten een belangrijk risico waarmee rekening gehouden.

Bovenwijkse voorzieningen Op 21 januari 2021 is de nota kostenverhaal bovenwijkse voorzieningen vastgesteld door de gemeenteraad. Omdat dit besluit niet in 2020 is genomen, heeft dit nog geen betrekking op het boekjaar 2020. De consequenties van deze nota, die voor de gemeente verder gaande mogelijkheden tot kostenverhaal biedt, zal daarom pas inzichtelijk worden bij de Kadernota. Per 31 december 2020 zit er nog een kleine € 4,2 miljoen in de Reserve Bovenwijkse Voorzieningen. Grote projecten die afrekenen met deze reserve zijn onder andere de aanleg van de Burgemeester Kasteleinweg, de Burgemeester Hoffscholteweg en de verlengde Molenvlietweg. Daarnaast is een bijdrage aan de reconstructie van de Machineweg en de verdubbeling van de N231 vanuit deze reserve wenselijk. De huidige stand van de reserve biedt onvoldoende mogelijkheden om alle gewenste bovenwijkse infrastructuur te realiseren. Gelijktijdig met de Kadernota wordt een bestedingsplan voorgelegd en zal duidelijk worden welke mogelijkheden en onmogelijkheden er dan zijn. N231-zuid De herinrichting van de provinciale weg N231 tussen Vrouwenakker en de kruising met Burgemeester Kasteleinweg (N231 zuid) was reeds opgenomen in het AVVP 2010. In 2015 heeft de provincie NoordHolland ambtelijk een voorstel bij de partijen in de omgeving neergelegd voor de herinrichting van de N231 zuid.

Naar aanleiding van nieuwe inzichten over de ruimtelijke ontwikkelingen in Kudelstaart en de verbetering van het openbaar vervoer van en naar Kudelstaart zijn aanvullende maatregelen onderzocht. In hoofdlijnen zijn de maatregelen het verdubbelen van de rijstroken van 2x naar 2x2 rijstroken tussen kruisingen met de Burgemeester Kasteleinweg en de Hoofdweg, zodat het verkeer nu en in de toekomst goed kan doorstromen. In de nota Bovenwijkse voorzieningen is rekening gehouden met een bijdrage van Aalsmeer aan het project van € 1.5 miljoen en wordt uitvoering op zijn vroegst verwacht in 2022. De uitvoering van het project ligt volledig bij de Provincie Noord-Holland. De gemeenten Aalsmeer, Uithoorn en de Vervoerregio Amsterdam leveren een financiële bijdrage. Burgemeester Hoffscholteweg Voor de definitieve aanleg van de Burgemeester Hoffscholteweg is de financiële dekking nog niet geheel rond. Tijdens de technische voorbereiding die momenteel plaatsvindt moet blijken of er nog steeds een tekort op het project dreigt te ontstaan. In dat geval moet ofwel het ontwerp versoberd worden of aanvullende dekking gezocht worden. Het project wordt ook opnieuw tegen het licht gehouden bij de

Jaarstukken 2020

89

Gemeente Aalsmeer

herziening van het bestedingsplan voor de Reserve Bovenwijkse Voorzieningen. Dit gebeurt gelijktijdig met de kadernota. Burgemeester Kasteleinweg De herinrichting van de Burgemeester Kasteleinweg zal duurder uitvallen dan gepland. In 2016 is het ontwerp van de herinrichting van de Burgemeester Kasteleinweg in Aalsmeer vastgesteld en heeft de raad een krediet van € 5,1 miljoen ter beschikking gesteld voor de realisatie. In de samenwerkingsovereenkomst met alle betrokken partijen (Provincie, Haarlemmermeer, Uithoorn en Vervoerregio) is afgesproken dat de Provincie de herinrichting over het gehele tracé in de drie gemeenten realiseert. In het najaar van 2018 heeft afstemming met de verschillende partijen plaatsgevonden en is de planning van de uitvoering geactualiseerd. Bij de Najaarsrapportage 2018 is het krediet opgehoogd met € 0,38 miljoen in verband met extra kosten, die bij het kredietbesluit uit 2016 niet waren voorzien. Deze extra kosten bestonden uit prijsstijgingen in de Grond-, Weg- en Waterbouwsector en vertraging in het project, lichte verontreiniging in de ondergrond (PFOS) in het hele tracé en extra kosten voor het verleggen van de nutsvoorzieningen. In 2019 is het werk door de provincie Noord-Holland aanbesteed en gegund. De uitvoering is getart in 2020 en wordt in 2021 afgerond.

Vanwege de corana-crisis en de aangescherpte regelgeving inzake de stikstofdepositie zijn de kosten van het project in 2020 gestegen boven de raming zoals bij de gunning in 2019 was voorzien. De provincie heeft aan de samenwerkingspartners een voorstel neergelegd om een deel van de extra benodigde middelen te dekken. In 2021 zal hierover nader besloten worden. Het financiële risico voor Aalsmeer wordt ingeschat op € 0,4 miljoen. Stikstofdepositie Op dit moment mogen bouwprojecten niet leiden tot een toename van stikstofdepositie in Natura 2000 gebieden. Bij ruimtelijke ontwikkelingen, bestemmingsplannen, omgevingsvergunningen etc. dient aangetoond te worden dat de ontwikkeling niet leidt tot een toename van de stikstofdepositie in Natura2000 gebieden. Bij (zeer) kleine projecten binnen de gemeente zal dit het geval zijn. Bij grotere projecten dient dit middels een stikstofberekening (AERIUS-berekening) aangetoond te worden. Indien er toch een toename blijkt, kan middels een goede onderbouwing verzocht worden om een Wet natuurbeschermingsvergunning (bij de provincie Noord-Holland). Simpele AERIUS-berekeningen kunnen door de gemeente zelf worden uitgevoerd. Bij complexere projecten en bij de eventuele nadere onderbouwing dient externe expertise ingeschakeld te worden. Stikstof kan ‘ver’ reizen en hoeft niet per sé dichtbij neer te slaan.

Vroeger kon nog gesteld worden dat gezien bepaalde afstand geen effect was te verwachten, maar die afstandseis is door de PAS-uitspraak komen te vervallen. In december 2020 is het wetsvoorstel ‘Stikstofreductie en natuurverbetering’ aangenomen door de Tweede Kamer. Het voorziet in het bij algemene maatregel van bestuur (AMvB) vaststellen van een omgevingswaarde van stikstofemissie door de bouw, gekoppeld aan een gedeeltelijke vrijstelling voor bouwactiviteiten van de vergunningplicht. Aanvullingsregeling geluid Omgevingswet / nieuwe rekenmethodiek In 2020 heeft het Ministerie van BZK de Aanvullingsregeling geluid Omgevingswet ter inzage gelegd. Op basis van deze regeling zou door een nieuwe rekenmethodiek voor cumulatie van geluid, waarbij luchtvaartlawaai strenger wordt gerekend dan op basis van bestaande regels, het akoestisch leefklimaat in grote delen van Aalsmeer aangemerkt worden als ‘slecht’ of ‘zeer slecht’. Vanuit de Bestuurlijke Regie Schiphol, maar ook door bijvoorbeeld Bouwend Nederland en de Neprom, is het ministerie gewezen op de mogelijke consequenties van deze regeling: locaties in de MRA-regio, waar een zeer grote woningbouwopgave ligt, zouden ‘op slot’ worden gezet doordat in planologische procedures niet te onderbouwen is dat er nog sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat.

Gesprekken tussen gemeenten, provincies en het rijk vinden nog plaats over deze kwestie. 90

Jaarstukken 2020

Gemeente Aalsmeer

Bestuurlijk is afgesproken dat er eerst een brede impactanalyse wordt uitgevoerd voordat er tot definitieve besluitvorming wordt overgegaan. In verband met de voortgang van de Omgevingswet zal de Aanvullingsregel wel gepubliceerd worden, echter voorzien van een bepaling dat inwerkingtreding pas plaats vindt na een gedeeld beeld over de impactanalyse. In de Nota van Toelichting zal naar deze procesafspraak worden verwezen. Overige geïnventariseerde risico's Lokale effecten van de corona-uitbraak De corona-uitbraak en de contact-beperkende rijksmaatregelen hebben ingrijpende gevolgen voor de lokale samenleving, maatschappelijk en economisch. De herstelfase moet veelal regionaal en lokaal vorm krijgen. De inschatting is dat een mogelijke recessie, die voortkomt uit de contactbeperkingen, ernstiger is naarmate de beperkingen langer voortduren, dan wel opnieuw ingevoerd worden. De structurele effecten van een mogelijke recessie op de gemeentebegroting, die voortkomen uit de corona-uitbraak, zullen pas in de loop van 2021 duidelijk zijn. Dit risico is voor de jaarrekening 2020 niet te classificeren in euro’s. In overleg met de VNG wordt gekeken hoe wordt omgegaan met omzetgaranties voor 2021. De meerkosten die aanbieders hebben moeten maken in verband met Corona worden mogelijk ook vergoedt.

Hoewel het Rijk gemeenten hiervoor gaat compenseren, is nu nog geen beeld te geven van de financiële consequenties voor de gemeente. Ook vanuit aanbieders is hierover nog geen uitsluitsel. Daarnaast is er mogelijk sprake van uitgestelde zorg, met als mogelijke consequentie een groter aantal aanvragen jeugdhulp in 2021. Grondbank Bij voldoende projectomzet (zoals in 2020) is de in de begroting opgenomen taakstelling van 50.000 euro haalbaar. De begrenzing van toegestane grond op het huidige Gronddepot van 10.000 m3 zorgt er voor dat er beperkingen zijn ten aanzien van mogelijkheden om gronden uit projecten te ontvangen en te leveren. Indien in de toekomst middels een vergunningaanvraag wordt toegewerkt naar een volwaardige grondbank, dan wordt het behalen van deze taakstelling, indien voldoende grondstromen uit projecten, structureel haalbaar. Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Op 1 januari 2022 treedt de Omgevingswet in werking. De invoering en de implementatie van deze wet betreft een omvangrijk en complex proces waar veel tijd mee gemoeid is/ zal zijn. De wet vervangt circa 26 sectorale wetten en ongeveer 120 bestaande algemene maatregelen van bestuur in de sfeer van de fysieke leefomgeving (waaronder wonen en bouwen). Doelstelling van deze wet is onder andere om het eenvoudiger en sneller te maken.

Voor de interne organisatie betekent dit een omwenteling in de manier van denken en werken. Het Transitieteam Omgevingswet is binnen de organisatie bezig om de implementatie van de wet in goede banen te leiden. Tegelijkertijd met de Omgevingswet treedt ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) voor gevolgklasse 1 in werking. Voor ongeveer 85% van de omgevingsvergunningaanvragen komt de Bouwbesluittoets en het toezicht daarop te vervallen. De verantwoordelijkheid hiervoor komt te liggen bij een private kwaliteitsborger. Er vindt derhalve een verschuiving plaats van uitvoering naar regie bij vergunningverlening. Taken vervallen bij toezicht. De gemeente houdt wel de verantwoordelijkheid voor handhaving. Beide omwentelingen gaan financiële consequenties hebben (vervallen van leges, kosten die gemoeid zijn met het Digitaal Stelsel Omgevingswet en de aanschaf van software, opleiding van medewerkers etc.). Komende periode wordt dit in beeld gebracht. Tevens dient er een nieuw evenwicht gevonden te worden

Jaarstukken 2020

91

Gemeente Aalsmeer

tussen kosten en opbrengsten in de kostendekkende legesexploitatie. Uiterlijk bij de Kadernota 2022 willen wij een eerste zicht, c.q. financiële inkadering ter besluitvorming voorleggen. Ontwikkelingen Afval Energie Bedrijf Het Afvalenergiebedrijf (AEB) voert voor Aalsmeer de verwerking van (rest)afval uit. Het contract met het AEB loopt tot en met 2022. Enig aandeelhouder Amsterdam heeft bekend gemaakt haar aandelen te verkopen. Samen met de andere klantgemeenten van het AEB wordt onderzocht wat de meest gunstige optie is voor Aalsmeer hoe en waar het restafval te laten verwerken na 2022. Het is onduidelijk wat de consequenties hiervan op termijn zijn voor de verwerkingstarieven van het restafval. Planmatig onderhoud sportgebouwen In de Kadernota 2020 was de ingeschatte structurele doorloop van het planmatig onderhoud sportgebouwen PM opgenomen. Deze wordt in de eerste helft van 2021 in het kader van de algehele financieringssystematiek van ESA en in het licht van de status van de ESA-gebouwen beoordeeld. Eneco De aandeelhouderscommissie Eneco heeft in een informerende notitie in overweging gegeven om de volgende tekst in deze paragraaf op te nemen: Bij de verkoop van de aandelen in Eneco Groep N.V. (hierna Eneco) in 2020 is de koper gevrijwaard van de claim van de oud-aandeelhouders van REMU N.V. (hierna REMU).

Samenvattend stelt REMU dat Eneco door het juridisch verzet tegen de Splitsingswet verhinderd heeft dat Eneco vóór 31 december 2010 verkocht is en dat REMU daardoor een contractueel afgesproken privatiseringsvergoeding niet ontvangen heeft. Eneco betoogt op hoofdlijnen dat Eneco, inclusief REMU, niet vóór 31 december 2010 verkocht is en dat de aandeelhouders daartoe ook geen plan hadden. De verkoop van de aandelen Eneco is in 2020 afgerond. De claim bedraagt nu ongeveer € 300 miljoen inclusief rente. Rekening houdend met een totale opbrengst Eneco van € 4,1 miljard betekent toekenning van de claim voor Aalsmeer een terugbetaling van de opbrengst van ca. € 2,0 miljoen. Op 8 december 2020 hebben de oud-aandeelhouders de rechtszaak verloren en is de mogelijkheid voor hen om tot 8 maart in cassatie te gaan. Resumé risicoprofiel Het risicoprofiel voor de risico’s van de gemeente Aalsmeer is inzichtelijk gemaakt in onderstaande tabel:

Bedragen x € 1.000

Risicoprofiel

Bedrijfsvoering risico's

4.650

Bouw- / project gerelateerde risico's

6.610

Overige geïnventariseerde risico's

2.000

Totaal

13.260

92

Jaarstukken 2020

Gemeente Aalsmeer

Weerstandscapaciteit

De weerstandscapaciteit van de gemeente omvat de structurele en incidentele mogelijkheden om tegenvallers op te vangen. De incidentele weerstandscapaciteit voor eenmalige tegenvallers of om faseringen in uitgaven aan te brengen bestaat uit:  

De algemene reserve; Resultaat boekjaar.

De structurele weerstandscapaciteit voor structurele tegenvallers bestaat uit:  

Bezuiniging/ombuigingsmaatregelen en structurele ruimte begroting; Onbenutte belastingcapaciteit.

In het BBV is niet voorgeschreven welke bestanddelen behoren tot de weerstandscapaciteit. De mogelijkheid bestaat om nog andere componenten aan de beschikbare weerstandscapaciteit toe te voegen, zoals bestemmingsreserves, stille reserves en de post onvoorzien. Aangezien deze componenten niet op korte termijn vrij aanwendbaar of liquide zijn, nemen we deze niet mee bij de bepaling van het beschikbare weerstandsvermogen. Mocht het weerstandsvermogen onder druk komen te staan, dan kunnen keuzes gemaakt worden om deze componenten wel te benutten om de beschikbare weerstandscapaciteit te versterken. Dit kan bijvoorbeeld door de bestemming op bestemmingsreserves door middel van een raadsbesluit te wijzigen. Hierna wordt eerst de incidentele weerstandscapaciteit behandeld en vervolgens de structurele weerstandscapaciteit. Incidentele weerstandscapaciteit Tot de incidentele weerstandscapaciteit worden gerekend de algemene reserve en het resultaat boekjaar. De toereikendheid van de algemene reserve wordt beoordeeld op basis van de meerjarige ontwikkeling van de weerstandsratio in combinatie met de beoordeling van de meerjarige ontwikkeling van de financiële kengetallen. Dit vindt voornamelijk plaats bij de kadernota en de begroting. Bestemmingsreserves zijn reserves die met een raadsbesluit een specifieke aanwending/bestemming hebben gekregen.

Om deze reserves daadwerkelijk in te kunnen zetten om tegenvallers en/calamiteiten op te vangen, is een raadsbesluit nodig om de bestemming te wijzigen. De mate van “hardheid” (ingezet beleid, aangegane verplichtingen) kan ook per reserve verschillen. Om deze reden worden bestemmingsreserves niet gerekend tot de weerstandscapaciteit. Structurele weerstandscapaciteit Door de wettelijke verplichting om een sluitende meerjarenbegroting te hebben kunnen alleen bezuinigingen en de inzet van de onbenutte belastingcapaciteit als de twee mogelijkheden van de structurele weerstandscapaciteit worden gezien. Bezuinigingen laten zich niet eenduidig kwantificeren. Er is sprake van meer en minder beïnvloedbare uitgaven in de structurele begroting. In theorie kan er weerstandscapaciteit zijn als er binnen de begroting vrije ruimte beschikbaar is. Financiële ruimte kan gevonden worden door ombuigingen (het schrappen van taken, versobering, efficiënter werken).

Jaarstukken 2020

93

Gemeente Aalsmeer

De onbenutte belastingcapaciteit kan worden gedefinieerd als het bedrag dat nog aan extra inkomsten kan worden gegenereerd voor het geval zich tegenvallers voordoen. Het rijksbeleid voor leges is dat de tarieven niet meer mogen bedragen dan maximaal 100% van de kosten per titel. De legesverordening is opgebouwd uit meerdere titels. Het gemeentelijk beleid voor leges is dat, gelijk aan het rijksbeleid, deze 100% kostendekkend dient te zijn. De leges leveren dus geen (structurele) weerstandscapaciteit op. Aan andere belastingen en heffingen zijn in principe geen maxima gesteld. Dit betekent niet dat deze onbeperkt verhoogd kunnen worden. De structurele weerstandscapaciteit zal niet substantieel toenemen als er nieuwe belastingen worden ingevoerd. Voor de vaststelling van de weerstandscapaciteit wordt geen rekening gehouden met nieuwe belastingen en heffingen. In de paragraaf Lokale heffingen van de begroting en de jaarrekening wordt het beleid over de tarieven onderbouwd.

Weerstandsratio De weerstandsratio geeft de mate aan waarin Aalsmeer in staat is tegenvallers op te vangen. Dit komt neer op een confrontatie van risicoprofiel en beschikbare weerstandscapaciteit. Voor beoordeling van het weerstandsvermogen en de benodigde weerstandscapaciteit van de gemeente wordt de incidentele weerstandscapaciteit afgezet tegen de impact van de risico's. De weerstandsratio kan als volgt worden gepresenteerd:

Bedragen x € 1.000

Rekening 2020

Algemene reserve

10.990

Resultaat na bestemming volgend uit de jaarrekening

26.589

Weerstandscapaciteit (incidenteel)

37.579

Structurele weerstandscapaciteit A) beschikbare weerstandscapaciteit

37.579

Benodigde weerstandscapaciteit incidenteel

5.660

Benodigde weerstandscapaciteit structureel

4.650

B) Benodigde weerstandscapaciteit

10.310

Weerstandsratio (A/B)

3,6

De weerstandsratio voldoet ruimschoots aan het door de raad vastgestelde kader van een streefwaarde van 1,5.

94

Jaarstukken 2020

Gemeente Aalsmeer

Kengetallen Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeente (BBV) stelt verplicht dat kengetallen opgenomen worden voor: de netto schuldquote, de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, de solvabiliteitsratio, de structurele exploitatieruimte, de grondexploitatie en de belastingcapaciteit. De kengetallen maken het de leden van de gemeenteraad gemakkelijker om inzicht te krijgen in de financiële positie van hun gemeente. De berekeningswijze hoeft niet te worden opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. In de Staatscourant staat een gedetailleerde berekening van de kengetallen weergegeven voor zowel de begroting als de rekening. Tevens staat in de bijlage een voorgeschreven format voor het weergeven van deze kengetallen in de begroting en rekening. Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal terug worden betaald wordt bij de berekening van de netto schuldquote onderscheid gemaakt door het kengetal te berekenen, zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden.

Op die manier wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en ook wat dat betekent voor de schuldenlast Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De wijze van berekening is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin Aalsmeer in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen: het eigen vermogen als percentage van het totale balanstotaal. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Grondexploitatie Het financiële kengetal “grondexploitatie” geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde) is ten opzichte van de jaarlijkse baten. Een norm bepalen voor dit kengetal is lastig. De boekwaarde zegt namelijk niets over de relatie tussen de vraag en aanbod van woningbouw dan wel m2-bedrijventerrein. Het is van wezenlijk belang wat de verwachte vraag is. Dit vergt meer onderzoek dan naar voren komt uit dit kengetal.

De boekwaarde van de gronden geeft wel weer of een gemeente veel middelen heeft gestopt in haar grondexploitaties. Dit geld dient namelijk nog terugverdiend te worden. Lokale woonlasten (Belastingcapaciteit) Dit kengetal geeft inzicht hoe de belastingdruk van de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Een percentage onder de 100% betekent dat de belastingdruk van Aalsmeer lager is

Jaarstukken 2020

95

Gemeente Aalsmeer

dan het landelijk gemiddelde. Het Coelo publiceert ieder jaar de totale woonlasten in de Atlas van de lokale lasten. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing en reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde waarde in de gemeente. Dit levert voor Aalsmeer de volgende waarden op: Uitgangspunt van de wetgever is dat gemeenteraden zelf normen bepalen en onderlinge vergelijkbaarheid tussen gemeenten inzichtelijker wordt. Voor een gemeenteraad kan het verloop van een of meerdere kengetallen door de jaren heen wellicht interessante stuurinformatie opleveren.

Rekening 2019

Begroting 2020

Rekening 2020

Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

49

75

20

47

74

19

Solvabiliteitsrisico

42

41

53

Structurele exploitatieruimte

2

0,1

2

Grondexploitatie

18

22

15

Belastingcapaciteit

112

117

119

Kengetallen in percentages

96

Jaarstukken 2020

Gemeente Aalsmeer

3.3 Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Met de investering in de openbare ruimte wordt een optimale leefomgeving ingericht, met als doel de basisfuncties van wonen, werken, verkeer en recreatie te waarborgen voor nu en in de toekomst. Van belang is dat beschikbare middelen optimaal worden ingezet voor duurzame instandhouding (onderhoud en vervanging) van deze kapitaalgoederen. Daarnaast moet voortdurend rekening worden gehouden met het veranderen van functies in de openbare buitenruimte en de eisen die aan de openbare buitenruimte worden gesteld. Om continuïteit te bieden aan de cyclische vernieuwing van de buitenruimte wordt jaarlijks een Meerjarenprojectenplan Buitenruimte Aalsmeer vastgesteld. Dit vormt een belangrijk onderdeel in het behoud van de Aalsmeerse kapitaalgoederen. De vakdisciplines hebben ieder voor zich prioriteiten gesteld aan noodzakelijke (renovatie)werken en stemmen dit onderling op elkaar af zodat evenwichtig wordt omgegaan met de beschikbare middelen. In deze paragraaf onderhoud kapitaalgoederen wordt van de belangrijkste duurzame kapitaalgoederen een beschrijving gegeven en wordt het beleidskader aangegeven, voorafgegaan door een totaaloverzicht van de hiervoor beschikbare middelen. Beleidskader en kwaliteit Het dagelijks onderhoud in de openbare buitenruimte en de daarbij behorende middelen zijn afgestemd op een beheerniveau B van de CROW-werkwijze.

Een uitzondering is gemaakt voor de Parken, Recreatiegebieden en Winkelcentra. Deze worden op A niveau onderhouden. Dit is benoemd in het ‘Beeldkwaliteitsplan Beheer en Onderhoud gemeente Aalsmeer’ (2015) en de bijbehorende beeldcatalogus. De catalogus bevat foto’s van diverse objecten en die maken daarmee inzichtelijk welke kwaliteit op welke locatie wordt nagestreefd.

Dit beeld laat zich als volgt samenvatten:

Jaarstukken 2020

97

Gemeente Aalsmeer

Totaaloverzicht van kosten ten behoeve van bestaande kapitaalgoederen Op de programma's treft u de totaal te verantwoorden budgetten per programma aan. In onderstaande tabel wordt een dwarsdoorsnede van de programma's gepresenteerd voor zover het de kapitaalgoederen betreft. In de tabel zijn voor de kapitaalgoederen afzonderlijk zowel de kosten van jaarlijks als van groot onderhoud opgenomen. Onderdeel van deze uitgaven zijn de uitgaven zoals vastgesteld in het Meerjarenprojectenplan Buitenruimte Aalsmeer 2020-2023 (juni 2020). De kosten van projecten die betrekking hebben op de vervanging van duurzame kapitaalgoederen zijn niet in deze paragraaf opgenomen. Deze worden geactiveerd en afgeschreven conform regelgeving. bedrag x € 1.000

Begroot 2020

Realisatie 2020

3.819

2.416

Civieltechnische kunstwerken

681

111

Riolering

815

898

Water

750

309

1.687

1.629

Openbare verlichting

297

326

Speelplaatsen

340

261

Gebouwen & binnensportaccommodaties

789

824

Omschrijving kapitaalgoederen Wegen

Openbaar groen

Beeldende kunstwerken Totaal onderhoud kapitaalgoederen

2 9.179

6.774

De oorzaak van de afwijkingen staat toegelicht in de bijlage "Meerjarenprojectenplan Buitenruimte". Op elk van de vak specialistische onderdelen volgt hierna een korte toelichting.

Wegen en civieltechnische kunstwerken Beleidskader In 2019 is de Nota Wegen vastgesteld. Dit is naast het Beheerplan voor Civieltechnische kunstwerken (2012) en het Meerjarenprojectenplan Buitenruimte Aalsmeer 2020-2023 het vigerende beleidskader. In de Nota Wegen is de investeringsbehoefte voor de komende vier jaar vastgelegd. Naast een vierjarenplanning wordt ook een doorkijk gegeven van de investeringsbehoefte voor de komende decennia. Het planmatig onderhoud krijgt vorm met behulp van het wegenbeheersysteem in combinatie met visuele inspectie. Dit wordt vastgelegd in een jaarlijks geactualiseerd Meerjarenprojectenplan Buitenruimte. Soort kapitaalgoederen De kapitaalgoederen bestaan uit wegen, voetpaden, fietspaden, trottoirs, parkeervakken en overige verharding in de openbare ruimte.

98

Jaarstukken 2020

Gemeente Aalsmeer

In het Beheerplan Civieltechnische Kunstwerken zijn de kapitaalgoederen bruggen, duikers, steigers, geluidsschermen, kademuren en beschoeiingen opgenomen. Kademuren en beschoeiingen vallen onder de noemer Water.

Riolering Beleidskader De gemeente Aalsmeer is volgens de wet Milieubeheer verplicht een Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) te hebben, waarin wordt aangegeven hoe de gemeente invulling geeft aan haar zorgplichten voor de rioleringszorg. Dit is vastgelegd in het GRP 2015-2020. In 2020 is een nieuw plan (2021-2026) opgesteld dat begin 2021 ter besluitvorming wordt voorgelegd aan de raad. Soort kapitaalgoederen De kapitaalgoederen bestaan uit vrij verval riolen, kolken, persleidingen, minigemalen, rioolgemalen, overstorten en uitstroomconstructies voor hemelwater. Er ligt drainage om grondwaterproblemen te voorkomen. Om een goed beeld te houden van de staat van het rioolstelsel vindt er éénmaal per 10 jaar een reiniging en inspectieronde plaats. De (elektro)technische installaties worden jaarlijks geïnspecteerd.

Water Beleidskader Samen met hoogheemraadschap van Rijnland en het Waterschap AGV/Waternet en andere partijen is bij het opstellen van het gemeentelijk klimaatbeleid bezien hoe het watersysteem robuust te maken en te houden, zodat de thema’s voor klimaatadaptatie (opvangen en vasthouden piekbuien, droogte en waterveiligheid) worden meegenomen bij de waterhuishouding in de planvorming en in de uitvoering. Hierbij wordt ook gekeken naar de doelstellingen uit de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW), waterkwaliteit en ecologie. Bij de aanleg van het water en de oevers wordt gelet op duurzame maatregelen en materiaalgebruik, die nu en op lange termijn ook goed onderhouden kunnen worden. Met Rijnland worden specifieke afspraken vastgelegd in de vorm van een bestuurlijke strategische agenda (SSA). In deze agenda geven de gemeente en het waterschap aan op welke onderwerpen en op welke wijze zal worden samengewerkt. Het gaat nadrukkelijk om een bestuurlijke agenda, die vervolgens uitgewerkt wordt in bijvoorbeeld gezamenlijke onderzoeks- of uitvoeringsprojecten. Structurele afspraken, beleid en eisen krijgen een plek in de visies en plannen in het kader van de omgevingswet waar zowel de waterschappen als de gemeente input voor leveren. Soort kapitaalgoederen De kapitaalgoederen bestaan uit watergangen, beschoeiing, kademuren en oevers.

Openbaar groen Beleidskader Het onderhoud van het groen is vastgelegd is het beeldkwaliteitsplan Beheer en Onderhoud Aalsmeer.

Jaarstukken 2020

99

Gemeente Aalsmeer

Renovaties van het groen zijn verwerkt in het Meerjarenprojectenplan Buitenruimte Aalsmeer 2020-2023. Soort kapitaalgoederen Onder groen wordt verstaan: bomen, bosplantsoen, heesters, gazon, hagen, rozen en vaste planten.

Openbare verlichting Beleidskader De uitgangspunten voor het plaatsen of renoveren van openbare verlichting zijn vastgelegd in het beleidsplan openbare verlichting 2020-2024. Grotere renovaties worden indien mogelijk gecombineerd met groot wegonderhoud. Deze projecten zijn opgenomen in het Meerjarenprojectenplan Buitenruimte Aalsmeer. Soort kapitaalgoederen De kapitaalgoederen bestaan uit lichtpunten (lichtmasten en armaturen), voedingspunten en bekabeling.

Speelplaatsen Beleidskader Het Uitvoeringsplan Spelen (2014-2017) vormt het beleidskader voor renovaties en herinrichting van de speelplaatsen in Aalsmeer. Er wordt gewerkt conform dit plan dat in 2021 wordt geactualiseerd. Hiermee wordt een kwaliteitsslag van speelplekken en een opwaardering van de openbare ruimte in Aalsmeer gemaakt waarbij de beschikbare middelen op maat worden ingezet. Deze projecten zijn opgenomen in het Meerjarenprojectenplan Buitenruimte. Soort kapitaalgoederen Op de speelplaatsen staan traditionele speeltoestellen zoals veerelementen en klimrekken, maar ook de trapveldjes maken onderdeel uit van de speelplaatsen. De overige recreatieterreinen zijn opgenomen onder wegen en groen.

Beeldende kunstwerken Beleidskader Het doel van groot en regulier onderhoud is het behoud van de kwaliteit van de beeldende kunstwerken in de buitenruimte. Jaarlijks wordt aan een specialistisch bedrijf opdracht gegeven voor inspecties, incidenteel en structureel onderhoud aan de beeldende kunstwerken. Soort kapitaalgoederen / areaal Het totaal aantal beeldende kunstwerken in de buitenruimte ligt nu op 50. De komende jaren worden nieuwe kunstwerken bijgeplaatst.

100

Jaarstukken 2020