De kracht van Balans, beleidsnota schuldhulpverlening 2021-2024.pdf

22

De kracht van balans, beleidsnota schuldhulpverlening Aalsmeer 2021-2024

Bijlage 4: Instrumenten schuldhulpverlening In onderstaand overzicht wordt beschreven hoe de inzet van de instrumenten schuldhulpverlening voor inwoners van Aalsmeer is georganiseerd. Instrument Preventie

Inhoud Het ontstaan van schulden voorkomen door het verstrekken van informatie en voorlichting. Het voorkomen van problematische schulden door jongeren een lesprogramma aan te bieden, vroegtijdige signalering van betalingsachterstanden in de vaste lasten.

Adviesgesprek

Aanmeldgesprek

Intake

Moratorium

Stabilisatiefase

Niet alle inwoners hebben een traject schuldhulpverlening bij Balans nodig als er geen sprake is van problematische schulden. Een adviesgesprek is soms voldoende. Gesprek met een medewerker van het loket met specialisme schuldhulpverlening. Tijdens dit gesprek wordt integraal (financieel en (psycho)sociaal) naar het financiële probleem gekeken. Er worden afspraken gemaakt en adviezen meegegeven. Indien nodig kan een aanvraag worden ingediend voor een traject. Gesprek met een vaste consulent van Balans. Voor dit gesprek overlegt de klant alle benodigde stukken en informatie. Er volgt een beschikking met plan van aanpak. Indien er sprake is van een crisissituatie (ontruiming of afsluiting van energie) kan Balans de rechtbank verzoeken om een afkoelingsperiode af te kondigen waarin de ontruiming of afsluiting wordt aangehouden. De fase voorafgaande aan een schuldregeling waarin de klant de opdracht krijgt om zaken te regelen die noodzakelijk zijn voor het welslagen van een schuldregeling.

Wat hebben we in Aalsmeer Elke inwoner van Aalsmeer kan zich melden bij het Sociaalloket met vragen over zijn financiële situatie. Het loket verstrekt informatie en advies over financiële aangelegenheden ook als er (nog) geen schulden zijn. Zo nodig kan vanuit het loket voor een inwoner een afspraak worden gemaakt voor een aanmeldgesprek bij Balans. Balans heeft preventieprojecten voor middelbare scholen waarmee de leerlingen leren om te gaan met geld. Met de meest voorkomende samenwerkingspartners zijn werkafspraken gemaakt over signalering en doorverwijzing. Tijdens een of meerdere gesprekken wordt advies gegeven over financiële zaken (inkomen, betalingsachterstanden, achteruitgang in inkomen), ondersteuning en eventueel doorverwijzing. Na een doorverwijzing, melding bij het loket of na een directe (telefonische) melding wordt een afspraak gemaakt voor het aanmeldgesprek.

De inwoner dient een aanvraag in voor een traject schuldhulpverlening. Balans biedt een integrale aanpak (voor financiële en (psycho)sociale problemen) en betrekt hier de samenwerkingspartners bij. De voorwaarden aan het traject worden besproken en de motivatie van de klant wordt beoordeeld. Balans probeert in eerste instantie zelf tot een afspraak te komen met de schuldeiser. Indien dit niet is gelukt, wordt gebruik gemaakt van de mogelijkheden van het moratorium.

Deze fase kan (afhankelijk van de situatie) 3 tot 6 maanden duren. Balans maakt afspraken met de klant over het regelen van inkomensondersteunende voorzieningen, aanvullende hulpverlening of juridische procedures.

23

De kracht van balans, beleidsnota schuldhulpverlening Aalsmeer 2021-2024

Instrument Schuldregeling/ minnelijk traject

Saneringskrediet

Schuldregeling/ wettelijk traject (WSNP)

Nazorg

Inhoud Bij een schuldregeling in het minnelijk traject bemiddelt Balans tussen de klant en de schuldeisers voor een aflossingsregeling. De regeling duurt maximaal 36 maanden (waarna kwijtschelding wordt verleend), Balans berekent de afloscapaciteit. Verder wordt er op toegezien dat de klant de gemaakte afspraken nakomt. Bij een saneringskrediet krijgen de schuldeisers de afloscapaciteit (van 36 maanden) van de klant in één keer overgemaakt waarna kwijtschelding voor het restant van de schuld wordt verstrekt. De klant gaat hiervoor een lening aan bij een kredietbank waarop hij 36 maanden aflost. Na een mislukt minnelijk traject kan de klant een beroep doen op het wettelijk traject, de WSNP. De rechtbank beslist, mede op basis van de door Balans afgegeven WSNP-verklaring, of de klant tot de wettelijke schuldregeling wordt toegelaten. Balans moet aantonen dat het minnelijk traject eerst is geprobeerd. Het bieden van nazorg aan inwoners waarvan het traject is afgesloten.

Budgetbegeleiding

Om de financiële zelfstandigheid te bevorderen biedt Balans budgetbegeleiding.

Inkomensbeheer

De inwoner legt het beheer van zijn inkomen in handen van een derde. Het inkomen wordt overgemaakt op de rekening van de beheerder waarvan alle rekeningen, vaste lasten en een eventuele schuldregeling wordt overgemaakt. De inwoner krijgt leefgeld op zijn rekening overgemaakt. Multi Disciplinair uitvoeringsoverleg.

MDO

Wat hebben we in Aalsmeer Balans biedt een schuldregeling conform de landelijk geaccepteerde richtlijnen.

Als het inkomen stabiel is en het niet te verwachten valt dat het inkomen nog gaat stijgen kan een saneringskrediet aangevraagd worden via de Gemeentelijke Kredietbank Amsterdam (GKA). De gemeente staat borg voor de hoogte van de lening.

Balans geeft de WSNP-verklaring af en begeleidt de klant bij de zitting. Gedurende het WSNP-traject biedt Balans begeleiding

Balans geeft, indien nodig, nazorg na het beeindigen van een traject schuldhulpverlening. Uitgangspunt is dat de nazorg maximaal zes maanden duurt. Budgetbegeleiding is een vast onderdeel van een traject schuldhulpverlening en bestaat uit gesprekken over het aanleren van financiële vaardigheden, maar ook het verbeteren van inkomen of versterken van ondersteunend netwerk. Balans kan in een traject schuldhulpverlening het inkomen van inwoners (tijdelijk) beheren. Als het inkomensbeheer naar verwachting langdurig is (bijvoorbeeld bij verslavingsproblematiek of (licht) verstandelijke beperking) kan het inkomensbeheer overgedragen worden aan een externe organisatie/bewindvoerder. Door een MDO te organiseren ontstaat er een compleet beeld van de problematiek van de inwoner en worden afspraken gemaakt over de samenwerking en gecoördineerde en efficiënte hulpverlening. Bij een MDO kunnen onder andere de volgende interne en externe teams betrokken zijn. Zie ook paragraaf 6.1.

24

De kracht van balans, beleidsnota schuldhulpverlening Aalsmeer 2021-2024

Bijlage 5: Saneringskrediet versus schuldbemiddeling Huidige werkwijze saneringskrediet Na de inventarisatie van de schulden wordt berekend hoeveel een inwoner kan aflossen in drie jaar. Dit bedrag is de afloscapaciteit en wordt als lening aangevraagd bij de Gemeentelijke Kredietbank Amsterdam (GKA). Het maximale krediet is €5.000. De gemeente Aalsmeer staat borg voor de lening, waardoor de lening in de praktijk altijd wordt toegekend. Balans onderhandelt met de schuldeisers. Na akkoord van alle schuldeisers betaalt de GKA het krediet, minus de te betalen rente, uit aan Balans. Balans verdeelt dit bedrag onder de schuldeisers. De inwoner betaalt de lening in 36 termijnen terug aan de GKA.

Looptijd Gevolgen inwoner

Saneringskrediet 36 maanden (3 jaar) Na uitbetaling van het krediet is er nog maar 1 schuldeiser over. Stress wordt daardoor beperkt

Schuldbemiddeling 36 maanden (3 jaar) Na akkoord door de schuldeisers worden de schulden voor 3 jaar aangehouden.

Indien er geen noodzaak is tot verdere begeleiding kan het traject worden afgesloten

De inwoner houdt 3 jaar lang een contactpersoon voor ondersteuning bij financiële vragen

Een inkomensstijging leidt tot een grotere bestedingsruimte Bij een inkomensdaling kan de lening mogelijk niet worden terugbetaald en bestaat het risico op een nieuwe problematische schuldsituatie

Gevolgen schuldeisers

Na ontvangst van de af loscapaciteit wordt de schuld afgeboekt. Er is direct duidelijkheid over de hoogte

Gevolgen gemeente

Geen hogere aflossing bij een stijging van het inkomen Na uitbetaling hoeft geen contact meer te worden onderhouden met schuldeisers De mogelijkheden om te sturen op het gedrag en de onderliggende problematiek te beheersen zijn beperkt De gemeente staat borg indien het krediet niet wordt terugbetaald. De kosten hiervoor kunnen oplopen.

Een inkomensdaling wordt verrekend in de afloscapaciteit. De bestedingsruimte blijft in de meeste gevallen gelijk. Een inkomensstijging wordt verrekend in de afloscapaciteit en zorgt voor een hogere aflossing Inkomensvoordelen komen ten gunste van de schuldeisers De schuldeiser moet het dossier drie jaar open houden en in contact blijven met de schuldhulpverlener Na het akkoord van de schuldeisers wordt het traject minimaal 3 jaar aangehouden in verband met hercontroles op de afloscapaciteit. Betere mogelijkheden om te sturen op gedrag en eventuele onderliggende problematiek aan te pakken

25

De kracht van balans, beleidsnota schuldhulpverlening Aalsmeer 2021-2024

Bijlage 6: Reactie matrix college op advies van de Adviesraad Sociaal Domein Op 22 september 2020 heeft het college kennis genomen van het advies van de Adviesraad Sociaal Domein aangaande het concept beleidsplan Schuldhulpverlening, “de kracht van balans”. Het college is de Adviesraad zeer erkentelijk voor het gedegen advies dat is ontvangen. In bijgaande reactiematrix geeft het college haar reactie op de adviezen aan.

Nr. 1

Reactie Adviesraad Sociaal Domein Zet in hoofdstuk 3 naast het landelijke beeld ook het lokale beeld in een grafiek zodat deze trends vergeleken kunnen worden. Ook een benchmark met vergelijkbare gemeenten kan informatief zijn. Deze gegevens zijn beschikbaar als één van de resultaten uit het vorige beleidsplan.

Reactie van het college Momenteel is het niet mogelijk om de landelijke trends naast het landelijke beeld weer te geven. De gemiddelde schuld is niet apart geregistreerd. Met de komst van het nieuwe registratiesysteem Stratech en de mogelijkheid deel te nemen aan de Benchmark Armoede en Schulden is het straks mogelijk wel een vergelijking te maken. In paragraaf 7.1. wordt aangekondigd een communicatieplan op te stellen om inwoners te bereiken. Laaggeletterden en inwoners die de Nederlandse taal niet machtig zijn worden in het communicatieplan meegenomen. Dit begrip is op verzoek nader toegelicht.

2

Een aandachtspunt is het bereiken van de doelgroepen die niet bij gemeenten in beeld zijn en inwoners die de Nederlandse taal niet machtig zijn. Neem het bereiken van deze doelgroep op als actiepunt.

3

In hoofdstuk 4 wordt gesproken over de stress-sensitieve dienstverlening. Het verdient aanbeveling dit begrip nader toe te lichten.

4

Als netwerkpartners worden alleen de door de gemeente gesubsidieerde partners genoemd. We missen in deze opsomming de kerken (diaconie/caritas), voedselbank, jongerenwerk e.d. Gaarne in definitieve tekst aanvullen.

Deze wijziging is overgenomen.

5

In hoofdstuk 5 wekt u de indruk dat er alleen preventie plaatsvindt aan jongeren vanaf 16 jaar. De Adviesraad adviseert om niet alleen op het MBO, maar al eerder op scholen voor voortgezet onderwijs , voorlichting aan te bieden. In deze leeftijd worden al veel schulden gemaakt voor telefoon etc. In hetzelfde hoofdstuk wordt gesproken over “schulden ontstaan door onverantwoordelijk gedrag”. De Adviesraad wil benadrukken dat jongeren soms ook gewoon “botte pech” in het leven hebben.

Het college kiest er voor om juist jongeren vanaf 16 jaar voor te bereiden op wanneer men zelf financieel verantwoordelijk is.

6

De Adviesraad is verheugd dat het College aandacht heeft voor de schuldenproblematiek bij ondernemers en zzp-'ers. M.n. deze laatste doelgroep heeft weinig financiële buffers om tegenvallers op te vangen.

Dank voor deze positieve reactie.

7

Er wordt weinig gebruik gemaakt van het saneringskrediet, terwijl dit voor de schuldenaar rust geeft en er ook gewerkt kan worden aan een herstel van de draagkracht. Maak hier meer gebruik van en verhoog het krediet van € 5000 naar € 10.000 zodat er in meer gevallen gebruik van gemaakt kan

Het college is voornemens het saneringskrediet vaker toe te passen wanneer de verwachting is dat dit zal bijdragen aan een duurzame uitstroom. Hiertoe wordt een afwegingskader opgesteld. Daarnaast worden de ontwikkelingen van een Landelijk garantiefonds gevolgd.

26

De kracht van balans, beleidsnota schuldhulpverlening Aalsmeer 2021-2024

worden. 8

De Adviesraad staat positief achter het voorstel om aan te sluiten bij het landelijk Garantiefonds zoals aangekondigd bij Prinsjesdag.

Voor wat betreft de mogelijkheid om het saneringskrediet van €5.000 naar €10.00 te verhogen wachten wij de ontwikkelingen af van het landelijk garantiefonds saneringskredieten. Hier heeft het college zeker oog voor.

9

Beperk de sanctie in de papierwinkel. Merk het maken van onbedoelde fouten (schending meldingsplicht e.d.) niet direct aan als fraude. Heb oog voor de stress waarin mensen zitten met schulden (stress-sensitieve dienstverlening).

10

De Adviesraad heeft met instemming kennis genomen dat er een convenant wordt afgesloten met bewindvoerders om de kwaliteit van de bewindvoering te verbeteren.

Dank voor deze positieve reactie.

11

De financiële paragraaf in Hfdst. 8 is beperkt en houdt slechts rekening met de geplande maatregelen. Met de extra personele inzet bij een toename van de schuldenproblematiek n.a.v. het coronavirus kan/wordt geen rekening gehouden. Een (winst)waarschuwing is echter wel op zijn plaats.

In het concept beleidsplan was de financiele paragraaf nog niet geheel uitgewerkt. Deze is nu verder uitgewerkt. Zoals in de nota is omschreven verwachten wij voor nu geen extra personele capaciteit nodig te hebben maar geven wij inderdaad een winstwaarschuwing.

12

Het is belangrijk de gemeenteraad periodiek (1x per halfjaar) van informatie te voorzien. De Adviesraad zou het waarderen als zij dezelfde informatie krijgt toegezonden.

Bij deze zeggen wij toe de Adviesraad te informeren.

27