Bijlage 7 Presentatie Dorpsgesprekken CE Delft.pdf
Tekst van het document
Dorpsgesprekken Aalsmeer Emma Koster – Adviseur Duurzame Steden
Warmtevisie Wat moet er in de Warmtevisie staan? De gemeente benoemt tenminste in welke wijken zij tot en met 2030 aan de slag gaat. Voor deze wijken moet de gemeente opnemen: 1. hoeveel woningen en andere gebouwen tot en met 2030 worden geïsoleerd en/of aardgasvrij worden gemaakt; 2. welke alternatieve warmtevoorzieningen kansrijk zijn; en 3. welk warmtealternatief de laagste nationale kosten heeft.
Warmtevisie Aalsmeer Inhoud • Inleiding - Waarom duurzaam verwarmen? - Wat is de Warmtevisie?
• Wat vinden wij belangrijk? - Algemene randvoorwaarden - Zorgen en wensen van inwoners • Aardgasvrij verwarmen en isolatie - Aardgasvrije warmtetechnieken (incl. hybride oplossingen) - Warmteopties voor de buurten van Aalsmeer - Isolatie • Selectie van eerste buurten - Methode - Resultaten eerste buurten - Wat kunnen de andere buurten al doen? • Van visie naar transitie - Wat zijn de vervolgstappen voor de gemeente?
Uitgangspunten warmtevisie Aalsmeer 1. De Warmtevisie is betrouwbaar (bestaat uit objectieve feiten) en uitvoerbaar 2. De Warmtevisie is breed gedragen (tot stand gekomen met input van bewoners en andere stakeholders) 3. Bij de keuze van warmtetechnieken letten we op betaalbaarheid (zowel totale keten kosten (nationale kosten) als eindgebruikerskosten) 4. We kiezen voor technieken die toekomstbestendig zijn, dus niet investeren in iets dat later overbodig wordt 5. Duurzaamheid is belangrijk bij de keuze van warmtetechnieken: de gemeente wil fossielonafhankelijk zijn in 2040, maar stelt CO2-reductie voorop. 6. (HT-)warmte, waterstof en groengas zijn in beperkte mate beschikbaar. We gaan verstandig om met deze schaarse warmtebronnen (enkel daar inzetten waar geen alternatieven zijn).
Alternatieven voor aardgas Naar welke technieken kijken we? • Individuele opties: - Elektrische warmtepomp
- Hybride warmtepomp • Warmtenetten
- Hoge temperatuur (minimaal 75°C) - Midden temperatuur (55°C - 75°C) - Lage temperatuur (minder dan 55°C)
Warmtebuurten Om aan te sluiten bij de bebouwing van Aalsmeer hebben we warmtebuurten gemaakt.
Onderscheid tussen: • Woonwijken en de linten
• Nieuwbouw en oudere buurten • Bedrijven en woningen Per warmtebuurt onderzoeken we de warmtetechnieken en waar we kunnen starten.
Betaalbaarheid Wat kost aardgasvrij worden? • We berekenen de kosten van de technieken voor - De hele maatschappij: nationale kosten
- De kosten voor bewoner-eigenaren: eindgebruikerskosten
Investeren
Energierekening
Isolatie
Verbruik van stroom, gas en warmte
Verwarmingstechniek
• We weten nog niet hoe de kosten zich in de toekomst zijn:
- Innovatie - Subsidies en belastingen
- Energietarieven • Dus we rekenen met wat nu bekend is. Tenminste elke vijf jaar moet de warmtevisie worden herzien. Dan kijken we hoe het er dan voor staat.
Afgiftesysteem
Netwerkkosten
Kookplaat Zonnepanelen
Energiebelasting
Startbuurten Hoe komen we tot mogelijke startbuurten? • We maken onderscheid tussen aardgasvrij en aardgasvrij-ready. - Aardgasvrij: Verwarmen zonder aardgas
- Aardgasvrij-ready: De woning is geïsoleerd en klaar voor de stap naar aardgasvrij • We scoren de warmtebuurten op een lijst van criteria, zoals bijvoorbeeld - renovatieplannen in de buurt, - het aandeel woningcorporatiewoningen, - nieuwbouwplannen en - betaalbaarheid van het warmtealternatief en bepalen zo welke buurten het beste scoren en waar gestart zou kunnen worden.
Overige buurten: aan de slag met verduurzamen Wat kun je nu al doen? De overige buurten kunnen CO2 besparen met: • Isoleren Isolatie heeft het meeste impact bij slechtgeïsoleerde panden.
• Hybride warmtepomp bij volgende vervangingsmoment gasketel Een hybride warmtepomp bestaat uit een warmtepomp en een hr-ketel. Dit past bij buurten die nog tenminste 15 jaar een gasnetwerk hebben.
Aan de slag met isoleren Hoe ver isoleren? • Het Rijk ontwikkelt een Standaard voor isolatie. Dit geeft houvast voor woningeigenaren en woningcorporaties. • De Standaard is nog niet definitief. Momenteel denkt het Rijk aan: - Woningen van na 1945 geschikt maken voor verwarming met warmte van 50 ºC. - Voor woningen van voor 1945 geldt een lagere standaard, namelijk isoleren tot een niveau dat deze woningen kunnen worden verwarmd met warmte van 70 ºC. • De Standaard is niet verplicht.
Warmtevisie Aalsmeer • Wat valt er op in Aalsmeer? - Bebouwing ◦ Kernen die flink gegroeid zijn ◦ Lintbebouwing ◦ Nieuwbouw
- Warmte ◦ Energy Hub Aalsmeer
◦ Glastuinbouw ◦ Datacenters Schiphol
◦ Aquathermie uit Westeinderplasssen?
Groengas • Groengas is biogas dat wordt opgewaardeerd naar aardgaskwaliteit. • Biogas is CO2-neutraal. De CO2 die vrijkomt bij het gebruik is eerder uit de lucht gehaald door de biomassa waaruit het gas is geproduceerd. Het opwaarderen tot het niveau van aardgas kwaliteit vergt wel enige energie.
• De Rijksoverheid ontwikkelt een nieuw duurzaamheidskader om de duurzaamheid van alle gebruikte biomassastromen te borgen.
12
Bron: https://expertisecentrumwarmte.nl/kennis/factsheets/techniekfactsheets+energiebronnen/groengas/default.aspx Bron: https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-economische-zaken-en-klimaat/documenten/kamerstukken/2020/03/30/kamerbrief-routekaart-groen-gas
Beschikbaarheid groengas • Het binnenlands productiepotentieel van groengas is fysiek beperkt tot ruim onder het aardgasverbruik (35 miljard m³). - Nu: groengasproductie nog beperkt (0,1 miljard m³ in 2018). - 2030: Klimaatakkoord geeft een potentieel van 2 miljard m³.
- 2050: totaal productiepotentieel van 11,9 miljard m³. • Groengas op lange termijn (2050) nodig voor: - Grondstof voor de chemische industrie.
- Energieproductie met CCS/CCU ten behoeve van negatieve CO2 -emissies - Een deel van het zware/lange transport waar LNG op de afzienbare termijn het enige alternatief is.
13
Bron: Contouren en instrumenten voor een Routekaart Groengas 2020-2050, CE Delft, 2018
Groene waterstof • Waterstof is een energiedrager die geproduceerd moet worden uit een andere energiebron.
Grijze waterstof (nu)
Blauwe waterstof (toekomst)
•
Geen CO2-emissies
Bron: Waterstof voor de gebouwde omgeving: Kennisdocument voor de gemeente Nijmegen, CE Delft, 2020
Groene waterstof (toekomst)
• •
Geen CO2-emissies Fossielvrij
Beschikbaarheid waterstof • Waterstof zal naar verwachting niet op de korte termijn, voor 2035, op grote schaal beschikbaar zijn voor de gebouwde omgeving.
• Na 2035 hangt de beschikbaarheid af van de ontwikkeling van wind- en zonne-energie, import en de vraag van andere sectoren. • Binnenlandse productie zal in 2050 onvoldoende zijn om de Nederlandse huishoudens van groene waterstof te kunnen voorzien.
15
Bron: Waterstof voor de gebouwde omgeving: Kennisdocument voor de gemeente Nijmegen, CE Delft, 2020
Nationale kosten Financiële kosten voor de hele keten
Productie
Distributie
In de woning
Elektriciteit
Elektriciteitsnetwerk
Besparing
Gas
Gasnetwerk
Verwarmingstechniek
Warm water
Warmtenet
Afgiftesysteem
Eindgebruikerskosten Kosten voor huurders en eigenaren
Investeren
Energierekening
Isolatie
Verbruik van stroom, gas en warmte
Onderhoud
Verwarmingstechniek Afgiftesysteem
Netwerkkosten
Kookplaat Zonnepanelen
Energiebelasting
Verwarmingstechniek
Een warm huis en een warme douche
18
Centrale vragen warmtetechniekkeuze • Individueel of collectief? Of daar tussenin? • Hoge of lage temperatuur? ~ Veel of weinig isoleren? • Wel of geen duurzame bronnen? • Andere impact.
19
Individueel of collectief? Individueel
Iedere bewoner/gezin heeft keuzevrijheid
Collectief
Optimaal gebruik maken van de (rest)warmte in de omgeving Geschikt voor dichtbevolktere buurten
20
Individueel of collectief? Individueel
Collectief
HR-combiketel
Warmtenet:
Elektrische warmtepomp
Hoge temperatuur (>70⁰C)
Hybride warmtepomp
Midden temperatuur (40-70⁰C)
Pelletkachel/ketel (vaste biomassa)
Lage temperatuur (<40⁰C)
WKO (warmte-koude opslag)
Lage temperatuur warmtenet met individuele warmtepomp WKO-net met warmtepomp en zonne-energie 21
HT-warmtenet • Deel woningen reeds aangesloten • Warmte aan woning afgeleverd • Isoleren geen noodzaak, maar wel verstandig
• Bestaande radiatoren gebruiken • Kosten: - Huur meterset en meetkosten
- Eenmalige aansluitkosten - Energiekosten
22
HT-warmtenet
Meter/Afleverset binnenshuis
23
Warmtenet buitenshuis
Warmtenet op hoge of lage temperatuur?
Hogere temperatuur
Voordelen Alles blijft zoals het is… Huidig afgiftesysteem Geen isolatie nodig Hoog comfortniveau Geen gedragsaanpassing Warm tapwater
24
Lagere temperatuur
Nadelen Hoog energieverbruik Relatief hoge verliezen Beperkte duurzame mogelijkheden Alles blijft zoals het is… Toekomstgericht?
Warmtenet op hoge of lage temperatuur?
Hogere temperatuur
Voordelen Hoog comfortniveau Gedragsaanpassingen Veel duurzame mogelijkheden Weinig verliezen Laag energieverbruik
25
Lagere temperatuur
Nadelen Veel isolatie nodig Aparte warmtapwatervoorziening Aanpassing afgiftesysteem Aanpassing elektriciteitsnet
Warmte op hoge of lage temperatuur?
Hogere temperatuur
Lagere temperatuur
HR-ketel
Elektrische warmtepomp
Pelletkachel (vaste biomassa)
LT-warmtenet
HT-warmtenet
WKO
MT-warmtenet Hybride warmtepomp
26
Elektrische warmtepomp • Goede isolatie nodig • Ander warmteafgifte systeem - Vloerverwarming
- Speciale (LT-)radiatoren • Kosten: - Warmtepomp: €6.500-14.000
- Op dit moment door isolatiekosten, nieuwe radiatoren en de warmtepomp erg duur (minimaal 20-30.000 euro)
27
Elektrische warmtepomp
Binnenunit + warmwater boiler
28
Buitenunit
Koken en warm water • Elektrische kookplaat en oven (Inductie – Keramisch – Gietijzer) - Geen risico op lekkend gas & geen vlam
- Gebruiksgemak - Aangepaste pannenset en kookplaat
- Hogere elektriciteitsvraag en energiekosten • Warmwaterboiler enkel bij LT-verwarming - Minimaal tot 60⁰C - Elektrische boiler of warmtepompboiler
29
Ventilatie en koeling • Bij hogere isolatiegraad is ventilatie nodig voor gezonde frisse lucht
• Koude opslag in bodem of lage temperatuurwarmte (bv. aquathermie) als koeling tijdens de zomer
30
Criteria voor startbuurten aardgasvrij Categorie
Subcategorie
Uitwerking
Uitgangspunt
Robuuste techniekkeuze: grote kostenafstand nationale kosten
Toekomstbestendig
% CO2-reductie per woning (SCOPE 1) – Aardgasvrij en Aardgasvrij-ready apart
Duurzaam
Uitvoerbaarheid techniek
Beschikbaarheid energiedrager en/of warmtebron (wel/niet/op termijn)
Beschikbaarheid schaarse bronnen
Betaalbaarheid
Meerkosten eindgebruikerskosten (euro/jaar)
Betaalbaar
Energienetwerken
Ruimte op elektriciteitsnetwerk (voor all-electric buurten)
Betrouwbaar en uitvoerbaar
Transformatiegebieden
Grootschalige transformatieplannen in de warmtebuurt (>10% van de panden)
Betrouwbaar en uitvoerbaar
Nieuwbouw
Grootschalige woningnieuwbouw in de warmtebuurt (>50 woningen)
Betrouwbaar en uitvoerbaar
Renovatieplannen woningcorporatie
Grootschalige renovatieplannen in de warmtebuurt (>10% van corporatiebezit)
Betrouwbaar en uitvoerbaar
Eigendomssituatie
Verdeling bezit (>30% woningcorporatiebezit)
Betrouwbaar en uitvoerbaar
Lokale initiatieven
Lokaal initiatief op duurzaamheid aanwezig in de warmtebuurt (ja/nee)
Breed gedragen
Algemeen
Preferentie warmtetechniek
Meekoppelkanse n
Buurtdata 31
Criteria voor startbuurten aardgasvrij-ready Categorie
Subcategorie
Uitwerking
Uitgangspunt
Isoleren
Isolatie
% CO2-reductie per woning (SCOPE 1) bij isolatie
Duurzaam
Betaalbaarheid
Investeringskosten woningisolatie tot 50 kWh/m2 (euro)
Betaalbaar
Transformatiegebieden
Grootschalige transformatieplannen in de warmtebuurt (>10% van de panden)
Betrouwbaar en uitvoerbaar
Renovatieplannen woningcorporatie
Grootschalige renovatieplannen in de warmtebuurt (>10% van corporatiebezit)
Betrouwbaar en uitvoerbaar
Eigendomssituatie
Verdeling bezit (>30% woningcorporatiebezit)
Betrouwbaar en uitvoerbaar
Lokale initiatieven
Lokaal initiatief op duurzaamheid aanwezig in de warmtebuurt (ja/nee)
Breed gedragen
Meekoppelkanse n
Buurtdata
32