bijlage 16 concept beeldkwaliteitplan.pdf
Tekst van het document
BEELDKWALITEITSPLAN
WESTEINDERHAGE KU D E L S TA A R T
Januari 2021
Januari 2021
KUIPERCOMPAGNONS
www.kuiper.nl projectnummer 887.006.00
GEMEENTE AALSMEER
Westeinderhage, Kudelstaart
Inhoudsopgave Inleiding 1. Van visie naar ontwerp 1.1 Historische ontwikkeling van Kudelstaart 1.2 Architectuurbeeld van Kudelstaart
4 6 8 10
2. Stedenbouwkundig plan
20
2.1 2.2 2.3 2.4
25 26 28 30
Groen-blauwe raamwerk Ontsluitingsstructuur Woningtypologieën Bouwhoogte
3. Beeldkwaliteit 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8
Architectonische referentie per wooncluster Architectonische samenhang Situering en bouwmassa Daken Gevels, accenten en entrees Kleurstelling en materiaalgebruik Erfafscheidingen Oeverafwerking
4. Openbare ruimte 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5
Sfeertekening van de openbare ruimte Elementen / Staalkaart Profiel hoofdontsluiting Parkeren Speelpleken
32 34 44 46 48 50 52 54 56
58 60 62 66 68 70
3
Inleiding
Aanleiding en voorgeschiedenis
op welke wijze de locatie tot ontwikkeling kon
Aan de westzijde van Kudelstaart wordt het
worden gebracht. Hiervoor zijn in 2017 twee
woningbouwplan “Westeinderhage” ontwikkeld.
participatiebijeenkomsten georganiseerd om de
Het gebied is circa 8,5 hectare groot en is globaal
direct omwonenden en belanghebbenden over de
begrensd door de Herenweg aan de noordzijde, en de
planontwikkeling en het planproces te informeren.
Bilderdammerweg aan de zuidzijde. De locatie wordt
De inventarisatie is met het opstellen van een
ontsloten via de Bilderdammerweg in het verlengde van
ontwerpstartnotitie in 2018 afgerond.
Geerland. Na een inspraakperiode is er een aangepaste De planontwikkeling voor de locatie kent een lange
ontwerpstartnotitie gemaakt die eind 2019 door de
voorgeschiedenis. Al in 2001 is Westeinderhage,
gemeenteraad unaniem is vastgesteld, waardoor de
voormalig tuinbouwgebied, in de ‘Gebiedsvisie
planologische procedure van start kan gaan en de
Aalsmeer 2020’ aangemerkt als inbreidingslocatie
volgende stappen kunnen worden gezet. Voor de
voor woningbouw. In 2002 is het plangebied door
verdere uitwerking van het stedenbouwkundig plan
een vastgoedonderneming verworven en zijn er
is een beeldkwaliteitskader gewenst. Voorliggend
plannen gemaakt om de locatie te transformeren
document is een uitwerking daarvan.
naar een woningbouwlocatie. Met dat gedachtegoed zijn de tuinbouwkassen die op de percelen stonden in 2006 gesloopt. Maar na het faillisement van de
Doel van het beeldkwaliteitsplan
vastgoedonderneming is het plan stil komen te liggen
Dit beeldkwaliteitsplan bevat ontwerprichtlijnen voor
en is de locatie sindsdien in gebruik genomen als
de bebouwing en de openbare ruimte ten behoeve
weiland. Door de daaropvolgende vastgoedcrisis
de ontwikkeling van het Stedenbouwkundig plan
kwam de woningmarkt ook min of meer tot stilstand.
“Westeinderhage”.
Westeinderhage is als woningbouwlocatie tijdelijk
Het beeldkwaliteitsplan beschrijft principes en
buiten beeld geraakt.
richtlijnen die als uitgangspunten voor de verdere uitwerking van het plan gebruikt dienen te worden.
Nadat het einde van de crisis eindelijk weer in zicht
De principes en richtlijnen zijn er om de architectonische
kwam, is in 2016 in overleg met de gemeente door
samenhang van het stedenbouwkundig plan te
een nieuwe vastgoedonderneming geinventariseerd
waarborgen, maar geven voldoende creatieve vrijheid en
4
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
ruimte aan architecten en ontwerpers.
gebruiken bij de begeleiding van de architecten en
Door dit document te koppelen aan het
landschapsarchitecten en de toetsing van hun plannen.
bestemmingsplan kan de commissie ‘ruimtelijke kwaliteit’ van gemeente Aalsmeer de richtlijnen
N
▻ Plangebied Westeinderhage in Kudelstaart.
5
1
VAN VISIE NAAR ONTWERP
1 VAN VISIE NAAR ONTWERP
1.1 Historische ontwikkeling van Kudelstaart 1940
1950
1975
1990
2000
2015
8
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
Ontstaansgeschiedenis
bebouwingshoogte varieert van 1 tot 2 lagen met een
Het plangebied Westeinderhage ligt in Kudelstaart, in
kap. Opmerkelijk zijn de doorzichten naar het water
gemeente Aalsmeer. Kudelstaart is één van de dorpen
en naar de kerk. De dorpskern van Kudelstaart ligt ten
rondom de Westeinderplassen. De sterke verbinding
zuiden van de Kudelstaartseweg, tussen de Herenweg
met het water en de bloementeelt zijn karakteristiek
en de Madame Curiestraat.
voor de dorpen rondom de plas. De Westeinderplassen is het grootste binnenwater in Noord-Holland.
Tot aan de jaren ‘80 blijft Kudelstaart een bescheiden
Het is een veel gebruikt recreatiegebied waar veel
buurtschap. De daaropvolgende jaren groeit Kudelstaart
wedstrijdzeilers op af komen.
uit tot een dorp: In verband met de geluidscontouren van Schiphol kon gemeente Aalsmeer nabij Aalsmeer-
Kudelstaart is geleidelijk aan vanuit het oude lint langs
dorp destijds geen woningbouwuitbreidingen meer
het zuidoosten van de Westeinderplassen gevormd.
toevoegen. Vanwege deze beperking werden er
Het bebouwingslint Herenweg (nu: Kudelstaartseweg)
uitbreidingslocaties gezocht nabij Kudelstaart.
wordt gekenmerkt door aan weerszijde afwisselende bebouwing met een sterke individualiteit. De
Rijsenhout
Aalsmeer
WESTEINDERPLASSEN
Kudelstaart PLANGEBIED
Leimuiden
N
▻ Ligging van het plangebied
9
▻ Sint Jan geboortekerk in Kudelstaart. (bron:www.reliwiki.nl)
10
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
1.2 Architectuurbeeld van Kudelstaart Architectuurbeeld van Kudelstaart Het architectuurbeeld van Kudelstaart wordt enerzijds gevormd door de oude bebouwingslinten met sterk afwisselende architectuur en anderzijds door de verschillende uitbreidingen. De wat recentere uitbreidingen zijn de Rietlanden, Proosdij Noord en Kudelstaart Zuid. Door de karakteristieken van het oorspronkelijke dorpslint en de uitbreidingen te ontleden kunnen de kenmerken van het architectuurbeeld van Kudelstaart worden bepaald. Daarbij spelen de landschappelijke en stedenbouwkundige kenmerken een rol. In de hierna volgende analyse van de verschillende deelgebieden worden de kenmerken van de stedenbouwkundige hoofdstructuur en architectuur beschreven.
11
1 VAN VISIE NAAR ONTWERP
FORT KUDELSTAART
WESTEINDERPLASSEN
SINT JAN GEBOORTE KERK
PLANGEBIED
▻ Kudelstaart Zuid ca. 217 woningen omvang: 6,8 ha dichtheid: ca. 32 won/ha
12
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
▻ Proosdij eerste uitbreidingswijk met dorpscentrum
▻ Kudelstaartseweg historisch bebouwingslint
▻ Rietlanden ca. 395 woningen omvang: 11,5 ha dichtheid: ca. 34 won/ha
▻ Proosdij Noord N
ca. 288 woningen omvang: 7,9 ha dichtheid: ca. 36 won/ha
13
1 VAN VISIE NAAR ONTWERP
Kudelstaartseweg Historisch lint met woningen uit verschillende perioden. De bebouwing wordt afgewisseld met vrijstaande woningen, 2-onder-1-kap woningen en korte rijtjes. De gevels zijn zeer gevarieerd. Hoofdmassa’s zijn georiënteerd naar het lint, maar de rooilijnen verspringen onderling. Bijgebouwen zijn ondergeschikt aan de hoofdmassa en liggen achter de voorgevellijn. Kenmerken x 1 tot 2 bouwlagen met kap. x rooilijnen van de hoofdmassa’s lopen parallel aan de weg, maar verspringen onderling. x gevels bestaan uit overwegend rood-bruin metselwerk, eventueel gestuct of geschilderd en aangevuld met houten beschot. x daken zijn gedekt met grijze of oranje dakpannen. x kozijnen, dakkapellen en daklijsten zijn uitgevoerd in hout. x kozijnen zijn overwegend wit of donkergroen.
▻ Lintbebouwing langs de Kudelstaartseweg. (bron:www.google.com)
14
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
Proosdij In de uitbreidingswijk Proosdij ligt het dorpscentrum van Kudelstaart. Rondom het centrum kenmerkt Proosdij zich door de zakelijke opzet, met haar heldere structuur van straten met noordwestelijke en zuidoostelijke richting gebaseerd op de orthogonale polderstructuur van de Zuider Legmeerpolder. De duidelijke en overzichtelijke structuur is typisch voor wederopbouw architectuur uit de jaren 1950-1990, waardoor er seriematig kon worden gebouwd. De bebouwing in de wijk bestaat grotendeels uit rijwoningen, die soms zijn gepositioneerd in een cluster met een woonerfje. Ook komen gestapelde woningen voor en aan de randen staan enkele vrijstaande woningen. Kenmerken x 1 tot 2 bouwlagen met zadeldak. x rooilijnen van de hoofdmassa’s lopen parallel met de hoofdweg. x de hoofdmassa’s oriënteren zich naar de belangrijkste openbare ruimte. x gevels bestaan uit overwegend rood-bruin metselwerk. x daken zijn gedekt met rode of donkere dakpannen. x kozijnen zijn uitgevoerd in hout en zijn overwegend wit of donkergroen. x gestapelde woningen zijn vaak galerijwoningen bestaande uit 3 lagen met plat dak.
▻ Aanzichten van bebouwing in de uitbreidingswijk Proosdij (bron:www.google.com)
15
1 VAN VISIE NAAR ONTWERP
Kudelstaart Zuid Langs het zuid-western van Kudelstaart bevindt zich de wijk Kudelstaart Zuid. De wijk is rijk omgeven door water en groen. De architectuur refereert naar een wat sobere, modernistische stijl met vlakke gevels en minimalistische accenten. De woningen bestaan grotendeels uit korte rijtjes en 2-onder-1-kap woningen. Kenmerken x 1 of 2 lagen met zadelkap x rooilijn van de hoofdmassa’s lopen parallel met de hoofdweg x de hoofdmassa’s oriënteren zich naar de belangrijkste openbare ruimte. x gevels bestaan uit overwegend rood-bruin metselwerk. x schuine daken zijn gedekt met oranje of donkere dakpannen. x verbijzonderingen in het dakoppervlak, door bijvoorbeeld verspringingen en uitsparingen. x enkele woningclusters hebben platte daken. x kozijnen, dakkapellen en daklijsten zijn meestal uitgevoerd in hout en zijn overwegend wit.
▻ Aanzichten van bebouwing in de uitbreidingswijk Kudelstaart Zuid (bron:www.google.com)
16
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
1 VAN VISIE NAAR ONTWERP
Proosdij Noord Proosdij Noord (ofwel Kudelstaart-Noord) is een ruim opgezette wijk in een jaren ‘30 architectuur. De wijk ligt ten noorden van de wijk Proosdij en is gelegen tussen de Hoofdweg en de Westeinderplassen. Aan de oostzijde wordt de wijk begrensd door het kassengebied. Net als de wijk Proosdij heeft Proosdij-Noord een heldere orthogonale structuur met seriematige bouw. Te midden van de wijk staan enkele appartementengebouwen bestaande uit 4-7 bouwlagen langs het water. Kenmerken x 1 of 2 lagen met zadelkap x rooilijnen van de hoofdmassa’s lopen parallel met de hoofdweg, clusters verspringen ten opzichte van elkaar. x de hoofdmassa’s oriënteren zich naar de belangrijkste openbare ruimte. x gevels bestaan uit overwegend rood-bruin metselwerk. x daken hebben meestal een overstek en zijn gedekt met donkere dakpannen. x kozijnen zijn overwegend wit x gebruik van groen als accent, bijvoorbeeld deuren. x gestapelde woningen bestaan uit 4-7 lagen boven op een parkeerdek.
▻ Aanzichten van bebouwing in de uitbreidingswijk Proosdij Noord (bron:www.google.com)
17
1 VAN VISIE NAAR ONTWERP
Rietlanden Vrij centraal gelegen in Kudelstaart bevindt zich de wijk De Rietlanden. De uitbreidingswijk met 395 woningen is gesitueerd rondom een grote waterpartij, bestaande uit: herenhuizen, klassieke eengezinswoningen, appartementen en halfvrijstaande woningen. De architectuur heeft een historiserende stijl met opvallende accenten. Per cluster is er een grote variatie in het gevelbeeld. Rondom de kern kent iedere woning een eigen gevelbeeld. Kenmerken x 1 of 2 lagen met schild- of zadelkap, tot 2 of 3 met plat dak. x rooilijnen van de hoofdmassa’s lopen parallel met de hoofdweg, clusters verspringen ten opzichte van elkaar. x de hoofdmassa’s oriënteren zich naar de belangrijkste openbare ruimte. x gevels bestaan uit overwegend rood-bruin metselwerk. x daken hebben een overstek en zijn gedekt met donkere dakpannen. x kozijnen, dakkapellen en daklijsten zijn meestal uitgevoerd in hout en zijn overwegend wit. x gebruik van groen als accentkleur, voor bijvoorbeeld deuren of luiken. x hoeken van rijen zijn geaccentueerd door een extra bouwlaag, andere kapvorm of extra aanbouw. x in het project zijn lange bouwblokken toegepast en veel verharding.
▻ Aanzichten van bebouwing in de uitbreidingswijk Rietlanden (bron:www.kbwonen.nl)
18
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
Conclusies De woningen van de uitbreidingen van Kudelstaart zijn
Overkoepelende kenmerken
geinspireerd op architectuur uit verschillende periodes.
x 1 of 2 lagen met (zadel)kap
De uitbreidingen zijn planmatig van opzet en hebben
x rooilijn van de hoofdmassa’s lopen parallel met de
een rationele heldere structuur met seriematige bouw.
hoofdweg
Het gevelbeeld per cluster verschilt vaak, maar er is ook
x de hoofdmassa’s oriënteren zich naar de belangrijkste
duidelijk eenheid in de verscheidenheid zichtbaar.
openbare ruimte.
Gevels bestaan overwegend uit rood-bruin metselwerk.
x gevels bestaan uit overwegend rood-bruin
De daken hebben dikwijls een zadelkap, witte daklijsten,
metselwerk.
een overstek en zijn bedekt met rood-oranje of donker
x schuine daken zijn gedekt met oranje of donkere
grijze dakpannen. Kozijnen, dakkapellen zijn meestal
dakpannen.
uitgevoerd in hout en zijn overwegend wit.
x gestapelde woningen tot maximaal 10 lagen. x kozijnen, dakkapellen en daklijsten zijn meestal
Het programma bestaat meestal uit een mix van
uitgevoerd in hout en zijn overwegend wit.
woningtypes voor verschillende doelgroepen: rijwoningen, vrijstaande woningen, 2-onder-1-kap woningen en op stedenbouwkundig verantwoorde locaties appartementen tot maximaal 10 lagen. De meest recente uitbreidingen Proosdij-Noord en De Rietlanden zijn overwegend historiserend en/ of geinspireerd op de jaren ‘30 architectuur. Deze architectuurstijlen zijn vanwege de klassieke uitstraling op de huidige woningmarkt nog steeds erg in trek. Voor de nieuwe uitbreiding Westeinderhage vormt de neo-jarendertigstijl daarom als uitgangspunt voor de beeldkwaliteit van de woningen. Moderne interpretaties zijn mogelijk, maar wel met de basiskenmerken van de bestaande bebouwing in het dorp.
19
2
STEDENBOUWKUNDIG PLAN
2 STEDENBOUWKUNDIG PLAN
59
55
53
51-51A
49 47 39
37
47A
45a 45
43
A
41
B
C
S
385m²
6 D
40 app.(mid.)
7
12
S
500m²
Stuurboordstraat
8 6b
4
6
6a
Stuurboordstraat
17 15a 15 13a 13 11a 11 9a
9
7a
7
5a
5
3a
3
1a
1
4
15 app.(soc.) Spilstraat
3 1-4
21-24
1-109
82-84a
74
80
86-88a
Spiegelstraat
9-12
114
90-92a
Kompasplein
13-16
Kompasplein
94-96a
5-8
Kompasplein
17-20
106-108a 98-100a 110-112a 102-104a
66
66 tr
Bilderdammerweg
81
2
8
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
77 10
22
79
7a 37
29
He
27
ren
we
g
35
23c
31
23b
29a
23
a
21
E
b
21 a 21
23
19 17
S
15
180m²
a He re
13
nw
F
eg
11
8
15
9d
2e
9c
G
9b
2d
9a
7e
2c
7d
4
S
15 app.(soc.)
G
400m²
3
7
44
58
50
48
46
40
60
52
42
54
56
38
62
32
30
28 26
24
22
20 18 16 14
10
8
6
2d 2c
36
64
2b
2a
raf
Bilderdammerweg
Bilderdammerweg
N 65
63
61
59
57a
DATUM PLO USER
51
13
23
2 STEDENBOUWKUNDIG PLAN
▻ Oorspronkelijke polderkavelingsstructuur
2.1 Groen-blauwe raamwerk Bij de invulling van het plangebied zijn de karakteristieke
van de 2-onder-1-kap woningen zorgt ervoor dat
kenmerken van de omgeving gerespecteerd om
er tussen de woningen door zichtlijnen zijn naar de
de identiteit van het gebied te waarborgen. De
Westeinderplassen.
zelfstandigheid van de dijkzone, de karakteristiek van het lint langs de Bilderdammerweg en het
De rationele verkavelingsstructuur van de nieuwe buurt
verkavelingspatroon van het onderliggende landschap
met haar orthogonale ontsluitingsstructuur creëert lange
zijn daarvan de voornaamste elementen.
zichtlijnen. De ontsluitingsstructuur wordt bovendien begeleid door bomen, groene bermen en sloten en
De hoofdopzet van de verkaveling is geënt op het
vormt daarmee het groen-blauwe raamwerk voor de
oorspronkelijke orthogonale patroon van sloten en
nieuwe wijk.
kavels. De kavelrichtingen zijn terug te lezen in het stedenbouwkundig plan: in het oostelijke deel liggen de kavels parallel aan de Bilderdammerweg. De kavels in het westelijk deel staan haaks op de Bilderdammerweg. Het nieuwe buurtje bestaat uit diverse bouwvelden, met herhaling van clusters en rijen woningen, langs de randen staan 2-onder-1 kap woningen met incidenteel een vrijstaande woning. Appartementen staan op strategische plekken, langs de hoofdontsluiting en als accent langs het water in het hart van de nieuwe wijk. Het plan vindt aansluiting met de bestaande bebouwing door aan de zuidzijde de kleinschalige bebouwingstructuur met traditionele uitstraling langs de Bilderdammerweg aan te vullen met een vrijstaande woning en 2-onder-1-kap woning. En aan de noordzijde sluit het plan aan met de bebouwing langs het lint van de Herenweg door middel van een rug-aan-rug invulling van 2-onder-1-kap woningen. De losse korrel
25
2 STEDENBOUWKUNDIG PLAN
2.2 Ontsluitingsstructuur Entree Het plangebied vindt directe aansluiting met de omgeving via de Bilderdammerweg in het verlengde van Geerland. Twee appartementengebouwen markeren de aankondiging van het woongebied. De hoofdontsluiting wordt aan weerszijde begeleid met bomen. Tussen de bomen staan langsparkeerplaatsen.
Orthogonale wegenstructuur De richtingen van de hoofdontsluiting zijn gebaseerd op de oorspronkelijke polderverkavelingspatronen. De lange woonstraten benadrukken de lange zichtlijnen. In de wijk geldt een maximale snelheid van 30 km/uur, de inrichting van de hoofdontsluiting wordt daarop gebaseerd. De woonstraatjes worden begeleid met bomen met daartussen haaksparkeren. Een deel van de 2-onder-1-kap woningen en vrijstaande woningen aan de randen van het plangebied worden via de hoofdontsluiting met een brug ontsloten. De 2-onder-1-kap woningen en vrijstaande woningen hebben ieder twee parkeerplaatsen per perceel.
Langzaam verkeer Fietsers en voetgangers maken gebruik van de hoofdontsluiting. Tevens is er een aparte fietsentree naar de wijk aan de oostzijde van het plangebied.
26
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
LEGENDA autoontsluiting
N
LEGENDA langzaam verkeer
N
27
2 STEDENBOUWKUNDIG PLAN
2.3 Woningtypologiën Het stedenbouwkundig plan kent verschillende woningtypologiën. De woningen zijn geclusterd op bouwvelden. Om een gevarieerd straatbeeld te realiseren zijn woningtypes afgewisseld, ook binnen de bouwvelden. Er wordt een mix toegepast van vrijstaande woningen, 2-onder-1-kap woningen, benedenbovenwoningen, rijwoningen en appartementen. De bouwvelden zijn verdeeld in de volgende woonsferen: Wonen langs het lint
Wonen aan de woonstraat
Vrijstaande woningen en 2-onder-1-kap woningen
Vrijstaande woningen, 2-onder-1-kap woningen en
langs de Bilderdammerweg.
halfvrijstaande woningen aan de randen van het plan met ruime achtertuinen en voortuinen aan een
Wonen aan de singel
woonstraat.
Beneden-bovenwoningen en appartementen met uitzicht op de singel.
Wonen aan het water Vrijstaande woningen, 2-onder-1-kap woningen en
Wonen aan een hof
halfvrijstaande woningen aan de randen van het
Korte rijwoningen langs woonstraten en rondom een
plan met ruime achtertuinen en voortuinen aan het
groene (speel)hof gesitueerd.
water. De woningen worden grotendeels per twee percelen ontsloten via een brug aan de voorzijde.
Dorps woonblok Korte rijwoningen langs woonstraten rondom een parkeerhof gesitueerd. Wonen in het hart van Westeinderhage Appartementen in het centrum van de nieuwe wijk gesitueerd langs het water en groen.
28
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
LEGENDA wonen langs het lint wonen aan de singel wonen aan een hof dorpsstedelijk woonblok wonen in het hart van Westeinderhage wonen aan de woonstraat wonen aan het water
LEGENDA vrijstaande woning 2-onder-1-kap woning geschakelde 2-onder-1kap woning rijwoning regulier rijwoning hoek bebo bebo hoek appartement klein appartement groot
N
29
2 STEDENBOUWKUNDIG PLAN
2.4 Bouwhoogte Vrijstaande woningen
Appartementen
De vrijstaande woningen bestaan uit 1 tot 2 lagen en
In het stedenbouwkundig plan wordt onderscheid
een kap.
gemaakt tussen twee kleinere appartementengebouwen met 4 lagen langs de hoofdontsluiting en een groter
2-onder-1-kap woningen
appartementengebouw centraal in de wijk met 7 lagen.
De 2-onder-1-kap woningen bestaan uit 2 lagen en een
Door het hoogteaccent in het midden te realiseren met
kap.
gepaste afstand tot de andere woningen wordt hinder, eventuele vermindering van zonlicht en inbreuk op vrije
Beneden-boven-woningen (BeBo) Langs de zuidzijde staan enkele benedenbovenwoningen bestaande uit 2 lagen en een kap.
Rijwoningen De rijwoningen bestaan uit 2 lagen en een kap. De hoekwoningen zijn verbijzonderd en bestaan uit 2 lagen en een dwarskap of hebben 3 bouwlagen en een plat dak.
30
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
uitzicht beperkt.
LEGENDA 1-2 lagen +kap 2 lagen +kap 2 lagen +dwarskap of 3 lagen +plat dak 3-4 lagen 7 lagen
N
31
3
BEELDKWALITEIT
3 BEELDKWALITEIT
3.1 Architectonische referentie per wooncluster In hoofdstuk 1 van dit document zijn de architectonische (en ook stedenbouwkundige en landschappelijke) kenmerken ontleed van het oorspronkelijke dorpslint en bestaande uitbreidingen. Voor de nieuwe uitbreiding Westeinderhage vormt de neo-jarendertigstijl als uitgangspunt voor de beeldkwaliteit van de woningen.
34
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
Vrijstaande woningen en 2-onder-1-kap woningen langs het lint Wonen langs het lint De woningen langs de Bilderdammerweg voegen zich qua maat, hoogte en massa naar de bestaande bebouwing langs het lint. De woningen hebben ruime voortuinen, refereren naar de jaren ‘30 architectuur en zijn duidelijk van elkaar te onderscheiden. De individuele uitstraling van de woningen uit zich in de verschillende kaprichtingen en uitwerking van de gevels.
Kenmerken: ▻ 2 lagen met een schildkap of zadelkap ▻ Woningen hebben een individuele uitstraling ▻ Woningen hebben onderling verschillende kaprichtingen ▻ Rood-bruin effen metselwerk ▻ Donkergrijze pannen of rood-bruine pannen ▻ Wit als accentkleur voor daklijst, dakkapel, kozijnen, luifels en erkers ▻ Woningen op de hoek van de Bilderdammerweg en de hoofdontsluiting van het plangebied hebben 2 representatieve zijden
▻ Wit als accentkleur
▻ Woningen hebben verschillende kaprichtingen
▻ Woningen hebben een individuele uitstraling
35
3 BEELDKWALITEIT
Beneden-boven woningen Wonen aan de singel (BeBo’s) De beneden-boven woningen hebben 2 lagen en een kap. De voordeuren van zowel de begane grond woningen als de bovenwoningen zijn op de begane grond gesitueerd. Bij het ontwerp moet er rekening worden gehouden dat dit een rustig gevelbeeld vormt. Blinde kopgevels zijn niet gewenst. De kopgevels van hoekwoningen zijn verbijzonderd door het toepassen van bijvoorbeeld raamopeningen of een erker om meer transparantie te creëren. Kenmerken:
Dakkapellen zijn gewenst om de woonruimte van
▻ 2 lagen met een schildkap of zadelkap ▻ Rustig gevelbeeld ▻ Rood-bruin effen metselwerk ▻ Donkergrijze pannen ▻ Wit als accentkleur voor daklijst, dakkapel, kozijnen, luifels en erkers ▻ De zijgevels van hoekwoningen zijn verbijzonderd door het toepassen van raamopeningen of een erker ▻ Dakkapellen zijn gewenst om de woonruimte van de bovenwoning te optimaliseren.
de bovenwoning te optimaliseren.
▻ De voordeuren van de woningen zijn op de begane grond gesitueerd.
36
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
▻ Dakkapellen optimaliseren de woonruimte van de bovenwoning.
Appartementen op de hoek van de hoofdontsluiting Wonen aan de singel (appartementen) De twee appartementen op de hoek van de hoofdontsluiting markeren de entree van de nieuwe wijk. De appartementengebouwen zijn symmetrisch ten opzichte van elkaar. Ze liggen als poortgebouwen iets naar voren ten opzichte van de beneden-boven woningen en accentueren zo de plek van de entree. De appartementengebouwen zijn qua bouwvolume groter dan de overige grondgebonden woningen in het plan en hebben een plat dak. Door geleding van Kenmerken:
het volume wordt aansluiting gezocht bij de schaal
▻ 4 lagen met plat dak ▻ Symmetrische poortgebouwen markeren de entree ▻ Nadrukkelijke geleding om het bouwvolume kleiner te doen lijken ▻ Blinde gevels aan de openbare ruimte worden zoveel mogelijk vermeden ▻ Vlakke gevel met uitkragende balkons ▻ Rood-bruin effen metselwerk
van de overige bebouwing in het plan, bijvoorbeeld door de plint of bovenste verdieping een afwijkende gevelkleur of -materiaal te geven. Blinde gevels aan de openbare ruimte worden zoveel mogelijk vermeden. De gebouwen hebben een vlakke gevel, plasticiteit wordt verkregen door geleding van bouwvolmes en uitkragende balkons. De balkon kragen slechts uit boven het uitgeefbaar gebied.
▻ De appartementengebouwen hebben een plat dak en een nadrukkelijke geleding.
▻ De appartementengebouwen hebben vlakke gevels met uitkragende balkons.
37
3 BEELDKWALITEIT
Rijwoningen - landelijk / dorps Rijwoningen clusters In het plan zijn er twee rijwoningen clusters. De twee clusters verschillen afzonderlijk van elkaar in gevelbeeld, maar hebben een samenhangende
dorps
architectuur. stedelijk
De gevels zijn opgetrokken in licht rood-bruin effen metselwerk en hebben witte accenten, bijvoorbeeld voor de daklijst, dakkapel, kozijnen, luifels, erkers, veranda’s of in de gevel. Blinde kopgevels zijn niet gewenst. De kopgevels van hoekwoningen zijn verbijzonderd om meer transparantie te creëren.
▻ Woningen zijn opgetroken in een licht bruin-rood metselwerk
▻ De rijwoningen langs de hoven hebben witte accenten, bijvoorbeeld in het metselwerk of incidenteel kan een hoekwoning in wit opgetrokken zijn.
38
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
Wonen aan een hof (landelijk/dorps)
Kenmerken:
De woningen bestaan uit 2 lagen en een zadelkap.
▻ 2 lagen met een zadelkap ▻ Licht rood-bruin effen metselwerk ▻ Donkergrijze pannen ▻ De hoekwoningen zijn geaccentueerd met erker of doorgetrokken luifel ▻ Lage gootlijn ▻ Luifels aan de woonstraten ▻ Veranda’s aan het groene hof ▻ Wit als accentkleur voor daklijst, dakkapel, kozijnen, luifels en erkers en in de gevel
De rijen hebben een ingetogen en besloten karakter, dat zich bijvoorbeeld uit in een lage gootlijn. De woningen langs de woonstraten hebben een luifel aan de voorzijde. De woningen langs het groene (speel)hof hebben een veranda aan de voorzijde. De hoeken van de rijen zijn verbijzonderd met een erker of doorgetrokken luifel. Langs de zijgevel van rijwoningen is een integrale bouwkundige oplossing gewenst voor de erfafscheiding.
▻ Verandawoningen langs het groene (speel)hof.
▻ Lage gootlijn zorgt voor een ingetogen en intiem karakter.
39
3 BEELDKWALITEIT
Dorps woonblok (dorps/stedelijk) De woningen bestaan uit 2 lagen en een schildkap of zadelkap. De rijen hebben een groen-stedelijk en een wat statig karakter, dat uit zich in een strakke vormentaal: de koppen van de hoeken van het woonblok zijn geaccentueerd met een woning van 3 lagen en een plat dak. De overige hoekwoningen van de rijen zijn verbijzonderd met raamopeningen of een erker om meer transparantie te creëren.
Kenmerken: ▻ 2 lagen met een schildkap of zadelkap ▻ De koppen van de woningen zijn geaccentueerd met een woning van 3 lagen en een plat dak ▻ Overige hoekwoningen van de rijen zijn verbijzonderd met raamopeningen of een erker ▻ Licht rood-bruin effen metselwerk ▻ Donkergrijze pannen ▻ Wit als accentkleur voor daklijst, dakkapel, kozijnen, luifels en erkers en in de gevel.
▻ Hoekwoningen van het woonblok hebben 3 bouwlagen en een plat dak.
▻ De rijwoningen langs de hoven hebben witte accenten, bijvoorbeeld in het metselwerk.
40
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
3 BEELDKWALITEIT
Appartementen centraal in de wijk Wonen in het hart van Westeinderhage Het appartementengebouw in het hart van de nieuwe wijk staat met de voeten in het water. Het gebouw staat prominent en solitair met voldoende afstand van de laagbouw te midden in de wijk en heeft representatieve gevels aan alle zijden. Blinde gevels aan de openbare ruimte worden zoveel mogelijk vermeden. Het gebouw is horizontaal geleed en benadrukt daarmee de lange lijnen van de orthogonale structuur van de planopzet. De gevels zijn vlak en opgetrokken Kenmerken: ▻ Appartementengebouw tot 7 bouwlagen ▻ Bij voorkeur een plat dak ▻ Prominent, solitair gebouw ▻ Plint zorgt voor interactie met openbare ruimte ▻ Representatief aan alle zijden ▻ Blinde gevels aan de openbare ruimte worden zoveel mogelijk vermeden ▻ Staat met de voeten in het water ▻ Rood-bruin effen metselwerk ▻ Vlakke gevel met uitkragende balkons
in rood-bruin effen metselwerk. Plasticiteit wordt verkregen door de uitkragende balkons. De balkon kragen slechts uit boven het uitgeefbaar gebied. Het appartementengebouw heeft een plat dak. Een zadeldak als accent op de hoek(en) van het gebouw is/zijn toegestaan, maar moet(en) geintegreerd zijn met het geveloppervlak en heeft dan geen dakoverstek.
▻ Het appartementengebouw heeft bij voorkeur een plat dak.
▻ Het gebouw heeft een horizontale geleding.
▻ Vlakke gevel met uitkragende balkons.
▻ Zadeldak als accent op de hoek van het gebouw.
41
3 BEELDKWALITEIT
Vrijstaande woningen en 2-onder-1-kap woningen met tuinen aan het water Wonen aan de woonstraat De 2-onder-1-kap woningen en vrijstaande woningen langs de woonstraten hebben 2 lagen en een samengestelde kap, schildkap of zadelkap. De woningen hebben ruime achtertuinen en een vaste rooilijn aan de voorzijde. Elke woning beschikt over 1 á 2 parkeerplaatsen op eigen erf die aan de voorzijde van de woning zijn gesitueerd. Enkele woningen hebben achtertuinen die grenzen aan het water. De oevers worden gekeerd met een Kenmerken: ▻ 2 lagen met een samengestelde kap, schildkap of zadelkap ▻ Woningen hebben een vaste rooilijn ▻ Rood-bruin metselwerk ▻ Woningen kunnen onderling qua kleur metselwerk verschillen wat zorgt voor een gevarieerd aanzicht vanaf de openbare weg ▻ Oranje-rode of donkergrijze pannen ▻ Wit als accentkleur voor daklijst, dakkapel, kozijnen, luifels en erkers
beschoeiing, circa 0,30 m boven waterpeil. De gevels van de woningen mogen onderling qua kleur metselwerk wat verschillen in rood-bruine tinten, waardoor er een speelse kleurschaling aan de rand van de wijk onstaat. Kopgevels van hoekwoningen grenzend aan de openbare weg of wandelroute zijn verbijzonderd door het toepassen van bijvoorbeeld raamopeningen, een erker, zijaanbouw en/of kleuraccenten.
▻ Kleur metselwerk verschillen onderling voor een gevarieerd straatbeeld.
42
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
▻ Woningen hebben een vaste rooilijn.
Vrijstaande woningen en 2-onder-1-kap woningen met tuinen aan het water Wonen aan het water De vrijstaande woningen bestaan uit 1-2 lagen en 2-onder-1-kap woningen bestaan uit 2 lagen, en een samengestelde kap, schildkap of zadelkap. De woningen staan op eilanden en hebben ruime achtertuinen aan het water. De oevers van de voortuinen worden gekeerd met een beschoeiing, circa 0,30 m boven waterpeil. De oevers van de zijtuinen worden gekeerd met een beschoeiing, circa 1,50 m boven waterpeil. Per 2 percelen worden de woningen aan de Kenmerken: ▻ 1-2 lagen met een samengestelde kap, schildkap of zadelkap ▻ Woningen hebben een individuele uitstraling ▻ Rooilijnen kunnen onderling verspringen ▻ Woningen hebben ruime achtertuinen aan het water ▻ Rood-bruin metselwerk ▻ Woningen mogen onderling qua kleur metselwerk wat verschillen ▻ Oranje-rode of donkergrijze pannen ▻ Wit als accentkleur voor daklijst, dakkapel, kozijnen, luifels en erkers
voorzijde ontsloten met een brug. Elke woning beschikt over 2 parkeerplaatsen op eigen erf. De woningen hebben een individuele uitstraling en verspringende rooilijnen ten opzichte van elkaar. Er onstaat hierdoor een informeel en gevarieerd beeld.
▻ De vrijstaande woningen hebben 1-2 lagen en een kap
▻ De woningen worden ontsloten met een brug
▻ De woningen hebben verspringende rooilijnen ten opzichte van de
▻ De woningen hebben een individuele uitstraling, maar vormen wel een
aangrenzende woningen.
eenheid.
43
3 BEELDKWALITEIT
3.2 Architectonische samenhang De randen van het plan en het appartementengebouw centraal in het plan worden in een donkerder materiaal opgetrokken dan de ‘twee kernen’ van het plan, zowel in het westelijk als het oostelijk deel. De bebouwing in de kernen hebben witte accenten.
LEGENDA donker materiaal lichter materiaal met witte accenten
44
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
Randen en hart van het plan in een donkerder materiaal
Kernen van het plan in een lichter materiaal met witte accenten
45
3 BEELDKWALITEIT
3.3 Situering en bouwmassa Rooilijn
Oriëntatie
In de basis wordt de orthogonale structuur gevolgd,
De woningen zijn grotendeels georiënteerd op de
waarbij de voorgevel evenwijdig aan de straat is
openbare weg. Incidenteel zijn er woningen georiënteerd
gepositioneerd.
op de meest belangrijke openbare ruimte: op een groene (speel)hof of op het water.
De vrijstaande en twee-aaneengebouwde woningen langs de woonstraten zijn 3 meter uit de voorste
Woningen op hoekpercelen kennen een tweezijdige
perceelgrens gepositioneerd.
oriëntatie. Bij de dubbele oriëntatie is het belangrijk dat
De vrijstaande en twee-aaneengebouwde woningen op
beide zijden met name op maaiveld een aantrekkelijk
de eilanden hebben geen vaste rooilijn, zijn 3 - 5 meter
beeld bieden. Dat betekent dat als de entree naar de
uit de voorste perceelgrens gepositioneerd en mogen
zijgevel wordt verplaatst er toch een opening in de
ten opzichte van elkaar verspingen.
voorgevel blijft. Voorkomen moet worden dat er blinde gevels aan de openbare ruimte staan.
De rijwoningen zijn 1,5 - 2,0 meter uit de voorste perceelgrens gepositioneerd.
Gebouwvorm De rooilijn van de twee appartementengebouwen langs
De bouwmassa bestaat uit dorpse bebouwing, die
de hoofdontsluiting verspringen ten opzichte van de
bestaat uit zowel vrijstaande, 2-onder-1-kap woningen,
beneden-boven woningen.
beneden-bovenwoningen, als rijen aaneengebouwde woningen.
De rooilijn van het appartementengebouw in het midden
De bouwvolumes kennen een eenvoudige basisvorm die
van het plan volgt de orthogonale structuur van het
in de basis bestaat uit een rechthoekig hoofdvolume.
water en staat met de voeten in het water.
De dakvorm bestaat in de basis uit een zadeldak en kent een traditionele uitstraling.
46
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
LEGENDA representatieve gevel
N
In het plan zijn enkele appartementengebouwen
Bijgebouwen, aan- en uitbouwen
opgenomen:
Bijgebouwen, aan- en uitbouwen zijn qua omvang,
x
Langs de hoofdontsluiting staan aan weerszijde appartementengebouwen met maximaal 4 bouwlagen;
x
In het midden van het plan staat een appartementengebouw grenzend aan groen en water van maximaal 7 bouwlagen.
De appartementengebouwen zijn zodanig verweven in het stedenbouwkundig plan dat zij zich voegen naar de
vorm, materiaal, kleur en situering op het perceel ondergeschikt aan het hoofdgebouw. Ze vormen een logisch gevolg op de architectonische stijl van de hoofdmassa. Bijgebouwen hebben een plat dak. Bij vrijstaande woningen zijn ze los geplaatst van het hoofdgebouw. Bijgebouwen bij 2-onder-1-kap woningen zijn aan de woningen gebouwd.
dorpse structuur.
47
3 BEELDKWALITEIT
3.4 Daken Kapvorm en -richting De vrijstaande woningen hebben overwegend een dwarskap. Uitzondering daarop zijn de twee vrijstaande woningen langs de hoofdontsluiting. De 2-onder-1-kap woningen hebben net als de rijwoningen zadeldaken met een nokrichting die evenwijdig staat aan de weg. In het westen van het plan staan enkele 2-onder-1-kap woningen met een samengesteld dak van een zadelkap en dwarskap. De beneden-boven woningen en rijwoningen hebben zadeldaken met een nokrichting die evenwijdig staat aan de weg. De hoekwoningen zijn geaccentueerd met een dwarskap of hebben een woning met 3 lagen en plat dak. Schuine daken zijn voorzien van grijze dakpannen en hebben witte daklijsten. Het toepassen van zonnepanelen moet integraal meegenomen worden met het ontwerp van het dak. Dakoverstekken zijn gewenst en hebben een overstek van maximaal 0,5m. De hellingshoek van de kap is minimaal 35 graden en maximaal 55 graden. De appartementengebouwen hebben platte daken en zijn wanneer mogelijk voorzien van een sedumdak.
▻ rijwoningen met zadelkappen, de hoekwoning heeft een dwarskap
48
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
LEGENDA zadelkap dwarskap of plat dak schildkap plat dak
N
▻ Vrijstaande woningen hebben een dwarskap
▻ Appartementengebouwen hebben platte daken
▻ 2-onder-1-kap-woning met samengesteld zadelkap en dwarskap
▻ Appartementengebouwen hebben platte daken
49
3 BEELDKWALITEIT
3.5 Gevels, accenten en entrees Ontwerp
Entrees
Gevels die zichtbaar zijn vanaf de straat worden
De woningen hebben hun entree langs de openbare
alle ontworpen als voorgevel. De gevels van de
weg. Hoekwoningen hebben een tweezijdige orientatie.
kopwooneenheden van rijwoningen worden verbijzonderd met subtiele accenten, zoals erkers,
De entrees van de woningen dienen op een
entrees, dakranden of uitkragingen.
zorgvuldige wijze te worden vormgegeven, waarbij diverse uitvoeringen denkbaar zijn. De entree vormt een duidelijke verbijzondering van de gevel, door
Gevelindeling
de toepassing van een uitgesproken omlijsting van
Gevels hebben verticale gevelopeningen. Per
bijvoorbeeld metselwerk of betonelementen.
woningencluster is een wisselend gevelbeeld wenselijk. Ten aanzien van de voordeuren wordt gestreefd naar een balans tussen eenheid en verscheidenheid. Er moet
Plasticiteit
een zekere mate van samenhang tussen de verschillende
Sterke verspringingen in de voorgevel zijn niet gewenst,
woningenclusters tot stand worden gebracht.
in gevelsteenverband is wel variatie en plasticiteit
De voordeuren kunnen onderling per cluster verschillen
mogelijk. Subtiele toepassing van architectonische
door de toepassing van een beperkt aantal kleuren (wit,
accenten, zoals erkers, dakranden zijn mogelijk om lange
grijs of groen) en subtiele verbijzonderingen.
horizontale lijnen te voorkomen.
50
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
Voorbeelden van accenten op de kopwooneenheden van rijwoningen
De entree vormt een duidelijke verbijzondering van de gevel
51
3 BEELDKWALITEIT
3.6 Kleurstelling en materiaalgebruik Gevels
Accenten
De samenhang in het woongebied wordt voor een
Voor het aanbrengen van verbijzonderingen en/of
belangrijk deel gewaarborgd door het consequent
accenten kan er bijvoorbeeld gespeeld worden met 2
toepassen van baksteen als hoofdmateriaal voor de
kleuren baksteen in de gevel.
gevels, binnen de bandbreedte van rood - (donker)bruin.
Afwijkende materialen zoals hout, beton en glas mogen worden toegepast, mits dit ondergeschikt is aan het hoofdmateriaal.
Daken De woningen met schuine daken worden afgedekt met gebakken pannen in de kleur grijs - antraciet. Er dienen ook PV-panelen toegepast te worden. Door PV-panelen in het woningontwerp mee te nemen wordt voorkomen dat er allerlei verschillende vormen ontstaan en kunnen panelen integraal deel uitmaken van het dakvlak. Wanneer dit niet mogelijk is, is een goede toepassing van panelen op het dakvlak ook denkbaar. Op platte daken kunnen groen-blauwe daken worden toegepast. Groen-blauwe daken kunnen regenwater tijdelijk of permanent vasthouden. Regenwater wordt vertraagd afgevoerd en/of wordt geabsorbeerd door het substraat en beplanting. Een groot gedeelte wordt teruggegeven aan de atmosfeer door verdamping,
52
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
Gevels
Daken schuine daken
platte daken
Accenten
53
3 BEELDKWALITEIT
3.7 Erfafscheidingen De overgang van de openbare ruimte naar de privéruimten (de kavel en de tuin) is van grote invloed op de ruimtelijke kwaliteit van het nieuwe woongebied. De vormgeving van erfafscheidingen op de grens tussen openbaar en privé vergt dan ook de nodige aandacht. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen erfafscheidingen voor de voorgevellijn en langs de zijgevel. Aan de voorgevel bestaan erfafscheidingen uit een geheel groene uitstraling. Voor de voorgevellijn zijn erfafscheidingen maximaal 1 meter hoog, langs de zijgevel zijn erfafscheidingen maximaal 1,8 meter hoog. Langs de zijgevel van rijwoningen is een integrale bouwkundige oplossing gewenst. Voor erfafscheidingen tussen openbaar en privé gelden de volgende criteria: •
Erfscheidingen zijn duurzaam vormgegeven, bestaande uit een geheel groene uitstraling. De Beukenhaag, Taxus, Laurier, Buxus, Liguster zijn bijvoorbeeld geschikt als haagplant.
•
Kaal hekwerk als erfafscheiding is niet gewenst, wel kan hekwerk gecombineerd worden met een bouwkundige oplossing, beplanting of een haag.
•
Erfafscheidingen langs de voorgevellijn hebben een maximale hoogte van 1 meter.
54
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
Voorbeelden integrale bouwkundige oplossing voor zijtuinen
LEGENDA erfafscheiding max. 1,0m hoog erfafscheiding max. 1,8m hoog oeverbeschoeiing
N
Voorbeelden van groene erfafscheidingen
▻ Beukenhaag als erfafscheiding
▻ Taxushaag als erfafscheiding
▻ Ligusterhaag als erfafscheiding
▻ Lage tuinmuur met groeischerm
55
3 BEELDKWALITEIT
3.8 Oeverafwerking Het water in Westeinderhage is de belangrijkste
Voor de oeverafwerking van achtertuinen die aan
component van het groen-blauwe raamwerk en daarmee
de openbare ruimte grenzen gelden de volgende
een voorname identiteitsdrager voor de nieuwe buurt.
aanvullende criteria:
De vormgeving en afwerking van de oevers is daarbij
•
bepalend voor de belevingskwaliteit. Reden om hieraan de nodige zorg en aandacht te besteden. Zeker op
De oevers worden gekeerd met een beschoeiing tot 30 cm boven het waterpeil.
•
Achter de beschoeiing sluit over een breedte van
plaatsen waar achtertuinen grenzen aan de openbare
minimaal 2.00 m het niveau van de tuin aan op de
ruimte.
bovenkant van de beschoeiing. •
De overgang naar het reguliere tuinpeil kan met
Om sturing te geven aan het beoogde beeld wordt
een talud of een grondkerende constructie worden
onderscheid gemaakt tussen natuurlijke oevers, oevers
overbrugd.
met een lage beschoeiing tot 30 cm boven het waterpeil
•
en oevers met een hoge beschoeiing tot maaiveldniveau. Het zicht op de beschoeiing wordt zoveel mogelijk weggenomen door waterplanten en oevervegetatie die in de plasbermen gedijen.
56
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
De lage tuin kan als vlonder/steiger worden ingericht of vormgegeven.
•
Vlonders en steigers mogen maximaal 30 cm over de beschoeiing uitsteken.
LEGENDA natuurlijke oever lage beschoeiing hoge beschoeiing lage tuin aan water
N
Voorbeelden van oeverafwerkingen
▻ Lage beschoeiing als oeverafwerking
▻ Natuurlijke oever als oeverafwerking
▻ Lage tuinen aan het water als oeverafwerking
▻ Hoge beschoeiing als oeverafwerking
57
4
OPEN B AR E R U IM T E
4 OPENBARE RUIMTE
4.1 Sfeertekening van de openbare ruimte De openbare ruimte is het palet voor de nieuwe woonwijk. De fysieke drager van alle componenten die samen het beeld van Westeinderhage bepalen. De openbare ruimte ondersteunt de stedenbouwkundige structuur en vergroot de herkenbaarheid en samenhang van Westeinderhage als geheel. Voor de beeldkwaliteit van de woningen is een eigentijdse vertaling van de jarendertig stijl als uitgangspunt gekozen. Door met de inrichting van de openbare ruimte hier eveneens aan te refereren krijgt Westeinderhage een uitgesproken identiteit, die kan worden getypeerd als een moderne tuinwijk, eenvoudig van opzet en dorpsstedelijk
▻ Smalle rijbanen in gebakken rode klinkers. ▻ Trottoirs in grijze betontegels.
van karakter. Om dit karakter te ondersteunen is de openbare ruimte robuust en eenduidig vormgegeven, met een functionele inrichting en een heldere groenblauwe structuur. Om vervolgens een naadloze aansluiting te maken op de directe omgeving wordt bij de toepassing van verharding en meubilair voortgeborduurd op de inrichting van de toeloopstraten, zoals de Spiegelstraat en de Stuurboordstraat. Hier zijn de rijbanen geplaveid met gebakken klinkers in aardtinten en de trottoirs met betontegels met basaltsplit in de toplaag. Deze materialen hebben een luxe uitstraling die recht doet aan de gekozen identiteit. De toepassing ervan brengt rust en samenhang.
60
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
▻ Verkeersremmende maatregel in afwijkende kleur gebakken klinkers. ▻ Parkeerplaatsen zijn omkaderd met gele klinkers. Haaksparkeerplaatsen zijn voorzien van stootbanden.
▻ Bolders bij plateau’s tegen parkeren op het trottoir
▻ Overzichtelijke pleinen, eventueel gecombineerd met speelplek.
▻ Incidenteel bredere groenstroken langs de weg, eventueel gecombineerd met een speelplek.
▻ Singels en groenstroken accentueren het informele groene karakter van de wijk.
▻ Verlichtingsarmatuur.
▻ Bruggen hebben een traditionele uitstraling.
▻ Objecten zijn zoveel mogelijk met groen ingepast.
61
4 OPENBARE RUIMTE
4.2 Elementen / Staalkaart Verharding
kleur voor rijden, elleboogverband en een antraciet
Het doorzetten van de materialisering van de
kleur voor parkeren en om de vakindeling te duiden een
toeloopstraten leidt tot toepassing van gebakken
terughoudend gebruik van rollagen in een gedekte gele
materiaal in het gedeelte van de openbare ruimte dat
kleur.
is bestemd voor gemotoriseerd verkeer. Dat beslaat veruit het grootste deel van het verhard oppervlak in
De trottoirs worden uitgevoerd in standaard betontegels
de wijk, waardoor het een bepalende factor wordt voor
van 0,30m 0x 0,30m met een toplaag van basaltsplit in
de samenhang in de wijk. Niet door alle aandacht op te
halfsteensverband.
eisen met een uitgesproken kleurstelling of bijzondere patronen, maar door terughoudend en ingetogen een
Opsluitbanden
eenduidig fundament te bieden voor een aangenaam
De verharding wordt opgesloten en hoogteverschillen
verblijf en een helder gebruik van de openbare ruimte.
worden gemarkeerd met opsluitbanden of
Om hieraan recht te doen wordt slechts één formaat
trottoirbanden. Op overgangen à niveau zijn grijze
klinker toegepast; het dikformaat. Daarmee wordt een
betonbanden toegestaan, waar opsluitbanden of
zekere rust gecreëerd.
trottoirbanden een hoogteverschil markeren en de banden in het zicht zijn, worden betonbanden met een
Differentiatie wordt verkregen met de toepassing van
basaltsplit toplaag afgewerkt.
verschillende bestratingspatronen en nuances in het kleurgebruik Daarmee wordt richting gegeven aan de
Molgoten en rollagen worden uitgevoerd in gebakken
functionele indeling van de openbare ruimte naar
klinkers in het formaat overeenkomstig aan het
verkeerssoort en gebruik. Keperverband en een rode
belendende bestratingsvlak.
▻ Antraciet
▻ Geel
62
▻ Rood
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
▻ Basaltine
Verkeersdrempels en/of -plateaus Vanwege de signaalwerking worden drempels uitgevoerd in betonstraatstenen in keiformaat in de kleuren zwart en wit. De plateaus in gebakken klinkers, dikformaat in elleboogverband in een gedekte gele kleur. ▻ Verkeersdrempels
Bruggen Om de continuïteit van het water en daarmee de beleving van de groen-blauwe hoofdstructuur te
zo mogelijk als plaveisel de standaard gebakken klinkers
optimaliseren worden verbindingen voor auto’s als brug
zijn aangebracht. Voor de voet- en fietsbruggen aan
of brugduiker uitgevoerd. Oeververbindingen voor
composiet, staal of hout. De leuningen en relingen
voetgangers en fietsers worden in principe wel als brug
worden bij voorkeur uitgevoerd in staal.
uitgevoerd. De oeververbindingen hebben een minimale De bruggen en brugduikers hebben passend bij het
doorvaarhoogte van 1.00 m en een minimale breedte
dorpsstedelijke karakter een functionele en robuuste
van 3.00 m. De landhoofden en/of frontmuren moeten
uitstraling en worden als familie ontworpen. Voor het
in een passende stijl worden vormgegeven, in aansluiting
dek van de autobruggen kan worden gedacht aan prefab
op de nabij gelegen woningbouw.
constructies van beton, waar bovenop
▻ Bruggen naar woningen op de eilanden
▻ Brug en brugduiker met een dorpsstedelijk karakter.
63
Meubilair Uitgangspunt bij de keuze van het meubilair in het
De volgende elementen worden toegepast:
openbaar gebied is de kwaliteit, duurzaamheid en
Bank/stoel:
BN-bank; leverancier Velopa;
beheersbaarheid van de producten. Daarnaast is van
Afvalbak:
Model Capitole; leverancier Bammens;
belang dat er enige vormverwantschap is tussen de
Afzetpaal:
Model Woerden; leverancier Giverbo;
verschillende producten met het oogpunt een ‘familie’
Fietsbeugel:
Model Erdi met anti-duikelstang:
samen te stellen die aansluit bij en de sfeer en identiteit
Velopa.
van Westeinderhage kan versterken. Hiervan uitgaande moet het meubilair een informele en ingetogen uitstraling hebben, klassiek en eigentijds. Daarnaast zijn de verschillende elementen duurzaam, gebruiksvriendelijk, vandalismebestendig en weinig onderhoud vergend. De kleur voor alle elementen is stand blauw (RAL 5011). De kleur is neutraal en past goed in zowel de bebouwde als groene omgeving.
▻ Kleur RAL 5011
▻ BN bank
▻ Afvalcontainer
64
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
▻ Afvalbak Capitole
▻ Fietsbeugel Erdi
4 OPENBARE RUIMTE
Verlichting Ook de verlichting maakt onderdeel uit van de
verlevendigd en kunnen herkenbare en onderscheidende
‘familie’. Het streven is een uniform beeld te bereiken
ruimtes worden gecreëerd.
door de keuze voor één soort armatuur. In alle delen
Bomen worden zoveel mogelijk in het groen geplant.
van de wijk: de woonstraten, -erven en -paden
Bij uitzondering staan ze in de verharding onder de
worden paaltoparmaturen toegepast met een
voorwaarde dat daarbij afdoende ondergrondse
lichtpunthoogte van 4,00 m. Qua kleurstelling sluiten de
voorzieningen worden aangebracht om de
verlichtingselementen aan bij de kleur van de overige
groeiomstandigheden te bevorderen.
inrichtingselementen. De soortkeuze wordt bepaald in samenhang met de In aansluiting op de toeloopstraten wordt het armatuur
ruimtelijke structuur het karakter van de bebouwde
Osiris van Philips voorgeschreven.
omgeving, de functionaliteit, beheersbaarheid en
Dit armatuur is geschikt voor LED-verlichting, heeft
groeiomstandigheden. Daarnaast moet rekening worden
een eigentijdse vormgeving en is ook als gevelarmatuur
gehouden met grootte, vorm en blad of bloemkleur als
toepasbaar.
tools om de structuur van de wijk te benadrukken en de oriëntatie te bevorderen. (De definitieve keuze zal worden bepaald in een nog nader op te stellen beplantingsplan voor de openbare ruimte.)
Nutsvoorzieningen Nutsgebouwen moeten zorgvuldig in de verkaveling worden ingepast. Bij voorkeur geïntegreerd in de bebouwing. Bijvoorbeeld aan of in een woning of bijgebouw of als onderdeel van een tuinmuur Als dit niet mogelijk is dan moet bebouwing van deze aard zodanig in de verkaveling worden ingepast dat ze zo min mogelijk opvalt. Te denken valt aan plaatsing in een parkeerhof of in het groen. Daarbij moet de materialisatie en kleurstelling worden afgestemd op de aangrenzende bebouwing. Als om wat voor reden dan ook, plaatsing van ▻ Verlichtingsarmatuur Osiris
nutsgebouwen op beeldbepalende locaties onontkoombaar is, dan moeten deze gebouwen in een passende stijl worden vormgegeven, met een
Beplanting
traditioneel uiterlijk en een kap, conform de richtlijnen
De beplanting ondersteunt het karakter en de sfeer
voor de woningbouw.
van de nieuwe wijk. Gelet op de landelijke onderlegger van de locatie worden bij voorkeur voor beplanting
Kleine nutsvoorzieningen zoals verdeelkasten moeten
streekeigen soorten toegepast. Met de toepassing
in een gedekte kleurstelling, geïntegreerd in de
van verschillende soorten kan het straatbeeld worden
erfafscheiding worden meegenomen.
65
4 OPENBARE RUIMTE
4.3 Profiel hoofdontsluiting Om te komen tot een eenduidige inrichting van de openbare ruimte is voor de inrichting van de hoofontsluiting een profielindeling bedacht die als basis kan dienen voor de inrichting van de overige straten in de wijk. Het profiel bestaat uit een rijbaan met een breedte van 5,5 m met aan één zijde haakse parkeervakken met een diepte van 5,0 m en daarachter een trottoir met een breedte van 2,35 m. Tussen de parkeerplaatsen liggen in een onregelmatig ritme plantvakken, ingevuld met blokhagen met in het midden een stevige boom. Aan de andere zijde van de rijbaan grenst een circa 7,0 meter breed grastalud, dat leidt naar een watersingel met een breedte van 8,0 m. Het talud wordt onregelmatig beplant met een keur van uiteenlopende bomen. Dit geeft een weelderig beeld en bevordert de diversiteit. Afhankelijk van de stedenbouwkundige situatie kan dit profiel worden aangepast en gemuteerd, bijvoorbeeld met tweezijdig haaksparkeren, of langsparkeren en/of een extra trottoir.
66
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
59
55
53
51-51A
49
47 39
47A
37a
45a
45
37
43
A
41
B 29
Her 27
enw
eg
35
23c
31
23b
29a
C
23
a
S
21
E
b
385m²
21 a 21
5
23 19
D
35 app.(mid.) 17
6
12
S
15
180m²
a
S
500m²
Stuurboordstraat
nw
F
re
4
6
6a
13
6b
He
8
eg
11
8
15 9d
Stuurboordstraat
GEWIJZIGD
5a
5
3a
3
1a
1
2d
7
9a
7a
9b
9
2e
9c
17 15a 15 13a 13 11a 11 9a
7e
2c
S
G
2a
Spilstraat
400m²
3
2b
13 app.(soc.)
3 1-4
21-24
1-109
7d
3
3
13 app.(soc.)
44 5
50
48
46
38
32
30
28 26
24
22
20 18 16 14
81
77
65
6
2d
2c
Bilderdammerweg
79
8
N
66 traf
Bilderdammerweg
10
1
64
66
36
74
80
82-84a
1a
56
62
86-88a
3
52
40
58
42
Spiegelstraat
9-12
Kompasplein
114
90-92a
5-8
13-16
Kompasplein
94-96a
7
Kompasplein
17-20
106-108a 98-100a 110-112a 102-104a
54
60
2b
2a
Bilderdammerweg
61
59
57a
DATUM PLOT USER
51
2 13
10
8
63
67
15-4-20
FSmorenb
4 OPENBARE RUIMTE
4.4 Parkeren Uitgangspunt voor de parkeerbalans in de nieuwe wijk zijn de parkeernormen voor woningen uit de “Nota Parkeernormen Aalsmeer 2016” (22 september 2016). Voor de woningtypen in het plan gelden verschillende parkeernormen. De parkeerplaatsen op eigen erf zijn voldoende groot gedimensioneerd.
68
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
LEGENDA haaksparkeren langsparkeren parkeren op eigen terrein
N
▻ Parkeerplaatsen tussen het groen.
69
4 OPENBARE RUIMTE
4.5 Speelplekken Voor kinderen biedt het openbaar groen in Westeinderhage verschillende speelmogelijkheden die zijn verspreid over de wijk. Omdat iedere leeftijdsgroep haar eigen speelwensen heeft en haar eigen plek nodig heeft om te spelen, wordt hier onderscheidt gemaakt in speelvoorzieningen voor kinderen van 0-8 jaar en 8-12 jaar. Naar verwachting zullen de kinderen van 0-8 jaar voornamelijk spelen op de plekken dichtbij huis. Voor de leeftijdsgroep 8-12 jaar wordt in het centrum van de wijk een plek gemaakt die speciaal voor hen zijn ingericht om te spelen. De speelplekken worden bij voorkeur met natuurlijke materialen ingericht zoals bij een natuurspeeltuin. Elementen zoals zwerfkeien, zandondergronden, wilgentunnels, struiken, bloemen, water of boomstammen kunnen gebruikt worden bij de inrichting van de speelplek. De natuurlijke elementen zorgen voor vrij spel en stimuleren verbeelding en ontdekking. Ook de rugielere toestellen, zoals een glijbaan en schommel kunnen uitgevoerd worden in een natuurlijke uitstraling.
70
BEELDKWALITEITSPLAN WESTEINDERHAGE • KUDELSTAART
LEGENDA S speelplek 0-8 jaar S speelplek 8-12 jaar
71