Bijlage 1 - Jaarstukken 2022 GR OGZ Amstelland.docx

Jaarstukken 2022 Definitief concept versie v2.1

Gemeenschappelijke Regeling Openbare Gezondheidszorg Amstelland

Inhoud

Voorwoord 1 Programmaverantwoording 1.1 Gezond Leven (Epidemiologie en Gezondheidsbevordering) 1.2 Milieu en Gezondheid 1.3 Algemene infectieziekten, soa- en tuberculosebestrijding 1.3.1 Algemene infectieziekten 1.3.2 Tuberculosebestrijding 1.3.3 Soa-Polikliniek/centrum voor seksuele gezondheid 1.4 Hygiëne en Inspectie 1.4.1 Inspectie Kinderopvang 1.4.2 Hygiënezorg en Legionella preventie

3 6 8 12 15 15 17 18 20 20 21

Meldingen Patiënten Vergelijking met vorig jaar 1.5 Jeugdgezondheidszorg 1.6 Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (Vangnet) 1.7 Beschikbaarheid lijkschouwing 1.8 Bedrijfsvoering 1.9 Algemene dekkingsmiddelen 1.10 Onvoorzien

22 22 22 23 37 40 41 42 43

2 Verplichte paragrafen 2.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2.1.1 Kengetallen 2.2 Onderhoud kapitaalgoederen 2.3 Financiering 2.4 Bedrijfsvoering 2.4.1 Wet normering topinkomens (WNT)

44 44 47 48 48 49 49

3 Jaarrekening 3.1 Balans per 31 december 2022 3.2 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 3.3 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over 2022 3.4 Overzicht van het exploitatiesaldo naar taken / activiteiten 3.5 Toelichtingen 3.5.1 Toelichting op de balans per 31 december 2022 3.5.2 Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2022 3.5.3 Analyse begrotingsafwijkingen 3.6 Resultaat per gemeente 3.7 Resultaatbestemming 2022

50 50 52 53 54 55 55 59 62 64 68

Bijlage – overzicht vaccinatiegraden

69

2

Voorwoord

Voor u liggen de jaarstukken 2022 van de Gemeenschappelijke regeling Openbare Gezondheidszorg Amstelland (GR OGZ Amstelland).

Ontwikkelingen in 2022 2002 was het jaar dat de coronapandemie over haar hoogtepunt heen was en voor velen het leven weer werd als vóór de epidemie. Corona heeft wel sporen achtergelaten onder de inwoners van Amstelland. Zo zien we een toename van mentale klachten, vooral onder jongeren, zijn de vaccinatiegraden gedaald en de gezondheidsverschillen tussen groepen inwoners vergroot door de pandemie. Daarnaast kregen we te maken met een andere infectieziekten, het mpox virus en in het najaar een uitbraak van scabiës (schurft), vooral onder studenten.

Openbare gezondheidszorg Amstelland

GGD Amsterdam voert haar taken in de openbare gezondheidszorg uit in de Amstelland gemeenten (Aalsmeer, Amstelveen, Diemen, Ouder-Amstel en Uithoorn), op basis van het productenboek 2018 en het Basispakket JGZ (vastgesteld in 2019). Sinds 2018 worden alle gezamenlijke kosten verdeeld naar de gemeenten op basis van inwoneraantallen. In de voorliggende jaarrekening is conform afspraak uitgegaan van de inwoneraantallen per 1 januari 2022. Volgens het CBS zijn de inwoneraantallen per 01-01-2022:

Gemeenten Aalsmeer Amstelveen Diemen Ouder-Amstel Uithoorn Totaal

Inwonersaantallen per 01/012022 32.452 92.331 31.822 14.212 31.018 201.835

Percentage 16,08% 45,75% 15,77% 7,04% 15,37% 100,00%

Resultaat 2022 t.o.v. de begroting

De realisatie 2022 bedraagt € 48.799, waarmee het jaar is afgesloten met een positief totaalresultaat ten opzichte van de begroting 2022. Dit resultaat wordt veroorzaakt bij de volgende taken:

3

Taken Basistaken: Epidimiologie en gezondheidsbevordering Milieu en Gezondheid Inspectie Kinderopvang Tuberculosebestrijding Jeugdgezondheidszorg Plustaken: Thematische onderzoek THZ Opvoedondersteuning en Extra weegmoment 8-jarigen Diemen Gezond gewicht Aalsmeer Extra weegmoment 8-jarigen Uithoorn Bedrijfsvoering: Huisvesting Bankkosten Mutaties reserves: Onttrekking reserve gezondheidsmonitor Totaal

Realisatie € € € € €

7.000 -271 81.044 -3.968 -30.000

€

-56

€

11.616 -9.451 -1.333

€ €

-4.348 -1.434

€ €

48.799

Een toelichting op de substantiële afwijkingen is opgenomen bij de betreffende onderdelen in de programmaverantwoording. Overeenkomstig de afspraken met het Rijk zijn de resultaten die coronagerelateerd zijn verrekend met het Rijk. Zoals eerder aangegeven zijn de nieuwe taken, die de GGD gekregen heeft in verband met de bestrijding van corona vanuit het Ministerie van VWS geheel vergoed. Bij de GR OGZ Amstelland zijn de meerkosten als gevolg van corona bij JGZ niet in rekening gebracht bij de GR. Resultaten die geen relatie hebben met corona zijn overeenkomstig vorige jaren opgenomen in de baten en lasten.

Resultaat t.o.v. gemeentelijke bijdragen 2022

De nieuwe taken, die de GGD gekregen heeft in verband met de bestrijding van corona vanuit het Ministerie van VWS geheel vergoed. Het Ministerie heeft daarbij aangegeven dat hierbij verwacht wordt dat de gemeenten hun bijdragen aan de GGD blijven betalen. Een deel van de activiteiten zijn daarom overeenkomstig de begroting afgerekend. Binnen de betreffende afdelingen is bijgehouden wat er ten behoeve van de taken van de GR Amstelland aan kosten gemaakt zijn. Bij Gezondheidsbevordering en epidemiologie heeft dit geleidt tot een onderschrijding van € 51.793, bij Infectieziekten tot een onderschrijding van € 8.461 en bij de Jeugdgezondheidszorg tot een overschrijding van € 33.144. De onder- en overschrijdingen zijn niet verrekend met de GR.

Resultaat t.o.v. gemeentelijke bijdragen 2022

Het positief resultaat van € 48.799 kan worden verrekend met de deelnemende gemeenten. In onderstaand tabel wordt het resultaat ten opzichte van de begrootte jaarbijdragen weergegeven. Daarnaast is de verrekening uitgesplitst in basistaken, plustaken, bedrijfsvoering en reserves.

4

Gemeente Aalsmeer Amstelveen Diemen Ouder-Amstel Uithoorn Eindtotaal

Te verrekenen taken Jaarbijdragen Realisatie BasisPlusBedrijfs2022 * 2022 ** taken taken voering Reserves Totaal 1.244.328 1.244.002 10.378 -9.454 -606 11 328 3.580.583 3.512.489 63.189 88 4.573 239 68.089 1.263.070 1.259.798 -4.860 11.623 -3.408 -83 3.273 555.390 548.054 6.953 180 185 20 7.337 1.167.245 1.197.473 -21.855 -1.661 -6.525 -187 -30.227 7.810.616 7.761.816 53.805 776 -5.782 -0 48.799 * : Begroting 2022, gebaseerd op inwoneraantallen per 1 januari 2020 ** : Jaarrekening 2022, gebaseerd op inwoneraantallen per 1 januari 2022

De afwijking van de begroting wordt mede veroorzaakt door het verschil in de inwoneraantallen van de verdeelsleutel. Zo is de begroting 2022, ofwel de jaarbijdragen 2022, gebaseerd op de inwoneraantallen per 01-01-2020. Daarentegen is de realisatie 2022 berekend op basis van de inwoneraantallen per 01-012022. De afrekening van de realisatie conform inwoneraantallen per 01-01-2022 geldt zowel voor de basisen plustaken als bedrijfsvoering en reserves. In onderstaand tabel is het verschil in de inwoneraantallen tussen de begroting 2022 en de realisatie 2022 af te lezen. Hierbij valt op te merken dat de inwoneraantallen van Diemen en Uithoorn significant zijn gestegen.

Inwonersaantallen Gemeente Aalsmeer Amstelveen Diemen Ouder-Amstel Uithoorn Totaal

Begroting Realisatie 2022 2022 31.859 32.452 91.675 92.331 30.780 31.822 14.026 14.212 29.478 31.018 197.818 201.835

Afwijking aantal relatief 593 1,86% 656 0,72% 1.042 3,39% 186 1,33% 1.540 5,22% 4.017 2,03%

Reserves & Voorzieningen Over 2022 was er geen realisatie welke aanspraak maakt op de reserve Gezondheidsmonitor. Deze reserve wordt echter weer aangevuld doordat er in 2022 € 40.000 gedoteerd wordt.

5

1 Programmaverantwoording

De Wet publieke gezondheid bepaalt dat elke veiligheidsregio een GGD in stand moet houden en een aantal taken op het terrein van publieke gezondheid gezamenlijk uit moet voeren. Deze gezamenlijkheid is bedoeld om ook in tijden van een crisis een goed werkende organisatie op regionaal niveau te hebben, die gemeenten kunnen ondersteunen bij de aanpak van de crisis. Om deze reden is de GR OGZ Amstelland ingericht. De deelnemende gemeenten hebben deze gemeenschappelijke regeling opgericht met het doel de taken op het terrein van de publieke gezondheid (beschreven in een productenboek) in gezamenlijkheid uit te voeren om op die manier invulling te geven aan de artikelen 1 en 2 van de Wet publieke gezondheid. Het bestuur van de GR werd in 2022 gevormd uit collegeleden van de deelnemende gemeenten. Het bestuur bestond in 2022 uit:

Naam De heer Marijn van Ballegooijen De heer Willem Kikkert Mevrouw Marian Everhardt Mevrouw Barbara de Reijke De heer José de Robles

Functie Voorzitter Lid Lid Lid Lid

Gemeente Amstelveen Aalsmeer Diemen Ouder-Amstel Uithoorn

6

Gemeenschappelijke regeling Openbare Gezondheidszorg Amstelland In 2018 is het vernieuwde ‘Productenboek OGZ Amstelland’ vastgesteld door het bestuur van de GR. In dit productenboek zijn alle activiteiten opgenomen die in het kader van de GR OGZ Amstelland door GGD Amsterdam worden uitgevoerd. Uitzondering hierop is de jeugdgezondheidszorg. Hiervoor is een apart basispakket opgesteld. De activiteiten in het productenboek zijn gecategoriseerd als basistaak of als plus taak. Hierbij geldt dat basistaken in alle deelnemende gemeenten worden uitgevoerd. Plustaken kunnen gezamenlijk door een aantal gemeenten of door gemeenten afzonderlijk worden afgenomen. De basistaken zijn: • • • • • • • • • • • •

Epidemiologie & Gezondheidsbevordering Leefomgeving Milieu & Gezondheid Algemene Infectieziekten Tuberculose bestrijding SOA Polikliniek Technische Hygiënezorg (in 2019 verantwoord als plustaak) Inspectie Kinderopvang Legionella preventie Jeugdgezondheidszorg Crisisdienst (Vangnet & Advies) Hygiënisch woningtoezicht Beschikbaarheid Lijkschouwing

De plustaken zijn: • • •

Ondersteuning van meldpunten voor zorg en overlast Opvoedondersteuning en extra weegmoment Thematisch onderzoek Technische Hygiënezorg

Verantwoording over de uitvoering van deze basistaken en plustaken vindt plaats op de volgende pagina’s.

7

1.1 Gezond Leven (Epidemiologie en Gezondheidsbevordering) Per 1 januari 2022 zijn de afdelingen Epidemiologie, Gezondheidsbevordering en Digitale Zorginnovatie en programma’s zoals Amsterdamse Aanpak Gezond Gewicht binnen de GGD samen gegaan in een nieuwe afdeling: Gezond Leven. De afdeling Gezond Leven zet in op preventie, het bevorderen en het beschermen de gezondheid (in de breedste zin van het woord) van alle Amstellanders. Gezond Leven is dé kennis-, advies- en innovatieafdeling van de GGD voor duurzame preventie en het creëren van gelijke kansen op gezondheid voor alle Amstellanders. Onder de afdeling vallen ook projecten als Gezonde School, rookvrije generatie/gemeenten, valpreventie en preventief drugsbeleid. Er is extra aandacht voor de meest kwetsbare groepen, waar de mogelijkheden voor het behalen van gezondheidswinst het grootst zijn. Er wordt vanuit verschillende disciplines samengewerkt, met positieve gezondheid als uitgangspunt, waarbij aangesloten wordt bij de leefwereld van de Amstellanders in al hun diversiteit. Met en voor inwoners wordt gewerkt aan een gezonde sociale-, fysieke- en zorgomgeving. De afdeling kent meerdere teams die vanuit eigen expertise en kennis bijdragen aan een project of programma. Hierbij is er ook focus op groepen die een extra steuntje in de rug (nodig) hebben.

En natuurlijk aandacht voor de omgeving, die een grote impact heeft op het individu. Werken vanuit het regenboogmodel Er wordt gewerkt vanuit het regenboogmodel van Dahlgren & Whitehead. In het regenboogmodel staat het individu (de inwoner) in het midden. De verschillende ringen eromheen ordenen de factoren die een rol kunnen spelen bij het ontstaan van gezondheidsverschillen.

8

Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan? Epidemiologie Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2020 (GM2020)

In het najaar van 2020 zijn ruim 20.000 volwassenen van 18 jaar en ouder in de regio Amstelland (Aalsmeer, Amstelveen, Diemen, Ouder-Amstel en Uithoorn) uitgenodigd om een vragenlijst in te vullen. In totaal hebben ruim 8.000 inwoners uit de regio de vragenlijst ingevuld (respons 40%). De doelstelling van de GM2020 is het verkrijgen van inzicht in de gezondheid en determinanten van de gezondheid van zelfstandig wonende volwassen inwoners. Alle GGD-en in Nederland voeren deze gezondheidsmonitor in samenwerking met GGD GHOR, RIVM en CBS uit. Begin 2022 zijn de gemeentelijke factsheets op de website ‘ Gezondheid in Beeld’ gepubliceerd. In 2022 zijn verder verschenen: - gemeentelijke tabellenboeken over de gezondheid en welbevinden van 65+’ers; - factsheet over valongevallen onder ouderen in Amstelland; - factsheet over gezondheid en leefomgeving in Amstelland.

Jeugdgezondheidsmonitor Basisonderwijs

De dataverzameling van Jij en Je Gezondheid op het basisonderwijs van het schooljaar 2021-2022 is afgerond. Er waren dat schooljaar ongeveer evenveel ingevulde oudervragenlijsten beschikbaar voor onderzoek dan vorig schooljaar. De Jeugdgezondheidszorg heeft vanwege de coronacrisis minder consulten uitgevoerd. Dit heeft wellicht invloed gehad op de respons. De data zijn representatief voor Amstelland en zijn geplaatst op de website Gezondheid in Beeld.

Voortgezet onderwijs

De dataverzameling van Jij en Je Gezondheid op het voortgezet onderwijs van het schooljaar 2021-2022 is afgerond. Er waren ook dit schooljaar minder ingevulde vragenlijsten beschikbaar voor onderzoek, omdat de Jeugdgezondheidszorg vanwege de coronacrisis minder consulten heeft uitgevoerd en de scholen in 2022 tijdelijk gesloten waren. Daarnaast werden op het voortgezet onderwijs de vragenlijsten van Jij en Je Gezondheid (JeJG) diverser aangeboden: niet meer standaard in de 2e en 4e klas, maar in de 1e en 3e klas. Als gevolg hiervan zijn de data niet vergelijkbaar met voorgaande jaren en kunnen deze niet gepresenteerd worden op Gezondheid in Beeld. Gedurende het schooljaar zijn wel schoolgezondheidsprofielen uitgedraaid. Hierin staan de resultaten per school weergegeven en kan een school resultaten duiden doordat resultaten van vergelijkbare scholen zijn opnemen. Naast de onderzoeken uitgevoerd door GGD en gefinancierd door de GR zijn er in 2022 ook een aantal corona monitoren uitgevoerd, te weten:

Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022

In het najaar van 2022 is een extra ronde van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen uitgevoerd om de impact van de coronacrisis op de gezondheid en het welzijn van inwoners te onderzoeken. Dit onderzoek wordt gefinancierd door ZonMw en is onderdeel van de landelijke Integrale (populatie-brede) Gezondheidsmonitor COVID-19. GGD’en werken hierin samen met GGD GHOR Nederland, het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), het Nivel en ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum. Aan het onderzoek hebben 4.421 volwassenen van 18 jaar en ouder in de regio Amstelland (Aalsmeer, Amstelveen, Diemen, Ouder-Amstel en Uithoorn) deelgenomen (respons 33%). Op 20 juni 2023 worden de resultaten van deze monitor openbaar. 9

Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021

In het najaar van 2021 hebben 43 scholen voor regulier voortgezet onderwijs in de regio AmsterdamAmstelland (inclusief Weesp) meegedaan aan de Corona Gezondheidsmonitor Jeugd. Dit is een extra editie van de landelijk gefinancierde gezondheidsmonitor jeugd om de impact van de coronacrisis op de gezondheid en het welzijn van jongeren te onderzoeken. Leerlingen uit klas 2 en 4 van de deelnemende scholen hebben hiervoor een vragenlijst ingevuld. De 39 scholen in regio Amsterdam-Amstelland die met voldoende leerlingen hadden meegedaan ontvingen april 2022 een eigen schoolrapportage. Alle acht scholen uit de regio Amstelland hebben meegedaan aan deze monitor en hebben een schoolrapportage ontvangen. Na 24 mei 2022 werden de gemeentelijke, regionale en landelijke cijfers gepubliceerd zowel via de website van de GGD (Gezondheid in Beeld) als de website van het RIVM. Vervolgens zijn de resultaten geanalyseerd en beschreven in gemeentelijke factsheets.

Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022

In 2022 is in de regio Amsterdam-Amstelland een jongvolwassenenmonitor (16 t/m 25 jaar) uitgevoerd. Dit onderzoek wordt gefinancierd door ZonMw en is eveneens onderdeel van de landelijke Integrale (populatie-brede) Gezondheidsmonitor COVID-19. De werving van respondenten heeft plaatsgevonden in voorjaar en zomer van 2022 via social media en via intermediairs. Respondenten konden online een vragenlijst invullen over fysieke en mentale gezondheid, leefstijl en welzijn en de invloed van de coronacrisis hierop. De monitor heeft 945 respondenten voor de regio Amstelland opgeleverd.

Gezondheidsbevordering Adviseurs Gezondheid en Welbevinden

De adviseur wordt als expert gezondheid en gezondheidsbevordering ingezet om te adviseren en kennis te delen in projecten, platforms, ontwikkelingen, programma's etc. Gemeenten worden ondersteund met kennis en kunde omtrent aan gezondheid gerelateerde thema's en met de gezondheid integraal bevorderende activiteiten en interventies. Er is contact met alle beleidsadviseurs van de gemeenten in onze regio. Per gemeente voeren we gesprekken over welke ondersteuning gewenst is. In Amstelveen is er actief deelgenomen aan de werkgroep preventie (5x). Deelname aan wijknetwerkbijeenkomsten en de Programmagroep Persoonsgerichte en Integrale Zorg (3). In Uithoorn is het webinar Koersplan Uithoorn gevolgd en is meegedacht in de werkgroep ‘optimaal mentaal’. Ook heeft de adviseur meegewerkt aan de factsheet valpreventie Amstelland. De gezondheidsadviseur in Diemen was voor langere tijd uitgevallen waardoor er hier minder gebruik van is gemaakt. In Amstelveen wordt het netwerk valpreventie onderhouden er is gewerkt aan het duurzaam onderbrengen van de cursus In Balans. Deskundigheidsbevordering valpreventie voor vrijwilligers van Amstelveen voor Elkaar (20) en 5 valpreventie cursussen(44) zijn georganiseerd. In de week van de valpreventie waren er 6 wijkactiviteiten met het thema ‘voeding en vallen’(130).

Rookvrije ondersteuning en Stoptober

Er waren meerdere gesprekken met alle gemeenten over Rookvrij. De Rookaward is uitgezet in Amstelland, en deze is uitgereikt op de Conferentie Rookvrij in Amsterdam. De Conferentie is door vele professionals uit de regio bezocht.

10

Alle gemeenten hebben dit jaar meegedaan aan de campagne Stoptober en zijn van promotiematerialen voorzien. In Diemen heeft de Stoptober camperbus gestaan, mede bemand door de GGD.

De Gezonde School VO

In 2022 is op de VO scholen in de Amstellandgemeenten weer volop gewerkt aan de Gezonde School thema’s. Dit ging voorspoediger dan in de voorgaande twee jaren waarin de implementatie moeizaam was door de coronacrisis en het sluiten van de scholen. Alle scholen in Amstelland (10 in totaal) werken aan een of meer gezondheidsthema’s met effectieve programma’s, met als doel inzet op alle vier de pijlers (gezondheidseducatie, fysieke en sociale omgeving, signaleren en beleid) van de Gezonde School. De meeste aandacht ging uit naar preventie roken, alcohol en drugs, maar daarnaast werden ook veel andere thema’s behandeld. Hieronder het totale aantal scholen dat aan een bepaald thema werkt (let op, sommige scholen werken aan meer dan één thema dus het totale getal komt uit op meer dan 10): ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

4 scholen werken aan het thema Roken, Alcohol en Drugspreventie 3 scholen werken aan het thema Welbevinden 2 scholen werken aan het thema Voeding 2 scholen werken aan het thema Mediawijsheid 1 school werkt aan het thema Relaties en Seksualiteit 1 school werkt aan het thema Bewegen en Sport

Scholen hebben duidelijk meer aandacht voor de mentale gezondheid van hun leerlingen, zo na de coronacrisis. Uit de Corona Gezondheidsmonitor Jeugd kwam ook naar voren dat het percentage leerlingen dat de afgelopen 12 maanden wel eens serieus heeft nagedacht een eind aan zijn/haar leven te maken hoog was. Dit kwam hard aan bij scholen en verschillende scholen hebben n.a.v. hiervan maatregelen genomen door bijv. gatekeeperstrainingen en andere interventies in te zetten. Wat heeft het gekost? GR OGZ Amstelland 2022 Epidimiologie & Gezondheidsbevordering Gezondheidsmonitor

Realisatie 2021

Begroting 2022

Realisatie 2022

Afwijking 2022

293.296 78.609

279.162 -

272.162 -

7.000 -

Voor extra (thematisch) onderzoek/projecten is voor 2002 een budget beschikbaar van € 10.000. In 2022 is een personele inzet hiervoor gerealiseerd van € 3.000. Dit resulteert in een afwijking van € 7.000 ten opzicht van het totale budget over 2022. Zoals eerder aangegeven zijn de nieuwe taken, die de GGD gekregen heeft in verband met de bestrijding van corona vanuit het Ministerie van VWS geheel vergoed. Het Ministerie heeft daarbij aangegeven dat hierbij verwacht wordt dat de gemeenten hun bijdragen aan de GGD blijven betalen. De activiteiten zijn daarom overeenkomstig de begroting afgerekend.

11

1.2 Milieu en Gezondheid Het team Milieu en Gezondheid werkt aan het voorkomen of verminderen van negatieve gezondheidseffecten en het bevorderen van positieve gezondheidseffecten als gevolg van milieufactoren bij mensen in het verzorgingsgebied. Er wordt onderscheid gemaakt tussen de volgende taken: signaleren van ongewenste situaties, voorlichting en risicocommunicatie, behandelen van meldingen van burgers en adviseren aan de gemeente.1

Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan? Algemene kennis en deskundigheid en onderzoek In 2022 was er veel aandacht voor de volgende onderwerpen: Geluid van vliegverkeer en windturbines, houtstook, energiebesparing en binnenmilieu, omgevingswet en de gezondheidsmonitor van de GGD. Werk aan algemene onderwerpen is als gewoonlijk uitgevoerd, denk daarbij aan het hitteplan, rampenopvangplan en de website, en het beantwoorden van specifieke vragen van de gemeenten. Vliegverkeer, ultrafijn stof en gezondheidseffecten Sinds 2017 coördineert het RIVM onderzoek naar de blootstelling aan en invloed van blootstelling aan ultrafijn stof afkomstig van vliegverkeer in een groot gebied rondom Schiphol. In 2022 zijn de resultaten van het onderzoek naar lange termijn effecten en de samenvattende eindrapportage gedeeld met de Amstelland gemeenten. De gevolgen van langdurige blootstelling zijn onderzocht in 31 gemeenten in een straal van 40 km rondom Schiphol. Daarbij zijn geboorte-uitkomsten, medicijngebruik, gezondheid, informatie uit de gezondheidsmonitor en sterfte onderzocht. De blootstelling aan ultrafijn stof afkomstig van vliegverkeer is gemodelleerd op huisadres. GGD Amsterdam maakt deel uit van de wetenschappelijke adviescommissie van dit project.

Geluidsbewust bouwen in de Schipholregio Ook in 2022 heeft de provincie de GGD gevraagd om deel te nemen aan kennissessies over geluidbewust bouwen in de Schipholregio. Met de inwerkingtreding van de omgevingswet verhuizen de geluidregels van het rijksniveau naar het omgevingsplan van de gemeente. Dit biedt meer ruimte voor lokale gebiedsgerichte bescherming, maar brengt ook veranderende rekenregels voor het vaststellen van de cumulatie van geluid met zich mee. Dit heeft gevolgen voor de beoordeling van de aanvaardbaarheid van nieuwe activiteiten, zoals nieuwbouwprojecten. GGD Amsterdam nam deel aan overleg met de bewonersgroep Programmatische Aanpak Meten Vliegtuiggeluid. Ook is deelgenomen aan een brainstormsessie met ministerie van Infrastructuur & Waterstaat over de leefomgeving van de luchthaven en werd meegedacht over MKBA indicatoren bij vliegvelden.

1 Het nauw aan Milieu en Gezondheid verwante team Luchtkwaliteit beheert het luchtmeetnet van de gemeente

Amsterdam en doet luchtmetingen in opdracht van een groot aantal opdrachtgevers, waaronder Ouder-Amstel. Dit zijn echter apart betaalde projecten, buiten de gemeenschappelijke regeling om.

12

Schone Lucht Akkoord (SLA) en houtstook De staatssecretaris presenteerde in de herfst de nieuwe routewijzer houtstook en overlast in het SLA. Deze routewijzer geeft handvatten voor gemeenten om beleid te maken voor houtstook of de handhaving voor overlastklachten beter te kunnen uitvoeren. Deze is gedeeld met de gemeenten. Ook heeft GGD Amsterdam aangeboden de klachten die binnenkomen via de website www.stookwijzer.nu in ontvangst te nemen en hiervan een overzicht te sturen naar de gemeenten. Risico’s door energiebesparing, binnenmilieu Vanwege de hoge energieprijzen, bespaarden mensen afgelopen stookseizoen op de stookkosten en de ventilatie van hun woning. Dit kan gevaarlijke situaties met koolmonoxide opleveren, bijvoorbeeld door het branden van veel kaarsen in huis. Ook kan het vocht en schimmelklachten in de woning veroorzaken of verergeren. De GGD heeft advies opgesteld met tips hoe op een veilige en gezonde manier energie te besparen in de woning. Gezondheidsmonitor GGD Van de gezondheidsmonitor zijn in 2022 factsheets gemaakt over het onderwerp milieu en gezondheid voor de Amstelland gemeenten. Deze zijn met de gemeenten gedeeld. Hierin worden de tevredenheid over de woonomgeving, geluidhinder, geurhinder en vocht en schimmelproblemen weergegeven.

Meldingen en Adviezen

In elke gemeente zijn specifieke adviezen verstrekt naar aanleiding van vragen. Dat varieerde van kleine tot grotere zaken. De volgende acties zijn onder andere uitgevoerd: •

•

• • •

In Diemen werden vragen gesteld over fijnstof en ventilatie op scholen langs drukke wegen. Er is contact geweest over luchtkwaliteitsmetingen met Palmes buisjes, en over de gezondheidseffect screening in de MER over windenergie. Er is geregeld dat de overlastmeldingen van de stookwijzer naar GGD Amsterdam worden gestuurd. In Amstelveen is contact geweest over gevoelige bestemmingen bij drukke wegen. Er is input geleverd voor de omgevingsvisie van de gemeente. Ook werd er geadviseerd over zwemmen in open water bij ‘Swim for Cancer’. Er werd geregeld dat de overlastmeldingen van de stookwijzer naar GGD Amsterdam worden gestuurd. In Aalsmeer werd geadviseerd over ultrafijn stof en Schiphol. Er is geadviseerd over hinder bij een belsignaal van een busbaan bij een rotonde. Er is geregeld dat de overlastmeldingen van de stookwijzer naar GGD Amsterdam worden gestuurd. In Ouder-Amstel is geadviseerd over de omgevingsvisie en over het jaarverslag meldingen van het team Milieu en gezondheid. Ook was er contact over de vliegtuiggeluid gezondheidsmonitor gegevens uit 2020. In Uithoorn werd geadviseerd naar aanleiding van een asbestbrand. Er is informatie gedeeld over allerlei onderwerpen, waarbij is geadviseerd over luchtkwaliteit en binnenmilieu. Ook werd input gegeven voor de omgevingsvisie.

De GGD heeft nogmaals bijgedragen aan een informatieavond over ultrafijn stof en geluidhinder van Schiphol en gezondheid, door bewonersgroep PUSH georganiseerd.

13

Onderstaande tabel geeft het aantal meldingen van burgers en het aantal adviezen en voorlichting. OuderAalsmeer Amstelveen Amstel Uithoorn Diemen Totaal Aantal meldingen 3 11 2 2 4 22 Aantal adviezen/ 8 10 9 13 9 49 voorlichting Totaal 11 21 11 15 13 71 Het aantal meldingen in Amstelland varieert tussen de gemeenten en per jaar. Het aantal meldingen (22) was in 2022 veel minder dan gemiddeld. Dit werpt de vraag op of bewoners van de Amstellandgemeenten de GGD wel genoeg weten te vinden met vragen over milieu en gezondheid. Dit zal opgepakt worden samen met de gemeenten. In het algemeen valt op dat meldingen over houtrook in de gehele regio toenemen. De meeste gemeenten laten de meldingen over houtrook van de stookwijzer (www.stookwijzer.nu) doorsturen naar GGD Amsterdam, zodat deze worden geteld. Deze meldingen worden nog niet weergegeven in bovenstaande tabel, omdat ze niet het gehele jaar zijn gestuurd aan de GGD. We hebben daarom nog geen compleet overzicht van deze meldingen. Het aantal voorlichtingsactiviteiten en adviezen (49) is in totaal meer dan het geplande aantal in de begroting (34), waarbij de meeste adviezen dit jaar aan de gemeente Uithoorn zijn gegeven. Het aantal meldingen en adviezen kent een jaarlijkse variatie. Er worden ook adviezen gegeven die voor de hele regio van belang zijn, die zijn niet weergegeven in de tabel. Dat zijn er meer dan 20.

Totaal Amstelland Aantal meldingen Aantal adviezen/voorlichting Totaal

2018 44 32

2019 41

2020 39 41

2021 34

76

86

80

82

71

Realisatie 2021 70.382

Begroting 2022 71.790

Realisatie 2022 72061

Afwijking 2022 -271

45

48

2022 22 49

Wat heeft het gekost? GR OGZ Amstelland 2022 Milieu & Gezondheid

14

1.3 Algemene infectieziekten, soa- en tuberculosebestrijding De doelstelling van de afdeling Infectieziekten is de bestrijding van infectieziekten. Dit gebeurt onder andere door screening van risicogroepen, onderzoek en behandeling van mensen met een seksueel overdraagbare aandoening en door bron- en contactonderzoek van patiënten. Deze screening wordt uitgevoerd door de teams Centrum voor seksuele gezondheid (voorheen Soa-polikliniek), TBC bestrijding, Algemene Infectieziekten (AIZ) en Hygiëne & Inspectie. De afdeling verricht, veelal in samenwerking met andere instellingen, ook wetenschappelijk onderzoek naar infectieziekten. Daarnaast verzorgt zij diagnostiek voor tbc en soa, en ook voor huisartsen en zorginstellingen in de regio.

Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan?

1.3.1 Algemene infectieziekten Conform de Wet Publieke Gezondheid is er een meldingsplicht voor laboratorium en behandelend arts om een patiënt met een infectieziekte te melden bij de GGD. De GGD gaat vervolgens na waar of wie de bron is van de infectieziekte en wie van de contacten beschermd moeten worden door middel van vaccinatie of antibiotica of andere maatregelen zoals bijvoorbeeld hygiënische maatregelen of tijdelijk wegblijven van een kinderdagverblijf/school/werk. Daarnaast is er een meldingsplicht voor instellingen om een ongewoon aantal zieken te melden, zodat de GGD kan adviseren over diagnostiek en hygiëne- en overige beheersmaatregelen. Infectieziekte uitbraken, ook in het buitenland, leiden steeds vaker tot onrust. Verder hebben we te maken met een voortdurende coronapandemie, de toenemende dreiging door antibioticaresistentie en dalende vaccinatiegraad. Het team AIZ is verantwoordelijk voor uniforme en betrouwbare informatievoorziening richting onder andere huisartsen, ziekenhuizen, bestuurders en burgers. Het team AIZ is verder eindverantwoordelijk voor de inhoudelijke kwaliteit van de corona teststraat, het bron- en contactonderzoek, de bellijnen en samen met JGZ medisch eindverantwoordelijk voor de uitvoer van het vaccinatieprogramma corona.

Scholing van artsen en verpleegkundigen om deze taak goed te blijven uitvoeren is hierbij essentieel, ook met betrekking tot het management van uitbraken van infectieziekten. Het team AIZ voert de volgende kernactiviteiten uit: • Bestrijden van infectieziekten en voorkomen van verdere verspreiding • Surveillance: het verzamelen, analyseren en interpreteren van infectieziektegegevens, om verheffingen/uitbraken tijdig te signaleren • Beleidsadvisering: Informeren en (gevraagd en ongevraagd) adviseren van beleidsmakers en bestuurders over nodige activiteiten die gericht zijn op het bestrijden van infectieziekten en voorkomen van verdere verspreiding, betrekking hebbend op alle kerntaken van de infectieziektebestrijding. • Informatievoorziening: proactief en reactief informatie verstrekken en kennis uitwisselen. Visievorming op het gebied van innovatie van preventieprogramma’s gericht op infectieziektebestrijding en infectiepreventie. En visievorming op samenwerkingsthema’s met andere public health professionals. • Preventieactiviteiten: voorlichting aan risicogroepen, geven van preventieve vaccinaties en het aanbieden van profylaxe. • Netwerk en Regie: Afstemmingsfunctie tussen de preventieve en curatieve gezondheidszorg, het onderhouden van een lokaal netwerk met huisartsen, verzorg- en verpleeghuizen, ziekenhuizen. • Voorbereiding op grootschalig infectieziekte uitbraken 15

Meldpunt Uitbraken Infectieziekten (MUIZ) In 2022 is het Meldpunt Uitbraken Infectieziekten (MUIZ) geïmplementeerd. MUIZ helpt bij het transparant melden van uitbraken van alle infectiezieken, zoals gastro-enteritis, luchtweginfecties en Covid-19, scabiës, & BRMO (incl. MRSA) aan zorgorganisaties in de regio én aan de GGD. Het zorgt voor overzicht en laagdrempelig contact tussen ziekenhuizen, verpleeg- en verzorgingshuizen, thuiszorg, zorginstellingen voor revalidatie, GGZ en gehandicaptenzorg. Het direct melden bij de start van een uitbraak, geeft een realtime overzicht voor de regio. Zo kunnen tijdig preventieve maatregelen genomen worden om verspreiding van infectieziekten te voorkomen. Mpox In mei 2022 deden zich in verschillende Europese landen plotseling besmettingen met het mpox (apenpokken) virus voor. Ook in Nederland, en met name in Amsterdam, vond verspreiding plaats. De belangrijkste risicogroep voor dit virus werd gevormd door mannen die seks hebben met mannen (MSM). In Nederland werd mpox op 20 mei een meldingsplichtige ziekte (groep A). Omdat grootschalige verspreiding van dit virus buiten Afrika niet eerder heeft plaatsgevonden is deze epidemie op 23 juli door de WHO uitgeroepen tot een Public Health Emergency of International Concern. De GGD Amsterdam heeft de respons op de epidemie in haar regio gecoördineerd.

In afstemming met het landelijk beleid in het triage- en testbeleid, het bron- en contactonderzoek en aanvullende maatregelen waaronder advisering, voorlichting en postexpositie profylaxe middels vaccinatie uitgevoerd. In de loop van de epidemie werd duidelijk dat er nauwelijks verspreiding buiten de risicogroep plaats vond. Eind juli 2022 is er gestart met een landelijke pre-expositie-vaccinatiecampagne (PrEP) met als primaire doel het bestrijden van de huidige mpox-uitbraak. Het aantal landelijk beschikbare vaccins was beperkt. PrEP-vaccinatie bestaat uit 1 of 2 vaccinaties (afhankelijk van een eerdere pokkenvaccinatie). De vaccinatie is alleen aangeboden aan hoogrisicogroepen. Voor een PrEP vaccinatie kwamen personen in aanmerking die hiv-PrEP gebruiken, of op de wachtlijst stonden voor hiv-PrEP, of leven met hiv en een verhoogd risico op soa hebben en andere personen met een verhoogd risico op soa, inclusief sekswerkers. De omvang van deze groepen werd voor Amsterdam/Amstelland geschat op ca. 10.500 personen. De eerste PrEP vaccinaties zijn gezet op 22 juli 2022. De GGD heeft tijdens de mpox-epidemie intensief samengewerkt met haar ketenpartners, waaronder de huisartsen uit Amsterdam/Amstelland, de hiv-behandelaren, de academische centra en de community zelf. Aantal postexpositie behandelingen bij rabiës risico Aalsmeer Amstelveen Uithoorn Ouder-Amstel Diemen Totaal

2022 1 9 2 2 0 14

Scabiës (schurft) Sinds oktober 2022 is er bij de afdeling Infectieziektebestrijding een speciaal scabiës spreekuur voor studenten. Het spreekuur is een aanvulling op de reguliere huisartsgeneeskundige zorg. Huisartsen kunnen doorverwijzen naar dit spreekuur bij complexe problematiek; bijvoorbeeld als de behandeling niet aan lijkt te slaan of er veel nauwe contacten zijn die mee behandeld moeten worden. Een belangrijke toegevoegde waarde van dit spreekuur is dat zowel het contactonderzoek als ook de groepsbehandeling door de afdeling Infectieziekte uitgevoerd wordt als er inderdaad sprake is van scabiës. Voor het spreekuur zijn drie verpleegkundigen getraind door een ervaren dermatoloog van het CSG om te werken met een dermatoscoop en materiaal af te nemen voor diagnostiek bij personen met een 16

huidbeeld dat past bij scabiës. Daarnaast worden zij getraind om het schraapmateriaal microscopisch te beoordelen. Omdat het scabiësprobleem voornamelijk onder studenten speelt zijn studentenartsen benaderd en is er in 2022 een Nederlandstalige en wordt in januari 2023 een Engelstalige social mediacampagne gestart.

2022 Aalsmeer Amstelveen Uithoorn Ouder-Amstel Diemen Totaal

Meldingsplichtige ziekten Excl. Covid-19 9 48 10 15 30 112

Aantal behandelingen bij risicovolle accidenten Aalsmeer Amstelveen Uithoorn Ouder-Amstel Diemen Totaal

Meldingen m.b.t. instellingen met ongewoon aantal zieken 4 25 6 3 5 43 202 2 0 10 0 4 6 20

Wat heeft het gekost? GR OGZ Amstelland 2022 Algemene Infectieziekten

Realisatie 2021 200.038

Begroting 2022 204.639

Realisatie 2022 204.639

Afwijking 2022 -

Zoals eerder aangegeven zijn de nieuwe taken, die de GGD gekregen heeft in verband met de bestrijding van corona vanuit het Ministerie van VWS geheel vergoed. Het Ministerie heeft daarbij aangegeven dat hierbij verwacht wordt dat de gemeenten hun bijdragen aan de GGD blijven betalen. De activiteiten zijn daarom overeenkomstig de begroting afgerekend.

1.3.2 Tuberculosebestrijding De werkzaamheden in het kader van de tuberculosebestrijding bestaan uit het voorkomen, bestrijden, opsporen en behandelen van tuberculose. Een belangrijk onderdeel hierbij is het contactonderzoek. Het doel van het contactonderzoek is om bij contacten die besmet zijn te voorkomen dat zij tuberculose krijgen. Ook worden immigranten uit landen waar veel tuberculose voorkomt gescreend als zij langer dan drie maanden in Nederland willen verblijven.

17

Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan? De afdeling tuberculosebestrijding blijft zich inzetten voor de vroege diagnose, behandeling en preventie van tuberculose. De activiteiten waarmee dat wordt bereikt zijn: • • • • •

Screening en periodieke screening op tuberculose en tuberculose infectie, voornamelijk van risicogroepen als buitenlandse werknemers, immigranten, asielzoekers en reizigers naar risicolanden. Preventie: voorlichting aan risicogroepen, het aanbieden van profylaxe en geven van vaccinatie aan pasgeborenen met ouders afkomstig uit risicolanden. Behandeling en begeleiding van patiënten die tuberculose of een tuberculose infectie hebben en medicijnen daartegen gebruiken. Bron- en contactonderzoek bij personen die mogelijk in contact zijn geweest met tuberculose. Surveillance: het verzamelen, analyseren en interpreteren van gegevens waarmee (landelijke) beleidsaanpassingen onderbouwd kunnen worden.

In 2022 zijn er minder patiënten met tuberculose gediagnosticeerd dan in 2021. Daardoor zijn er ook minder contactonderzoeken noodzakelijk geweest en hebben minder patiëntencontacten plaatsgevonden. Het aantal screeningen was hoger (30%) dan verwacht. De instroom van immigranten, met name de groep internationale studenten waarbij tbc-screening verplicht is, overtrof de verwachtingen. Een mogelijke verklaring is dat er geen reisbeperkingen meer waren als gevolg van de corona pandemie. Bij de immigranten uit een hoog risicoland voor tuberculose wordt een screening op tuberculose infectie aangeboden naast het uitsluiten van de ziekte tuberculose. Daarbij is bij 30% van de onderzochte groep een tuberculose infectie vastgesteld. Wat heeft het gekost? GR OGZ Amstelland 2022 TBC

Realisatie 2021 120.344

Begroting 2022 123.112

Realisatie 2022 127.080

Afwijking 2022 -3.968

1.3.3 Soa-Polikliniek/centrum voor seksuele gezondheid De soa-polikliniek/centrum voor seksuele gezondheid houdt zich bezig met de soa-bestrijding en het bevorderen van de seksuele gezondheid in Amsterdam en Amstelland en is regionaal coördinator van de landelijke regeling aanvullende seksuele gezondheid (ASG regeling). De afdeling verzorgt spreekuren curatieve soa-zorg, waarin er aandacht is voor testen, behandelen, partnerwaarschuwing en preventie. De laatste jaren is er extra aandacht besteed aan partnerwaarschuwing. De groep “gewaarschuwden” blijft de groep met het hoogste percentage aan gevonden soa’s (tussen de 30-40%). Voor de publieke gezondheidszorg is dit een zeer belangrijke groep. Jongeren tot 25 jaar kunnen ook terecht op de seksualiteitsspreekuren, waar vooral veel hulpvragen over anticonceptie, seksueel geweld en zwangerschap worden besproken. De afdeling voert voor de doelgroepen mannen die seks hebben met mannen en voor sekswerkers ook collectieve preventieprogramma’s uit, waarin voorlichting, outreachend werken en soa-testen worden geïntegreerd. 18

Daarnaast verstrekt de afdeling PrEP (pre-expositie profylaxe) aan mensen die geen hiv hebben, maar die wel een verhoogd risico lopen om geïnfecteerd te raken. PrEP is een pil die een hiv-infectie kan voorkomen. In aanvulling op het bestaande preventie aanbod, biedt PrEP een goede kans om de hivepidemie te stoppen.

Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan? Het team heeft de volgende activiteiten uitgevoerd in 2022: • Surveillance: het verzamelen, analyseren en interpreteren van cijfers over soa. • Preventie: voorlichting aan risicogroepen, geven van preventieve vaccinaties en het aanbieden van profylaxe. • Uitvoering landelijk PrEP-programma • Bron- en contactonderzoek, ook wel partnerwaarschuwing genoemd. • Bieden van een mogelijkheid voor consulten seksualiteit • Testen en voorlichting geven over mpox • Aanbieden van online consulten Het aantal soa-consulten (een consult waarbij er tenminste op chlamydia en/of gonorroe is getest) in 2022, en ter vergelijking 2021, van de Amstelland gemeenten, is in onderstaande tabel te zien. We zijn in 2022 ten opzichte van 2021 meer gaan testen, en hebben ook vaker een soa gevonden en behandeld. Soa-consulten per gemeente en vindpercentage in 2022 Gemeente Aalsmeer

Soort consult aantal ASG consulten (> 25 jaar)*

Amstelveen

aantal PrEP consulten** aantal SENSE consulten*** aantal consulten <25 jaar (naast SENSE) aantal ASG consulten (> 25 jaar)*

Diemen

aantal PrEP consulten** aantal SENSE consulten*** aantal consulten <25 jaar (naast SENSE) aantal ASG consulten (> 25 jaar)*

Ouder-Amstel

aantal PrEP consulten** aantal SENSE consulten*** aantal consulten <25 jaar (naast SENSE) aantal ASG consulten (> 25 jaar)*

Uithoorn

aantal PrEP consulten** aantal SENSE consulten*** aantal consulten <25 jaar (naast SENSE) aantal ASG consulten (> 25 jaar)*

Totaal

aantal PrEP consulten** aantal SENSE consulten*** aantal consulten <25 jaar (naast SENSE) aantal ASG consulten (> 25 jaar)*

Aantal soa-consulten 146 21 8 103 1770 168 96 1238 917 141 51 476 243 34 10 141 169 6 14 122 3245

vind % 21,9% 19,0% 37,5% 22,3% 16,0% 13,1% 11,5% 16,5% 18,2% 17,0% 23,5% 20,2% 18,5% 2,9% 20,0% 19,1% 23,7% 16,7% 14,3% 23,8% 17,5% 19

aantal PrEP consulten** 370 aantal SENSE consulten*** 179 aantal consulten <25 jaar (naast SENSE) 2080 *ASG = landelijke regeling aanvullende seksuele gezondheid (ASG regeling), zie hierboven **Prep = PrEP is een pil die een hiv-infectie kan voorkomen, zie ook hierboven. *** SENSE = Jongerenspreekuur tot 25 jaar (gratis en anoniem spreekuur, ook online)

14,1% 16,8% 18,2%

Wat heeft het gekost? GR OGZ Amstelland 2022 SOA Poli

Realisatie 2021 48.500

Begroting 2022 49.616

Realisatie 2022 49.616

Afwijking 2022 -

De financiering van consulten op de soa-poli vindt plaats vanuit een landelijke financiering. Via het ministerie van VWS ontvangt het RIVM een bedrag wat verder verdeeld wordt over de coördinerende GGD-en in Nederland. De bron- en contactopsporing (als er een soa geconstateerd is, is de GGD wettelijk verplicht ook na te gaan of besmette contacten op te sporen zijn) is een taak die buiten de landelijke financiering valt en door gemeenten zelf gefinancierd moet worden en vanuit deze GR wordt betaald.

1.4 Hygiëne en Inspectie Het team Hygiëne en Inspectie heeft twee taken: • Toezicht op kinderopvang (kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang, gastouderbureaus en gastouders) en tatoeage- en piercingstudio’s. • Advies in het kader van de Wet publieke gezondheid om de hygiëne en infectiepreventie bij diverse instellingen en collectieve voorzieningen te verbeteren.

Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan?

1.4.1 Inspectie Kinderopvang De GGD voert het toezicht risicogestuurd uit. Dit betekent meer waar nodig, minder waar kan. Om de inspectielast te bepalen, stelt de GGD een risicoprofiel op. Dit is een landelijk vastgesteld model met zeven indicatoren voor kwaliteit. Hierbij wordt gekeken naar de inspectiegeschiedenis, het kwaliteitsbeleid, personeelsverloop, meldingen en signalen en nalevingsbereidheid. Het risicoprofiel wordt na elk jaarlijks onderzoek (en indien nodig vaker) bijgesteld aan de actuele situatie. De kleuren variëren van groen (geen reden tot zorg; noch over de actuele situatie noch over de nabije toekomst) tot rood (reden tot zorg of serieuze zorg over de actuele situatie en reden tot serieuze zorg over de nabije toekomst). Voor voorzieningen voor gastouderopvang wordt geen risicoprofiel opgesteld. Daarnaast doet de Inspectie Kinderopvang nader onderzoek als in eerder onderzoek overtredingen zijn geconstateerd, om te beoordelen of deze overtredingen zijn hersteld. Naast het jaarlijks en nader 20

onderzoek kan de Inspectie Kinderopvang ook incidenteel onderzoek doen naar de kwaliteit, bijvoorbeeld naar aanleiding van meldingen en signalen van ouders, beroepskrachten of uit de media. In 2022 zijn in de eerste maanden van het jaar vanwege corona weinig inspecties uitgevoerd. Desondanks zijn in 2022 voor het eerst na twee jaar weer alle verplichte jaarlijkse inspecties uitgevoerd. Bovendien hebben we in 2022 een start gemaakt met de flexibele inspectieactiviteit. De flexibele inspectieactiviteit houdt grofweg in dat per locatie wordt bekeken welke inspectie-eisen worden beoordeeld en dat er geen sprake meer is van een verplichte set aan inspectie-eisen die bij elke locatie wordt beoordeeld. In 2023 wordt dit verder doorontwikkeld. Jaarlijkse onderzoeken Groen Geel Oranje Rood totaal

Amstelveen 28 35 10 0 71

Aalsmeer 7 10 5 0 22

Uithoorn 20 3 1 0 24

Ouder-Amstel 18 10 8 0 18

Realisatie 2021 437.263

Begroting 2022 478.126

Realisatie 2022 397.081

Diemen 6 16 3 0 25

Wat heeft het gekost? GR OGZ Amstelland 2022 Inspectie Kinderopvang

Afwijking 2022 81.045

De realisatie van de basistaak ‘inspectie kinderopvang’ valt aanzienlijk lager dan de begroting. Dit heeft vooral te maken met de arbeidsmarktkrapte. Hierdoor starten er minder nieuwe kindercentra en gastouders. Dit heeft ook tot gevolg dat er minder ‘inspecties 3 maanden na registratie’ zijn uitgevoerd. Alle jaarlijkse verplichte inspecties zijn wel uitgevoerd.

1.4.2 Hygiënezorg en Legionella preventie

Hygiënezorg Het hygiëneteam heeft ook in 2022 nog veel werk verzet om de VVT-sector (Verpleeg- en Verzorgingstehuizen en Thuiszorg) zo goed mogelijk te adviseren en te ondersteunen bij de maatregelen die in het kader van corona (infectiepreventie) genomen moesten worden. In 2022 is bovendien een thematisch onderzoek uitgevoerd naar de naleving van de hygiënemaatregelen op basisscholen. Het rapport hiervan is aan de gemeenten verstuurd.

Legionella preventie De GGD voert op basis van de Wet publieke gezondheid bronopsporing uit bij patiënten met Legionellose en adviseert instellingen/bedrijven als er een verhoogde concentratie legionellabacteriën in water wordt aangetroffen.

21

Hotel

Koeltoren

2

4 5

-

3

-

-

7 3

-

-

Overig

Ziekenhuis

1 2

Sauna

Zorginstellin g (MO)

18 24

Zwembad

Zorginstellin g (VVT, VGZ) Aalsmeer Amstelveen Ouderkerk a/d Amstel Uithoorn Diemen

2: 1 jachthaven, 1 bloemenkweker 1: kinderactiviteitencentrum

2

1: uitzendbureau

3

0

4 55 0 9 0 2 Totaal Meldingen In 2022 zijn regelmatig verhoogde concentraties legionellabacteriën (meer dan 1000 kolonievormende eenheden per liter) in prioritaire drinkwaterleidingsystemen aangetroffen. De Inspectie Leefomgeving en Transport (toezichthouder in deze) meldt verhoogde concentraties aan de GGD. Indien nodig en gewenst heeft de GGD de instelling of het bedrijf hierin geadviseerd. Totaal aantal meldingen: 73

Patiënten In 2022 zijn er bij de GGD Amsterdam de volgende patiënten met legionellose in de regiogemeenten gemeld: • 0 patiënten waarvan er sprake was van een ‘match’ op basis van serotypering tussen bron en patiënt in de regiogemeenten. • 2 patiënten waarvan de vermoedelijke bron in de regio Amsterdam was. • 2 patiënten waarvan de vermoedelijke bron elders in Nederland was. • 3 patiënten waarvan de vermoedelijke bron in het buitenland was. Vergelijking met vorig jaar Het aantal keer dat er een verhoogde concentratie legionellabacteriën is aangetroffen en gemeld, was in 2022 lager dan in 2021 (69 vs. 109). Het aantal gemelde patiënten met legionellose was in 2022 hoger dan in 2021 (7 vs. 3).

Wat heeft het gekost? GR OGZ Amstelland 2022 Legionella preventie Algemene THZ Subtotaal Pusproduct Inspelen op actuele ontwikkelingen en thematisch onderoek THZ Totaal

Realisatie 2021 12.252 20.772 33.024

Begroting 2022 12.534 21.437 33.971

Realisatie 2022 12.534 21.437 33.971

18.693 51.717

19.123 53.094

19.123 53.094

Afwijking 2022 -

-

22

1.5 Jeugdgezondheidszorg De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) van de GGD Amsterdam is er voor alle (ongeboren) kinderen, jongeren tot 18 jaar en hun ouder(s) /verzorger(s) in Amstelland. De JGZ volgt preventief de ontwikkeling en gezondheid van kinderen en jongeren, geeft vaccinaties en ondersteunt ouders bij lichte opvoedvragen. Daarnaast monitort JGZ de gezondheid van groepen jeugdigen. Op basis van data en trends wordt gekeken wat er speelt en geadviseerd wat nodig is. Er wordt nauw samen gewerkt met de sociale wijkteams. JGZ is een netwerkorganisatie en werkt op individueel en collectief niveau samen met onze partners uit het sociale-, medische- en Publieke Gezondheidsdomein en uit de sociale basis.

Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan? Samen met onze partners wil de JGZ verschil maken in het leven van kinderen en gezinnen. In 2022 heeft de JGZ geïnvesteerd in die kinderen, gezinnen, wijken en scholen die onze zorg en ondersteuning het hardste nodig hadden. Juist door ongelijk te investeren, dus extra aandacht te geven aan die gezinnen die dit het hardste nodig hebben, dragen we bij aan het verkleinen van gezondheidsverschillen. En vergroten daarmee gelijke kansen op gezondheid voor elk kind.

JGZ na Coronatijd

Sinds het begin van de coronacrisis zijn er onderzoeken uitgevoerd naar de gevolgen van de coronatijd voor kinderen, jongeren en gezinnen. Met de meeste gezinnen gaat het gelukkig goed. Uit onderzoeken blijkt echter ook dat de gevolgen van de coronacrisis voor bepaalde groepen nog steeds groot zijn. Dit is ook de praktijk die de JGZ ervaart. Op het voortgezet onderwijs is er bijvoorbeeld een groep leerlingen die (nog) psychische klachten heeft. De jeugdartsen kregen in 2022 over het algemeen meer aanmeldingen voor ziekteverzuimbegeleiding van leerlingen. Ook zijn de problemen waar deze leerlingen mee kampen zwaarder. Veel van deze leerlingen hebben specialistische jeugdhulp nodig, er is echter sprake van lange wachtlijsten. Dit betekent dat de JGZ vaak deze wachtperiode moet overbruggen. Dit vraagt meer inzet van jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen. Bij jongere kinderen signaleren we vaker spraak- en taalachterstanden, doordat ze door de coronacrisis een periode niet naar de (voor)school of het kinderdagverblijf zijn geweest. Er zijn ook wachtlijsten bij logopedisten, waardoor het lastiger is om deze achterstanden in te halen. De JGZ heeft in januari een bijdrage geleverd aan de coronavaccinatiecampagne in Amstelland.

Ook hebben we heel 2022 een bijdrage geleverd aan de scholenlijn, een centraal punt bij de GGD waar scholen telefonisch terecht konden met vragen, zorgen en advies over corona. De scholenlijn is eind 2022 opgeheven.

Op maat en wijkgericht werken

De JGZ wil gezinnen in een kwetsbare situatie nog beter te bereiken. Outreachend en datagestuurd werken dragen hieraan bij. Doordat we steeds beter weten in welke gemeenten en wijken gezinnen in een kwetsbare situatie wonen en door meer aan te sluiten op hun behoeften, kan de JGZ deze gezinnen beter bereiken en de juiste zorg en ondersteuning geven. Hieronder de activiteiten en resultaten uit 2022: • Webinars voor JGZ professionals om hun kennis en expertise op dit gebied te vergroten; • Tijdens het opleidingstraject Video Interactiebegeleiding Samen Starten voor JGZ professionals is ingezet op houding, competenties; afstemming met ouders, gespreksvoering rondom zorg op maat met ouders; 23

•

• •

•

In Amstelveen liep in 2022 een pilot ‘het beste voor ieder kind’ op een aantal basisscholen. In deze pilot werken partners in en rond de school nauw met elkaar samen om (potentiele) problemen bij kinderen vroeg te signaleren en op te pakken. Door de pilot is de samenwerking tussen JGZ, scholen, jeugdhulpverleners en leerplicht versterkt. Elke 6 tot 8 weken bespreken deze partijen samen casuïstiek en wordt gekeken welke ondersteuning of hulp een gezin nodig heeft en wie dit het beste kan leveren. Partijen zijn bezig om deze werkwijze ook op andere scholen uit te rollen; Bij het teamoverleg van JGZ in Ouder-Amstel, Diemen en Uithoorn zijn er geregeld gastsprekers aangesloten om de samenwerking te versterken. Er zijn bijvoorbeeld gastsprekers geweest vanuit vluchtelingenwerk, logopedie, Boekstart en fysiotherapie; Er zijn regelmatig netwerkbijeenkomsten met partners, DUO gemeenten en JGZ georganiseerd rondom de inzet van de NPO gelden. Tijdens deze bijeenkomsten is besproken hoe deze gelden besteed gaan worden, dit verschilt per gemeente. Met behulp van de NPO gelden is de gemeente Ouder-Amstel bijvoorbeeld gestart met het bieden van opvoedondersteuning aan ouders door de jeugdverpleegkundige.

Daarnaast gaat Ouder-Amstel in 2023 via de JGZ preventieve logopedie aanbieden aan kinderen; In juni is de JGZ in Uithoorn gestart met de pilot dynamische contactmomenten om zorg op maat te ondersteunen voor kinderen in de leeftijd van 0-4 jaar. De professional kan nu in overleg met de ouder bepalen op welke leeftijd en bij welke discipline een volgend contactmoment gepland gaat worden. Er is geëxperimenteerd met de dynamische contactmomenten en de ervaringen zijn positief. In 2023 gaat de hele JGZ hiermee werken.

Kansrijke Start

De 1e 1000 dagen van een kind (-9 maanden tot 2 jaar) zijn een cruciale periode voor de ontwikkeling. Het welzijn en de gezondheid van ouders en kind voor, tijdens en na de zwangerschap blijken een belangrijke voorspeller te zijn van die latere fysieke en mentale gezondheid. De JGZ speelt een belangrijke rol in Kansrijke Start en de geboortezorgketen. Het afgelopen jaar heeft de JGZ het volgende bereikt: • De mogelijkheid voor een prenataal contactmoment wordt actief aangeboden aan aanstaande ouders in een kwetsbare situatie. Dit gebeurt via verloskundigen en via de inloop die de JGZ organiseert voor vaccinaties tegen maternale kinkhoest; • Voor de prenatale zorg en de maternale kinkhoest vaccinatie wordt in het registratiesysteem van de JGZ een volwassenendossier ingebouwd, zodat JGZ professionals al voor de geboorte van een kind in hetzelfde systeem de zorg kunnen plannen en registreren. JGZ professionals kunnen hier naar verwachting in 2023 gebruik van maken; • JGZ professionals zijn in het najaar 2022 geschoold om de prenatale contactmomenten uit te voeren; • De JGZ heeft in het kader van Kansrijke Start in 2022 de interventies Stevig Ouderschap, prenatale huisbezoeken, centering pregnancy en parenting ingezet, in nauwe samenwerking met partners in de geboortezorgketen.

Op de JGZ locatie Zonnestein in Amstelveen voert de JGZ nu bijvoorbeeld voor meerdere groepen moeders (en vaders) de interventie centering parenting uit; • Verschillende gemeenten hebben veel aandacht aan het belang van een kansrijke start gegeven in de plaatselijke media. De JGZ heeft hier actief aan meegewerkt; • Een van onze jeugdartsen volgt de opleiding Infant Mental Health (IMH) om specifieke expertise mee te nemen in het netwerk rondom ontwikkelingsproblematiek en het onderwerp hechting; • Een van onze jeugdartsen zit samen met een jeugdpsycholoog en jeugdhulpverlener in een expertteam jonge kind, waar leidsters van de VVE casuïstiek kunnen voorleggen. Hieruit kunnen adviezen komen aan ouders en leidsters of een verwijzing naar verdere (jeugd)hulp als dat nodig is; 24

• •

• •

In Uithoorn is er een vroegsignaleringsoverleg waar casuïstiek wordt doorgenomen met het sociaal team, de JGZ en andere netwerkpartners. De gemeente heeft een samenwerkingsconvenant opgesteld om dit initiatief officieel te bekrachtigen; De JGZ werkt geregeld samen met Alert4you, dat is een dienst ter versterking van de kinderopvang in vroegsignalering. Alert4you observeert kinderen op de kinderopvang en kan de leidster op die manier handvatten geven het kind zo goed mogelijk te begeleiden. Ook denken zij verder voor eventuele behandeling en overleggen ze met ons. Via Alert4you krijgt de JGZ (met toestemming van ouders) veel waardevolle informatie over kinderen die mogelijk meer zorg nodig hebben; De meeste jeugdverpleegkundigen zijn geschoold om taken van de artsen over te nemen bij gezonde zuigelingen en peuters in het kader van taakdifferentiatie. Artsen hebben hierdoor meer ruimte om aan de slag te gaan met de meest kwetsbare gezinnen; De gemeente Uithoorn is samen met de JGZ bezig met het opzetten van een oudercafé.

Vaccinaties

De JGZ voert het Rijksvaccinatieprogramma uit en beschermt daarmee kinderen tegen bepaalde infectieziekten. De belangrijkste ontwikkelingen van 2022 zijn de daling in opkomst bij de vaccinatiecampagne in het voorjaar 2022, uitvoeren van inhaalcampagne HPV en informed consent. De opkomst bij de najaarscampagne 2022 wordt geëvalueerd. De vaccinatiegraden over 2021 die het RIVM voor de zomer heeft gepubliceerd komen samen met de duiding aan bod bij de doelstellingen en indicatoren. Opkomst vaccinatiecampagne voorjaar 2022 In maart en september/oktober 2022 hebben vaccinatiecampagnes (voor BMR/DTP- HPV-, en Meningokokken) plaats gevonden in de Emergohal in Amstelveen en de Waterlelie in Aalsmeer. Na de evaluatie van de voorjaarscampagne is gebleken dat, ondanks alle inspanningen van de JGZ, het aantal kinderen en jongeren dat gekomen is voor vaccinaties achter is gebleven. Ook in andere regio’s in Nederland is er sprake van een daling in de opkomstpercentages, zelfs in de regio’s met van oudsher hoge opkomsten. De JGZ merkt dat zij steeds meer inspanningen moet doen om (ouders van) kinderen en jongeren die zich niet laten vaccineren te bereiken. Dit komt doordat vaccineren voor mensen minder vanzelfsprekend is geworden. Daarnaast heeft corona en het afnemend vertrouwen in de overheid impact gehad en ervoor gezorgd dat het percentage gevaccineerde kinderen en jongeren gedaald is.

De verwachting is dat er de komende jaren extra inspanningen nodig zijn om de vaccinatiegraden binnen de streefnorm van de WHO te houden. Er zijn grote verschillen tussen de gebieden. De JGZ neemt diverse maatregelen om kinderen en ouders alsnog te bereiken. Voorbeelden van acties die ingezet worden zijn: • De JGZ is zoveel mogelijk flexibel in het maken van afspraken voor de vaccinaties. Er wordt gekeken wat voor de ouders en jongeren het beste uitkomt; • JGZ gaat het gesprek aan met ouders die hun kind niet willen laten vaccineren om inzicht te krijgen in de oorzaken/ redenen; • JGZ benadert ouders en jongeren om alsnog een vaccinatie te komen halen. Een punt van aandacht is dat er in Amstelveen relatief veel nieuwkomers zijn uit de Oekraïne. Er waren een aantal mazelengevallen in de Oekraïne vlak voor het uitbreken van de oorlog. Daarnaast hebben we zowel in Amstelland (en Nederland) te maken met een lagere vaccinatiegraad BMR (bof, mazelen, rode hond). Ouders uit Oekraïne zijn over het algemeen niet goed bekend met het Nederlandse zorgsysteem en de jeugdgezondheidszorg. Ook verschijnen ze wisselend op afspraken JGZ professionals investeren in de uitleg hiervan, zodat ouders hun weg weten te vinden. 25

Om een uitbraak te voorkomen, geeft de JGZ het vaccineren van Oekraïense kinderen de hoogste prioriteit. Informed consent Per 2022 geldt een wettelijke verplichting om toestemming te vragen aan ouders en jongeren voor gegevensuitwisseling tussen de JGZ en het RIVM (informed consent). Deze verplichting brengt gezondheidsrisico’s voor vooral kwetsbare kinderen en jongeren met zich mee. Informed consent raakt vooral de kwetsbare groepen kinderen, bij hen lukt het vaak niet om toestemming voor gegevensuitwisseling te krijgen. Deze kinderen lopen ook de meeste risico’s met betrekking tot de kwaliteit van zorg. We weten in sommige gevallen niet welke prikken een kind al heeft gehad of nog moet krijgen. De JGZ verliest zo het beeld van de vaccinatiegraden op gemeente- en wijkniveau, waardoor we geen doelgroepgerichte en wijkgerichte interventies meer kunnen inzetten. Er komt in 2025 een wetswijziging die gegevensuitwisseling zonder actieve toestemming van ouders en jongeren weer mogelijk maakt, in het belang van de volksgezondheid. In de periode tot de wetswijziging onderzoekt de GGD Amsterdam samen met de GGDGHOR Nederland de mogelijkheden om gegevensuitwisseling in de tussentijd mogelijk te maken.