Agendabundel

Bundel - 2a.Commissie Maatschappij en Bestuur Beeldvormend van 10 april 2025 0.1 1 2 3 4 5

6

7

8

Afsprakenlijst van de beeldvormende commissie Maatschappij en Bestuur van 10 april 2025 AFSPRAKENLIJST Beeldvormende Commissie Maatschappij en Bestuur 10-04-2025 Opening door de voorzitter van de Commissie Maatschappij en Bestuur, mevrouw G. Holtrop Vaststelling van de agenda Agenda Beeldvormende commissie M&B 10-04-2025 Actieve informatie uit het college Mededelingen vanuit de fracties Presentatie Rekenkamer inzake subsidieverstrekking Het doel van dit voorstel is dat u de afweging maakt of en welke aanbevelingen van de rekenkamer worden overgenomen. Vergaderorde: Presentatie door de Rekenkamer Aalsmeer Gelegenheid voor inspraak Gelegenheid voor het stellen van vragen aan de Rekenkamer Gelegenheid voor vragen van de fracties aan de portefeuillehouder Gelegenheid voor aanvullende vragen n.a.v. de beantwoording door de portefeuillehouder Vrije gespreksronde waar fracties elkaar kunnen bevragen en van gedachten kunnen wisselen om een beeld te vormen van het voorstel Aalsmeer subsidies Raadsvoorstel aanbevelingen rekenkamer subsidies Onderzoeksrapport rekenkamer subsidies gemeente Aalsmeer 2024 20250204 Getekende bestuurlijke reactie college Aalsmeer nav rapport Rekenkamer inzake subsidies Presentatie Minimabeleid en Aalsmeerpas Portefeuillehouder: W. Kikkert Het doel van deze presentatie is het meenemen van de gemeenteraad in het minimabeleid zoals dat nu gevoerd wordt.

Vergaderorde: Presentatie 10 minuten Gelegenheid tot stellen van vragen 20 minuten 20250318 Oplegnotitie Presentatie Beeldvormende Commissies 10-04-2025 inzake minimabeleid Ppt minimabeleid versie college-raad Opzet en installatie jongerenraad in 2025 Portefeuillehouder: W. Kikkert Het doel van dit voorstel is de participatie van jongeren in Aalsmeer en Kudelstaart te bevorderen en bij de totstandkoming en uitvoering van beleid beter rekening te houden met de belangen, perspectieven en prioriteiten van jongeren. Vergaderorde: Gelegenheid voor inspraak Gelegenheid voor vragen van de fracties aan de portefeuillehouder Gelegenheid voor aanvullende vragen n.a.v. de beantwoording door de portefeuillehouder Vrije gespreksronde waar fracties elkaar kunnen bevragen en van gedachten kunnen wisselen om een beeld te vormen van het voorstel 20250128 Getekend raadsvoorstel Jongerenraad 2025-01-21 RAADSBESLUIT Jongerenraad 2025-01-21 Notitie bij Raadsvoorstel - Voorstel opzet en installatie jongerenraad in 2025 20241022 Initiatiefvoorstel Jongerenraad Aalsmeer v.1.4 20241114 Getekend Raadsbesluit initiatiefvoorstel D66 CDA Absoluut Aalsmeer VVD kopie Integraal Veiligheidsplan 2025-2026

9

10 11

Portefeuillehouder: G.E. Oude Kotte Het doel van dit voorstel is te voldoen aan het gestelde in de Politiewet waarin is vastgelegd dat de gemeenteraad eens in de vier jaar de lokale doelen vaststelt die de gemeente op het terrein van de veiligheid nastreeft door de handhaving van de openbare orde en de hulpverlening door de politie. In Aalsmeer is ervoor gekozen om het IVP tweejaarlijks vast te stellen om zo dynamischer te acteren op actuele ontwikkelingen binnen het veiligheidsdomein in Aalsmeer. Vergaderorde: Gelegenheid voor inspraak Gelegenheid voor vragen van de fracties aan de portefeuillehouder Gelegenheid voor aanvullende vragen n.a.v. de beantwoording door de portefeuillehouder Vrije gespreksronde waar fracties elkaar kunnen bevragen en van gedachten kunnen wisselen om een beeld te vormen van het voorstel 20250311 Getekend raadsvoorstel Integraal Veiligheidsplan 2025-2026 gemeente Aalsmeer 20250307 RAADSBESLUIT Integraal Veiligheidsplan 2025-2026 gemeente Aalsmeer 20250306 Integraal Veiligheidsplan IVP 2526 vs1.00 Eindconcept Regionaal Risicoprofiel 2025-2028, Eindconcept VrAA beleidsplan Buiten Gewoon Veilig 2025-2028 en het Eindconcept Dekkingsplan Brandweer Amsterdam-Amstelland 2025-2028 van de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland (VrAA) Portefeuillehouder: G.E.

Oude Kotte Het doel van dit voorstel is om in te stemmen met de genoemde drie documenten waardoor de brandweer, de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR), de Gemeenschappelijke Meldkamer en het Veiligheidsbureau voldoen aan de wettelijke eisen. Vergaderorde: Gelegenheid voor inspraak Gelegenheid voor vragen van de fracties aan de portefeuillehouder Gelegenheid voor aanvullende vragen n.a.v. de beantwoording door de portefeuillehouder Vrije gespreksronde waar fracties elkaar kunnen bevragen en van gedachten kunnen wisselen om een beeld te vormen van het voorstel 20250320 Getekend raadsvoorstel Meerdere stukken Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland (VrAA) voor kenbaar maken zienswijzen (2) Raadsbesluit Meerdere stukken Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland (VrAA) voor kenbaar maken zienswijzen Aanbiedingsbrief RRP, BP en DP VrAA aan gemeenteraden Bijlage 1 Regionaal Risicoprofiel 2025-2028 - Hoofdrapport versie 6.0 Bijlage 1a Regionaal Risicoprofiel 2025-2028 - Verdieping versie 6.0 Bijlage 2 Beleidsplan Buiten Gewoon Veilig 2025-2028 Bijlage 3 Dekkingsplan 2025-2028 versie 1.0 Bijlage 3a Dekkingsplan Bijlagen versie 1.0 Bijlage 3b Dekkingsplan Infographic 2025-20 28 versie 3 Regionale Samenwerking Sluiting

AFSPRAKENLIJST BEELDVORMENDE COMMISSIE MAATSCHAPPIJ EN BESTUUR D.D. 10 APRIL 2025 BEELDVORMENDE COMMISSIE M&B Aanwezig: Voorzitter: mevrouw G. Holtrop Griffier: mevrouw B. Kemp-de Jong Leden: CDA: VVD: Absoluut Aalsmeer: D66: GroenLinks: PvdA: FlorAalsmeer:

de dames M. van Diemen, T. van der Meer en A.M. Harte-Fokker en de heren M.P. Buskermolen, P.F. van den Nouland, Dirk van Willegen en B.P. Adema de dames E.S.I. Mijwaart en M. Vleghaar en de heren J.G.E. Bouwmeester, J. de Vries en E.P. Abbenhuës de heren W.T.J.M. Koster en D. Kuin mevrouw M.J. Geisler en de heer S.J.R. de Vries de dames P. Lakerveld en J.I. Koopmann-Trawinski en de heer R.P. Fransen de heer J.H. Buisma mevrouw J. Keessen en de heer D.J. Biesheuvel

Portefeuillehouders: de heren G.E. Oude Kotte, L.B. Kabout en S.A.S. Spaargaren

Agenda punt 1.

Onderwerp Opening door de voorzitter, mevrouw G. Holtrop Griffier: B. Kemp-de Jong

Afspraak

2.

Vaststelling van de agenda

Conform vastgesteld

3.

Actieve informatie uit het college

Wethouder Spaargaren deelt mee dat de VNG het kabinet een deadline heeft gesteld tot 14 april om het rapport Van Ark inzake de tekorten in de jeugdzorg één op één over te nemen. Doet het kabinet dit niet dan zal de VNG een juridische procedure opstarten om het kabinet in gebreke te stellen. Tevens zullen dan ook de handtekeningen onder zowel het woon- als zorgakkoord worden teruggetrokken. Het rapport Van Ark zal aan de raad worden toegezonden. Het college Aalsmeer is voornemens de lijn van de VNG te volgen en een juridische procedure en een in gebreke stelling te starten.

4.

Mededelingen vanuit de fracties

Er zijn geen mededelingen vanuit de fracties.

5.

Presentatie Rekenkamer inzake subsidieverstrekking

Door naar de oordeelsvormende commissie van 08-05-2025

De presentatie is verzorgd door de heer F. Haven, plaatsvervangend voorzitter van de Rekenkameronderzoekers Friesland. Toezeggingen: 1.De portefeuillehouder heeft toegezegd dat de actualisatie van de subsidieverordening dit jaar aan de raad zal worden voorgelegd. 2.De portefeuillehouder geeft aan dat voor het einde van het jaar het contract met de ESA zal worden aangepast/verbeterd.

6.

Presentatie Minimabeleid en Aalsmeerpas Portefeuillehouder: W. Kikkert

De commissie is voldoende geïnformeerd over dit onderwerp.

Toezeggingen: 1.De resultaten van het onderzoek naar de toekomst van de Aalsmeerpas worden, zodra gereed, gedeeld met de raad; 2.Indien beschikbaar zullen de gegevens over de kosten van de Aalsmeerpas en het aantal kinderen wat in Aalsmeer in armoede leeft nog worden gedeeld met de raad. 7.

Opzet en installatie jongerenraad in 2025 Portefeuillehouder: W. Kikkert

Door naar de oordeelsvormende commissie van 08-05-2025

Toezeggingen: De nog niet beantwoorde vragen zullen alsnog z.s.m. schriftelijk worden beantwoord. 8.

Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2025-2026 Gemeente Aalsmeer Portefeuillehouder: G.E. Oude Kotte

Door naar de raadsvergadering van 22-05-2025 als akkoordstuk

Toezeggingen: 9.

Eindconcept Regionaal Risicoprofiel 2025-2028, eindconcept VrAA beleidsplan Buiten Gewoon Veilig 2025-2028 en het eindconcept Dekkingsplan Brandweer Amsterdam-Amstelland 2025-2028 van de Veiligheidsregio AnsterdamAmstelland (VrAA) Portefeuillehouder: G.E. Oude Kotte

Door naar de raadsvergadering van 22-05-2025 als akkoordstuk

Toezeggingen: 10.

Regionale samenwerking

De heer Koster wijst op de Klankbordgroep Verbonden Partijen op dinsdag 15 april a.s. De heer S. de Vries vult aan dat hij zojuist de griffie heeft verzocht deze bijeenkomst te verzetten naar 8 mei aansluitend aan de oordeelsvormende commissie Maatschappij en Bestuur.

11.

Sluiting

De voorzitter sluit de vergadering om 22.00 uur.

AGENDA VOOR DE VERGADERING VAN DE COMMISSIE MAATSCHAPPIJ EN BESTUUR op donderdag 10 APRIL 2025, 20.00 uur BEELDVORMEND Fracties kunnen hun vragen indienen tot 12 uur op de vrijdag voor de vergadering. Het college beantwoordt de vragen op de dinsdag daarna. Het doel van een beeldvormende vergadering is dat alle deelnemers dezelfde informatie hebben over een voorstel.

Tijd 20.00

Agenda Onderwerp punt 1. Opening door de voorzitter van de Commissie Maatschappij en Bestuur, mevrouw G. Holtrop Griffier: B. Kemp-de Jong

20.02

2.

Vaststelling van de agenda

3.

Actieve informatie uit het college

4.

Mededelingen vanuit de fracties

5.

Presentatie Rekenkamer inzake subsidieverstrekking Het doel van dit voorstel is dat u de afweging maakt of en welke aanbevelingen van de rekenkamer worden overgenomen.

20.05

Vergaderorde: 1. Presentatie door de Rekenkamer Aalsmeer 2. Gelegenheid voor inspraak 3. Gelegenheid voor het stellen van vragen aan de Rekenkamer 4. Gelegenheid voor vragen van de fracties aan de portefeuillehouder 5. Gelegenheid voor aanvullende vragen n.a.v. de beantwoording door de portefeuillehouder 6. Vrije gespreksronde waar fracties elkaar kunnen bevragen en van gedachten kunnen wisselen om een beeld te vormen van het voorstel 20.35

6.

Presentatie Minimabeleid en Aalsmeerpas Portefeuillehouder: W. Kikkert Het doel van deze presentatie is het meenemen van de gemeenteraad in het minimabeleid zoals dat nu gevoerd wordt. Vergaderorde: 1. Presentatie 10 minuten 2. Gelegenheid tot stellen van vragen 20 minuten

21.05

7.

Opzet en installatie jongerenraad in 2025 Portefeuillehouder: W. Kikkert Het doel van dit voorstel is de participatie van jongeren in Aalsmeer en Kudelstaart te bevorderen en bij de totstandkoming en uitvoering van beleid beter rekening te houden met de belangen, perspectieven en prioriteiten van jongeren. Vergaderorde: 1. Gelegenheid voor inspraak 2. Gelegenheid voor vragen van de fracties aan de portefeuillehouder 3. Gelegenheid voor aanvullende vragen n.a.v. de beantwoording door de portefeuillehouder 4. Vrije gespreksronde waar fracties elkaar kunnen bevragen en van gedachten kunnen wisselen om een beeld te vormen van het voorstel

21.35

8.

Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2025 – 2026 Gemeente Aalsmeer Portefeuillehouder: G.E. Oude Kotte Het doel van dit voorstel is te voldoen aan het gestelde in de Politiewet waarin is vastgelegd dat de gemeenteraad eens in de vier jaar de lokale doelen vaststelt die de gemeente op het terrein van de veiligheid nastreeft door de handhaving van de openbare orde en de hulpverlening door de politie. In Aalsmeer is ervoor gekozen om het IVP tweejaarlijks vast te stellen om zo dynamischer te acteren op actuele ontwikkelingen binnen het veiligheidsdomein in Aalsmeer. Vergaderorde: 1. Gelegenheid voor inspraak 2. Gelegenheid voor vragen van de fracties aan de portefeuillehouder 3. Gelegenheid voor aanvullende vragen n.a.v. de beantwoording door de portefeuillehouder 4. Vrije gespreksronde waar fracties elkaar kunnen bevragen en van gedachten kunnen wisselen om een beeld te vormen van het voorstel

22.05

9.

Eindconcept Regionaal Risicoprofiel 2025-2028, Eindconcept VrAA, beleidsplan Buiten Gewoon Veilig 2025-2028 en het Eindconcept Dekkingsplan Brandweer Amsterdam-Amstelland 2025-2028 van de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland (VrAA) Portefeuillehouder: G.E. Oude Kotte Het doel van dit voorstel is om in te stemmen met de genoemde drie documenten waardoor de brandweer, de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR), de Gemeenschappelijke Meldkamer en het Veiligheidsbureau voldoen aan de wettelijke eisen. Vergaderorde: 1. Gelegenheid voor inspraak 2. Gelegenheid voor vragen van de fracties aan de portefeuillehouder 3. Gelegenheid voor aanvullende vragen n.a.v. de beantwoording door de portefeuillehouder 4. Vrije gespreksronde waar fracties elkaar kunnen bevragen en van gedachten kunnen wisselen om een beeld te vormen van het voorstel

22.35

10.

Regionale samenwerking

22.45

11.

Sluiting

Subsidies Bespreking commissie april 2025

Conclusies €6,8m

Subsidies tellen op tot een groot bedrag en stijgen sneller dan overige uitgaven. Onbekend is of beleidsdoel met subsidie wordt bereikt. Ook bij grote bedragen. Geen afspraken met subsidieaanvrager over maatschappelijke doelen uit beleid. Verstrekking subsidies is doelmatig georganiseerd. 120 organisaties krijgen geld De raad kan wel beter geïnformeerd worden om hierop meer invloed uit te oefenen.

Aanbeveling 1 Het college opdragen om subsidies te gebruiken om maatschappelijke doelen te bereiken

De koppeling tussen een maatschappelijk doel en een subsidie is reeds aanwezig is. De raad kan ervoor kiezen om de subsidies per programma weer te geven in plaats van in de bijlage.

?

Reactie rekenkamer

• Niet alle 120 subsidies bespreken

?

• Wel elk jaar circa 25 toelichten • Vragen op detail staat sturen op hoofdlijnen niet altijd in de weg

• Informatie niet alleen in programma's maar ook in de paragraaf subsidies

Reactie rekenkamer

?

• Leg duidelijk verband tussen:

BELEID

SUBSIDIE

WAT IS BEREIKT

Aanbeveling 2 Het college opdragen om regelmatig met ontvangers de subsidies te evalueren Het college erkent dat periodieke heroverweging van een subsidie waardevol kan zijn. Aangezien de raad alleen op hoofdlijnen stuurt, vindt het college het niet passend om de resultaten per subsidieontvanger met de raad te bespreken. Het college is bereid de informatie per programma te clusteren om de leesbaarheid te verbeteren.

?

Aanbeveling 3 Het college opdragen de informatie over subsidies voor de raad te verbeteren en een jaarlijks debat te initiëren Het college constateert dat momenteel jaarlijks op programmaniveau wordt aangegeven welke beleidsdoelen zijn behaald en welke middelen daarvoor zijn ingezet. Clustering van deze informatie per programma kan de leesbaarheid verbeteren. Het is aan de gemeenteraad om hierover een besluit te nemen.

?

Aanbeveling 4 Het college opdragen om de verordening te actualiseren en het kiezen tussen inkoop of subsidie duidelijker te maken. Het college staat positief tegenover het advies van de rekenkamer om de verordening te actualiseren. Aanpassing van de verordening staat gepland voor 2025. Hierbij heeft de raad de mogelijkheid kaders te stellen aan subsidieverlening, onder meer door vast te leggen voor welke activiteiten subsidie mag worden verstrekt en welke niet.

Aanbeveling 5 Het college op te dragen om de samenwerking met ESA te ontwarren Het college ondersteunt de aanbeveling en heeft in 2023 geconstateerd dat er duidelijkheid moet komen in de relatie met ESA in de verschillende rollen en taken die ESA heeft. Naar verwachting zal vanaf 1 januari 2026 met de nieuwe dienstverleningsovereenkomst worden gewerkt.

{{signer1}}

RAADSVOORSTEL

{{signer2}}

Zaaknummer: Voorstel van:

De rekenkamer

Behandelend ambtenaar:

Griffier griffie@aalsmeer.nl 18 maart 2025

Datum: Portefeuillehouder:

Onderwerp

Aanbevelingen Rekenkameronderzoek Subsidies in Aalsmeer Raadsbesluit

De rekenkamercommissie stelt de raad voor te besluiten:

1. 2. 3. 4. 5.

Het college op te dragen om subsidies te gebruiken om maatschappelijke doelen te bereiken. Het college op te dragen om regelmatig met ontvangers de subsidies te evalueren. Het college op te dragen de informatie over subsidies voor de raad te verbeteren en een jaarlijks debat te initiëren. Het college op te dragen om de verordening te actualiseren en het kiezen tussen inkoop of subsidie duidelijker te maken. Het college op te dragen om de samenwerking met ESA te ontwarren.

Samenvatting

De rekenkamer heeft een onderzoek gedaan naar de subsidies in de gemeente Aalsmeer. Op basis van dit onderzoek heeft de rekenkamer aanbevelingen gedaan. Het is aan de raad om de aanbevelingen van de rekenkamer vast te stellen. Doel

De aanbevelingen van de rekenkamer over te nemen zodat het proces subsidies in de gemeente Aalsmeer verbeterd wordt. Prestatie

De aanbevelingen van de rekenkamer overnemen. Voorgeschiedenis en context

De rekenkamer heeft een onderzoek gedaan naar de subsidies in de gemeente Aalsmeer. Op basis van dit onderzoek heeft de rekenkamer aanbevelingen gedaan. Het blijkt dat de gemeente onvoldoende weet of maatschappelijke doelen uit het beleid met de subsidie wordt bereikt. Dat komt ook omdat de gemeente niet altijd met beleid verbonden doelen met de ontvanger afspreekt. De gemeente evalueert te weinig of de subsidie bijdraagt aan het beleid. Door dit alles weet de gemeente niet zeker of de subsidies het maatschappelijke doel treffen en daarmee doeltreffend zijn ingezet. Bij de gemeente bleek in dit onderzoek de wens om het proces van subsidie geven te vereenvoudigen door een deel van de aparte uitvoeringsregels te schrappen en de verordening te actualiseren. Het college staat ook open om particulier initiatief en maatschappelijk vernieuwing te ondersteunen. Het onderzoek toont aan dat er ook veel goed gaat. Het nieuw sociaal beleid is gemaakt met inbreng uit de samenleving en gemeentelijke organisatie. Het verstrekken van subsidies is doelmatig georganiseerd. Door de jaarlijkse €6m subsidies aan 120 instellingen, groepen inwoners en verenigingen kunnen mensen sporten, lezen, cultuur beleven en zich ontwikkelen. Aalsmeer verstrekt elk jaar meer subsidie en de groei is sterker dan bij de overige uitgaven.

Uit het onderzoek blijkt dat de raad beter geïnformeerd kan worden om hierop meer invloed uit te oefenen.

[.docx] 101/F105a/ICT

Pagina

2 van 3

Overwegingen die hebben geleid tot het voorgestelde besluit

De conclusies en aanbevelingen van het rapport van de rekenkamer dienen door de raad vastgesteld te worden zodat daarmee het college de opdracht gegeven kan worden om de aanbevelingen over te nemen. Keuzemogelijkheden/alternatieven

De raad kan ervoor kiezen de aanbevelingen niet over te nemen. Participatie

Aangezien dit een interne raadsaangelegenheid betreft, heeft er geen participatie plaatsgevonden. Kanttekeningen en risico’s

Het college onderstreept het belang van subsidieverstrekking als een cruciaal instrument van de gemeentelijke overheid om maatschappelijke doelen te bereiken. Subsidieverstrekking is echter een complex instrument, vooral wanneer de scheiding tussen subsidie en inkoop niet duidelijk is. Vaak is het moeilijk om het effect van een subsidie meetbaar te maken en te vatten in indicatoren, wat het lastig maakt om het maatschappelijke effect van een subsidie aan te tonen. Met betrekking tot de aanbevelingen heeft het college de volgende kanttekeningen geplaatst: Aanbeveling 1: Het college geeft aan dat de koppeling tussen een maatschappelijk doel en een subsidie reeds aanwezig is. Om de leesbaarheid te vergroten, kan de raad ervoor kiezen om de subsidies per programma weer te geven in plaats van in de bijlage. Aanbeveling 2: Het college erkent dat periodieke heroverweging van een subsidie waardevol kan zijn. Aangezien de raad alleen op hoofdlijnen stuurt, vindt het college het niet passend om de resultaten per subsidieontvanger met de raad te bespreken. Het college is bereid de informatie per programma te clusteren om de leesbaarheid te verbeteren. Aanbeveling 3: Het college constateert dat momenteel jaarlijks op programmaniveau wordt aangegeven welke beleidsdoelen zijn behaald en welke middelen daarvoor zijn ingezet.

Clustering van deze informatie per programma kan de leesbaarheid verbeteren. Het is aan de gemeenteraad om een besluit te nemen over de inrichting van de begroting en de jaarrekening. Aanbeveling 4: Het college staat positief tegenover het advies van de rekenkamer om de verordening te actualiseren. Aanpassing van de verordening staat gepland voor 2025. Hierbij heeft de raad de mogelijkheid kaders te stellen aan subsidieverlening, onder meer door vast te leggen voor welke activiteiten subsidie mag worden verstrekt en welke niet. Om de keuze tussen inkoop of subsidie duidelijker te maken, kan met de AA-organisatie worden bekeken of het afwegingskader duidelijker kan worden vormgegeven. Aanbeveling 5: Het college ondersteunt de aanbeveling en heeft in 2023 geconstateerd dat er duidelijkheid moet komen in de relatie met ESA in de verschillende rollen en taken die ESA heeft. Het college werkt onder andere aan de dienstverleningsovereenkomst en het herzien van verschillende huurovereenkomsten. Naar verwachting zal vanaf 1 januari 2026 met de nieuwe dienstverleningsovereenkomst worden gewerkt. Financiën

Pagina

3 van 3

Als de aanbevelingen worden overgenomen, kan dat leiden tot extra werkzaamheden. Echter zouden deze binnen de reguliere uren kunnen worden ingevuld. Vervolgstappen Uitvoering en procesplanning

Na besluitvorming gaat het college aan de slag met de aanbevelingen. Evaluatie

Een jaar na besluitvorming door de raad naar aanleiding van een onderzoek van de rekenkamer, meldt het orgaan die de aanbevelingen uit een onderzoek aangaan, in hoeverre aan deze aanbevelingen gevolg is gegeven (artikel 12, lid 3 verordening Rekenkamer). Duurzaamheidsaspecten

Niet van toepassing Bijlagen

Onderzoeksrapport Rekenkamer Subsidies gemeente Aalsmeer 2024.

De griffier,

De voorzitter,

H.R.E. Hofland

mr. G.E. Oude Kotte

Dit document is elektronisch ondertekend. Zie de elektronische handtekening(en) rechtsboven op pagina 1.

Rapport

van het onderzoek naar subsidies in Aalsmeer

Sneek, 5 februari 2025

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

Inhoudsopgave De verkorte versie van het onderzoek​ Samengevat​ Conclusies​ Aanbevelingen​ Reactie op de conclusies en aanbevelingen van het college van B&W​

2 2 2 3 5

Nawoord van de rekenkamer op de bestuurlijke reactie hierboven​ 1 - Een onderzoek naar subsidie?​ 1.1 Waarom een rekenkameronderzoek naar subsidie?​ 1.2 Wat zijn de vragen waarop dit onderzoek een antwoord moet geven?​ 1.3 Hoe is het onderzoek uitgevoerd?​ 1.4 Wat lees ik in dit rapport?​ 2 - Wat heeft Aalsmeer aan subsidies verstrekt sinds 2018?​ 2.1 Hoeveel heeft Aalsmeer aan subsidies sinds 2018 begroot?​ 2.2 Welke programma's gebruiken subsidies?​ 2.3 Hoe zijn de subsidies verdeeld onder de aanvragers?​ 2.4 Is het nu subsidie of is het inkoop?​ 2.5 Wat zijn de belangrijkste inzichten van dit hoofdstuk?​ 3 - De regels bij subsidies​ 3.1 Wat is een subsidie en wat niet?​ 3.2 En hoe zit het met landelijke regels?​ 3.3 Hoe ziet een subsidieproces eruit?​ 3.4 Wat zijn de belangrijkste inzichten van dit hoofdstuk?​ 4 - Het subsidiebeleid in Aalsmeer​ 4.1 Hoe ziet het subsidiebeleid er in Aalsmeer uit?​ 4.1.1 Subsidiebeleid in het sociaal domein​ 4.1.2 Subsidiebeleid voor kunst en cultuur​ 4.1.3. Subsidiebeleid voor sport​ 4.2 Hoe zien subsidieregels er in Aalsmeer uit?​ 4.5 Wat zijn de belangrijkste inzichten van dit hoofdstuk?​ 5 - Hoe ziet de subsidieverlening er bij een ontvangende organisatie uit?​ 5.1 Exploitatie sportaccommodaties Aalsmeer (ESA)​ 5.2 Stichting N201, Aalsmeer​ 5.3. De historische tuin​ 5.4. Participe​ 5.5.

Stichting Ontwikkelings Samenwerking Aalsmeer (OSA)​ 5.6. Wat zijn de belangrijkste inzichten van dit hoofdstuk?​ 6 - Hoe voert de ambtelijke organisatie het subsidiebeleid uit?​ 6.1 Wat doet de AA-organisatie met subsidies?​ 6.2 Werkwijze en verantwoordelijkheden Kernorganisatie Aalsmeer (KOA)​ 6.3 Controle van de subsidies​ 6.4 Betrokkenheid college en raad​ 6.5 Wat zijn de belangrijkste inzichten van dit hoofdstuk?​ Bijlage 1: Beslisboom is het subsidie of inkoop​

13 14 14 14 14 14 15 15 16 16 18 19 20 20 20 21 22 23 23 23 24 26 27 28 29 29 32 33 34 35 36 37 37 37 37 38 39 40

Bijlage 2 Bronnen​

41

1

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

De verkorte versie van het onderzoek Samengevat Welke bijdrage leveren subsidies aan de beleidsdoelen van de gemeente Aalsmeer en is de subsidieverstrekking doelmatig ingericht? Dit is de hoofdvraag van dit onderzoek en het blijkt dat de gemeente onvoldoende weet of maatschappelijke doelen uit het beleid met de subsidie wordt bereikt. Dat komt ook omdat de gemeente niet altijd met beleid verbonden doelen met de ontvanger afspreekt. De gemeente evalueert te weinig of de subsidie bijdraagt aan het beleid. Door dit alles weet de gemeente niet zeker of de subsidies het maatschappelijke doel treffen en daarmee doeltreffend zijn ingezet. Bij de gemeente bleek in dit onderzoek de wens om het proces van subsidie geven te vereenvoudigen door een deel van de aparte uitvoeringsregels te schrappen en de verordening te actualiseren. Het college staat ook open om particulier initiatief en maatschappelijk vernieuwing te ondersteunen. Het onderzoek toont aan dat er ook veel goed gaat. Het nieuw sociaal beleid is gemaakt met inbreng uit de samenleving en gemeentelijke organisatie. Het verstrekken van subsidies is doelmatig georganiseerd. Door de jaarlijkse €6m subsidies aan 120 instellingen, groepen inwoners en verenigingen kunnen mensen sporten, lezen, cultuur beleven en zich ontwikkelen. Aalsmeer verstrekt elk jaar meer subsidie en de groei is sterker dan bij de overige uitgaven.

Uit het onderzoek blijkt dat de raad beter geïnformeerd kan worden om hierop meer invloed uit te oefenen.

Conclusies 1.​ Huidig sociaal beleid is met belanghebbenden opgezet, maar subsidies zijn onderbelicht Met de Adviesraad sociaal domein, vertegenwoordigers uit de zorg en onderwijs, inwoners en maatschappelijke organisaties zijn trends voor de toekomst besproken. Hiermee zijn doelen voor het beleid bepaald, maar de mogelijkheid om subsidies hiervoor in te zetten is onderbelicht. Dit kan in uitwerkingsplannen alsnog worden gedaan. 2.​ Aalsmeer verstrekt efficiënt subsidies maar weet onvoldoende of doelen zijn gehaald Het proces van verlenen van subsidie door de AA-organisatie en de KOA-organisatie ligt vast, wordt goed uitgevoerd en zorgvuldig gecontroleerd. De nadruk ligt op de financiële en juridische aspecten, minder op het al dan niet bereiken van beleidsdoelen na het aflopen van de subsidietermijn. Hierdoor is achteraf niet goed vast te stellen of met de subsidie is bereikt wat werd beoogd. 3.​ Subsidiebeleid wordt niet geëvalueerd voor de raad Het beleid wordt na afloop van de termijn soms verlengd, maar meestal vernieuwd. Uit dit onderzoek blijkt dat een schriftelijke evaluatie met daarin een opsomming van de oorspronkelijke doelen en wat daarvan terecht is gekomen, met een uitleg van de oorzaken van verschillen, geregeld ontbreekt.

Ook gaat de gemeente niet na of een subsidie voortgezet moet worden met als gevolg dat subsidies een vaste inkomstenbron zijn en niet geld om iets nieuws te starten. Door dit niet te evalueren is de raad de mogelijkheid ontnomen om na te gaan wat er terecht is gekomen is van het beleid dat ze zelf vast hebben gesteld. 4.​ De subsidieverordening stamt uit 2018 en is niet gemoderniseerd Aalsmeer heeft de subsidieverordening naar model van de VNG opgesteld. En terwijl Amstelveen de verordening in 2023 heeft geactualiseerd, heeft Aalsmeer dat niet gedaan. In de uitvoering levert dit de AA-organisatie extra onnodig werk op. Tevens valt op dat het gebruik van de hardheidsclausule (met de hand over hart strijken als dat verstandig is) niet aan de raad wordt gemeld, maar alleen aan het college. De modelverordening van de VNG suggereert de raad wel te informeren.

2

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

5.​ Subsidies blijken te zijn ingezet om een aanbesteding te vermijden De gemeente moet onderbouwen wanneer bij een instelling wordt ingekocht en wanneer die wordt gesubsidieerd. Uit het onderzoek bleek dat een instelling waar werd ingekocht over is gezet naar een subsidie om zo een aanbesteding te vermijden. Er was maar 1 aanbieder. Deze keuze is pragmatisch maar de beslissing kan tot juridische risico’s leiden. 6.​ Aalsmeer geeft ook jarenlang subsidie zonder expliciet gemeentelijk beleid Naast de algemene documenten zijn 5 subsidieontvangers nader onderzocht. Hier bleek dat sommige ontvangers jarenlang geld krijgen zonder dat hiervoor gemeentelijk beleid is. Dat geldt voor ontwikkelingssamenwerking Aalsmeer, de Historische Tuin en N201. De grondslag om subsidie te geven kan natuurlijk alsnog door de raad worden vastgesteld maar ontbreekt nu in het beleid. 7.​ De subsidiestromen rond ESA zijn zelfs voor ingewijden moeilijk te doorgronden Aalsmeer en ESA zijn op vele manieren verbonden. ESA huurt sportfaciliteiten en De Oude Veiling bij de gemeente en doet de exploitatie en onderhoud. ESA verhuurt aan door Aalsmeer gesubsidieerde instellingen zoals Cultuurpunt en de bibliotheek. Als het college ESA vraagt de huur te verhogen dan stijgen de subsidieaanvragen van Cultuurpunt en de bibliotheek. Zo lijken de subsidies voor cultuur te stijgen, maar het geld komt bij ESA terecht.

Sportverenigingen krijgen korting op de huur die de gemeente betaalt. 8.​ Aalsmeer geeft het meeste subsidies voor gemeentelijke taken Tweederde van het jaarlijkse subsidiebedrag gaat naar 6 instellingen waarvan gemeentelijke taken zoals sport, bibliotheek en welzijn worden uitgevoerd. De stijging van bijna 50% van het subsidiebedrag sinds 2018 valt ook bij deze grote instellingen. De andere 115 instellingen en verenigingen voeren eigen initiatieven uit en krijgen een derde van het geld. 9.​ De raad krijgt te weinig informatie voor de kaderstellende en controlerende taak Welke maatschappelijke doelen met subsidie worden bereikt is voor de raad niet duidelijk. Bij de begroting krijgt de raad weinig informatie over de voornemens en bij de jaarrekening ook. Daar ontbreekt verder een uitleg van de verschillen tussen plan en uitvoering. Hierdoor is tussen college en raad weinig debat over het nut van subsidies. Omdat veel subsidies vanuit een historische relatie worden gegeven is dit een verbeterpunt.

Aanbevelingen 1.​ College, gebruik subsidie om maatschappelijke doelen te bereiken Geld geven is een krachtig middel om doelen te bereiken. Koppel daarom altijd beleid en een maatschappelijk doel en vervolgens aan een mogelijke subsidie. Het beleid in het sociaal domein kan in uitwerkingsplannen nader worden gekoppeld aan meetbare doelen en aan subsidies. 2.​ College, evalueer subsidies regelmatig met ontvangers Voorkom dat organisaties met nieuwe initiatieven afhankelijk van subsidies worden door regelmatig met de organisaties na te gaan welke doelen zijn bereikt en welke middelen daarvoor noodzakelijk zijn van de gemeente of van andere inkomstenbronnen. Stel 3 W-vragen ‘wat wilden we bereiken en wat kwam daarvan terecht’, ‘wat is daarvoor gedaan’ en ‘wat heeft dat gekost’. Gebruik de antwoorden om het beleid te evalueren en deel de resultaten met de raad. 3.​ College, verbeter de informatie over subsidies voor de raad en initieer een jaarlijks debat Leg bij de jaarlijkse verantwoording uit welke maatschappelijke beleidsdoelen zijn bereikt, wat wel en wat niet is gelukt en leg de redenen en gevolgen uit. Schets de gevolgen voor de komende begroting en wat anders moet. Onderscheid hierbij gemeentelijke taken en eigen initiatief van 3

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

externe organisaties, vooral over de duur en toegevoegde waarde van de gemeentelijke subsidie voor het gemeentelijke beleid. Agendeer actief (bij voorkeur 1x per jaar) tussen raad en college welke subsidies tegen het licht zijn gehouden. 4.​ College, actualiseer de verordening en maak kiezen tussen inkoop of subsidie duidelijker Actualiseer de subsidieverordening volgens het laatste model van de VNG en regel het informeren van de raad over de hardheidsclausule. Maak duidelijke criteria tussen inkoop en subsidies en leg dit vast in de procedures van de AA-organisatie en de KOA-organisatie. 5.​ College, ontwar de samenwerking met ESA Splits de werkzaamheden en geldstromen met en via de ESA en andere gesubsidieerde organisaties zo dat in 1 oogopslag is te zien wie welke subsidie van de gemeente krijgt en aan welke maatschappelijke doelen die bijdragen.

4

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

Reactie op de conclusies en aanbevelingen van het college van B&W

5

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

6

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

7

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

8

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

9

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

10

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

11

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

12

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

Nawoord van de rekenkamer op de bestuurlijke reactie hierboven De rekenkamer dankt het college voor de bestuurlijke reactie op dit rapport. Wij hebben hier met genoegen en belangstelling kennis van genomen. Uit de reactie van het college blijkt het belang voor subsidies en de te maken stappen voor verbetering. De rekenkamer gaat hieronder op een paar punten in waarbij het college een nuance maakt of van mening verschilt. Conclusies 3. Het subsidiebeleid wordt niet geëvalueerd door de raad De rekenkamer is enthousiast dat het college wel degelijk individuele subsidies geregeld tegen het licht houdt. Deze rapportage zijn van belang voor de raad. De raad stuurt op hoofdlijnen maar dat betekent niet dat de raad evaluaties van individuele subsidies niet hoeft te zien. De rekenkamer kan zich wel voorstellen dat het college en raad hierover in gesprek kunnen vanaf welke omvang en welk maatschappelijk belang de evaluaties van individuele subsidies eventueel gebundeld naar de raad gestuurd kunnen worden. 5. Subsidies blijken te zijn ingezet om een aanbesteding te vermijden We delen de afwijkende mening van het college dat ons is verteld dat er maar 1 aanbieder heeft gereageerd. Maar dit kan in de toekomst wel mogelijk een juridisch risico met zich meebrengen. Omdat de relatie niet volledig de kenmerken heeft van subsidie maar ook van inkoop.

Dit aspect wil de rekenkamer bij benadrukken. Aanbevelingen 1.​ College, gebruik subsidie om maatschappelijke doelen te bereiken De rekenkamer pleit voor een zichtbare koppeling van een maatschappelijk doel aan een subsidie. De verwijzing van de bijlage naar het programma is opgenomen in de P&C documenten, maar de rekenkamer vindt niet altijd een heldere passage in het programma aan welk expliciet doel een specifieke subsidie bij gaat dragen. Dit kan zijn oorzaak vinden in de niet expliciete geformuleerde bijdrage van de subsidie, maar ook in de geformuleerde doelen van de programma’s. 2.​ College, evalueer subsidies regelmatig met ontvangers 3.​ College verbeter de informatie over subsidies voor de raad en initieer een jaarlijks debat De rekenkamer bundelt de opmerkingen van het college bij de twee bovenstaande aanbevelingen. De rekenkamer wil niet op de stoel van de raad gaan zitten, maar kan zich voorstellen dat een jaarlijks debat over subsidies toegevoegde waarde kan hebben. Dit betekent niet dat alle 120 subsidies stuk voor stuk tot in detail aan de hand van evaluaties moeten worden bekeken, maar een jaarlijkse rapportage waarin cyclisch een aantal subsidies is geëvalueerd biedt de raad de mogelijkheid om gericht vragen te stellen over bepaalde subsidies.

Sturen op hoofdlijnen door de raad staat niet in de weg dat de raad vragen kan hebben bij bepaalde individuele subsidies of die nog (onder dezelfde doelen) moeten worden gecontinueerd. Subsidies zijn gezien de financiële omvang op de begroting en het feit dat daarmee belangrijke doelen worden gerealiseerd een belangrijk waardevol instrument.

13

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

1 - Een onderzoek naar subsidie? 1.1 Waarom een rekenkameronderzoek naar subsidie?​ Aalsmeer begroot in 2024 meer dan €6 miljoen aan subsidies, 6% van de totale begroting. Raadsfracties vragen de rekenkamer: zijn subsidies doelmatig? Wat krijgt Aalsmeer terug voor het geld? En, is het allemaal nodig? Reden voor de rekenkamer om in 2024 subsidies te onderzoeken.

1.2 Wat zijn de vragen waarop dit onderzoek een antwoord moet geven? De vraag die dit onderzoek wil beantwoorden: Welke bijdrage leveren subsidies aan de beleidsdoelen van de gemeente Aalsmeer en is de subsidieverstrekking doelmatig ingericht? Vanuit de hoofdvraag volgende deelvragen in vier thema’s onderzocht: Beleid 1.​ 2.​ 3.​

Welk subsidiebeleid, en welke soorten subsidies heeft Aalsmeer en welke doelen wil het college halen? In welke regelingen is het beleid omgezet? Hoe hangen het beleid, de verordening, de regelingen en de algemene doelen in Aalsmeer samen?

Organisatie en uitvoering 4.​ Hoe zijn de subsidies nu verdeeld tussen de begrotingsprogramma’s? 5.​ Hoe worden subsidies ingezet vergeleken en gewogen met andere beleidsinstrumenten? 6.​ Hoe is de doeltreffendheid van de subsidies in het beleid en regelingen geborgd? 7.​ Hoe ziet het proces van subsidieverstrekking in Aalsmeer eruit en wordt er gestuurd op doeltreffendheid en doelmatigheid? Resultaten 8.​ Hoe zijn beleidsdoelen uit de programma’s omgezet in de subsidieregeling en hoe staan die in de afspraken met de ontvangende organisaties? 9.​ Zijn de afspraken met de ontvangende organisaties nagekomen en de doelen bereikt? 10.​ Wat zijn de maatschappelijke effecten van de subsidies? Leggen ontvangende organisaties verantwoording af? 11.​ In hoeverre zijn het subsidiebeleid (bedragen in geld) en het stimuleringsbeleid (geen kostendekkende tarieven voor accommodaties ) op elkaar afgestemd? 12.​ Welke subsidieverstrekkingen zijn historisch ontstaan, maar hebben nu (eigenlijk) geen geldende grondslag meer? Verantwoording 13.​ Wat ziet de gemeenteraad aan verantwoording van de bereikte doelen? 14.​ Op welke wijze kan de gemeenteraad na of voor subsidieverstrekking sturen in het beleid? 15.​ Worden de gebruikmaking en de effecten van de verstrekte subsidies geëvalueerd?

1.3 Hoe is het onderzoek uitgevoerd? Het onderzoek begon met het bestuderen van stukken over subsidies uit de jaren 2018 - 2024. Daarna zijn een aantal specifieke subsidieverstrekkingen bekeken. We hebben ambtenaren en het college geïnterviewd. Een lijst van documenten en geïnterviewden staat in bijlage 2. We bedanken iedereen voor de medewerking. En veel dank voor de griffie die ons weer met raad en daad onmisbaar ondersteunde.

1.4 Wat lees ik in dit rapport? Dit rapport trapt af met conclusies en aanbevelingen, deze zijn te lezen als een samenvatting. Dan volgt de reactie hierop van het college. Dan komt het eigenlijke rapport van het onderzoek en dat begint deze keer niet met de regels en beleid, maar met een analyse van cijfers van de subsidies sinds. Dan volgen de wetten, het beleid in Aalsmeer, de uitvoering van het beleid en de bereikte doelen met subsidies. De 5 casussen: ESA, N201, Historische tuin, Participe en OSA staan in hoofdstuk 5.

14

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

2 - Wat heeft Aalsmeer aan subsidies verstrekt sinds 2018? Alle subsidies uit begroting en jaarrekening zijn op een rij gezet om analyses mee uit te voeren:

2.1 Hoeveel heeft Aalsmeer aan subsidies sinds 2018 begroot? Sinds 2018 gaf Aalsmeer aan 120 verschillende instellingen subsidie. Sommige aanvragers kregen 1 maal een subsidie, andere krijgen elk jaar ondersteuning van de gemeente. In 2018 was voor subsidies €4,3 miljoen begroot. Dat liep op naar €6,3 miljoen in 2024 en dat is een stijging van 47% in 6 jaar.

Opgeteld heeft Aalsmeer in de afgelopen 7 jaar €35,5 miljoen voor de subsidies begroot. De jaarlijkse afwijkingen op de begroting zijn:

De overschrijding in 2023 komt vooral door extra subsidie aan ESA voor een aanvullend eigen vermogen en uit extra subsidies door tussentijds beschikbaar rijksgeld, in het jargon ‘SPUK’.

15

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

2.2 Welke programma's gebruiken subsidies? Subsidies horen bij een programma in de begroting, in Aalsmeer gebruiken 6 programma’s subsidies om de doelstellingen te bereiken. De verdeling over de programma’s in de begroting sinds 2018 is:

Het sociaal domein en onderwijs begroten de meeste subsidies. Bij het sociaal domein zijn buurtwerk en sociaal werk grote ontvangers. Het programma onderwijs & ontplooiing geeft de meeste subsidie aan de sportfaciliteiten via ESA en aan de bibliotheek. In 2024 is circa €2 miljoen meer begroot dan in 2018 voor subsidies. Van deze stijging kwam €1,4 miljoen uit het sociaal domein. Hiervan is het meeste geld nodig voor Participe (+€0,6 miljoen) en Gro-up Buurtwerk (+€0,6 miljoen). Participe werd voorheen via inkoop betaald en nu via subsidie. De toename van het subsidiebedrag aan Gro-up komt doordat de raad meer activiteiten voor jongeren wil organiseren. Gro-up is in 2022 ontstaan uit het samengaan van 15 organisaties in kinderopvang, buurtwerk en jeugdhulp. En later is daar kraamzorg bij gekomen.

2.3 Hoe zijn de subsidies verdeeld onder de aanvragers? De kleinst begrote subsidie in de afgelopen 7 jaar was €2.000 per jaar voor de ‘vrouwen adviescommissie’. In 2024 verdween deze subsidie van de begroting. In de 6 jaar dat deze subsidie is verstrekt telde dat op tot circa €12.000 in de begroting. De hoogste subsidie in een enkel jaar was €1.989.000 in 2024 voor ESA. Deze ontvanger is verreweg de belangrijkste subsidiepartij voor de gemeente Aalsmeer. Als we de begrote bedragen over de onderzochte 7 jaar optellen dan is ESA met afstand de grootste ontvanger. De gemeente Aalsmeer verstrekte in de onderzochte 7 jaar aan 120 instellingen in totaal €35,5 miljoen subsidie. De grootste 6 kregen daarvan €22,7 miljoen en de resterende 114 ontvangers dus €12,8 miljoen.

16

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

Hierboven1 staan de 6 ontvangers die opgeteld meer dan €1m kregen sinds 2018. De 6 grote ontvangers krijgen elk jaar subsidie. Dit betreft op-1-na gemeentelijke taken zoals de bibliotheek, sport en welzijnswerk. Hier hoort ook Participe bij die €1,2m kreeg maar dat bedrag is pas in 2024 als subsidie begroot. Het blijkt dat jaarlijkse subsidies (jargon: structureel) het meeste geld krijgen:

De gemeente Aalsmeer verstrekt verreweg de meeste subsidies jaarlijks. Van de €35,1 miljoen die sinds 2018 werd begroot, is 1% bestemd voor eenmalige ontvangers. De resterende 99% is voor vaste ontvangers. Dit is geen uitvloeisel van het beleid, maar komt doordat aanvragers rekenen op de subsidie nadat de gemeente eenmaal is begonnen met de financiële bijdrage. Ook vindt de gemeente het niet doelmatig om elk jaar een andere organisatie in te schakelen. Door contacten met subsidieontvangers op te bouwen, weet de gemeente wat de organisatie kan bijdragen voor de gemeente. De keerzijde is dat de gemeente Aalsmeer minder vernieuwend is. Van steun bij de opstartfase voor een nieuwe subsidie, waarna de instelling op eigen kracht verder gaat, is vrijwel geen sprake. Past een aanvraag in het gemeentelijk beleid én is er budget dan wordt de subsidie verstrekt. Soms is er voor een beleidsterrein maar 1 of enkele aanbieders, zoals bij Participe toen ze de enige waren. Ook zijn sportvoorzieningen bij ESA, de bibliotheek en het welzijnswerk gemeentelijke taken die via subsidies worden gefinancierd. Dat kan soms ook via inkoop en aanbesteding of door de mensen in eigen dienst te nemen maar soms kan dat ook niet zoals bij de bibliotheek.

1

In fig. 4 ESA alle subsidies opgeteld, waaronder de subsidie op huur voor accommodaties van alle sportverenigingen.

17

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

In 2018 had Aalsmeer €84 miljoen aan lasten. In 2024 was dat opgelopen naar €106 miljoen, een stijging van 26%. De algemene uitkering van het gemeentefonds aan Aalsmeer steeg van €31 miljoen tot €48 miljoen in 2023, een stijging van 23%. De uitgaven via subsidies tussen 2018 en 2024 stegen met 47%.

Het ‘instrument subsidie’ heeft de gemeente volop ingezet, omdat het instrument op zich beleidsmatig voorkeur heeft gekregen. Subsidies zijn geen doel op zich zelf maar een manier om maatschappelijke doelen van de gemeente te realiseren.

2.4 Is het nu subsidie of is het inkoop? In de lijst met 120 ontvangers van subsidies van de gemeente Aalsmeer staan organisaties die taken voor de gemeente uitvoeren. De bibliotheek, de sporthallen en zwembaden en ook het welzijnswerk zijn hiervan duidelijke voorbeelden.

Aalsmeer gebruikt subsidie veel meer voor organisaties die gemeentelijke taken uitvoeren dan voor het steunen van eigen initiatieven van instellingen. Verder blijkt dat de stijging in de afgelopen jaren van subsidies naar de gemeentelijke taken gaan en nauwelijks naar instellingen met eigen initiatieven.

18

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

Bij ESA is jaren geleden om fiscale reden gekozen voor subsidie. Participe werd tot 2022 via inkoop betaald en om een openbare aanbesteding bij een verlenging van het inkoopcontract te voorkomen, stapte de gemeente over op subsidie. Zo bleven de bekende gezichten in Aalsmeer het welzijnswerk doen. Waarom dit zo is gegaan staat in hoofdstuk 5.

2.5 Wat zijn de belangrijkste inzichten van dit hoofdstuk?

19

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

3 - De regels bij subsidies In dit hoofdstuk staat welke regels bij subsidies van toepassing zijn.

3.1 Wat is een subsidie en wat niet? Volgens de Algemene wet bestuursrecht (Awb) is een subsidie: de aanspraak op financiële middelen, door een bestuursorgaan verstrekt met het oog op bepaalde activiteiten van de aanvrager, anders dan als betaling voor aan het bestuursorgaan geleverde goederen of diensten. De financiële middelen kunnen zijn: geld of een lagere prijs zoals lagere belastingen, maar geen betaling voor goederen. De gemeente Aalsmeer geeft subsidies om maatschappelijke doelen te bereiken. Een maatschappelijk doel is bijvoorbeeld de gezondheid van de bewoners in Aalsmeer te bevorderen. De subsidie van de gemeente voor de exploitatie van sportaccommodaties in Aalsmeer maakt sport mogelijk en dat is goed voor de gezondheid van de inwoners. Een subsidie wordt onder eisen verstrekt voor een bepaalde periode. Gemeenten kopen ook in. Subsidies en inkopen kunnen op elkaar lijken maar er zijn verschillen: 1.​ Subsidie is een financiële bijdrage van de gemeente aan een project of activiteit van een partij, vaak zonder dat daar een directe tegenprestatie voor de gemeente tegenover staat. Het doel is om een maatschappelijk belang te ondersteunen. 2.​ Bij inkoop geeft de gemeente een opdracht waarbij een dienst, levering of werk wordt geleverd. Hierbij is de gemeente direct gebaat bij de prestatie.

Maar een belangrijk verschil is dat Europese en nationale aanbestedingsregels van toepassing zijn op de inkoop boven bepaalde drempelbedragen om open en eerlijke concurrentie te waarborgen. Er kan dus een risico zijn als een gemeente een subsidie verstrekt maar tegelijkertijd heel specifiek vastlegt welke diensten of producten moeten worden geleverd. Er is dan feitelijk sprake van een opdrachtverstrekking, oftewel dit kan worden beschouwd als een inkooptraject dat aanbestedingsplichtig is. Doet een gemeente dat bewust wel, dan is er een risico op juridische procedures van benadeelde partijen. De reputatie van de gemeente kan hierdoor ook schade oplopen.

3.2 En hoe zit het met landelijke regels? In de wet staan de voorwaarden waaraan de regels die een gemeente voor subsidie opstelt: ●​ ●​ ●​

●​

de gemeente mag een maximaal bedrag bepalen voor subsidie, het ‘subsidieplafond’ om zo een regeling met een open einde in te stellen, die te duur wordt de gemeente kan de subsidieontvanger verplichtingen opleggen om over te rapporteren de gemeente kan de subsidie intrekken zolang een subsidie nog niet is ‘vastgesteld’. De reden hiervan moet dan zijn: activiteiten hebben niet plaatsgevonden of de verantwoording was niet juist. Deze intrekking of wijziging heeft terugwerkende kracht, dat betekent dat al verleende voorschotten kunnen worden teruggevorderd. de gemeente is verplicht om jaarlijks een verslag van de verstrekte subsidies te publiceren in bijvoorbeeld de begroting en jaarlijkse financiële verantwoording.

De kern van de Awb ( Algemene wet bestuursrecht) is dat een subsidie een wettelijke grondslag moet hebben. Een gemeente legt die grondslag vast in de subsidieverordening. Hierin staat voor welke activiteiten subsidies worden gegeven en onder welke voorwaarden die worden verstrekt. Hierdoor heeft de aanvrager een bepaalde zekerheid, maar ook een aantal vooraf vaststaande verplichtingen. Deze voorwaarden gelden ook voor de gemeente. Op deze manier beperkt de verordening onzorgvuldig handelen door de subsidieontvanger, maar zo kan ook extern worden getoetst of de gemeente zich aan de eigen regels houdt. Een besluit op subsidieaanvraag is vatbaar voor bezwaar en beroep.

20

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

3.3 Hoe ziet een subsidieproces eruit? Door de regels uit de Awb ziet het subsidieproces in de gemeente Aalsmeer er zo uit:

Stap 1: Aanvragen: Subsidies aanvragen via de website bij de gemeente. Per subsidie verschilt het aan welke voorwaarden moet worden voldaan. Stap 2: Beschikken: Dit is een goedkeuring of afwijzing van de subsidieaanvraag. Een subsidie onder €10.000 wordt direct vastgesteld, tenzij het college anders besluit en aangeeft welke verantwoording moet worden ingediend. Stap 3: Uitbetalen ook wel verlenen: Als de subsidieaanvraag is goedgekeurd, ontvangt de aanvrager het subsidiebedrag. Dit is een voorschot en geeft de ontvanger een voorwaardelijke aanspraak op financiële middelen. Een verplichting die de gemeente bij het verlenen van een subsidie kan opleggen is bijvoorbeeld om periodiek te rapporteren over de voortgang van de gesubsidieerde activiteit. Dat geeft mogelijkheden om in te grijpen als het fout dreigt te gaan. Stap 4: Verantwoorden: De subsidieontvanger moet meestal verantwoorden, dus laten zien dat aan alle voorwaarden van de subsidieregeling voldaan is. Vaak moeten stukken worden opgestuurd waaruit blijkt dat de ontvanger recht had op een subsidie. Dit kunnen documenten, maar ook een jaarrekening of een verklaring van een accountant zijn. Stap 5: Subsidievaststelling: In deze stap wordt vastgesteld of de gesubsidieerde activiteit is verricht en of de opgelegde verplichtingen zijn nageleefd. Bij deze afrekening wordt het exacte subsidiebedrag bepaald.

Hierna kan de gemeente met de ontvanger te veel ontvangen subsidie verrekenen of een restant uitbetalen.

21

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

3.4 Wat zijn de belangrijkste inzichten van dit hoofdstuk?

22

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

4 - Het subsidiebeleid in Aalsmeer 4.1 Hoe ziet het subsidiebeleid er in Aalsmeer uit? Beleid in de gemeente Aalsmeer voor subsidies is gemaakt per programma, er is geen overkoepelend subsidiebeleid. In dit hoofdstuk staan de beleidsnota’s tot en met 2023 die subsidies gebruiken.

4.1.1 Subsidiebeleid in het sociaal domein Tot 2023 gold de nota: ‘de kracht van Aalsmeer 2019 - 2023’ en die had 7 ambities: 1.​ 2.​ 3.​ 4.​ 5.​

We bieden de hulp die nodig is en ondersteunen inwoners die anderen helpen en ondersteunen. We hebben extra aandacht voor taalondersteuning en maatschappelijke begeleiding We ondersteunen inwoners die moeite hebben om aan het werk te komen We ondersteunen bij financiële belemmeringen We signaleren problemen zo vroeg mogelijk en pakken ze gericht en in samenhang aan zodat kinderen veilig en gezond kunnen opgroeien en ontwikkelen 6.​ We bevorderen de gezondheid van inwoners in Aalsmeer 7.​ We houden ruimte voor doelen die uit het participatietraject voortkomen Het was de bedoeling deze ambities in een ‘maatschappelijke agenda Aalsmeer’ en in ‘uitwerkingsplannen’ uit te werken. De raad zou meedenken om hiervoor prioriteiten te bepalen. Over subsidies stond er in dat het subsidieproces in Aalsmeer aangepast zou worden met ‘nieuwe vormen van maatschappelijke bijdragen’. Verder dat aan ontvangers van subsidie zou worden gevraagd, wat hun maatschappelijke bijdrage aan de kracht van Aalsmeer was. Nu blijkt dat de uitwerkingsplannen niet zijn gemaakt. En ook waren er geen sessies met de raad om prioriteiten voor de plannen te bepalen. Na afloop is het beleidsplan in 2023 niet op schrift geëvalueerd. De raad heeft niet gehoord wat van de plannen terecht is gekomen.

In de nieuwe nota staat “evaluatie van vastgesteld beleid destijds (door de politiek en de Aalsmeerse samenleving) als nauwelijks gepast werd ervaren, evaluaties werden alleen uitgevoerd als ze gegeven de situatie echt zinvol en/of verplicht waren.” Door corona werd het beleid aangepast waardoor evaluatie niet ‘gepast’ werd gevonden. In december 2023 nam de raad de nota sociaal domein 2024 - 2027 ‘Omzien naar elkaar, verbinden en versterken’ aan. Deze nota kwam dus niet tot stand na een evaluatie van het oude beleid, maar wel met onderzoeken ‘op afstand’ zoals clientervaringsonderzoeken, klanttevredenheidsonderzoeken, benchmarks en onderzoeken naar ESA. Voor het opstellen van de nieuwe nota is vooruitgekeken naar trends en ontwikkelingen. Hiernaast is met belanghebbenden overlegd: de Adviesraad sociaal domein, individuele inwoners, professionals zoals huisartsen, schoolbesturen, kinderopvangorganisaties en aanbieders van hulp en maatschappelijke organisaties zoals de welzijnsstichting, cultuur partijen en verenigingen. In de nota komt het woord subsidie 1 keer voor: “ze [college] gaat onderzoeken of bij subsidies duidelijker naar voren kan komen dat subsidieaanvragers hun activiteiten uitvoeren ‘(mede) mogelijk gemaakt’ door de gemeente Aalsmeer”, aan.

De nota noemt drie ‘maatschappelijke kernopgaven’ in het sociaal domein: 1.​ Gezond en gelukkig leven mogelijk maken 2.​ Kansengelijkheid vergroten 3.​ Bestaanszekerheid bevorderen De nota werkt deze 3 kernopgaven uit naar ‘uitgangspunten’ waarvan voor subsidies dit punt belangrijk is: ‘Sporten, bewegen, kunst, cultuur en welzijn bijdragen aan het voorkomen / oplossen van problemen. Onze maatschappelijke partners in sport en bewegen en kunst en cultuur faciliteren en ondersteunen wij 23

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

voor zover mogelijk, om hun preventieve kracht en oplossend vermogen optimaal in te zetten. ‘ De nota gaat verder met 10 ‘ambities’ die subsidies soms raken: Ambitie

Beschrijving

1.​

Fit en gezond blijven

Naast sportstimulering hebben we aandacht voor het ondersteunen en versterken van sportverenigingen. Het (wettelijke verplichte) lokaal gezondheidsbeleid nemen we op in deze nota onder deze ambitie.

2.​

Leren en verbinden door We stimuleren deelname aan kunst en cultuur via de koppeling met het onderwijs kunst en cultuur en door amateurkunst/ verenigingen (cultuureducatie en actieve cultuurparticipatie) te ondersteunen en versterken. We zetten beeldende kunst onder meer in ter bevordering van de sociale samenhang.

3.​

Veilig, gezond, kansrijk opgroeien en ontwikkelen

4.​

Je goed voelen, welzijn We hebben aandacht voor je goed voelen, actief en in verbinding met anderen en ontmoeten in je eigen blijven, welzijn, ontmoeten in je eigen wijk (-ontmoetingsplaats) en de relatie met wijk sociaal psychische problematiek en eenzaamheid.

5.​

Elkaar helpen

We ondersteunen bewoners en partijen die anderen helpen en ondersteunen. Zoals mantelzorgers, vrijwilligers of inwoners die dit doen via het bieden van burenhulp en informele ondersteuning.

6.​

Werk en financiële zelfredzaamheid

We ondersteunen bij het vinden van (aangepast) werk en financiële zelfredzaamheid. Ook ondersteunen we in de vorm van informatie, advies, preventie, minimaregelingen, vroegsignalering, schuldhulp en ondersteuning via inburgering en taalbeheersing.

7.​

Wonen en zorg combineren​

Wij ondersteunen het zorgen voor passende en voldoende huisvesting en hulp/zorg voor mensen die dat nodig hebben. Dit kan in een combinatie van wonen en zorg, maar kan ook op andere manieren.

8.​

Iedereen kan en mag meedoen in Aalsmeer

We bevorderen een inclusieve samenleving waarin iedereen kan en mag meedoen, door toegankelijkheid en inclusie (antidiscriminatie en emancipatie) en het verminderen van laaggeletterdheid.

9.​

Hulp bieden die nodig is We bieden de hulp die nodig is via Vroege Signalering, maatwerkvoorzieningen Wmo, cliëntondersteuning, de Wet verplichte GGZ, de maatschappelijke opvang en Beschermd Wonen

10.​ Experimenten en innoveren

We ondersteunen kinderen en hun ouders(s)/verzorger(s), zodat kinderen veilig, gezond en kansrijk kunnen opgroeien en ontwikkelen. We doen dit in samenwerking met ouders, het onderwijs, de kinderopvang, (jeugd-) welzijnswerk, eerstelijnszorg, (sport-)verenigingen en veiligheidspartners.

We maken duidelijk wat de gemeente aan inwoners biedt in het sociaal domein en stimuleren initiatieven en innovatieve ideeën.

De nota heeft algemene doelen die niet meetbaar zijn. Een verband tussen een doel en een subsidie legt de nota niet, net als de financiën hiervan. Het is de bedoeling om in 2024 nog 10 ‘concrete uitwerkingsplannen' te maken. In oktober 2024 waren er 3 klaar. In de laatste 3 maanden komen nog: beeldende kunst buitenruimte, onderwijsagenda, herijking preventief Jeugdbeleid, ervaringsdeskundigen, herijking mantelzorgbeleid, uitwerkingsplan werk en inkomen, WoonWelzijnZorgvisie, inclusie en laaggeletterdheid. De raad zou bij het opstellen betrokken worden. Maar de raadsleden wilden door drukte geen gesprekken en geen presentatie, zo hoorde het college van de griffie. De raad had het te druk, en dus moest het een uitvraag per mail worden. Hiervan maakte de raad tot nu toe geen gebruik.

4.1.2 Subsidiebeleid voor kunst en cultuur Aalsmeer heeft momenteel geen aparte cultuurnota meer, de vorige liep van 2012 tot 2016 en had als doel: “om zowel inwoners als bezoekers van Aalsmeer voldoende mogelijkheden te bieden om actief en receptief deel te nemen aan culturele activiteiten. We zetten actief in op de jeugd en staan voor de instandhouding van een bloeiend verenigingsleven en vrijwilligersbestand.”. Dit is uitgewerkt in actiepunten waarvan voor dit onderzoek van belang zijn: 1.​ De gemeente ziet voor zichzelf niet meer uitsluitend de rol van vaste subsidiënt van jaarlijks terugkerende culturele activiteiten. De gemeente wil een partner zijn en met haar subsidiebeleid 24

Rapport van rekenkameronderzoek naar subsidies in Aalsmeer - 2024

2.​

3.​

4.​ 5.​

prikkels geven die erop gericht zijn om het aanbod te vernieuwen. De gemeente vindt het geen goede zaak wanneer langdurig een te grote financiële afhankelijkheid van één subsidieverstrekker ontstaat. Culturele organisaties en culturele initiatieven zullen meerdere inkomstenbronnen moeten genereren. De nadruk in de subsidiëring moet liggen op het ondersteunen van culturele activiteiten. Het aanschaffen van instrumenten, apparatuur of het verwerven van het eigendom van accommodaties, instituties of gebouwen moet minder voor subsidie in aanmerking komen. Nieuwe initiatieven moeten mogelijk zijn, gedragen door de vraag of behoefte vanuit de Aalsmeerse bevolking. Dit vraagt om een flexibele wijze van subsidiëring en om minder afhankelijkheid van vaste lasten als huisvesting. Subsidiëring van vaste, jaarlijks terugkerende programma’s of activiteiten blijft mogelijk, maar daarbij zal wel de eis worden neergelegd dat de activiteiten in steeds grotere mate self-supporting dienen te worden. Dit kan door sponsoring, maar ook door (hogere) entreeprijzen te vragen. De Historische Tuin ondersteunen in haar ontwikkeling naar een minder van subsidie afhankelijke positie, waarbij de cultuurhistorische waarde in stand blijft.