230509_Kerkenvisie_Aalsmeer_klein

2

Kerkenpaspoort

Dorpskerk

Kerkenpaspoort

Rijksmonument

Adres

Dorpsstraat 11 Aalsmeer

L

560m2

Bouwjaar

1549

†

Christelijk gebruik

Architect

Onbekend

Bouwstijl

Gotisch / Neogotisch (toren)

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland

Gebruik

religieus

Historie De Dorpskerk is het oudste kerkgebouw van Aalsmeer, en is in opdracht van de Rooms-Katholieke kerk gebouwd als een driebeukige kerk met ca. 350 zitplaatsen, in laatgotische stijl met tongewelven. Deze kerk kreeg toen de naam: St. Petrus en Pauluskerk. Na het vertrek van de Spaanse troepen in 1577 en een wraakactie van de hervormingsgezinden, moesten de katholieken hun kerk afstaan. Vanaf dat moment waren zij aangewezen op een houten schuilkerk aan de Oosteinderweg. De Dorpskerk kwam in handen van de hervormden.

KaartViewer print

Copyright 2022 - Aan deze print kunnen geen rechten worden ontleend -

62

Afdrukdatum: 28-03-2022

Schaal: 1:1000

Exterieur Het kerkgebouw is vermoedelijk gebouwd op de plek, waar al vele eeuwen een kerkgebouw heeft gestaan. Dit kerkgebouw is in gedeelten gebouwd, en kwam gereed in 1549 met een hoge spitse toren.

Het betreft een centraliserende, geheel in hout overwelfde laatgotische kruishallenkerk, waarvan schip en koor zijn voorzien van zijbeuken met dwarstongewelven en topgevels. Het koor, transept en oostelijke schipstravee dateren uit de 16de eeuw, de westelijke schipstravee werd in 1850 in de oude vorm herbouwd naar ontwerp van H.H. Dansdorp. De oorspronkelijke toren werd bij die gelegenheid afgebroken. De huidige toren dateert uit 1868 en is ontworpen door B. de Vries. De kerk ligt op en centrale plek, in het noorden van het centrum van het dorp Aalsmeer. De kerk staat op het kruispunt van de Dorpsstraat en de Kanaalstraat. Bijzonder is dat de kerk op een rond, omgracht terrein staat en via een brug is verbonden met het dorp.

2 Kerkenpaspoort Interieur De Dorpskerk in Aalsmeer werd voor de Rooms-Katholieke eredienst gebouwd. Vanaf het eind van de zestiende eeuw werd het interieur geschikt gemaakt voor de hervormde eredienst. Het interieur is een zogenaamd historisch gegroeid ensemble, waarvan vooral de zeventiende-eeuwse basis van preekstoel, katheder, lezenaar, doopbekken en doopboog een aanzienlijke waarde vertegenwoordigt. In 1868 is ook het orgel in de kerk gebouwd door de firma Knipscheer. Om deze te kunnen betalen, werden de negen mooie koperen kaarskronen helaas verkocht en zijn hoogstwaarschijnlijk in de smeltkroes terecht gekomen. Deze zijn vervangen door petroleumlampen en later, weer door koperen kronen.

63

Waarde Het rijksmonumentale kerkgebouw speelt zowel historisch, stedenbouwkundig als architectonisch een zeer belangrijke rol voor het dorp Aalsmeer. Het kerkgebouw wordt alleen voor de eredienst gebruikt, en heeft geen andere gebruiksruimten dan de kerkzaal. Ook is er geen begraafplaats, kosterswoning of pastorie op het perceel van de kerk gelegen.

3

Kerkenpaspoort

Christelijke Gereformeerde Lijnbaankerk

Kerkenpaspoort

Gemeentelijk monument

Adres

Lijnbaan 5 Aalsmeer

L

661m2

Bouwjaar

1936

†

Christelijk gebruik

Architect

J.F. Berghoef

Bouwstijl

Traditionalisme

Denominatie

Christelijke Gereformeerde Kerken

Gebruik

Religieus

Historie Sobere, vroegmoderne zaalkerk zonder toren, die een eerder gereformeerde kerkgebouw elders in Aalsmeer verving. De Christelijke Gereformeerde kerk aan de Lijnbaan is in 1935 gebouwd door de Aalsmeerse architect Johannes Fake Berghoef (1903-1994). Berghoef bouwde veel in Aalsmeer, waaronder een aantal kerkgebouwen (Triomphatorkerk, Zuiderkerk) en het raadhuis van Aalsmeer. Tot ongeveer 2010 lag de Lijnbaankerk landelijk, te midden van landerijen. Daarna is gestart met de bouw van een woonwijk, die de Lijnbaankerk momenteel volledig omringt.

KaartViewer print

Copyright 2022 - Aan deze print kunnen geen rechten worden ontleend -

64

Afdrukdatum: 14-06-2022

Schaal: 1:1000

Exterieur De Lijnbaankerk staat tezamen met de bijbehorende gebouwen vrijstaand op een terrein dat aan de voor- en rechterzijde wordt begrensd door een sloot en bereikbaar is via een

eenvoudige brug vanaf de Lijnbaan en een brug aan de achterzijde. Het complex bestaat uit meerdere gebouwen van verschillende hoogten en volumes: het hoofdgebouw (kerkzaal), de voormalige consistorie en de kosterswoning. Deze gebouwen zijn onderling met elkaar verbonden. In de jaren zeventig is achter de kerkzaal een uitbreiding gemaakt, waarin extra zalen en een toiletgroep zijn ondergebracht. Het hoofdgebouw staat op een rechthoekige plattegrond, bestaat uit één bouwlaag en is afgedekt met een zadeldak. De gevels zijn opgetrokken in roodbruine bakstenen, de dakschilden zijn bedekt met zwart verglaasde Oud-Hollandse pannen. Uiterst links in de voorgevel op de begane grond bevindt zich de entree tot de kerkzaal, in lijn met de brug die het terrein ontsluit.

3 Kerkenpaspoort Interieur Ondanks ondergeschikte wijzigingen in het interieur is met name de ruimtelijke structuur van de kerkzaal met zijn open houten kapconstructie van belang. Deze houten constructie en de eveneens houten lambrisering van de wanden en de kerkbanken zijn representatief voor de ambachtelijke wijze waarop de architect werkte.

65

Waarde De Christelijke Gereformeerde kerk met consistorie en kosterswoning is een redelijk zeldzaam en gaaf bewaard voorbeeld van religieuze bouwkunst uit de jaren 1930, in traditionalistische stijl. De kerk is een vroeg voorbeeld binnen het oeuvre van de architect J.F. Berghoef die er bekend om staat geen standaard typen te ontwerpen maar gebouwen in te passen in hun omgeving. Zowel het exterieur als het interieur van het kerkgebouw is grotendeels oorspronkelijk. Het kerkgebouw is in 2013 aangewezen als gemeentelijk monument.

4

Kerkenpaspoort

Doopsgezinde Gemeente Aalsmeer

Kerkenpaspoort

Rijksmonument

Adres

Zijdstraat 53-55 Aalsmeer

M

311m2

Bouwjaar

1926-1927

†

Christelijk gebruik

Architect

J.F. Staal

Bouwstijl

Amsterdamse school

Denominatie

Doopsgezinde Kerk

Gebruik

Religieus

Historie De Doopsgezinde kerk ligt in het centrum van het dorp Aalsmeer, aan de Zijdstraat. Het kerkgebouw van de Doopsgezinde Gemeente Aalsmeer dateert uit 1927 en is gebouwd naar een ontwerp van J.F. Staal. De kerk is van oorsprong gebouwd als schuilkerk met een schuurvorm, naar achteren geplaatst in de rooilijn. In 2002 is het naburige pand Zijdstraat 51 bij de Doopsgezinde Gemeente betrokken. Hierin huist het kantoor van Stichting de Binding (Jeugd- en Jongerenwerk voor Aalsmeer) en er is ruimte voor Gemeenteactiviteiten. Een deel van de locatie heeft een woon- en winkelfunctie.

KaartViewer print

Copyright 2022 - Aan deze print kunnen geen rechten worden ontleend -

66

Afdrukdatum: 14-06-2022

Schaal: 1:1000

Exterieur De kerk heeft een rechthoekige plattegrond, afgesloten door een hoog opgaand asymmetrisch zadeldak met de noklijn haaks op de weg. Aan de zuidoostzijde is de kap doorgetrokken over een fietsenstalling. In de dakschilden zijn dakkapellen opgenomen. Het rechthoekige volume met de hoofdentree aan de noordwestzijde telt twee bouwlagen en wordt afgesloten door een steekkap met de noklijn evenwijdig aan de weg. De kerk is gebouwd in de stijl van de Amsterdamse school. Dit uit zich in de combinatie van hout met baksteen, de rijk bewerkte bakstenen muur, het uitspringen van de gevels en de onderverdeling van de vensters door middel van roeden. Ook het kleurgebruik – zie bijvoorbeeld het spreekgestoelte en de kerkenraadsbanken – van groen, grijs, geel en rood, is een duidelijk kenmerk.

4 Kerkenpaspoort Interieur De kerk heeft een hoogte van 19,5 meter en bood oorspronkelijk plaats aan zeshonderd personen. Het interieur van de vermaning in Aalsmeer is zeker niet helemaal gaaf behouden gebleven. Desalniettemin is het gebouw met het interieur een belangrijk en zeldzaam voorbeeld van kerkbouw en –inrichting in de stijl van de Amsterdamse School. De preekstoel, het stucwerk, het orgel, de bankenblokken, de hoeksculpturen en de verlichtingsarmaturen dragen alle in hoge mate bij aan het belang van dit interieur. In 1987 is de kerkzaal opnieuw geschilderd in de oorspronkelijke kleuren. In de kerkzaal is een rondgaande lambrisering met gele broederschapsband.

67

Waarde De Doopsgezinde kerk met voormalige kosterswoning is van algemeen belang vanwege architectuur- en cultuurhistorisch waarde. Het complex is een zeldzaam en gaaf bewaard gebleven voorbeeld van religieuze bouwkunst uit de eerste helft van de 20ste eeuw in de stijl van de Amsterdamse School met elementen uit de Nieuwe Zakelijkheid, en als onderdeel uit het oeuvre van architect J.F. Staal. In 1987 heeft de provincie NoordHolland het gehele complex, te weten kerk, voormalige kosterswoning en twee woningen op de provinciale monumentenlijst geplaatst. In 2002 heeft de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed de kerk met kosterswoning aangewezen als rijksmonument.

5

Kerkenpaspoort

Onze Lieve Vrouw van de Berg Karmel

Kerkenpaspoort

Gemeentelijk monument

Adres

Stommeerweg 13 Aalsmeer

M

410m2

Bouwjaar

1931

†

Christelijk gebruik

Architect

J. Hendriks

Bouwstijl

Romaans, Traditionalisme

Denominatie

Rooms-Katholiek

Gebruik

Religieus

KaartViewer print

Copyright 2022 - Aan deze print kunnen geen rechten worden ontleend -

68

Afdrukdatum: 14-06-2022

Schaal: 1:1000

Historie In 1920 hebben de paters van de Orde van de Karmelieten een klooster gevestigd in Aalsmeer. Het klooster is 10 jaar ouder dan de naastgelegen kerk en ontworpen door de architect P.J.S. Pieters uit de Watergraafsmeer. In de daarop volgende 10 jaar hebben zij, na de nodige weerstand vanuit de omliggende katholieke parochies, Bovenkerk, Hoofddorp en Kudelstaart, een parochie gevestigd in Aalsmeer. Na de reformatie eind 16e eeuw waren er veel geloofsgemeenschappen in Aalsmeer actief, behalve de roomskatholieken. Pas in 1930 werd de katholieke kerk ‘Onze Lieve Vrouw van de Berg Karmel’ gebouwd, naar ontwerp van de architect J.P.L. Hendriks uit Rotterdam. De bisschop van Haarlem vertrouwde de Karmelorde de zorg toe van de katholieken in een nieuwe parochie in en deels rondom Aalsmeer.

Exterieur Deze zaalkerk bestaat uit één bouwlaag met een flauw zadeldak, dat bestaat uit zes traveeën. Tegen de oostgevel staat een smaller koor, bestaande uit een kelder, een bouwlaag en een zadeldak. De rechthoekige toren met een zadeldak staat tegen de eerste travee van de noordgevel. De toegangen bevinden zich in de drie rondboogpoorten. De kerk is via een tussenlid verbonden met het klooster. Interieur Deze Rooms-Katholieke kerk in Aalsmeer, is een sober interbellumgebouw. De zaalkerk is rechthoekig van vorm, met enerzijds het altaar, en anderzijds een balkon met orgel. Het interieur is ingetogen. In het interieur is met name in de bouwdelen het interbellum zichtbaar: baksteendecoraties, vloerbekleding.

5 Kerkenpaspoort De oorspronkelijke banken zijn aanwezig, de kruiswegstaties die direct op het baksteen geschilderd werden zijn noemenswaardig. Helaas is de rest van het interieur gedurende de decennia liturgisch aangepast dan wel gemoderniseerd. De kruiswegstaties op de muur zijn van de kunstschilder J. van Geffen in 1955. De meeste beelden zijn van hout en komen uit Oberammergau. Het marmeren beeld de H. Theresia, geplaatst in een aparte kapel, is gemaakt in Lisieux. Het altaar werd naar voren geplaatst in 1965 als gevolg van het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965). Het schilderij van Titus Brandsma werd vervaardigd door mevr. Snoek-Ruiterman in 2005. Het orgel is gebouwd door de Gebroeders Pels te Alkmaar en ingewijd in 1949.

69

Waardering Zowel het kerkgebouw als het naastgelegen klooster is aangewezen als gemeentelijk monument.

6

Kerkenpaspoort

Open Hof Kerk

Kerkenpaspoort

Geen monumentenstatus

Adres

Ophelialaan 247 Aalsmeer

L

893m2

Bouwjaar

1956

†

Christelijk gebruik

Architect

J.F. Berghoef & H. Klarenbeek

Bouwstijl

Traditionalisme, Wederopbouw

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland

Gebruik

Religieus

KaartViewer print

Copyright 2022 - Aan deze print kunnen geen rechten worden ontleend -

70

Afdrukdatum: 14-06-2022

Schaal: 1:1000

Historie Van 15 februari 1956 tot 6 juli 2008 hield de Gereformeerde Kerk van Aalsmeer haar diensten in het kerkgebouw aan de Ophelialaan. Aanvankelijk werd dit gebouw aangeduid met “Gereformeerde Kerk”. Van het voorjaar van 1986 tot juli 2008 droeg het de naam “Triumphatorkerk”. Sinds 6 juli 2008 is de naam van het gebouw gewijzigd in “Open Hof Kerk”, en sinds die dag is het gebouw eigendom van de Protestantse Gemeente te Aalsmeer. Deze gemeente is ontstaan door een fusie tussen de Gereformeerde Kerk Aalsmeer en de Zuiderkerk. De Open Hof Kerk is fraai gelegen aan de oostzijde van de wijk Stommeer. Aan de Oostzijde van de kerk grenst het Seringenpark. Direct ten zuiden van het park, en ten zuidoosten van de kerk, bevindt zich de algemene begraafplaats Aalsmeer.

Exterieur De Open Hof Kerk betreft een zaalkerk van brede afmetingen, gebouwd in 1956 naar ontwerp van architectenbureau Berghoef en Klarenbeek. De kerk heeft een rechthoekige plattegrond en een zadeldak met een flauwe helling. De nok staat haaks op de Ophelialaan. De entree van de kerk aan de Ophelialaan wordt gemarkeerd door een grote luifel, waarboven een groot houten kruis aan de gevel hangt. Er zijn verder weinig architectonische verbijzonderingen aanwezig. Het geheel is sober en ingetogen vormgegeven. In 1968 is het wijkgebouw gebouwd bij de gereformeerde kerk, tevens door Architectenbureau ir. Klarenbeek. In 2010 is het kerkgebouw nog eens uitgebreid.

6 Kerkenpaspoort Interieur In de Open Hofkerk in Aalsmeer zijn de afgelopen decennia flinke aanpassingen gedaan. De kerkbanken werden vervangen door stoelen, het hout van de kerkenraadsbanken werd hergebruikt voor een liturgische tafel, zetel en lezenaar. Het interieur is daarmee slechts zeer beperkt origineel. De preekstoel uit het bouwjaar en het orgel (ca. 1880), zijn bijzondere elementen. Het oorspronkelijke orgel (C. Verweys) stamde uit 1956, en is in de jaren ‘90 vervangen. Het huidige orgel is oorspronkelijk afkomstig uit Duitsland en vermoedelijk rond 1880 vervaardigd, wellicht door Randebrock uit Paderborn. In 1990 werd het gekocht van de Gereformeerde Westerkerk te Groningen die, na buitengebruikstelling midden jaren 1980, in 1995 is gesloopt.

71

Waarde De architectonische en stedenbouwkundige waarde van het kerkgebouw is gering, en heeft derhalve geen monumentale status.

7 Kerkenpaspoort

M

rtViewer print

Kerkenpaspoort

Zuiderkerk

Geen monumentenstatus

Adres

Hortensialaan 55 Aalsmeer

282m2

Bouwjaar

1953

Herbestemd

Architect

J.F. Berghoef & H. Klarenbeek

Bouwstijl

Wederopbouw, Traditionalisme

Denominatie

n.v.t.

Gebruik

Zorgcentrum en woningen

Historie De Zuiderkerk werd in 1952 gebouwd als derde Hervormde kerk in Aalsmeer, en staat op de hoek van de Hortensialaan en de Eerste J.C. Mensinghlaan, in de wijk Stommeer. De kerk is gebouwd naar ontwerp van architectenbureau Berghoef en Klarenbeek.

72

Historisch gezien vormde de kerk een onlosmakelijk geheel met de naastgelegen pastorie (reeds gesloopt) en achtergelegen verenigingsgebouw De Schakel (reeds gesloopt). De kerk was in eigendom van de Hervormde Gemeente Aalsmeer en tot 2008 in religieus gebruik. Na de sluiting in 2008, is de gemeenschap overgegaan naar de Open Hofkerk. In 2021/2022 is De Schakel gesloopt, het kerkgebouw herbestemd tot zorgcomplex en is aan weerszijde van de kerk nieuwbouw met zorgwoningen gerealiseerd.

Exterieur De Zuiderkerk is een vierkante zaalkerk van ongeveer 20 bij 20 meter. Het robuuste gebouw is opgemetseld met een roodbruine baksteen, en gedekt met een tentdak voorzien van zwart gesmoorde pannen. Centraal op het dak staat een houten klokkenstoel met waarin een bronzen klok en daarop een windvaan. De klok en windvaan zijn niet meer aanwezig. In het voor- en achterdakvlak zijn opvallende ronde dakkapellen aangebracht. De overige gevels hebben een vaste ritmiek van gevelopeningen. In de zijgevels zijn reeksen van 24 raampjes aangebracht, verdeeld in vier blokjes van zes. Aan de voorgevel zijn twee, asymmetrisch geplaatste, houten portalen aangebracht, waarvan één als hoofdentree van de kerk dienst doet.

7 Kerkenpaspoort Interieur Als gevolg van de gerealiseerde herbestemming als zorgcentrum is het oorspronkelijke interieur verwijderd en volledig opnieuw ingedeeld.

73

Waarde De kerk vormt op architectuurhistorisch gebied een kwalitatief hoogstaand voorbeeld van jaren vijftig wederopbouwarchitectuur van de Aalsmeerse architect J.F. Berghoef. Ook stedenbouwkundig heeft de kerk een beeldbepalende positie binnen de wijk Stommeer. Door een onafhankelijk erfgoedbureau is de kerk beoordeeld als ‘monumentwaardig’. Vanwege de voorgenomen ontwikkeling en herbestemming is besloten de kerk niet aan te wijzen als monument.

8

Kerkenpaspoort

Oosterkerk

Kerkenpaspoort

Geen monumentenstatus

Adres

Oosteinderweg 273a Aalsmeer

L

886m2

Bouwjaar

1933

†

Christelijk gebruik

Architect

J.F. Berghoef

Bouwstijl

Traditionalisme / Delftse School

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland

Gebruik

Religieus

KaartViewer print

Copyright 2022 - Aan deze print kunnen geen rechten worden ontleend -

74

Afdrukdatum: 14-06-2022

Schaal: 1:1000

Historie De Oosterkerk is gebouwd als tweede Hervormde Kerk in Aalsmeer, na de Dorpskerk. De voorganger van deze kerk op deze plek bestond in de dertiger jaren uit een tijdelijk houten gebouwtje dat was overgenomen vanuit Schoonhoven. Het huidige kerkgebouw is in 1933 in gebruik genomen als noodkerk. De definitieve Oosterkerk, waarvan wel een ontwerp bestaat, is nooit gebouwd. De hiervoor destijds gereserveerde financiële middelen zijn later grotendeels be-steedt aan de bouw van de derde Nederlandse Hervormde Kerk aan de Ophelialaan, de Zuiderkerk. Zodoende heeft de Oosterkerk met enkele verbouwingen qua uiterlijk altijd de eenvoudige uitstraling van een noodkerk gehouden.

Exterieur In 1931 is aan de Oosteinderweg de pastorie gebouwd naar ontwerp van de Aalsmeerse archi-tect J.F. Berghoef. Het kerkgebouw is 2 jaar later, in 1933 gebouwd. Tussen de pastorie, gelegen aan de Oosteinderweg en het kerkgebouw, terugliggend op het perceel, ligt een groot parkeerterrein. Het kerkgebouw is zowel van buiten als van binnen sober vormgegeven. In het aanzicht van het kerkgebouw is de grote, open klokkentoren in het midden van de voorgevel, dominant. De entree van het kerkgebouw ligt temidden van deze klokkentoren. De gemetselde kerkzaal daarachter is symmetrisch vormgegeven met een getrapt volume, groen geschilderde dakranden en aan weerszijde slechts twee kleine raampartijen.

8 Kerkenpaspoort De langgerekte gesloten zijgevels van metselwerk, worden aan weerszijden slechts onderbroken door een reeks van achthoekige ramen. In 1951 is het dak van de kerk verhoogd, is de entree aangepast en zijn de kozijnen gewijzigd door architectenbureau Berghoef & Klarenbeek. In de jaren zestig, zeventig en tachtig werd het kerkgebouw aan de achterzijde verschillende malen uitgebreid ten behoeve van de realisatie van jeugdcentrum ‘t Anker. In deze bijgebouwen bevinden zich diverse kleine zalen en één grote zaal met podium.

Interieur De kerkzaal is in 2012 grootschalig gerenoveerd. Er zijn geen oorspronkelijke interieurelementen bewaard gebleven. De kerkzaal is functioneel en modern ingericht. Het huidige orgel van de Oosterkerk is begin jaren zestig in de kerk geplaatst, maar werd in 1905 al gebouwd. Het was het eerste orgel, de ‘Opus 1’, van de in 1903 opgerichte orgelmakerij Pels in Alkmaar en werd gebouwd voor de voormalig Nederlandse Hervormde Kerk in het Noord-Hollandse Graft. Het orgel kwam in de jaren vijftig naar de Oosterkerk. Het binnenwerk van het orgel is nog steeds origineel, uit 1905. Waarde Het kerkgebouw heeft geen beschermde status.

75

9

Kerkenpaspoort

H.H. Petrus en Paulus

Kerkenpaspoort

Gemeentelijk monument

Adres

Oosteinderweg 394 Aalsmeer

M

275m2

Bouwjaar

1861

†

Christelijk gebruik

Architect

onbekend

Bouwstijl

Neoclassicisme

Denominatie

Oud-Katholiek

Gebruik

Religieus

KaartViewer print

Copyright 2022 - Aan deze print kunnen geen rechten worden ontleend -

76

Afdrukdatum: 14-06-2022

Schaal: 1:1000

Historie De Oud-Katholieke kerk in Aalsmeer is momenteel qua ledental van bescheiden omvang, maar kent wel een belangrijke en bewogen geschiedenis, geworteld in met name AalsmeerOost. Nadat de hervormingsgezinden de katholieke kerk aan de Dorpsstraat hadden ingenomen, kwamen de katholieken in een houten schuilkerk aan het Oostereind bijeen, gewijd aan de HH. Petrus en Paulus. Bij de splitsing van de katholieken in de 18de eeuw koos deze parochie voor de Oud-Katholieke richting en bouwde rond 1860 het huidige kerkgebouw. Dat behield de naam van de heiligen en werd op 27 augustus 1861 door de toenmalige bisschop van Haarlem, de Aalsmeerder Casparus Johannes Rinkel, gewijd. Vijf jaar eerder had hij dat al gedaan met het kerkhof achter de oude schuilkerk, de enige

Oud-Katholieke begraafplaats naast een parochiekerk in Nederland. Tegenwoordig wordt de kerk intensief gebruikt door Oud-Katholieken, Roemeens- en Russisch-orthodoxen. Ook wordt het gebouw verhuurd als trouwlocatie of voor passende evenementen zoals concerten. Exterieur De kerk is een neoclassistische zaalkerk van zes traveeën zonder koor. De voorgevel heeft een resiliet, die wordt bekroond door een vierkant torentje met een ingesnoerde spitsnaald. Tegen de westgevel van de kerk staat de pastorie. Dit is een rechthoekig gebouw van twee bouwlagen en een schilddak. De voorgevel wordt geleed door twee grote velden, waardoor de middenas wordt benadrukt.

9 Kerkenpaspoort Interieur De Oud-Katholieke Kerk in Aalsmeer heeft een interessant samengesteld interieur met zeventiende-eeuwse communiebanken langs weerszijden van de kerkzaal, en losse stoelen in het middeldeel. Waardevol zijn het tabernakel, de achttiendeeeuwse preekstoel en uit de bouwtijd stammende, vroeg-neogotische beelden en de oorspronkelijke kerkbanken. Al met al heerst de herinnering aan de periode van de schuurkerk, de voorganger van dit kerkgebouw. Omdat de e Kerk in Nederland geen golf van vernieuwingsdrang heeft gekend, is veelal het oude liturgische materiaal bewaard gebleven; in Aalsmeer geldt dat ook voor enkele stukken liturgisch textiel en vaatwerk. De kerk bezit een bescheiden Knipscheerorgel uit 1864, dat onlangs nog gerestaureerd werd.

77

Waarde Het Oud-Katholieke ensemble aan de Oosteinderweg bestaat uit het kerkgebouw, pastorie en begraafplaats. Het ensemble is zowel historisch als architectonisch van grote waarde voor Aalsmeer. De pastorie is momenteel verhuurd als woonruimte aan internationale studenten. De kerk wordt maandelijks gebruikt voor de Oud-Katholieke eredienst en wordt wekelijks verhuurd aan een Roemeense- en Russisch-orthodoxe gemeenschap. Omdat er weinig activiteiten worden georganiseerd buiten het religieus gebruik is de kerk en het achtergelegen park en begraafplaats voor veel inwoners van Aalsmeer onbekend.

10

Kerkenpaspoort

Heilige Johannes de Doper / Kerk Sint Jan Geboorte

Kerkenpaspoort

Gemeentelijk monument

Adres

Kudelstaartseweg 245, Kudelstaart

L

612m2

Bouwjaar

1870

†

Christelijk gebruik

Architect

Th. Asseler

Bouwstijl

Neoclassicistisch/Romaans

Denominatie

Rooms-Katholiek

Gebruik

Religieus

Historie De statie Kudelstaart is opgericht in 1661. Men kerkte in een houten loods aan het Robend. In 1822 werd een driebeukig neoclassicistisch kerkje gebouwd, dat in 1837 na een overstroming werd hersteld. In 18681870 werd de westzijde voorzien van een neoromaanse voorgevel met ingebouwde toren door Th. Asseler. De kerk staat in het centrum van het dorp Kudelstaart, aan de doorgaande Kudelstaartseweg. Ten zuidwesten van de kerk staat de pastorie, welke middels een eenlaags tussenlid is verbonden met de kerk. Achter de kerk bevindt zich de begraafplaats.

KaartViewer print

Copyright 2022 - Aan deze print kunnen geen rechten worden ontleend -

78

Afdrukdatum: 14-06-2022

Schaal: 1:1000

Exterieur R.K. kerk St. Jan Geboorte met neoromaanse elementen. Het is een zaalkerk van vijf traveeën met een smaller driezijdig koor. Ter weerszijden van het koor staan oorspronkelijke rechthoekige aanbouwen van een bouwlaag en plat dak. Aan de westzijde staat een vierkante toren, die half in de kerk en half voor de kerk staat. De bovenste geleding van de toren is achtzijdig en wordt beëindigd met een achtzijdig tentdak. De toren is in 2011 gerestaureerd. Onderin de kerktoren bevindt zich de entree van de kerk. In deze voorgevel zijn drie staande, getoogde ramen met kleurrijk glas-inlood aangebracht.

10 Kerkenpaspoort Interieur De Johan de Doperkerk in Kudelstaart werd aan het eind van de negentiende eeuw ingericht met meubilair van vermaarde firma’s als Stracké en Maas. Helaas zijn de bepalingen van het Tweede Vaticaans Concilie in deze kerk zeer nauwgezet doorgevoerd. In 1968-1969 vond een ingrijpende modernisering van het interieur plaats. De complete historische inventaris verdween daarbij. Noemenswaardig zijn in dit gebouw wel de acht glas-in-loodramen uit 1905 met heiligenfiguren.

79

Waarde De kerk is aangewezen als gemeentelijk monument, vanwege de stedenbouwkundige en architectuurhistorische waarden.

11

Kerkenpaspoort

De Spil

Kerkenpaspoort

Geen monumentenstatus

Adres

Spilstraat 5, Kudelstaart

M

458m2

Bouwjaar

2001

†

Christelijk gebruik

Architect

A. Oosterhuis

Bouwstijl

Eigentijds

Denominatie

Protestantse Kerk in Nederland

Gebruik

Religieus

KaartViewer print

Copyright 2023 - Aan deze print kunnen geen rechten worden ontleend -

80

Afdrukdatum: 02-05-2023

Schaal: 1:1500

Historie De Samen op weg-gemeente heeft de beschikking over een eigen gebouw ‘De Spil’ met een grote kerkzaal met daarnaast ruimtes van verschillende afmetingen. De Spil is onderdeel van het combinatiegebouw in de Spilstraat en is in gebruik sinds september 2001. De protestantse gemeente, woonzorgorganisatie Ons Tweede Thuis en woningbouwvereniging Eigen Haard stonden samen aan de wieg van dit combinatiegebouw. In het gebouw wordt nu gewoond, gezorgd en geloofd. De gemeente is ruim veertig jaar geleden ontstaan uit een samenwerking tussen de Nederlandse Hervormde Kerk en de Gereformeerde Kerken. In 1992 is uit die samenwerking een zelfstandige gemeente ontstaan, de Samen op Weg-gemeente van Kudelstaart.

Exterieur De drie organisaties gaven destijds de Hoofddorpse architect André Oosterhuis de opdracht om een ontwerp te maken. Zijn bureau heeft als motto dat schoonheid de adem van de ziel is, dat schoonheid stilte is en dat stilte ruimte geeft. Hoe toepasselijk voor een gebouw waar ook een kerk plaats in moest krijgen. Het kerkgebouw ligt in het zuiden van het dorp Kudelstaart, en heeft een ronde vorm, waaraan aan de noordwest zijde twee gemetselde vleugels van drie en vier bouwlagen hoog met zorgwoningen en appartementen zijn aangetakt. Aan de zuidwestelijke zijde grenst het complex direct aan het water. Aan deze zijde ligt de kerkzaal. Deze is opgetrokken uit lichte gele baksteen, een omlopende witte dakrand en een plat dak. In daglichttoetreding wordt voorzien

11 Kerkenpaspoort

81

door verticale banen langs de volledige ronde gevel van de kerkzaal. De entree van de kerk ligt enigszins verscholen aan de Spilstraat, in de oksel tussen de woonvleugel en het geïntegreerde gebouw van kinderdagverblijf Snoopy.

Aan de wand hangen twee levensgrote abstracte kleurrijke schilderijen van Aalsmeers beroemdste corsoontwerper Frits Vogel en een groot werk van Karin Borgman waarin het laatste avondmaal gezien kan worden.

Interieur De kerkzaal is een moderne, lichte ruimte in een waaiervorm. Het liturgisch centrum ligt in het smalste deel van de waaier. Opvallend is de blankhouten balkenconstructie, die het dak draagt. Op de blauwe stoelen na, zijn de overige interieurelementen (kansel, altaar, tafel, vleugel en kruis) ook uitgevoerd in blank hout. Boven de ingang van de kerk hangt een smeedwerk dat van meet af aan het symbool voor de SOW gemeente is.

Waarde Het complex, evenals het kerkgebouw, heeft geen beschermde status en geen cultuurhistorische of architectuurhistorische waarde.

Kerkenvisie

Aalsmeer In opdracht van: Gemeente Aalsmeer september 2023