2025 inspraak commissie Adviesraad SD

INSPRAAKREACTIE OP DE WONENWELZIJNZORGVISIE DOOR JAAP OVERBEEK NAMENS DE ADVIESRAAD SOCIAAL DOMEIN DD. 16 JANUARI 2025. Goedenavond, Ik mag vanavond inspreken namens de Adviesraad Sociaal Domein, waarvan ik de afgelopen 8 jaar voorzitter ben geweest en waarvan ik deze week de voorzittershamer heb overgedragen aan Jan Dreschler. Ik ben blij dat op de valreep van mijn voorzitterschap deze WonenWelzijnZorgvisie vastgesteld gaat worden. Vier jaar geleden waren wij op een congres waarin de demografische ontwikkeling van Nederland werd belicht. De minister van VWS opende daar zijn speech met de stelling: “In 2040 treft u achter elke 5e voordeur straks een 75 plusser aan.” Betekent dit dat de vergrijzing een probleem van de toekomst is? Geenzins reeds nu lopen we tegen de grenzen van de zorg aan, met wachtlijsten voor de verpleeghuizen, personeelstekorten in de zorg etc. Als gevolg van de naoorlogse geboortegolf zal de samenleving de komende decennia alleen maar verder vergrijzen. Eerst na 2040 zal deze vergrijzing stabiliseren. Het aantal 65-plussers zal oplopen van 3,1 miljoen naar 4,8 miljoen. Het aantal mensen met de diagnose dementie zal verdubbelen van 154.000 naar 330.000. Geldt deze landelijke trend ook voor Aalsmeer? Ja, Aalsmeer verschilt niet zoveel van het Nederlandse gemiddelde al zullen de verschillen per wijk anders zijn.

NieuwOosteinde is gemiddeld jonger dan Aalsmeer-Centrum. Het aantal 65-plussers in Aalsmeer zal stijgen van 4950 naar 7930 in 2040 (waarvan 2000 met een mobiliteitsbeperking). Het aantal 85-plussers zal verdubbelen naar 1180 in 2040. Het aantal mensen met dementie stijgt van 600 naar 1300. Het beroep op de WMO-zorg, hulp bij het huishouden, begeleiding en dagbesteding zal navenant toenemen met de groei van de vergrijzing. Het standpunt van de portefeuillehouder Financiën verwoord in de Kadernota, dat de bezuinigingstaakstelling primair gevonden moet worden in de gemandateerde taken (lees WMO en Jeugdzorg) staat haaks op deze ontwikkeling en leidt dan ook tot extra alertheid bij de Adviesraad. De vergrijzing heeft ook gevolgen voor de arbeidsmarkt. Het aantal niet-werkenden ten opzichte van het aantal werkenden zal teruglopen van 1 op de 3 naar 1 op 2. Dat dit gevolgen heeft voor de werkenden in de zorg behoeft geen betoog. Het benodigde aantal werkenden in de zorg ten opzichte van het aantal werkenden neemt toe van 1 op 7 naar 1 op 4. Dat gaat de arbeidsmarkt niet trekken. Het Ministerie heeft bepaald dat het aantal verpleeghuisplekken niet zal toenemen de komende jaren. Voor Aalsmeer blijft deze op het aantal van 200 plekken.

Deze verpleeghuisplekken zullen ten minste behouden moeten blijven om te voorkomen dat Aalsmeerse senioren hun laatste levensfase buiten Aalsmeer zullen moeten doorbrengen. Dat het aantal verpleeghuisplekken niet toe zal nemen betekent dat inwoners die zorg nodig hebben deze dus veelal thuis zullen ontvangen (Volledig pakket Thuis). Kunnen deze mensen ook allemaal zelfstandig thuis blijven wonen in de woning waar zij nu wonen of zal er anders gebouwd moeten worden? Heeft de vergrijzing alleen gevolgen voor het sociaal domein? Nee, ook het fysieke domein zal mee moeten bewegen. Zorg dat ontwikkelaars seniorenwoningen opnemen in hun bouwprogramma’s. Eén op de drie nieuwbouwwoningen moet speciaal geschikt zijn voor senioren.

In de Taskforce Wonen en Zorg en later de Koplopersgroep WWZ hebben partijen uit de zorg, welzijn en woningcorporaties nagedacht over deze ontwikkelingen en met elkaar onder leiding van Companen de WonenWelzijnZorgvisie opgesteld. Er zal de komende jaren anders gebouwd moeten worden, meer woningen dicht bij voorzieningen (op rollatorafstand). De samenleving zal moeten veranderen van de individualistisch ingestelde samenleving naar een zorgzame samenleving waarin men als buren naar elkaar omziet en elkaar helpt. De gemeente Amstelveen heeft recent beleid op het gebied van dementie, Aalsmeer moet het doen met een visie uit 2015. Actualisatie van de visie samen met Ellen Carels van de Ontmoetingsgroep Irene is hard nodig. Mantelzorg, informele zorg en Welzijnswerk, als lief-en-leedstraten, ontmoeting en activiteiten, zullen belangrijk worden “welzijn voorkomt zorg”. Het vermeende “recht op zorg” zal moeten veranderen in “een morele plicht tot ondersteuning”. Is het alleen maar kommer en kwel? Nee, de vergrijzing biedt ook kansen. Veel mensen bereiken in een goede conditie hun pensioengerechtigde leeftijd. De toename van het aantal senioren vergroot ook het potentieel vrijwilligers en mantelzorgers in deze doelgroep.

Dat gaat niet vanzelf, de gemeente zal dit moeten faciliteren met goede mantelzorgondersteuning en het organiseren van informele zorg zoals voorzorgcirkels en andere vormen van omzien naar elkaar. In deze WonenWelzijnZorgvisie worden de eerste lijnen uitgezet. Het geeft nog niet de oplossing voor alle problemen, maar wel een aanzet om als gemeente samen met de partijen uit het veld een weg in te slaan waarin ieder op zijn vakgebied een bijdrage gaat leveren om de samenleving zo goed mogelijk te bedienen bij deze zorgvraag. De Adviesraad staat dan ook achter de voorliggende WonenWelzijnZorgvisie.