20240924 Programmabegroting Aalsmeer 2025 definitief
Tekst van het document
Programmabegroting 2025
Gemeente Aalsmeer
Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief ..................................................................................................... 4 1. Leeswijzer ......................................................................................................... 12 2. Programmaplan ................................................................................................. 15 2.1 Sociaal domein ................................................................................................ 16 2.2 Onderwijs en ontplooiing................................................................................... 30 2.3 Economie en duurzaamheid ............................................................................... 42 2.4 Openbare ruimte ............................................................................................. 51 2.5 Ruimtelijke ontwikkeling ................................................................................... 58 2.6 Bestuur, bevolking en veiligheid ......................................................................... 70 2.7 Overhead ....................................................................................................... 79 2.8 Algemene dekkingsmiddelen ............................................................................. 82 3.
Paragrafen ........................................................................................................ 89 3.1 Lokale heffingen .............................................................................................. 90 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ......................................................... 105 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................... 113 3.4 Financiering .................................................................................................. 119 3.5 Bedrijfsvoering .............................................................................................. 124 3.6 Verbonden Partijen ........................................................................................ 130 3.7 Grondbeleid .................................................................................................. 152 3.8 Duurzaamheid en klimaat ............................................................................... 156 3.9 Wet Open Overheid ........................................................................................ 164 4. Financiële begroting ........................................................................................ 167 4.1 Financieel meerjarenbeeld 2025 - 2028.............................................................
168 4.2 Investeringen ................................................................................................ 175 4.3 Reserves en voorzieningen .............................................................................. 177 4.4 Meerjarenraming per programma ..................................................................... 183 5. Bijlagen ........................................................................................................... 185 5.1 Verplichte beleidsindicatoren BBV inclusief toelichting ......................................... 187 5.2 Kaderstellende nota's ..................................................................................... 191 5.3 Subsidieoverzicht ........................................................................................... 193
Programmabegroting 2025
3
Gemeente Aalsmeer
Aanbiedingsbrief Aalsmeer, 24 september 2024 Geachte raadsleden, Voor u ligt de programmabegroting 2025. In deze programmabegroting leggen wij u de beleidsmatige en financiële vertaling voor van de eerder vastgestelde bestuurlijke kaders. De bestuurlijke kaders zijn eerder vastgelegd in de Kadernota 2025 die door u is vastgesteld op 4 juli jl. Basis voor de voorstellen die daarin zijn gedaan is het raadsprogramma 2022 - 2026 'Aan de slag voor Aalsmeer' en het collegeprogramma 2022 - 2026 'Samenwerken aan Aalsmeer'. Als gevolg van de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 is 2025 het laatste volledige jaar waarin wij uitvoering kunnen geven aan het raads- en collegeprogramma. We richten ons komend jaar, naast de uitvoering van de wettelijke taken en de uitvoering van beleid, op het afronden van datgene waaraan we begonnen zijn. Dat betekent onder andere dat: - we uitvoering geven aan de Strategienota Sociaal Domein; - we starten we met de voorbereidingen van de bouw van een nieuw IKC in -
Oosteindedriehoek; we locatieonderzoek doen naar de huisvesting van de Taalklassen en een robuuste school in Kudelstaart; we uitvoering geven aan de bibliotheekvisie en we een bibliotheekvestiging opzetten in Kudelstaart; we het programma arbeidsmigranten opstellen;
-
we de voorbereidingen treffen voor nieuwbouw van zwembad de Waterlelie; we het programma Duurzaamheid vaststellen en voorbereidingen treffen voor verzwaring van het elektriciteitsnetwerk;
-
naast het actualiseren en uitvoeren van het Meerjarenplan Buitenruimte we een bestedingsplan opstellen voor extra groen; we omgevingsvergunningen verstrekken om daarmee onder andere bouw in
-
Westeinderhage, Oosteindedriehoek en Bilderdammerweg mogelijk te maken; we samen met de commissie Luchtvaartzaken ons standpunt omtrent Schiphol blijven uitdragen en actualiseren; we nadat de raad de woonvisie heeft vastgesteld deze uitwerken in een uitvoeringsprogramma; hetzelfde geldt voor het verkeerscirculatieplan; we verder gaan met de (ver)nieuwbouw van de brandweerkazerne samen met de Veiligheidsregio; we in regionale en landelijke netwerken de belangen van de gemeente Aalsmeer blijven uitdragen.
Financiële ontwikkeling In dit onderdeel van onze brief gaan we in op het meerjarenperspectief dat in deze programmabegroting wordt gepresenteerd. In de tabel hieronder is de ontwikkeling van het meerjarig begrotingsresultaat opgenomen. De tabel begint met de stand zoals die is vastgesteld
Programmabegroting 2025
4
Gemeente Aalsmeer
bij de Kadernota 2025. Vanaf dat punt worden de wijzigingen toegelicht. Hierbij wordt een uitsplitsing gemaakt op de reeds genomen raadsbesluiten, onderdelen waar geen keuze mogelijk is (autonome ontwikkelingen) en overige ontwikkelingen. Ook wordt de ontwikkeling van enkele belangrijke financiële kengetallen besproken. We kijken dan naar de weerstandsratio, de schuldpositie en het structurele begrotingsresultaat (het resultaat waaruit de incidentele baten en lasten zijn gefilterd). Ook gaan we in op de ontwikkeling van de lokale heffingen. Meerjarenperspectief programmabegroting 2025 Het meerjarenperspectief 2025 – 2028 ziet er als volgt uit: bedrag x € 1.000
Meerjarenraming 2025
Perspectief volgens Kadernota
193
Raadsbesluiten na Kadernota
2026
2027
2028
811 -1.932
-3.035
1.047
342
341
341
Nominale ontwikkelingen
0
0
0
0
Kapitaallasten
10
6
7
18
Kostentoerekening
0
0
0
0
Overige besluitvorming
156
711
396
396
Neutrale aanpassingen
0
0
0
0
1.870 -1.189
-2.280
Meerjarenbegroting
Totaal
1.406
Uit bovenstaande tabel blijkt dat de begroting 2025 sluit met een positief begrotingsresultaat van € 1,406 miljoen. In de Kadernota 2025 werd een positief resultaat gepresenteerd voor 2025 van € 0,193 miljoen. Na het besluit over de Kadernota is ook de meicirculaire 2024 ter besluitvorming aan u voorgelegd (raadsvergadering 4 juli 2024). Het besluit hierover heeft geresulteerd in een nieuw vertrekpunt voor de programmabegroting 2025 van € 1,240 miljoen. Zoals ieder jaar vindt na het vaststellen van de Kadernota een per saldo budgetneutrale mutatie over de verschillende programma’s plaats waarbij de programmabudgetten binnen de diverse programma’s worden bijgesteld voor inflatie (nominale ontwikkelingen), de kapitaallasten worden geactualiseerd op basis van o.a. de realisatie uit de jaarstukken 2023 en vindt er een per saldo budgetneutrale verdeling plaats van de dienstverleningsbijdrage over de programmabudgetten binnen de diverse programma’s (kostentoerekening). De volgende ontwikkelingen uit het actualiseren van de cijfers ten behoeve van de (meerjaren)begroting, hebben impact (per saldo € 166.000 voordelig in 2025) op het voorliggende (meerjaren)perspectief: • Wmo In de Kadernota 2025 hebben wij u geïnformeerd over een onderzoek dat wij zijn gestart naar de reële kostprijzen (tarieven) Wmo die wij betalen aan de zorgaanbieders voor de uitvoering (o.a.
huishoudelijke hulp, begeleiding, dagbesteding), om te voldoen aan de AMvB reële kostprijzen. Dit onderzoek bevindt zich in een afrondende fase, maar een definitieve uitkomst verwachten wij pas nadat de programmabegroting aan u is aangeboden. Gelet op de voorlopige
Programmabegroting 2025
5
Gemeente Aalsmeer
uitkomsten van het onderzoek verwachten wij dat wij in ieder geval een tariefverhoging door te moeten voeren. Hiervoor is, rekening houdend met een structurele onderuitputting 2024, een budget van € 280.000 voor 2025 in de programmabegroting opgenomen. Uit dit onderzoek komen ook mogelijkheden om bij de aanbesteding, die wij in 2025 gaan doen (en waarvan de contracten ingaan per 2026), aanvullende voorwaarden te formuleren waardoor wij verdere kostenstijging zo veel als mogelijk proberen te beperken. • Afvalstoffenheffing In de paragraaf lokale heffingen wordt voorgesteld in het tarief voor de afvalstoffenheffing in 2025 met 11% (€ 41 voor een meerpersoonshuishouden) te laten stijgen. Deze tariefstijging is noodzakelijk om de in programmabegroting 2024 al toegelichte stijging van de kosten op te kunnen vangen en toe te werken naar het uitgangspunt van kostendekkende tarieven. Daarnaast neemt met dit voorstel de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing in 2025 toe tot 94% (2024 89%) waardoor het begrotingsresultaat structureel verbetert met € 288.000. Hiermee geven wij ook gehoor aan de eerdere constatering van de gemeenteraad dat het uitgangspunt van kostendekkende tarieven nog niet volledig is doorgevoerd. Verderop gaan we onder lokale heffingen in wat dit betekent voor de ontwikkeling van de lokale woonlasten in 2025.
• Overige mutaties Daarnaast is in deze programmabegroting een aantal mutaties opgenomen met een per saldo impact op het begrotingsresultaat van € 0,140 miljoen structureel voordelig en € 0,016 miljoen incidenteel voordelig. Deze worden in het hoofdstuk Financiën per programma van deze begroting nader toegelicht. Op deze plaats doen wij ook alvast een winstwaarschuwing. In de commissievergadering van 6 juni bent u geïnformeerd over de inhoudelijke en financiële resultaten jeugdhulp 2024. Uit de presentatie bleek dat wij een tekort verwachtten over 2024, maar ook dat de kostenbesparende maatregelen naast degene die al getroffen waren worden uitgebreid. Nu een aantal maanden verder hebben wij de maatregelen doorgevoerd, maar zien wij helaas dat er een tekort ontstaat over 2024 bovenop het tekort dat wij al in de 1e bestuursrapportage hebben meegenomen. Onze verwachting is dat een deel hiervan structureel is. Op basis van eerste grove berekeningen is de inschatting dat ondanks de maatregelen er een bijstelling moet plaatsvinden in de programmabegroting 2025 (bandbreedte tussen de € 0,8 en € 1,4 miljoen). Deze uitkomsten hebben wij echter nog niet volledig kunnen analyseren. Daarom geven wij op zijn plaats alvast een winstwaarschuwing af.
In het raadsvoorstel over de septembercirculaire 2024 komen wij hierop terug en leggen wij u een voorstel voor om de programmabegroting hiervoor te wijzigen. Tegelijk met het vaststellen van deze programmabegroting bieden wij ook de eindrapportage over zwembad de Waterlelie aan. Wij hebben als college de voorkeur uitgesproken voor scenario 2, dat is ook het voorkeursscenario van de ESA en ons adviesbureau Drijver en Partners. In de Kadernota 2025 hebben wij op basis van voorlopige cijfers ten behoeve van de nieuwbouw van het zwembad een krediet opgenomen van € 28,2 miljoen. Met het uitspreken van het voorkeursscenario is bekend dat hiervoor een krediet van € 25,5 miljoen benodigd is. Door het samenvallen van de besluitvorming over ons voorkeursscenario toekomstige nieuwbouwzwembad en deze programmabegroting konden wij deze - gelet op de gedane toezeggingen aan u over de aanlevering van deze programmabegroting en de geplande technische toelichting daarover - nu niet meer in dit document verwerken. In december 2024 leggen wij u het raadsvoorstel over het beschikbaar stellen van het krediet voor. Het financiële
Programmabegroting 2025
6
Gemeente Aalsmeer
effect op de afschrijvingskosten naar aanleiding van deze bijstelling van het benodigde krediet ten opzichte van dat in de Kadernota 2025 (€ 115.000 vanaf 2028) nemen we daarin mee. Lasten en baten programmabegroting 2025 De programmabegroting van Aalsmeer bestaat – zoals bekend – uit acht programma’s. In onderstaande grafiek zijn de uitgaven en inkomsten per programma grafisch in beeld gebracht. Het sociaal domein bepaalt 1/3 van de gemeentelijke begroting, een begroting die voor de inkomsten voor meer dan de helft afhankelijk is van de algemene uitkering van het Rijk. Gemeentelijke uitgaven en inkomsten 60 50 40 30 20 10 0
Uitgaven
Overige Onderwijs Economie Ruimtelijk Bestuur, uitgaven/ Algemene Sociaal en en Openbare e bevolking Belastinge inkomsten uitkering Domein ontplooiin duurzaam ruimte ontwikkeli en n en Rijk g heid ng veiligheid reserves 35 8 1 22 21 8 20
Inkomsten
7
2
1
10
18
1
8
55
15
Begrotingsevenwicht Uit de tabel met het meerjarig begrotingsresultaat blijkt dat de begroting voor de jaren 2025 en 2026 nog een positief begrotingssaldo laat zien, maar dat vanaf 2027 ook in de Aalsmeerse begroting het effect van de korting van het Rijk op de algemene uitkering uit het gemeentefonds weerslag heeft. De Provincie Noord Holland toetst in haar rol als toezichthouder of de begroting ‘structureel in evenwicht’ is. Een begroting is structureel in evenwicht als de structurele lasten gedekt worden met structurele baten. Onderstaande tabel laat zien dat dit voor 2025 en 2026 het geval is. Dat betekent dat deze begroting voor die jaren structureel in evenwicht is. Voor meer informatie over de redenen van het structureel evenwicht verwijzen wij naar het overzicht van incidentele baten en lasten in deze programmabegroting. bedrag x € 1.000 Structureel Incidenteel Saldo begroting
2025 3.295 -1.889 1.406
Meerjarenraming 2026 2027 3.183 -1.213 --1.313 24 1.870 -1.189
2028 -2.180 -100 -2.280
Met een structureel en reëel sluitende begroting in 2025 voldoet Aalsmeer aan de voorwaarde van repressief toezicht. Net als ieder jaar geeft de Provincie daarover voor het einde van dit jaar haar oordeel.
Programmabegroting 2025
7
Gemeente Aalsmeer
Ontwikkeling weerstandsratio Zoals in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing te vinden is bedraagt de weerstandsratio in deze programmabegroting 2,4 en deze heeft daarmee de classificatie uitstekend. Dat betekent dat we een voldoende grote buffer achter de hand hebben om incidentele risico’s, mochten deze zich onverhoopt voordoen, kunnen opvangen. Ook biedt dit onder voorwaardenruimte, in lijn met de notitie van het Bestuurlijk Overleg Financiële verhoudingen (BOFv) van 21 november 2023, om de algemene reserve in te zetten om binnen de termijn van de meerjarenraming via ombuigingen toe te groeien naar een sluitend perspectief. Omdat het hier om een incidentele buffer gaat is deze dus niet geschikt om structurele financiële effecten, zoals bijvoorbeeld aanvullende Rijksbezuinigingen of structurele tekorten in de jeugdhulp of WMO op te vangen. Het betreft inzet van de algemene reserve om naar een sluitende begroting toe te groeien. Daarbij merken wij op dat deze ratio een momentopname is. Een hogere risicopositie of een lager weerstandsvermogen beïnvloedt de ratio. Als gevolg van uw besluit in de Kadernota 2025 om een gedeelte van de lastenstijging - veroorzaakt door externe financieringslasten af te toppen door daarvoor een bestemmingsreserve te vormen daalt de ratio in 2028 in ieder geval.
Bij eventuele beslissingen om middelen te onttrekken tussen nu en dat moment dient hiermee rekening te worden gehouden om te voorkomen dat de ratio onder de door de raad gestelde ondergrens van 1,5 zakt. Kansen en risico’s In de eerdere P&C documenten is een aantal kansen en risico’s benoemd die wij hieronder voor de volledigheid nog een keer benoemen. Daar waar een update mogelijk is hebben wij deze opgenomen. In het hoofdlijnenakkoord van het begin juli aangetreden kabinet is geen voorstel opgenomen voor de oplossing van de korting op het gemeentefonds vanaf 2026. Op 19 augustus vond het eerste overhedenoverleg plaats met het nieuwe kabinet. Tijdens dat overleg is gebleken dat het kabinet de korting op het gemeentefonds in de Miljoenennota 2025 niet gaat terugdraaien. De afspraken met het vorige kabinet over Wmo en Hervormingsagenda Jeugd worden wel gerespecteerd. Met de ministers en staatssecretarissen is afgesproken dat de komende maanden in deelstudies onderzoek plaatsvindt of de taken en middelen rond de thema’s bestaanszekerheid, versterking voorzieningenniveau in alle gemeenten, aandacht voor de relatie tussen het zorgdomein en het sociaal domein en het versnellen van de woningbouwopgave in balans zijn. Wanneer dat niet het geval is, wordt bepaald welke stappen er moeten worden gezet om dat te herstellen.
Eind oktober/ begin november moet de uitkomst van het onderzoek bekend zijn. Zodra wij meer weten informeren wij u daarover. Op 1 juli jl. is de Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) reële prijzen Jeugdwet in werking getreden. Deze AMvB moet gemeenten meer houvast bieden bij het vaststellen van ‘reële tarieven’ voor jeugdhulpaanbieders. Of het besluit zoden aan de dijk gaat zetten is de vraag. De verwachting is namelijk dat gemeenten en aanbieders discussie blijven houden over de hoogte van de tarieven. Daarnaast is onbekend of deze wet niet tot hetzelfde kosten opdrijvend effect gaat leiden als de AMvB die eerder werd ingevoerd voor de zorgaanbieders voor de Wmo. Ook is recent bekend geworden dat gemeenten door onzorgvuldige ramingen van het CPB het risico lopen om inkomsten te missen, omdat het planbureau de inflatie consequent te laag Programmabegroting 2025
8
Gemeente Aalsmeer
inschat waardoor gemeenten daarvoor te weinig compensatie ontvangen in het gemeentefonds. Uit onderzoek is gebleken dat de afgelopen zeven jaar is de prijsstijging van het bruto binnenlands product in alle onderzoeksjaren jaren hoger was dan de CPB-raming daarvan in het voorjaar. Het prijsaccres van het gemeentefonds wordt sinds 2024 bepaald aan de hand van de voorjaarsraming van het lopende jaar. Het prijsaccres dreigt daarmee structureel te laag te worden. Aanvullend hierop zien wij de volgende kansen en risico’s: Kansen - Objectieve indexering en fondsvorming Wmo uit de Voorjaarsnota van het Rijk vanaf 2026. Vooruitlopend op een andere financiering van de Wmo wordt een bedrag van € 75 miljoen vanaf 2026 oplopend tot € 300 miljoen in 2029 gereserveerd en bij de Miljoenennota
-
overgeheveld naar het Gemeentefonds. In het raadsvoorstel over de septembercirculaire geven wij aan wat dit betekent voor Aalsmeer. Afschaffing abonnementstarief Wmo Aflopende erfpachtovereenkomst Eigen Haard In 2024 ronden wij naar verwachting de onderhandelingen over de erfpachtovereenkomst met Eigen Haard af. Hieruit worden hogere inkomsten verwacht. Zodra wij deze in beeld
-
hebben informeren wij u daarover. Stelposten loon-en prijs, behoedzaamheid en nieuw beleid als onderdeel van de programmabegroting
-
Areaaluitbreiding en/ of extra tariefstijgingen waardoor hogere inkomsten
Risico’s -
Kostenontwikkeling jeugdhulp en Wmo gelet op open-einde regeling en AMvB in combinatie met de reserve Sociaal Domein die naar verwachting eind 2024 uitgeput is. Afschaffing abonnementstarief Wmo
-
Inventarisatie onderhoudsareaal openbare ruimte Inflatie in gemeentefonds in relatie tot werkelijke prijsontwikkeling Nog niet alle ambities zijn financieel vertaald
-
Niet (volledig) realiseren van de in de programmabegroting opgenomen taakstellingen Nieuwe AA-claims zonder dekking Nieuwe wettelijke taken waarvoor Rijk onvoldoende budget beschikbaar stelt
Ontwikkeling schuldpositie en rentelasten De onderstaande grafiek laat de verhouding tussen het vreemd vermogen (schuldpositie) en de ontwikkeling van de rentelasten zien. De ontwikkeling van de schulden laat een constant beeld zien in relatie tot het groeiende bezit. De geplande investeringen uit het Meerjarenprojectenplan Buitenruimte (MPP) en het Meerjaren Investeringen Programma (MIP) zijn de oorzaak van de schuldpositie. Een groot deel hiervan wordt gefinancierd met vreemd vermogen. Het bedrag dat betaald wordt aan rentelasten stijgt hierdoor de komende jaren. Dit komt door de groeiende schuld in combinatie met de gestegen rente.
Programmabegroting 2025
9
Gemeente Aalsmeer
140.000
2.500
120.000
2.000
100.000 80.000
1.500
60.000
1.000
40.000
500
20.000 0
0 2024
2025
2026
2027
Schuldpositie ultimo
Rentelasten
2028
In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt inzicht gegeven in de ontwikkeling van de financiële kengetallen. Hieruit blijkt dat de komende jaren de schuldquote oploopt als gevolg van het aantrekken van leningen om nieuw bezit te kunnen financieren, maar dat deze binnen een aanvaardbare bandbreedte blijft. Ontwikkeling lokale heffingen Daar waar het mogelijk is vraagt de gemeente kostendekkende tarieven voor geleverde diensten. Op deze manier worden de kosten gelegd bij degene die van de dienst gebruik maakt. In de Kadernota 2025 is een onderzoek aangekondigd naar de kostendekkendheid van de heffingen en de leges. Voor rioolheffing en afvalheffing is dit onderzoek voorafgaand aan het opstellen van deze programmabegroting afgerond. Hiervoor is onder financiële ontwikkeling daarop al ingegaan. Het onderzoek naar de kostendekkendheid van de leges Burgerzaken (algemene dienstverlening), APV en dienstverlening in het kader van de Omgevingswet wordt in de komende weken afgerond. In het raadsvoorstel over de belastingverordeningen 2025 komen we hierop terug. Na uitwerking van de uitgangspunten voor de indexatie van de tarieven zoals opgenomen in hoofdstuk 3 van de Kadernota 2025 en de tariefvoorstellen die in deze programmabegroting zijn opgenomen is de ontwikkeling van de lokale woonlasten 2025 als volgt: Soort lokale heffing
2021
2022
2023
2024
2025
OZB aanslag woning eigenaar Rioolheffing eigenaar
425
505
519
531
553
174
177
181
188
196
Afvalstoffenheffing gebruiker Woonlasten Eenmalige belastingkorting voor huishoudens in 2022
299
237
330
370
411
898
919
1.030
1.089
1.160
1.030 n.v.t.
1.089 5,7%
1.160 6,5%
Woonlasten na belastingkorting % toename t.o.v. vorig jaar
-96 898
823 2,3%
In de Kadernota 2025 hebben wij u voorgesteld om de hondenbelasting af te schaffen en de OZB evenredig te verhogen zodat deze afschaffing geen effect heeft op de gemeentelijke inkomsten. Naar aanleiding daarvan is gevraagd wat het effect is op de OZB aanslag voor een woning met een gemiddelde WOZ waarde: dit voorstel heeft extra stijging van ca. 0,77% ten Programmabegroting 2025
10
Gemeente Aalsmeer
opzichte van 2024 tot gevolg. In bovenstaande tabel is daarmee in de ontwikkeling van de woonlasten al rekening gehouden. In 2025 effectueren we daarnaast het eerder genomen besluit tot verhoging van de waterverblijfsbelasting. Een uitgebreide toelichting op de ontwikkeling van de inkomsten op de lokale heffingen is opgenomen in de paragraaf lokale heffingen van deze programmabegroting. Ombuigingsvoorstellen In de Kadernota 2025 is u een aantal ombuigingsvoorstellen voorgelegd in het kader van de opdracht ‘oud voor nieuw’ van de AA-organisatie. Deze zijn in deze programmabegroting aan het betreffende programmaonderdeel toegewezen en vindt u ook als bestuurlijk actiepunt terug in deze programmabegroting. Na de raadsvergadering van 4 juli is gestart met de verdere invulling van deze voorstellen. De verdere uitwerking daarvan is een vast agendapunt in de overleggen tussen de verantwoordelijk vakafdeling en de portefeuillehouder. Daar waar al resultaten te benoemen zijn vindt u deze bij het programmaonderdeel terug. In volgende P&C documenten houden wij u op de hoogte over de realisatie ervan. In bijlage 10.1 van de Kadernota 2025 hebben wij u een aantal scenario’s geschetst wat het betekent als het Rijk aan de eerder doorgevoerde korting op het gemeentefonds vasthoudt.
Daarbij hebben wij ook aangegeven u te informeren over de voortgang naar het onderzoek van bezuinigingen op medebewindstaken. Op het moment van stellen van deze programmabegroting hebben wij (nog) geen nieuwe informatie daarover. Eén en ander is ook afhankelijk van de keuze die het kabinet gaat maken: balans of verschraling. In de 1e bestuursrapportage 2025/ Kadernota 2026 komen wij hierop bij u terug. We kiezen er daarom op dit moment bewust voor om nu (nog) geen onwenselijke bezuinigingen aan u voor te leggen om daarmee een sluitende meerjarenbegroting te presenteren. In de tussenliggende periode bereiden wij ons wel verder voor om ons op de toekomst verder voor te bereiden. In de programmabegroting hebben wij daartoe actiepunten geformuleerd, zoals het onderzoek naar de mogelijkheid om bestaande maatregelen uit te breiden en/ of nieuwe maatregelen te treffen. Het is goed om daarbij te beseffen dat een belangrijk deel van onze begroting bestaat uit niet beïnvloedbare kosten, beperkt beïnvloedbare kosten, of kosten die op middellange termijn beïnvloedbaar zijn (zoals bijvoorbeeld subsidies en personele kosten) of direct impact hebben op onze voorzieningen in Aalsmeer waarop we trots zijn. Dat maakt vervolgstappen extra ingewikkeld. Septembercirculaire 2024 Op het moment van het aanbieden van deze begroting is de septembercirculaire van het Rijk net een paar dagen binnen.
Omdat dit te laat is om de uitwerking van deze circulaire nog in deze begroting te verwerken ontvangt u daarom, zoals u van ons gewend bent, op korte termijn een raadsvoorstel met een toelichting op de ontwikkelingen uit de septembercirculaire en de financiële effecten. Dit voorstel wordt voor dezelfde raadsvergadering geagendeerd als de programmabegroting, zodat u de uitkomsten hierbij kunt betrekken. Voor nu gaan we door op de koers van ons raadsakkoord en collegeprogramma. Want daarvoor staan we: Aan de slag voor en samenwerken aan Aalsmeer!
Burgemeester en wethouders gemeente Aalsmeer Programmabegroting 2025
11
Gemeente Aalsmeer
1. Leeswijzer Algemeen De programmabegroting 2025 is opgesteld conform het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). In de programmabegroting stelt de raad de beleidsmatige en financiële kaders vast. De raad stelt de (financiële) uitgangspunten voor het beleid vast in de programmabegroting en het college voert deze uit. In dit hoofdstuk wordt nader ingegaan op de indeling van de programmabegroting. Leeswijzer De programmabegroting bestaat uit de volgende onderdelen: • Een algemeen deel, bestaande uit de aanbiedingsbrief en de leeswijzer; •
De beleidsbegroting, bestaande uit het programmaplan met daarin opgenomen de te realiseren programma's, overzicht van de kosten van de overhead, het bedrag voor de heffing van de
•
•
vennootschapsbelasting, algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien; en de paragrafen. Naast de acht verplichte paragrafen heeft Aalsmeer een paragraaf duurzaamheid en klimaat.
De financiële begroting, bestaande uit het overzicht van baten en lasten inclusief de toelichting; de financiële positie (waaronder begrepen de meerjarenraming), inclusief een geprognosticeerde balans, investeringen en het verloop van de reserves en voorzieningen; Bijlagen 1 t/m 4: (de door het BBV verplichte) beleidsindicatoren inclusief toelichting, kaderstellende nota’s, overzicht van subsidies en het overzicht van baten en lasten per taakveld.
Programmaplan Ieder programma begint met een inleiding, gevolgd door de thema’s behorende bij de programma’s. Bij de verschillende thema’s staan de acties uit het uitvoeringsprogramma 20222026 benoemd alsmede inzicht in wat we daar in 2025 voor gaan doen. Thema’s De programma’s omvatten meerdere beleidsterreinen. Per thema komen aan de orde de doelstellingen, actuele beleidsontwikkelingen en actuele bestuurlijke actiepunten. Als de actie “uitvoering” betreft, vindt de uitvoering doorlopend gedurende het jaar plaats. Daar waar sprake is van besluitvorming door college of raad staat in de kolom planning vermeld wanneer dit verwacht wordt. Wijziging in taakvelden Naar aanleiding van een eerder aangekondigde wijziging in de IV3-richtlijnen is in programma 1 Sociaal domein, een aantal taakvelden op het gebied van de Jeugd en WMO gewijzigd met als gevolg dat een aantal budgetten herverdeeld is. Deze wijziging heeft geen effect op het totaalsaldo van het programma of de subsidiebijlage. Voor meer achtergrond bij deze verplichte wijziging wordt verwezen naar Iv3-model gemeenten 2025 | CBS.
Programmabegroting 2025
12
Gemeente Aalsmeer
Financiën Na de beleidsinhoudelijke informatie volgt de financiële uitwerking. Dit geeft invulling aan het budgetrecht van de raad. De door de raad te autoriseren budgetten per programma op het niveau van lasten, baten en saldo zijn opgenomen in een totaaloverzicht. Het overzicht per programma is opgebouwd uit taakvelden. Het subtotaal per programma omvat de volle omvang van verwachte uitgaven en inkomsten en sluit aan op de door de raad te autoriseren budgetten. Daarna wordt zichtbaar gemaakt welke bedragen aan de reserves worden toegevoegd of onttrokken. Naast de ramingen 2025, gesplitst naar lasten, baten en saldo, staan de saldi vermeld van de jaarrekening 2023, de bijgestelde begroting 2024 en van het meerjarig perspectief 2026-2028. Onder het financieel overzicht staat, indien daartoe aanleiding bestaat, een toelichting op de ontwikkeling van het programmasaldo van jaar op jaar. In deze programmabegroting 2025 vindt o.a. de financieel-technische uitwerking plaats van bijvoorbeeld de loon- en prijscompensatie (verschuiving van de stelpost op programma 8 naar de budgetten op de overige programma's). Ook zijn de kapitaallasten geactualiseerd naar aanleiding van actualisatie van het investeringsprogramma. Verbonden partijen Naast de eigen organisatie dragen verbonden partijen bij aan het realiseren van de beleidsdoelstellingen.
Het BBV schrijft voor dat de verbonden partij, die betrokken is bij het realiseren van de beleidsdoelstellingen, wordt opgenomen bij het programma. Overhead en algemene dekkingsmiddelen Het BBV schrijft voor dat baten en lasten van overhead centraal worden geraamd en verantwoord op een eigen taakveld overhead. Dit taakveld is opgenomen in hoofdstuk 2.7. Bij de programma’s worden de desbetreffende lasten en baten aangegeven. Van veel programma’s zijn de baten lager dan de lasten. Het totaalsaldo van de programma’s wordt bekostigd uit de algemene dekkingsmiddelen, waarvan de algemene uitkering één van de belangrijkste is. Dit is opgenomen in hoofdstuk 2.8. Paragrafen In de begroting worden in afzonderlijke paragrafen de beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten, alsmede tot de lokale heffingen. Op deze manier worden onderwerpen die versnipperd in de begroting staan gebundeld. De paragrafen geven daarnaast extra informatie voor de beoordeling van de financiële positie op de korte en langere termijn. Nagenoeg alle tabellen zijn afgerond op duizendtallen. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan.
Programmabegroting 2025
13
Gemeente Aalsmeer
2. Programmaplan
Programmabegroting 2025
15
Gemeente Aalsmeer
2.1 Sociaal domein Inleiding Aalsmeer, Kudelstaart en Aalsmeer-Oost zijn krachtige kernen die samen een gemeenschap vormen waarvan de inwoners bereid zijn veel voor elkaar te doen en te betekenen. Een gemeenschap met veel enthousiaste vrijwilligers en mantelzorgers. Aalsmeerders zijn doeners en aanpakkers. De acties uit de nieuwe nota Sociaal Domein sluiten hierop aan. Tegelijkertijd kent ook Aalsmeer uitdagingen: de Aalsmeerse samenleving is de laatste jaren meer divers geworden met toenemende verschillen tussen onze inwoners. Daarnaast hebben veel inwoners het druk, er zijn steeds meer regels, er is meer kritiek en we eisen allemaal steeds meer van onszelf en elkaar. Dit maakt dat met elkaar samenleven soms best ingewikkeld is. Als gemeente willen we daar graag aan bijdragen door contacten tussen inwoners te bevorderen. Al onze voorzieningen, waaronder die voor sport, cultuur en welzijn helpen daarbij. We willen ontmoeting versterken en sporten en bewegen stimuleren door het zo makkelijk en vanzelfsprekend mogelijk te maken. Voor de inwoners waarmee het aanzienlijk minder goed gaat en die ons om hulp vragen willen we waar nodig en mogelijk zorg en ondersteuning bieden. Wij willen dat ieder kind in Aalsmeer veilig, gezond én kansrijk kan opgroeien en zich kan ontwikkelen. Met veel kinderen, jongeren en hun ouder(s)/verzorger(s) gaat het goed.
Een aantal jeugdigen heeft echter extra hulp nodig. Aalsmeer wil er vooral zijn voor die jeugdigen en hun ouder(s)/verzorger(s) die ons het meest nodig hebben. Het vraagt om goede afspraken met onze partners. Bijvoorbeeld over ondersteuning van kinderen en gezinnen, het normaliseren van problemen en voortijdig schoolverlaten. Wegens schaarste aan personeel bij aanbieders en om de kosten te kunnen blijven opbrengen zetten we binnen de mogelijkheden die we hebben in op doelmatige jeugdhulp. We zetten vooral in op die kinderen en hun ouder(s)/verzorger(s) die onze hulp het meest nodig hebben. Daarnaast is het Rijk voornemens in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd de reikwijdte van de Jeugdwet af te bakenen. Voor inwoners met schulden, werkloosheid, of andere geldzorgen fungeert de gemeente als vangnet: we dragen bij aan de bestaanszekerheid en zorgen dat mensen op ons kunnen terugvallen wanneer het even tegen zit. Dit kan via een uitkering, een minimaregeling om de effecten van armoede te dempen, een schuldenregeling of andere vorm van ondersteuning. Inburgering en taalbeheersing zijn hierbij tevens van belang. Aalsmeer wil hierbij vooruitkijken naar de toekomst. Zodat werken loont, werkgeverschap en ondernemerschap aantrekkelijk blijft en personeelstekorten in vitale sectoren opgevangen kunnen worden.
Kernopgaven en de belangrijkste uitgangspunten In de eind 2023 vastgestelde nota Sociaal Domein hanteren we drie kernopgaven en een aantal uitgangspunten die terugkomen in beleid en uitvoering van het hele Sociaal Domein: Kernopgave 1: Gezond en gelukkig leven makkelijker maken We investeren in een gezonde omgeving en stimuleren een gezond(er) leven, onder meer via sport en bewegen. Voor wie niet (mentaal) gezond is of wordt, bieden we waar mogelijk ondersteuning
op
verschillende
levensgebieden.
We
werken
Programmabegroting 2025
daarbij
vanuit
positieve 16
Gemeente Aalsmeer
gezondheid. Via ontmoeting, sport en kunst en cultuur versterken we verbindingen tussen inwoners. Dit draagt bij aan hun eigen welbevinden en de zorg voor elkaars welzijn, inclusief het voorkomen van eenzaamheid. Zo creëren we een sterke sociale basis. Kernopgave 2: Kansengelijkheid vergroten We geven prioriteit aan inwoners die ons het meest nodig hebben. Inwoners voor wie kansen niet vanzelfsprekend zijn, bieden we gericht ondersteuning. We investeren in een kansrijke start voor kinderen en hebben extra aandacht voor de positie van jongeren en jongvolwassenen. We werken aan een inclusieve samenleving. Kernopgave 3: Bestaanszekerheid bevorderen We bieden ondersteuning aan inwoners zonder werk en/of inkomen. We streven ernaar inwoners met financiële zorgen in beeld te krijgen en te helpen. Door een mensgerichte benadering voorkomen we onnodig leed en oplopende kosten. We stimuleren (keten)samenwerking en een domein overstijgende aanpak bij multiproblematiek om dreigende onveiligheid tegen te gaan. Belangrijke uitgangspunten: menselijke maat en duurzaam zorgstelsel De menselijke maat is leidend in de uitvoering: werken vanuit de bedoeling en de vraag van de inwoner centraal stellen. De komende jaren willen we de dienstverlening en communicatie meer in lijn te brengen met de behoefte van onze inwoners en deze zichtbaar verbeteren.
Dit om er voor te zorgen dat de inwoners van Aalsmeer zich gehoord, gezien en geholpen voelen. Daarnaast hebben we aandacht voor de betaalbaarheid van ondersteuning en zorg en zetten ons in voor een duurzaam zorgstelsel. Dat betekent onder andere dat we naast het bieden van goede hulp ook inzetten op normaliseren. Niet alle problemen kunnen door de gemeente worden opgelost. Inwoners zijn niet altijd zelfredzaam, maar kunnen ook veel zelf. Ze helpen elkaar zoveel mogelijk en waar dat teveel of te zwaar wordt biedt de gemeente hulp en ondersteuning.
2.1.1 Zorg en welzijn Doelstellingen • Inwoners zijn in staat om gezond te leven (we bevorderen gezond gedrag en positieve gezondheid); • • • •
Mantelzorgers kunnen de zorg voor naasten beter aan en inwoners worden gefaciliteerd om elkaar te helpen; Inwoners kunnen zo lang mogelijk en zo zelfredzaam mogelijk thuis blijven wonen; Alle inwoners, met of zonder beperkingen, kunnen meedoen in de samenleving; We ondersteunen mensen met psychische problematiek en zij die (tijdelijk) dak- en/of thuisloos zijn geworden.
Actuele beleidsontwikkelingen Gezond leven, preventie en zorg Om de zorg op termijn voor iedereen toegankelijk, kwalitatief goed en betaalbaar te houden, is landelijk het Integraal Zorg Akkoord (IZA) 2023-2026 gesloten, waarin oplossingsrichtingen worden geschetst. Belangrijke speerpunten die aan de gemeenten raken zijn onder andere: 1. Preventie en gezond leven;
Programmabegroting 2025
17
Gemeente Aalsmeer
2. Regionale samenwerking; 3. Samenwerking sociaal domein, eerstelijnszorg en GGZ. Om meer in te zetten op preventie vanuit gemeenten is landelijk ook het Gezond en Actief Leven Akkoord gesloten. Gemeenten ontvangen vanaf 2023 een brede specifieke uitkering (SPUK GALA) voor programma's op het terrein van preventie: denk aan meer bewegen, bevorderen van gezondheid en versterken sociale basis. In 2023 zijn de uitvoeringsplannen van het Gezond en Actief leven akkoord in Aalsmeer en in regionaal verband het regioplan van het Integraal Zorgakkoord (IZA) opgeleverd. Vanuit hier wordt nu breed ingezet op preventie: valpreventie, Welzijn op recept, gezond gewicht volwassenen, mantelzorg ondersteuning en eenzaamheidsbestrijding. De SPUK IZA is een regionale uitkering waarvoor Amstelveen namens de Amstelland gemeenten mandaathouder is. Regionaal wordt samengewerkt tussen de gemeenten, zorgverzekeraars en zorg- en welzijnsaanbieders aan de thema’s preventie, GGZ en ouderen. Daarnaast wordt vanuit de regionale samenwerking IZA ook gekeken hoe we meer samen kunnen werken op de jeugd onderwerpen Kansrijke Start, Nu Niet Zwanger en Ketenaanpak kinderen met overgewicht. De GGD gaat als onderdeel van hun opdracht uit de gemeenschappelijke regeling extra inzetten op verhogen van de vaccinatiegraad.
Doordecentralisatie Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen (MOBW) naar Begeleid Thuis en Beschermd verblijf Gemeenten, Rijk en andere partijen werken aan de transitie ‘van beschermd wonen naar een beschermd thuis’. Dit is een regionale aanpak waarbij de centrumgemeente Amsterdam geleidelijk taken overdraagt naar de Amstelland gemeenten. Deze beweging moet bevorderen dat mensen met psychische problemen vaker thuis of in hun eigen woonplaats kunnen blijven wonen. De inzet van specifieke ambulante ondersteuning (Begeleid Thuis) voor de OGGZ doelgroep heeft tot doel dat verhuizing naar een instelling voor beschermd wonen minder vaak nodig is. Vanaf medio 2024 zullen de Amstelland gemeenten de eerste ervaringen op gaan doen met het zelf indiceren van Begeleid Thuis zonder wooncomponent. Er is een tijdelijke regio coördinator Begeleid Thuis en Beschermd Verblijf aangesteld die het proces begeleidt. De regio coördinator wordt bekostigd door de Amstelland gemeenten samen. Aanpak economische dakloosheid De aanpak economische dakloosheid is een preventieve aanpak waarbij voorkomen wordt dat inwoners die dakloos raken (door bijvoorbeeld echtscheiding, faillissement of huiselijke conflicten) direct in een neerwaartse spiraal terecht komen. De ondersteuning aan deze groep bestaat met name uit begeleiding, eventueel in combinatie met opvang in een tijdelijke woonvoorziening.
Tot en met 2026 ontvangen de Amstelland gemeenten (via Amstelveen als penvoerder) één miljoen per jaar vanuit Rijksmiddelen. Ondersteuning van personen met onbegrepen gedrag Via een ZonMW subsidie vragen de Amstelland gemeenten gezamenlijk extra budget aan om een aantal knelpunten in de ketenaanpak rondom personen met onbegrepen gedrag verder uit te werken en de samenwerking in de keten te optimaliseren. •
We gaan onderzoeken of het huidige opvangaanbod voor de moeilijkste doelgroep (met psychiatrie/ overlastgevend gedrag) kan worden uitgebreid, of dat een Time Out voorziening (voor inwoners die tussen de wal en het schip terecht komen) haalbaar is.
•
We inventariseren en evalueren bestaande regionale zorg en veiligheid overlegtafels. Programmabegroting 2025
18
Gemeente Aalsmeer
• •
We gaan onderzoeken hoe en waar we in de keten ervaringskennis in kunnen zetten. Daarnaast gaan we inzetten op extra vroegsignalering en bemoeizorg.
WoonWelzijnZorgvisie Aalsmeer In 2025 geven we uitvoering aan de actiepunten zoals opgenomen in de in 2024 vastgestelde WoonWelzijnZorgvisie Aalsmeer. De actiepunten richten zich op voldoende woningaanbod met passende zorg en ondersteuning voor kwetsbare groepen zoals ouderen. De acties zijn erop gericht dat kwetsbare inwoners (langer) thuis kunnen blijven wonen, mee kunnen doen en de zorg en ondersteuning ontvangen die ze nodig hebben. Programma Arbeidsmigranten In 2024 is gestart met de uitvoering van het programma gericht op arbeidsmigranten. Eén van de zes actielijnen binnen dit programma is ‘Ondersteuning, preventie en toegang tot zorg. In dit kader is welzijnsorganisatie Participe in 2024 gestart met een project met als doel de gezondheid en het welzijn van arbeidsmigranten te verbeteren en dakloosheid te voorkomen. In 2025 gaan we hiermee verder. Ondersteuning van mantelzorgers Om mantelzorgers op termijn goed te ondersteunen herijken we eind 2024 onze inzet. We kijken daarbij naar wat nodig is om mantelzorgers effectiever te kunnen ondersteunen. Denk aan het inspelen op de verwachte toename van mantelzorgers die voor iemand moeten zorgen met dementie. Het aantal inwoners van Aalsmeer met dementie stijgt richting 2030 naar schatting met 30% van 570 naar 780 inwoners. De ervaren belasting van mantelzorgers met een naaste met dementie is relatief hoog.
Vanaf 2025 implementeren we eventuele benodigde wijzigingen in onze ondersteuning van mantelzorgers. Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) De houdbaarheid van de Wmo staat onder druk door de dubbele vergrijzing en personeelstekorten in de zorg. Voor ouderen wordt het steeds moeilijker een passende plek in een verpleeghuis te krijgen en voor de GGZ doelgroep ligt er een doelstelling om de instroom in de WLZ te beperken. Daarbij nemen de wachtlijsten voor behandeling ook toe. Er is een tekort aan geschikte woningen voor ouderen en inwoners met een beperking, wat ook effect heeft op de vraag naar ondersteuning. Het vooruitzicht voor Aalsmeer is dat het beroep aan Wmo ondersteuning hierdoor blijft toenemen en dat de behoefte aan intensieve ondersteuning stijgt. De VNG en het Rijk doen gezamenlijk onderzoek naar de houdbaarheid van de Wmo 2015 en mogelijke maatregelen die de houdbaarheid kunnen vergroten. Dit traject zal naar verwachting eind 2025 worden afgerond. Ook heeft het vorige kabinet een wetsvoorstel aangekondigd om de eigen bijdrages voor individuele Wmo voorzieningen te verhogen en inkomensafhankelijk te maken, maar dat gaat op z’n vroegst in 2026 in. Het abonnementstarief wordt vanaf 2024 jaarlijks geïndexeerd. Naar verwachting is deze stijging te gering om een afname van zorgvragen te veroorzaken.
De komende jaren willen èn moeten we actief op zoek naar nieuwe manieren om inwoners met een beperking zo lang mogelijk en zo goed mogelijk zelfstandig te laten wonen. Welke impact de recente uitspraak van de Raad van State hierover op de invoering van de eigen bijdrage Wmo gaat hebben is op dit moment nog lastig in te schatten.
Programmabegroting 2025
19
Gemeente Aalsmeer
We blijven ons inzetten om de effecten van een tekort aan personeel zo veel als mogelijk tegen te gaan. Zo is er vanaf juni 2024 gestart met het stellen van indicaties hulp bij het huishouden volgens een nieuw protocol. De centrale raad van beroep beschouwt dit als een voldoende onderbouwing voor indicaties hulp bij het huishouden. Naar verwachting vindt een beperkte afname plaats van de hoogte van de indicatie. Het daadwerkelijke personele effect en financiële effect wordt in de loop van 2025 zichtbaar. In de Kadernota 2025 hebben wij u geïnformeerd over een onderzoek dat wij zijn gestart naar de reële kostprijzen (tarieven) Wmo die wij betalen aan de zorgaanbieders voor de uitvoering (o.a. huishoudelijke hulp, begeleiding, dagbesteding), om te voldoen aan de AMvB reële kostprijzen. Dit onderzoek bevindt zich in een afrondende fase, maar een definitieve uitkomst verwachten wij pas nadat de programmabegroting aan u is aangeboden. Gelet op de voorlopige uitkomsten van het onderzoek verwachten wij dat wij in ieder geval een tariefverhoging door te moeten voeren. Daarentegen zien wij door dit onderzoek ook mogelijkheden om bij de aanbesteding die wij in 2025 gaan doen (en waarvan de contracten ingaan per 2026) aanvullende voorwaarden te formuleren waardoor wij verdere kostenstijging zo veel als mogelijk proberen te beperken.
Zodra de uitkomsten van het onderzoek bekend zijn informeren wij u met een raadsbrief over de uitkomst ervan en onze vervolgstappen. Bestuurlijke actiepunten Wat gaan we doen?
type
Blijvend inzetten op adequate ondersteuning vanuit Wmo
Uitvoering
Blijvend inzetten op een brede intake en goede doorlooptijd van de
Uitvoering
planning
afhandeling van aanvragen Implementatie van nieuw contract met aanbieders van hulpmiddelen. Uitvoering Uitvoering plannen Gezond en Actiefleven akkoord en in regionaal
Uitvoering
verband het regioplan van het Integraal Zorgakkoord. Met o.a. welzijn op recept, valpreventie, ondervoeding ouderen, mantelzorg. Uitvoeren mantelzorguitvoeringsplan.
Uitvoering
Uitvoeren Welzijn op recept (pilot)
Uitvoering
(Via GGD) extra inzetten op verhogen van de vaccinatiegraad.
Uitvoering
Uitvoeren Woonwelzijnzorgvisie
Uitvoering
Uitwerken ombuigingsvoorstel subsidies
Uitvoering
Taakvelden per thema Aan dit thema zijn gekoppeld de taakvelden: 6.711 Hulp bij de huishouding (Wmo) 6.712 Begeleiding (Wmo), 6.713 Dagbesteding (Wmo) 6.81a Beschermd wonen (Wmo) 7.1 Volksgezondheid 6.21 Wijkteams
Programmabegroting 2025
20
Gemeente Aalsmeer
2.1.2 Werk en inkomen Doelstellingen • •
Mee doen aan de samenleving versterken door de arbeidsdeelname te vergroten: inwoners die (aangepast) kunnen werken zijn (binnen korte tijd weer) aan het werk; Inwoners met (voor hen onbeheersbare) schulden hebben voldoende perspectief er uit te
• •
komen; Bevorderen van de maatschappelijke participatie met minimaregelingen; Meedoen aan de samenleving bevorderen door verbeteren inburgering.
Actuele beleidsontwikkelingen Minimabeleid en Aalsmeerpas In 2024 werken we eraan om sporten, bewegen, kunst en cultuur beter bereikbaar maken voor alle inwoners van Aalsmeer. De Aalsmeerpas is in 2024 onder de loep genomen om te bepalen of dit instrument de beste oplossing is om minimaregelingen beter bereikbaar te maken voor inwoners. In 2025 werken we maatregelen verder uit en hebben we meer aandacht voor de bekendheid van minimaregelingen in Aalsmeer. Ook monitoren we of het bereik en gebruik van het minimabeleid is verbeterd. Werk & Inkomen In 2024 is het Uitvoeringsplan voor Werk & Inkomen opgesteld waarin de hoofdlijnen en uitgangspunten zijn geschetst rondom het gemeentelijke beleid op het gebied van werkgelegenheid en inkomen. De problemen en uitdagingen van onze huidige landelijke en regionale arbeidsmarkt vragen om een intensievere samenwerking binnen onze arbeidsmarktregio. Deze regionale samenwerking verloopt langs vier thema’s. Dit zijn de krappe arbeidsmarkt, de mismatch tussen vraag en aanbod van arbeidskrachten, de inclusieve arbeidsmarkt met de blijvende zoektocht naar onbenut arbeidspotentieel (jongeren of inwoners met een arbeidsbeperking) en als laatste het Leven Lang Ontwikkelen.
Naast de focus op werk is het uiteraard van groot belang dat gemeenten een vangnet blijven bieden voor inwoners die (tijdelijk) ondersteuning nodig hebben vanwege schulden, werkloosheid of anderszins. Een belangrijk uitgangspunt is dat inwoners wanneer zij aan het werk gaan er ook financieel op vooruit gaan. De dienstverlening voeren we uit conform de uitgangspunten van de menselijke maat. Onder de titel ‘Participatiewet in balans’ wordt door het Rijk gewerkt aan een hervorming van de Participatiewet waarbij menselijke vereenvoudiging centraal staan.
maat,
uitgaan
van
vertrouwen,
maatwerk
en
In de wet Structuur Uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (SUWI) wordt bepaald dat in alle 35 arbeidsmarktregio’s een werkcentrum wordt gerealiseerd. Het doel is dat werkzoekenden, werkenden en werkgevers weten waar ze terecht kunnen voor werk, de juiste scholing of geschikt personeel. De werkwijze van het huidige Werkplein AA zal daarmee worden voortgezet en verder worden doorontwikkeld. Het vorige kabinet heeft het wetsvoorstel “van School naar Duurzaam werk” voorbereid. De beoogde inwerkingtreding is augustus 2025. Het beoogd effect van het wetsvoorstel is om jeugdwerkloosheid structureel aan te pakken door jongeren met de laagste kans op werk de Programmabegroting 2025
21
Gemeente Aalsmeer
ondersteuning te bieden die zij nodig hebben en niet uit beeld te laten verdwijnen, ook als ze niet direct werk vinden of hun baan verliezen. De wet verplicht scholen, doorstroompunten (voorheen RMC) en de afdeling Werk & Inkomen van gemeenten samen een regionaal programma op te stellen en uit te voeren. Schuldhulpverlening Gemeenten zijn wettelijk verplicht om schuldhulpverlening aan inwoners te geven. Onder inwoners zijn ook begrepen ondernemers en ZZP-ers. In de beleidsnota schuldhulpverlening 2025 t/m 2028 zal de gemeenteraad het beleid voor de komende jaren vastleggen. Vroegsignalering Sinds 2021 zijn verhuurders, zorgverzekeringen en energieleveranciers wettelijk verplicht om inwoners bij de gemeente aan te melden als er betalingsachterstanden zijn die kunnen duiden op problematische schulden. Gemeenten moeten deze inwoners een gesprek aanbieden, zodat er sneller hulp ingezet kan worden. Deze vroegsignalering is een wezenlijk onderdeel van onze dienstverlening aan inwoners. Het aantal signalen van betalingsachterstanden door schuldeisers is sinds 2021 snel gegroeid tot ruim 1.000 per jaar in Aalsmeer. Het gaat vaak al om hoge bedragen die inwoners niet hebben betaald, bijvoorbeeld omdat ze een hoge huur hebben, of omdat zij langer dan een half jaar hun zorgverzekering niet betaalden.
Inwoners met een bescheiden inkomen kunnen dit moeilijk inlopen, waardoor het risico groot is dat ook andere rekeningen niet meer worden betaald. De trend is dat het aantal meldingen structureel hoog blijft, omdat steeds meer schuldeisers zich aansluiten. Het opvolgen van zo’n groot aantal meldingen is niet meer haalbaar binnen de reguliere formatie. Aalsmeer heeft in de meicirculaire 2024 middelen ontvangen voor de vroegsignalering. Wij vullen deze middelen van het Rijk aan met € 22.000 structureel in de begroting zodat we effectief persoonlijk contact met de inwoner kunnen leggen om ergere problemen voorkomen. In de 2e bestuursrapportage 2024 en de 1e bestuursrapportage 2025/ Kadernota 2026 verwerken we dit. Inzet van minder formatie heeft als consequentie dat inwoners in een later stadium alsnog een langer en intensiever schuldhulpverleningstraject nodig hebben. Inwoners hebben dan bij veel meer schuldeisers schulden opgebouwd (landelijk gemiddelde 13 schuldeisers). De schulden en de incassokosten zijn ook veel hoger geworden omdat inwoners lang hun rekeningen niet hebben betaald (landelijk gemiddelde schuld is € 38.000). Het is dan veel moeilijker om medewerking van schuldeisers te krijgen bij een schuldenregeling. En inwoners moeten langer met een laag leefgeld zien rond te komen.
Ook op de impact op andere leefgebieden kan hoog zijn, zoals woningontruiming, slechtere toegang tot zorg en minder ontwikkelkansen voor kinderen in de betrokken gezinnen. Dit kan leiden tot een stijgend beroep op de overige hulpverlening van de gemeente. Bestuurlijke actiepunten Wat gaan we doen?
type
Uitvoeren van het in 2024 opgestelde Uitvoeringsplan Werk en
Uitvoering
planning
Inkomen. Verwerken hoofdlijnen uit "Participatiewet in balans".
Raad
2e kwartaal
Beoordeeld wordt in hoeverre lokale regelgeving moet worden
College
2e kwartaal
aangepast naar aanleiding van ‘Participatiewet in balans’
Programmabegroting 2025
22
Gemeente Aalsmeer
Wat gaan we doen?
type
Voorbereiden soepele implementatie van het wetsvoorstel ‘Van
Uitvoering
planning
School naar Duurzaam werk’ Samen met de klant en ketenpartners zorgen we voor een
Uitvoering
succesvolle integratie in de Nederlandse samenleving. Onderzoek ontwikkeling Aalsmeerpas.
Uitvoering
Alle inburgeraars krijgen een passend traject aangeboden.
Uitvoering
Taakvelden per thema Aan dit thema zijn gekoppeld de taakvelden: 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk; en 6.5 Arbeidsparticipatie.
2.1.3 Jeugd Doelstellingen • Ieder kind en iedere jongere kan veilig, gezond en kansrijk opgroeien. • We bevorderen een goede samenwerking tussen gezinnen, scholen, verenigingen, professionals en andere betrokkenen en we zorgen voor een passend hulpaanbod dat aansluit op de behoefte van het kind. Actuele beleidsontwikkelingen Preventie jeugd De Brede SPUK-regeling is voor een periode van 1 januari 2023 tot en met 31 december 2026 voor alle gemeenten beschikbaar gesteld voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. Op basis van de Brede SPUK-regeling is in 2023 een samenhangende lokale aanpak gemaakt, die inmiddels wordt uitgevoerd. Ook een deel van het preventieve jeugdbeleid is daarin opgenomen. Gemeente Aalsmeer heeft op 11 april 2023 een verleningsbeschikking ontvangen vanuit het Rijk voor de jaren 2023-2026. Voor de thema's 'Mentale gezondheid', 'Aanpak overgewicht en obesitas', 'Leefomgeving', 'OKO & Vroegsignalering alcoholproblematiek' eindigt de huidige regeling op 1 januari 2026. In 2025 verwachten we vanuit de VNG meer duidelijkheid over of en hoe het Rijk deze middelen in het vervolg beschikbaar stelt. De actie(s) voor de brede SPUK regeling staan bij zorg en welzijn.
Inzet op een toekomstbestendig en betaalbaar stelsel jeugdhulp De afgelopen jaren is het aantal jeugdigen met een vorm van jeugdhulp, de lengte en zwaarte van de trajecten behoorlijk gestegen. Dit baart zorgen ten aanzien van de ontwikkeling van jeugdigen. De hiermee gepaard gaande stijging van kosten is ook zorgelijk. Ook is sprake van personeelstekorten, met name in de hoog specialistische jeugdhulp, en hoge werkdruk bij veel betrokken organisaties. De inspanningen om te komen tot passende preventieve hulp worden voortgezet. De bestaande maatregelen om kosten te besparen worden uitgebreid en er wordt verder stevig ingezet op nieuwe maatregelen om kosten te besparen. Het gaat onder meer om meer inzet op preventieve hulp, groepsbehandeling en beperking van de zorgzwaarte en lengte waar dat mogelijk is.
Programmabegroting 2025
23
Gemeente Aalsmeer
Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Vanuit de aanhoudende uitdagingen in de veiligheidsketen is het landelijke toekomstscenario kind- en gezinsbescherming vastgesteld. Doel is onveiligheid in gezinnen eerder te signaleren en beter aan te pakken. De direct betrokken organisaties Veilig Thuis, de gecertificeerde instellingen (ook wel: jeugdbescherming) en de Raad voor de Kinderbescherming hebben last van personeelstekorten voor zowel hun eigen organisaties als in de jeugd- en volwassenenhulp. Ook het Sociaal Team, team Jeugdhulpverlening en team Jeugd & Gezin zijn hier nauw bij betrokken in de uitvoering. Regionaal is een van de belangrijkste acties om een nieuwe werkwijze te implementeren met Regionale Veiligheidsteams (RVT, ook wel: Blijvend Veilig). In onze gemeente zijn we naast lokale acties voor de korte termijn ook bezig met een verkenning of en hoe de Regionale Veiligheidsteams de situatie voor de gezinnen kunnen verbeteren. Landelijke hervormingsagenda jeugd 2022-2028 Landelijk wordt de hervormingsagenda jeugd uitgewerkt. Belangrijke doelen zijn de tijdige beschikbaarheid van jeugdhulp en de betaalbaarheid van de jeugdhulp verbeteren, evenals de administratieve lasten voor aanbieders terugdringen. De voorgestelde maatregelen die we als gemeenten konden implementeren zijn of worden geïmplementeerd.
Belangrijk is dat het Rijk met maatregelen of financiële dekking komt voor het landelijk bedrag van circa € 1 miljard dat bezuinigd wordt de komende jaren. Verder wordt in 2024 en 2025 verder verkend hoe de regionale samenwerking eruit gaat zien: ten aanzien van welke delen van de jeugdhulp moeten we samenwerken met welke gemeenten. Momenteel hebben Amstelveen en Aalsmeer een gezamenlijke inkoop en stelsel van specialistische jeugdhulp. Inhoudelijk is er wel afstemming over en samenwerking met regiogemeenten ten aanzien van bijvoorbeeld jeugdbescherming, de hervormingsagenda en gezamenlijke aanbieders. Bestuurlijke actiepunten Wat gaan we doen?
type
Uitbreiding bestaande maatregelen voor kostenbesparing jeugdhulp
Uitvoering
Inzet op nieuwe maatregelen om te komen tot kostenbesparingen
Uitvoering
Verkennen en keuze maken in implementatie Regionale
College
planning
4e kwartaal
Veiligheidsteam (RVT, 'Blijvend Veilig') Uitwerken gevolgen landelijke hervormingsagenda jeugd, w.o.
Uitvoering
verkenning regionale samenwerking Uitvoeren uitvoeringsplan ervaringsdeskundigheid
Uitvoering
Programmabegroting 2025
24
Gemeente Aalsmeer
Taakvelden per thema Aan dit thema zijn gekoppeld de taakvelden: 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal 6.791 PGB Wmo 6.792 PGB Jeugd 6.821 Jeugdbescherming 6.822 Jeugdreclassering 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd
2.1.4 Samenkracht en burgerparticipatie Doelstellingen • Stimuleren betrokkenheid van inwoners bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid, plannen en projecten; •
Aansluiten bij de behoefte van inwoners en belanghebbenden rondom participatie trajecten in de fysieke en sociale leefomgeving door gerichte doelgroepbenadering en inzet van innovatieve middelen;
•
Extra aandacht in communicatie voor kwetsbare groepen en bij participatie specifieke doelgroepen zoals jongeren; Versterken sociale basis.
•
Actuele beleidsontwikkelingen Ontmoeten
De uitvoeringsagenda Ontmoeten 2024-2026 wordt eind 2024 vastgesteld in het college. Ontmoeten is belangrijk voor inwoners. In het plan richt de gemeente zich met name op ontmoetingslocaties die door alle inwoners bezocht kunnen worden, onder meer door waar nodig buurthuizen te faciliteren en door na te gaan hoe hun rol in de toekomst behouden kan blijven. Daarnaast ondersteunt de gemeente ontmoeting en verbinding tussen inwoners onder meer via het welzijnswerk, sport-, beweeg- en spelactiviteiten, buitensportmogelijkheden in de openbare ruimte, ondersteuning van kunst- en cultuuractiviteiten, buurtinitiatieven en via bijvoorbeeld ‘lief en leedstraten’. Diversiteit en inclusie Eind 2024 wordt het Uitvoeringsplan Diversiteit en Inclusie vastgesteld. Diversiteit en inclusie zijn heel brede thema’s. We richten onze aanpak daarom op gebieden waar we het meeste verschil kunnen maken. Zo gaan we van visie naar actie. De thema’s waar we de komende jaren op focussen zijn: toegankelijkheid, LHBTIQ+, emancipatie en anti-discriminatie. Participatiebeleid Sinds de invoering van de Omgevingswet is participatie een vast onderdeel van de ruimtelijke plannen in alle beleidsfases, zoals vastgelegd in het participatiebeleid voor de fysieke leefomgeving. In 2025 gaan we het participatiebeleid evalueren.