20230926 Programmabegroting 2024 Aalsmeer - definitief
Tekst van het document
Programmabegroting 2024
Gemeente Aalsmeer
Programmabegroting 2024
1
Gemeente Aalsmeer
Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief ........................................................................................................................................... 4 1. Leeswijzer................................................................................................................................................... 9 2. Programmaplan ....................................................................................................................................... 11 2.1 Sociaal domein ................................................................................................................................... 12 2.2 Onderwijs en ontplooiing .................................................................................................................... 22 2.3 Economie en duurzaamheid............................................................................................................... 33 2.4 Openbare ruimte ................................................................................................................................ 41 2.5 Ruimtelijke ontwikkeling ..................................................................................................................... 47 2.6 Bestuur, bevolking en veiligheid .........................................................................................................
56 2.7 Overhead............................................................................................................................................ 63 2.8 Algemene dekkingsmiddelen ............................................................................................................. 66 3. Paragrafen ................................................................................................................................................ 71 3.1 Lokale heffingen ................................................................................................................................. 72 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ........................................................................................ 86 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................. 93 3.4 Financiering ........................................................................................................................................ 98 3.5 Bedrijfsvoering.................................................................................................................................. 103 3.6 Verbonden Partijen...........................................................................................................................
109 3.7 Grondbeleid ...................................................................................................................................... 128 3.8 Duurzaamheid .................................................................................................................................. 133 3.9 Wet Open Overheid.......................................................................................................................... 134 4. Financiële begroting.............................................................................................................................. 137 4.1 Financieel meerjarenbeeld 2024 - 2027 ........................................................................................... 138 4.2 Investeringen .................................................................................................................................... 145 4.3 Reserves en voorzieningen .............................................................................................................. 147 4.4 Meerjarenraming per programma..................................................................................................... 151 5. Bijlagen ...................................................................................................................................................
153 5.1 Verplichte beleidsindicatoren BBV inclusief toelichting .................................................................... 155 5.2 Kaderstellende nota's ....................................................................................................................... 161 5.3 Subsidieoverzicht ............................................................................................................................. 163 5.4 Geraamde baten en lasten per taakveld .......................................................................................... 171
Programmabegroting 2024
2
Gemeente Aalsmeer
Programmabegroting 2024
3
Gemeente Aalsmeer
Aanbiedingsbrief Geachte raadsleden, Hierbij bieden wij u de begroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027 aan. In de kadernota 2024 zijn de relevante beleidsontwikkelingen in beeld gebracht en financieel vertaald. De programmabegroting 2024 is een nadere uitwerking van de in de kadernota 2024 opgenomen uitgangspunten en nadien bekend geworden autonome ontwikkelingen. Ambities De programmabegroting 2024 is om reden gebaseerd op het raadsprogramma 2022 - 2026 'Aan de slag voor Aalsmeer' en het collegeprogramma 2022 - 2026 'Samenwerken aan Aalsmeer'. Voor de in deze programmabegroting 2024 opgenomen budgetten is het budget voor nieuw beleid, gebaseerd op het voorstel bij de programmabegroting 2023 (raad 3 november 2022) het uitgangspunt geweest. Naast de voorstellen voor nieuw beleid die daarin zijn opgenomen loopt er een aantal onderzoeken. Het betreft het onderzoek naar de buitensportaccommodaties, meerjaren onderhoud van de openbare buitenruimte, de toekomst van het zwembad, het integraal huisvestingsplan voor het onderwijs, alsmede de nieuwbouw van een kazerne door de Veiligheidsregio. Deze bevinden zich in verschillende stadia van onderzoek. Om een integrale afweging van de inzet van de beschikbare middelen mogelijk te maken doen wij u hiervoor bij deze programmabegroting nu geen aanvullende voorstellen.
Een belemmerende factor is daarnaast de continuerende onzekerheid over de bijdrage van de Rijksoverheid in de ontwikkeling van de gemeentefinanciën. Ontwikkelingen Het beleid en de financiën van de gemeente wordt nog steeds beïnvloed door de continu veranderende maatschappelijke ontwikkelingen. Waar eerst de coronacrisis een beroep deed op de uitvoering hebben we nu al ruim 1 ½ jaar te maken met een oorlog in Oekraïne. Afgelopen zomer heeft het Sociaal Cultureel Planbureau de Rijksoverheid geadviseerd om naast financieel-economische overwegingen ook oog te hebben voor sociaal-maatschappelijke aspecten. De opgaven waar Nederland voor staat zijn omvangrijk en vragen om keuzes voor (her)verdeling en investeringen. De woningnood, de stikstofcrisis, de houdbaarheid van de zorg of krapte op de arbeidsmarkt zijn thema’s die ook in de Aalsmeerse samenleving hun impact hebben en vragen om keuzes ook op Rijksniveau.
In het voorstel over de meicirculaire 2023 is ingegaan op de financiële gevolgen van het Rijksbeleid als gevolg van de (eenzijdige) indexeringssystematiek van het Rijk vanaf 2026, koppeling van de indexering aan het BBP vanaf 2027, opschalingskorting en additionele middelen Jeugdzorg in relatie tot de Hervormingsagenda, waarvan de gevolgen inmiddels bekend zijn als het ‘ravijnjaar’ 2026 door de korting van € 3 miljard die door de Rijksoverheid op het gemeentefonds is doorgevoerd. De VNG heeft direct na de val van het kabinet op 7 juli al uitgesproken dat de maatschappelijke problemen te urgent zijn om als overheden een jaar of langer stil te staan. Dezelfde uitspraak heeft zij ook gedaan voor het gesprek over de juiste financiële randvoorwaarden van de decentrale overheden. Onderzoeksbureau BMC heeft in opdracht van de VNG de gevolgen van de tekortschietende rijksmiddelen in kaart gebracht. Het VNG bestuur heeft zich voltallig achter de conclusie uit het hierover uitgebrachte rapport geschaard: een structurele korting van € 3 miljard vanaf 2026 legt gemeenten een zeer ingrijpende en zeer zichtbare bezuinigingsoperatie op, met substantiële gevolgen voor hun betrokkenheid bij de grote maatschappelijke opgaven van dit moment. Deze zijn:
Programmabegroting 2024
4
Gemeente Aalsmeer
•
Er dreigt grote vertraging voor het bouwen van woningen en het behalen van de doelstellingen van het Klimaatakkoord;
• • •
In het sociaal domein zal de inzet op preventie afnemen en zullen de wachtlijsten groeien; Minder capaciteit voor handhaving leidt tot afwezigheid van gemeenten in de openbare ruimte; Gebrek aan investeringen leidt niet alleen tot achteruitgang in het ‘eigen’ domein, maar werkt vanwege de onderlinge verwevenheid ook hard door in andere domeinen.
Gemeenten kunnen in geval het Rijk de korting op het gemeentefonds handhaaft onvoldoende of zelfs niet mee doen in maatschappelijke opgaven wat leidt tot stagnatie van noodzakelijke transities, terwijl de rol van gemeenten in deze transities groot is en in veel gevallen zelfs cruciaal. Waarbij daarnaast in het algemeen geldt dat bezuinigingen nu in veel gevallen resulteert in hogere maatschappelijke kosten op een later moment. Ook heeft dit consequenties voor de uitvoering van de medebewindstaken die wij als gemeenten voor het Rijk uitvoeren. Naar verwachting betekent dit dat de uitvoering van deze taken drastisch afgeschaald worden. De recente uitspraak van de rijks topambtenaren dat ook het Rijk de komende jaren € 17 miljard moet bezuinigen maken een discussie over aanvullende middelen er in ieder geval niet eenvoudiger op. Uit het recent gevoerde bestuurlijk overleg van de VNG met de Rijksoverheid is naar voren gekomen dat uiterlijk in het voorjaar 2024 wel een besluit wordt genomen over de opschalingskorting. Ook wordt gekeken naar mogelijkheden om incidentele middelen en overschotten in te zetten als structureel dekkingsmiddel om daarmee tijdelijk de financiële tekorten te kunnen overbruggen. In het laatste geval zouden we een gedeelte van onze weerstandscapaciteit tijdelijk kunnen inzetten.
Het merendeel van de gemeenten heeft daarnaast in de meerjarenraming 2024-2026 van de begroting 2023 een stelpost Jeugd opgenomen. Dit was mogelijk op basis van een afspraak tussen het Rijk, IPO en VNG. De door de gemeenten gehanteerde bedragen konden worden berekend op basis van financiële reeks de uitspraak van de zogenaamde Commissie van Wijzen. De stelposten bedragen maximaal het deel dat gemeenten op basis van de verdeling zouden krijgen, rekening houdend met de aanvullende besparing van € 511 miljoen voor rekening en risico van het Rijk. Het opnemen van de stelpost is voor eigen risico en geeft geen budgettaire garantie dat het geld ook daadwerkelijk beschikbaar komt. Onderdeel van de toezegging van de gelden uit de Commissie van Wijzen is de hervormingsagenda. Aalsmeer heeft in haar begroting en meerjarenraming geen rekening gehouden met deze stelpost. Duidelijkheid over de ontwikkeling van de gemeentefinanciën is noodzakelijk. Indien structurele uitgaven opengebroken moeten worden waaraan bijvoorbeeld contracten ten grondslag liggen is tijd nodig. De verwachting is echter dat er voorlopig voor ‘het financiële ravijn 2026’ vanuit het Rijk geen oplossing zal komen. Financiële ontwikkeling Het meerjarenbeeld dat in de begroting 2024 wordt gepresenteerd is als volgt: Ontwikkeling programmasaldo (bedrag x € 1.000)
2024
Perspectief volgens Kadernota 2024
2025
2026
2027
0
0
0
-1.033
Totaal autonome ontwikkelingen
-592
-897
-1.237
-1.538
Totaal dekkingsvoorstellen
592
897
0
0
0
0
-1.237
-2.571
Saldo Programmabegroting 2024
Uit dit overzicht blijkt dat de begroting 2024 meerjarig financieel niet sluitend is. Programmabegroting 2024
5
Gemeente Aalsmeer
Een toelichting op de afzonderlijke mutaties die in deze begroting 2024 zijn opgenomen vindt u terug in de Financiële begroting 2024 vanaf pagina 138 van dit document. Voor de bepaling van de vorm van het financieel toezicht is het structureel in evenwicht zijn van de begroting bepalend. Uit onderstaande tabel blijkt dat de begroting 2024 structureel in evenwicht is.
Bij het opstellen van de programmabegroting 2024 is voor de indexatie van de budgetten uitgegaan van de ramingen zoals deze eerder dit jaar door het Centraal Economische Planbureau zijn afgegeven. Gelet op de ervaringen van afgelopen jaar betekent dat niet dat we niet met onverwachte mee- of tegenvallers geconfronteerd kunnen worden. Bij het opstellen van deze programmabegroting is hierop geanticipeerd door het opnemen van een stelpost loon-prijs, een stelpost behoedzaamheid (structureel) en als onderdeel van de noodzakelijke weerstandscapaciteit (incidenteel). In lijn met de resolutie van de VNG van 6 juni staan wij voor een rechtvaardig, duurzaam en solide meerjarig financieel perspectief. Wij volgen daarbij het begrotingsadvies van de VNG van afgelopen zomer dat bestaat uit twee onderdelen: • Presenteer voor 2024 en 2025 van de meerjarenraming 2025-2027 een sluitende begroting; •
Breng de lasten in de meerjarenramingen voor 2026 en 2027 in beeld, in de vorm van een realistische begroting. Baseer deze op het huidige takenpakket, de noodzakelijke investeringen, de inflatie, de stijgende rente, de ambities uit de coalitieakkoorden en geschatte mee- en tegenvallers.
Deels in lijn met dit begrotingsadvies laten wij in deze begroting zien wat de impact is van de aangekondigde bezuiniging is zonder daarbij nu al maatregelen in de begroting op te nemen die de Aalsmeerse samenleving gaan raken. Gedeeltelijk omdat de financiële effecten van een zwembad, het MJOP buitensportaccommodaties, brandweerkazerne en het IHP niet in deze programmabegroting zijn opgenomen. Dat geldt ook voor de mogelijk hogere lasten van het beheer en onderhoud van de openbare buitenruimte. Uit voorliggend meerjarenperspectief blijkt de consequentie van de korting op de algemene uitkering van € 3 miljard vanaf 2026. Voor Aalsmeer heeft dit een impact van ca. € 2,4 miljoen euro. Om naar de toekomst toe een sluitende begroting te kunnen blijven presenteren is het noodzakelijk dat: • De in de programmabegroting 2024 opgenomen taakstellingen worden ingevuld; • •
Het Rijk met aanvullende middelen komt; Er keuzes moeten worden gemaakt in ambities.
Ontwikkeling weerstandsratio In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing van deze programmabegroting is de ontwikkeling van de weerstandsratio opgenomen. Deze bedraagt 1,7. Dat is 0,2 beter dan in de jaarstukken 2022 en het gevolg van enerzijds een verlaging van de benodigde weerstandscapaciteit en anderzijds een toename van het beschikbaar weerstandsvermogen door een hogere onbenutte belastingcapaciteit en een hogere reserve voorlopige winsten grondexploitaties na actualisatie van de Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) 2023.
Programmabegroting 2024
6
Gemeente Aalsmeer
Schuldpositie Aalsmeer staat voor grote opgaven de komende jaren. Dat heeft consequenties voor de schuldpositie en de rentelasten van de gemeente. In onderstaande tabel maken wij dat inzichtelijk.
Bij de ontwikkeling van schuldpositie in bovenstaande tabel wordt opgemerkt dat door de wijze waarop besluitvorming over het MPP plaatsvindt de benodigde financiering voor de jaarschijf 2027 nog niet is opgenomen. Dit geldt ook voor de besluitvorming over een zwembad, het MJOP buitensportaccommodaties, brandweerkazerne en het IHP. Ontwikkeling lokale heffingen In de paragraaf lokale heffingen van de voorliggende begroting zijn de tariefvoorstellen voor 2024 opgenomen. Basis voor deze tariefvoorstellen zijn primair de uitgangspunten geweest zoals die met het de besluitvorming over de Kadernota 2024 zijn vastgesteld. Als gevolg van een hogere stijging van de tarieven van de Meerlanden in 2024 zijn wij echter genoodzaakt om u een gewijzigd tariefvoorstel voor te leggen voor zowel de afvalstoffenheffing als de rioolheffing. Dit heeft gevolgen voor de ontwikkeling van de lokale woonlasten die in onderstaande tabel is opgenomen:
Soort lokale heffing
2020
2021
2022
2023
2024
OZB aanslag woning eigenaar
414
425
505
529
550
Rioolheffing eigenaar Afvalstoffenheffing gebruiker Woonlasten
174 291 879
174 299 898
177 237 919
181 330 1.040
188 366 1.104
Eenmalige belastingkorting voor huishoudens in 2022 Woonlasten na belastingkorting % toename t.o.v. vorig jaar
879 2,8%
898 2,2%
-96 823 2,3%
1.040 n.v.t.
1.104 6,1%
Ook voor de stijging van de legestarieven willen wij u een afwijkend voorstel doen. Dit heeft te maken met procentueel grotere stijging van de dienstverleningsbijdrage van de AA-organisatie als gevolg van het effect van de nacalculatie 2023. Omdat het verstrekken van leges een directe relatie heeft met de uitvoeringskosten van de AA-organisatie is het voorstel om deze met 8,7% te verhogen conform de doorberekende stijging. De verordeningen met daarin de tarieven voor de lokale heffingen 2024 worden door de raad vastgesteld in de vergadering van 21 december 2023.
Programmabegroting 2024
7
Gemeente Aalsmeer
Ook voor de stijging van de legestarieven willen wij u een afwijkend voorstel doen. Dit heeft te maken met procentueel grotere stijging van de dienstverleningsbijdrage van de AA-organisatie als gevolg van het effect van de nacalculatie 2023. Omdat het verstrekken van leges een directe relatie heeft met de uitvoeringskosten van de AA-organisatie is het voorstel om deze met 8,7% te verhogen conform de doorberekende stijging. De verordeningen met daarin de tarieven voor de lokale heffingen 2024 worden door de raad vastgesteld in de vergadering van 21 december 2023. Taakstelling AA-claims In deze programmabegroting is conform de met u gemaakte afspraken over een stabiele dienstverleningsbijdrage een taakstelling ‘oud voor nieuw’ opgenomen. Ombuigingsvoorstellen ter grootte van € 2,5 miljoen onder andere ter dekking van de door Amstelveen ingediende AA-claims moeten invulling geven aan deze taakstelling. Het college heeft kort voor het zomerreces de ombuigingsvoorstellen ontvangen. Daarvan is geconcludeerd dat deze nog niet de fase van besluitvorming hebben bereikt. In het eerstvolgende bestuurlijk overleg gaan wij hierover met AA-organisatie in overleg. Wellicht ten overvloede wijzen wij u erop dat indien de in de begroting opgenomen taakstellingen niet worden ingevuld dit nadelige impact heeft op het gepresenteerde begrotingsresultaat.
Het is dan ook van groot belang dat de AA-organisatie hiervoor snel met aanvullende voorstellen komt waaruit u vervolgens een voor Aalsmeer verantwoorde keuze kunt maken. Septembercirculaire 2023 Op het moment van het aanbieden van deze begroting is de septembercirculaire van het Rijk net binnen. Het ontvangstmoment is echter te laat om de uitwerking van deze circulaire nog in deze begroting te kunnen verwerken. U ontvangt daarom van ons op korte termijn een apart raadsvoorstel waarin een toelichting op de ontwikkelingen uit de septembercirculaire is gegeven en de financiële effecten ervan zijn toegelicht. Zodat u de gevolgen van de septembercirculaire bij de voorbereiding van de beraadslagingen over de begroting 2024 kunt betrekken. Overigens verwachten wij, gelet op de val van het kabinet, dat de septembercirculaire niet heel veel nieuws zal brengen. Burgemeester en wethouders van Aalsmeer
Programmabegroting 2024
8
Gemeente Aalsmeer
1. Leeswijzer Algemeen De programmabegroting 2024 is opgesteld conform het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). In de programmabegroting stelt de raad de beleidsmatige en financiële kaders vast. De raad stelt de (financiële) uitgangspunten voor het beleid vast in de programmabegroting en het college voert deze uit. In dit hoofdstuk wordt nader ingegaan op de indeling van de programmabegroting. Leeswijzer De programmabegroting bestaat uit de volgende onderdelen: -
Een algemeen deel, bestaande uit de aanbiedingsbrief en de leeswijzer; De beleidsbegroting, bestaande uit o het programmaplan met daarin opgenomen de te realiseren programma's, overzicht van de
o -
kosten van de overhead, het bedrag voor de heffing van de vennootschapsbelasting, algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien; en de paragrafen. Naast de acht verplichte paragrafen heeft Aalsmeer een paragraaf
duurzaamheid. De financiële begroting, bestaande uit o het overzicht van baten en lasten inclusief de toelichting; o
-
de financiële positie (waaronder begrepen de meerjarenraming), inclusief een geprognosticeerde balans, investeringen en het verloop van de reserves en voorzieningen; Bijlagen 1 t/m 4: (de door het BBV verplichte) beleidsindicatoren inclusief toelichting, kaderstellende nota’s, overzicht van subsidies en het overzicht van baten en lasten per taakveld.
Programmaplan Algemeen deel per programma (missie) Ieder programma begint met een beknopt geformuleerde missie 2022-2026, gevolgd door de thema’s behorende bij de programma’s. Bij de verschillende thema’s staan de acties uit het uitvoeringsprogramma 2022-2026 benoemd alsmede inzicht in wat we daar in 2024 voor gaan doen. Als de actie “uitvoering” betreft vindt de uitvoering doorlopend gedurende het jaar plaats. Daar waar sprake is van vaststelling door college of raad staat in de kolom planning vermeld wanneer dit verwacht wordt. Thema’s De programma’s omvatten meerdere beleidsterreinen. Na het algemeen deel is de verdere inhoudelijke uitwerking gesplitst in verschillende thema’s. Per thema komen achtereenvolgens aan de orde: - (indien van toepassing) Uitvoeringsprogramma 2022-2026; (indien van toepassing) Actuele bestuurlijke actiepunten; -
Actuele beleidsontwikkelingen.
Financiën Na de beleidsinhoudelijke informatie volgt de financiële uitwerking. Dit geeft invulling aan het budgetrecht van de raad. De door de raad te autoriseren budgetten per programma op het niveau van lasten, baten en saldo zijn opgenomen in een totaaloverzicht. Het overzicht per programma is opgebouwd uit taakvelden. Het subtotaal per programma omvat de volle omvang van verwachte uitgaven en inkomsten en sluit aan op de door de raad te autoriseren budgetten. Daarna wordt zichtbaar gemaakt welke bedragen aan de reserves worden toegevoegd of onttrokken.
Programmabegroting 2024
9
Gemeente Aalsmeer
Naast de ramingen 2024, gesplitst naar lasten, baten en saldo, staan de saldi vermeld van de jaarrekening 2022, de bijgestelde begroting 2023, en van het meerjarig perspectief 2025-2027. Onder het financieel overzicht staat een toelichting op de ontwikkeling van het programmasaldo van jaar op jaar. In deze programmabegroting 2024 vindt o.a. de financieel-technische uitwerking plaats van bijvoorbeeld de loon- en prijscompensatie (verschuiving van de stelpost op programma 8 naar de budgetten op de overige programma's). Ook zijn de kapitaallasten geactualiseerd naar aanleiding van actualisatie van het investeringsprogramma. Verbonden partijen Naast de eigen organisatie dragen verbonden partijen bij aan het realiseren van de beleidsdoelstellingen. Het BBV schrijft voor dat de verbonden partij, die betrokken is bij het realiseren van de beleidsdoelstellingen, wordt opgenomen bij het programma. Overhead en algemene dekkingsmiddelen Het BBV schrijft voor dat baten en lasten van overhead centraal worden geraamd en verantwoord op een eigen taakveld overhead. Dit taakveld is opgenomen in hoofdstuk 2.7. Bij de programma’s worden de desbetreffende lasten en baten aangegeven. Van veel programma’s zijn de baten lager dan de lasten. Het totaalsaldo van de programma’s wordt bekostigd uit de algemene dekkingsmiddelen, waarvan de algemene uitkering één van de belangrijkste is.
Dit is opgenomen in hoofdstuk 2.8. Paragrafen In de begroting worden in afzonderlijke paragrafen de beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten, alsmede tot de lokale heffingen. Op deze manier worden onderwerpen die versnipperd in de begroting staan gebundeld. De paragrafen geven daarnaast extra informatie voor de beoordeling van de financiële positie op de korte en langere termijn. Nagenoeg alle tabellen zijn afgerond op duizendtallen. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan.
Programmabegroting 2024
10
Gemeente Aalsmeer
2. Programmaplan
Programmabegroting 2024
11
Gemeente Aalsmeer
2.1 Sociaal domein Inleiding Aalsmeer, Kudelstaart en Aalsmeer-Oost zijn krachtige kernen die samen een gemeenschap vormen waarvan de inwoners bereid zijn veel voor elkaar te doen en te betekenen. Een gemeenschap met veel enthousiaste vrijwilligers en mantelzorgers. Aalsmeerders zijn doeners en aanpakkers. We zoeken meer aansluiting bij deze kracht. De inzet van Aalsmeerders en het Aalsmeerse verenigingsleven is hierbij van groot belang. Tegelijkertijd kent ook Aalsmeer uitdagingen: de Aalsmeerse samenleving is de laatste jaren meer divers geworden, met toenemende verschillen tussen onze inwoners. Daarnaast hebben veel inwoners het druk, er zijn steeds meer regels, er is meer kritiek en we eisen allemaal steeds meer van onszelf en elkaar. Dit maakt dat met elkaar samenleven soms best ingewikkeld is. Als gemeente willen we daar graag aan bijdragen door contacten tussen inwoners te bevorderen. Al onze voorzieningen, waaronder die voor sport, cultuur en welzijn helpen daarbij. We willen ontmoeting versterken en sporten en bewegen stimuleren door het zo makkelijk en vanzelfsprekend mogelijk te maken. Voor de inwoners waarmee het aanzienlijk minder goed gaat en die ons om hulp vragen willen we waar nodig en mogelijk zorg en ondersteuning bieden. Wij willen dat ieder kind in Aalsmeer veilig, gezond én kansrijk kan opgroeien en zich kan ontwikkelen.
Met veel kinderen, jongeren en hun ouder(s)/verzorger(s) gaat het goed. Een aantal jeugdigen heeft echter extra hulp nodig. Aalsmeer wil er vooral zijn voor die jeugdigen en hun ouder(s)/verzorger(s) die ons het meest nodig hebben. Het vraagt om goede afspraken met onze partners. Bijvoorbeeld over ondersteuning van kinderen en gezinnen, het normaliseren van problemen en voortijdig schoolverlaten. Wegens schaarste aan personeel bij aanbieders en om de kosten te kunnen blijven opbrengen zetten we binnen de mogelijkheden die we hebben in op doelmatige jeugdhulp. We zetten vooral in op die kinderen en hun ouders/verzorgers die onze hulp het meest nodig hebben. Daarnaast is het Rijk voornemens in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd de reikwijdte van de Jeugdwet af te bakenen. Voor inwoners met schulden, werkeloosheid, of andere geldzorgen fungeert de gemeente als vangnet: we dragen bij aan de bestaanszekerheid en zorgen dat mensen op ons kunnen terugvallen wanneer het even tegen zit. Dit kan via een uitkering, een minimaregeling om de effecten van armoede te dempen, een schuldenregeling of andere vorm van ondersteuning. Inburgering en taalbeheersing zijn hierbij tevens van belang. Aalsmeer wil hierbij vooruitkijken naar de toekomst. Zodat werken loont, werkgeverschap en ondernemerschap aantrekkelijk blijft en personeelstekorten in vitale sectoren opgevangen kunnen worden.
2.1.1 Zorg en welzijn Doelstellingen • •
Alle inwoners met of zonder beperkingen kunnen meedoen in de samenleving en kunnen tevens zo lang mogelijk en zo zelfredzaam mogelijk thuis blijven wonen; Inwoners zijn in staat om gezond te leven;
•
Inwoners voelen zich verbonden met elkaar en helpen elkaar.
Programmabegroting 2024
12
Gemeente Aalsmeer
Actuele beleidsontwikkelingen Wmo maatwerkvoorzieningen Het beroep op de Wmo zal verder toenemen door toename van het aantal ouderen en omdat van steeds meer mensen met een psychische of verstandelijke beperking wordt verwacht dat zij zelfstandig blijven wonen. Dit heeft gevolgen voor de uitgaven voor individuele Wmo maatwerkvoorzieningen, terwijl de inkomsten niet in gelijke mate meegroeien. De komende jaren staan we voor de uitdaging wonen en gemeenschapsvorming te koppelen (nieuwe woonvormen) en keuzes te maken in de mate van dienstverlening onze Wmo-dienstverlening. We realiseren ons dat dit laatste effect op onze inwoners zal hebben. We informeren de gemeenteraad separaat over (eventuele) inhoudelijke uitvoeringskeuzes die gemaakt moeten worden en houden rekening met reële overgangstermijnen. Het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Om de zorg op termijn voor iedereen toegankelijk, kwalitatief goed en betaalbaar te houden is landelijk het Integraal Zorg Akkoord (IZA) 2023-2026 gesloten, waarin oplossingsrichtingen worden geschetst. Belangrijke speerpunten die aan de gemeenten raken zijn onder andere: 1. Regionale samenwerking 2. Samenwerking sociaal domein, eerstelijnszorg en GGZ 3. Gezond leven en preventie. Onderdeel van het Integraal Zorgakkoord (IZA) is dat mensen geholpen worden met een gezonde manier van leven.
Dit is uitgewerkt in het Gezond en Actief Leven Akkoord. Gemeenten (GALA) ontvangen per 2023 een brede specifieke uitkering (SPUK) voor programma's op het terrein van bewegen, gezondheid en sociale basis. De thema's die in GALA centraal staan, komen sterk overeen met de thema's die benoemd worden in de nota sociaal domein. De SPUK IZA is een regionale uitkering, waarvoor Amstelveen namens de Amstelland gemeenten mandaathouder is. Regionaal wordt samengewerkt tussen de gemeenten, zorgverzekeraar en zorg- en welzijnsaanbieders aan thema’s preventie, GGZ en ouderen. Doordecentralisatie Maatschappelijke opvang en beschermd wonen (MOBW) Gemeenten, rijk en andere partijen werken al jaren aan de transitie ‘van beschermd wonen naar een beschermd thuis’. Deze wending moet het mogelijk maken dat mensen met psychische problemen vaker thuis of in hun eigen woonplaats kunnen blijven wonen. Door de inzet van ambulante ondersteuning (Begeleid Thuis) zal verhuizing naar een instelling voor beschermd wonen minder vaak nodig zijn. Om dit te realiseren zijn het woonplaatsbeginsel en het nieuwe objectief verdeelmodel voor gemeenten twee belangrijke instrumenten, die per 2025 worden ingevoerd. Aanpak economische dakloosheid Gemeenten staan sinds 2021 aan de lat om inwoners die economisch dakloos zijn geworden te ondersteunen.
De aanpak economische dakloosheid is een preventieve aanpak waarbij voorkomen wordt dat inwoners die dakloos raken (door bijvoorbeeld echtscheiding, faillissement of huiselijke conflicten) direct in een neerwaartse spiraal terecht komen. De ondersteuning aan deze groep bestaat met name uit begeleiding, eventueel in combinatie met opvang in een tijdelijke woonvoorziening. Mantelzorg Om mantelzorgers op termijn goed te ondersteunen herijken we in 2024 onze inzet. We kijken daarbij naar wat nodig is om mantelzorgers effectiever te kunnen ondersteunen.
Programmabegroting 2024
13
Gemeente Aalsmeer
Bestuurlijke actiepunten Wat gaan we doen?
type
planning
Uitvoering van het plan Brede SPUK
Uitvoering
Uitvoeringsplan Diversiteit en Inclusie
College
2e kwartaal
Uitvoeringsplan herijking mantelzorgbeleid
College
4e kwartaal
Blijvend inzetten op een zo adequaat mogelijke ondersteuning vanuit
Uitvoering
de Wmo, daarbij rekening houdend met de taakstellingen. Blijvend inzetten op een brede intake en goede doorlooptijd van de
Uitvoering
afhandeling van aanvragen. Uitbreiding Welzijn op recept uitgebreid (als pilot).
Uitvoering
Inzetten op het tegengaan van personeelstekorten in de zorg en
Uitvoering
Wmo-vervoer. Inzet op ‘losse informele ondersteuning’ en vrijwillige inzet in de buurt. Uitvoering (Sport)verenigingen vernieuwend, creatief en effectief ondersteunen.
Uitvoering
Publiekscampagne over het sociaal domein maken.
Uitvoering
Opstellen en uitvoeren Aalsmeerse WoonWelzijnZorgvisie.
Raad
Uitwerken Nieuwe woonconcepten in bouwprogramma’s en maken
Uitvoering
1e kwartaal
afspraken hierover met ontwikkelaars. Uitvoeren Doordecentralisatie Maatschappelijke opvang en
Uitvoering
beschermd wonen (MOBW). Uitvoeren Aanpak economische dakloosheid.
Uitvoering
Taakvelden per thema Aan dit thema zijn gekoppeld de taakvelden 6.71a Hulp bij de huishouding (WMO) 6.71b Begeleiding (WMO), 6.71c Dagbesteding (WMO) 6.71d Overige maatwerkarrangementen WMO 6.81a Beschermd wonen (WMO) 6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) 7.1 Volksgezondheid 6.2 Wijkteams.
2.1.2 Werk en inkomen Doelstellingen ▪ Werk is een belangrijke voorwaarde bij de verdere vergroting van het mee doen in de samenleving. Het gaat om gezien worden en kansen krijgen om bij te dragen naar vermogen. Naast re-integratie is het verlenen van bijstand een belangrijk onderdeel van de Participatiewet. Als de basis (bestaanszekerheid) op orde is kunnen mensen zich verder ontwikkelen, participeren, leren waardoor de kansen op de ▪ •
arbeidsmarkt toenemen. Wij doen het als Werk & Inkomen goed als inwoners worden gezien, gehoord en geholpen. Armoede is een actueel thema door de hoge inflatie en energiekosten. Een laag inkomen kan diverse negatieve gevolgen hebben, zoals minder mogelijkheden om mee te doen in de samenleving. We Programmabegroting 2024
14
Gemeente Aalsmeer
bevorderen de maatschappelijke participatie met minimaregelingen waardoor inwoners beter kunnen participeren. We willen bij voorkeur ook sporten, bewegen, kunst en cultuur beter bereikbaar maken voor • •
•
alle inwoners in Aalsmeer, ook als zij een laag inkomen hebben. Het bieden van extra inkomensondersteuning aan inwoners die door hoge energieprijzen en de hoge inflatie in het algemeen, in financiële problemen zijn gekomen (minimabeleid). De gemeente voert de wet gemeentelijke schuldhulpverlening uit (Wgs). Balans schuldhulpverlening heeft als doel problematische schulden zo veel mogelijk te voorkomen en zo vroeg mogelijk te signaleren. Inwoners met problematische schulden krijgen ondersteuning met een integraal aanbod op maat. Landelijk is het “actieplan geldzorgen, armoede en schulden” van kracht dat moet leiden tot een halvering van het aantal mensen met problematische schulden in 2030. De nieuwe Wet Inburgering 2021 is in werking getreden op 1 januari 2022 en geldt voor iedereen die vanaf 1 januari 2022 inburgeringsplichtig is. Het beleid is er op gericht te stimuleren dat inburgeraars zo veel als mogelijk zelfredzaam, duurzaam aan het werk en maatschappelijk betrokken zijn. Daarnaast hebben wij als doel dat inburgeraars een zo hoog mogelijk taalniveau leren.
Actuele beleidsontwikkelingen Werk Op dit moment is er sprake van een krappe arbeidsmarkt waardoor de kansen (op zo regulier mogelijk) werk groot zijn. In Aalsmeer is op dit moment sprake van een lichte toename van het aantal uitkeringsgerechtigden. Dit wordt veroorzaakt door een inhaalslag bij de plaatsing van statushouders. Voor deze inwoners staat in eerste instantie het inburgeren in de samenleving centraal en daarna de stap naar betaald werk. “Nederland is onmiskenbaar een welvarend land. Uit onderzoeken komt steeds naar voren dat de meeste mensen gelukkig zijn met hun leven, maar dat er tegelijkertijd sprake is van groeiende onzekerheid, toenemende ongelijkheid, verschillen in de mate waarin mensen meedelen in de economische groei en een onderhuids maatschappelijk ongenoegen.” Zo schrijft de Sociaal Economische Raad in haar rapport 'Zekerheid voor mensen, een wendbare economie en herstel van de samenleving.’(2021) De coronacrisis heeft enkele problemen bloot gelegd, zoals de onzekerheid op de arbeidsmarkt, tekorten in maatschappelijke sectoren en achterstallig onderhoud in de uitvoering van publieke diensten. De actuele beleidsvoorstellen vanuit het Rijk gaan daarom over investering gericht op brede welvaart zoals onder meer (bestaans-)zekerheid van werk en inkomen, kansengelijkheid en toekomstig verdienvermogen.
Het vraagt om sterke publieke diensten en een integrale dienstverlening op het terrein van werk en inkomen waarbij de menselijke maat het uitgangspunt is. De Rijksoverheid ambieert in het kader van het zogenoemde 'breed offensief ' een verdere vergroting van de arbeidskansen voor inwoners met een arbeidsbeperking. In 2024 wordt de re-integratie uitgevoerd conform de gewijzigde Participatiewet en de gewijzigde re-integratieverordening. Werk & Inkomen participeert op deze ontwikkelingen door middel van het opstellen van een uitvoeringsagenda voor de komende jaren. De problemen op de arbeidsmarkt zijn groot en acuut en de oplossing van die problemen zijn cruciaal om op andere belangrijke dossiers vooruitgang te kunnen boeken. Adviezen van de Commissie Borstlap, de SER (Leven Lang Ontwikkelen), nieuwe wet- en regelgeving. Onze ervaringen opgedaan in coronatijd maken dat de afdeling Werk & Inkomen wendbaar moet zijn en focus moet aanbrengen. De menselijke maat, kansengelijkheid en goede dienstverlening zijn leidende beginselen.
Programmabegroting 2024
15
Gemeente Aalsmeer
Minimabeleid Met de inzet van de eenmalige energietoeslag hebben we een groot bereik gerealiseerd. Deze huishoudens zijn ook geïnformeerd over de overige gemeentelijke regelingen. We zetten in op een groter bereik van de regelingen en een brede aanpak van armoede. We willen sporten, bewegen, kunst en cultuur beter bereikbaar maken voor alle inwoners in Aalsmeer, ook als zij een laag inkomen hebben. We onderzoeken of (uitbreiding van) de Aalsmeerpas hiervoor de optimale wijze is, dan wel er andere passende wijze zijn die voor minima in Aalsmeer een beter ondersteuning zijn. Inburgering Door extra instroom van asielzoekers stijgt het aantal inwoners dat moet inburgeren en uiteindelijk een plaats moet verwerven op de arbeidsmarkt en verder in de samenleving. Schuldhulpverlening Sinds 1 juli 2023 is de looptijd van het wettelijke schuldsaneringstraject (WSNP) en de gemeentelijke schuldenregelingen (schuldbemiddeling en saneringstrajecten) terug gebracht van 36 naar 18 maanden. Een adequate inzet op nazorg wordt extra belangrijk om terugval na afloop van het traject te voorkomen. Dat geldt ook voor de begeleiding bij de voorbereiding van schuldenregelingen. In de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening is een verplichting opgenomen dat de gemeenteraad minimaal één keer per vier jaar een beleidsplan vaststelt dat richting geeft aan de integrale schuldhulpverlening aan de inwoners.
Het huidige beleidsplan “De kracht van balans” loopt tot en met 2024. In 2024 wordt een beleidsplan schuldhulpverlening voorgelegd aan de gemeenteraad voor de periode vanaf 2025. Hierin wordt onder andere de structurele financiering van de wettelijke taken op het gebied van vroegsignalering van schuldhulpverlening opgenomen. Dit is nu nog niet toereikend belegd in de programmabegroting. Deze wettelijke verplichting is ingevoerd in 2021. Sindsdien is het aantal vroegsignaleringsmeldingen sterk gegroeid. Bestuurlijke actiepunten Wat gaan we doen?
type
Het Werkplein blijft alle inwoners van Aalsmeer ondersteunen terug
Uitvoering
planning
naar werk en/of opleiding. Beleidsplan Schuldhulpverlening
Raad
4e kwartaal
Opstellen en uitvoeren van een koersdocument Werk en Inkomen:
College
2e kwartaal
Sporten, bewegen, kunst en cultuur beter bereikbaar maken voor alle College
4e kwartaal
van belang daarbij is de kernopgaven in onderlinge samenhang te bezien (integrale benadering met oog voor de menselijke maat). inwoners in Aalsmeer, ook als zij een laag inkomen hebben. Uitvoeren pilot en onderzoeken of (uitbreiding van) de Aalsmeerpas hiervoor de optimale wijze is.
Taakvelden per thema Aan dit thema zijn gekoppeld de taakvelden 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk; en 6.5 Arbeidsparticipatie.
Programmabegroting 2024
16
Gemeente Aalsmeer
2.1.3 Jeugd Doelstellingen • •
Ieder kind en iedere jongere kan veilig, gezond en kansrijk opgroeien. We bevorderen een goede samenwerking tussen gezinnen, scholen, verenigingen, professionals en andere betrokkenen en we zorgen voor een passend hulpaanbod dat aansluit op de behoefte van het kind.
Actuele beleidsontwikkelingen Preventie jeugd Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), Sportakkoord II en de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) zijn sinds 2023 voor gemeenten in één Brede-SPUK ondergebracht (regeling voor de specifieke uitkering). Op basis van deze akkoorden is er in september 2023 een samenhangende lokale aanpak ontwikkeld op het gebied van gezondheid, sport en bewegen én sociale basis. Ook een deel van het preventieve jeugdbeleid is daarin opgenomen. Met de landelijke IZA regeling (n.a.v. zorgakkoord) zijn meer middelen beschikbaar gekomen om gericht activiteiten te ontplooien met maatschappelijke en zorgpartners, andere gemeenten en landelijke instellingen als het Zorgkantoor om te zorgen dat meer kinderen zonder specialistische zorg veilig en gezond opgroeien. Hervormingsagenda Jeugd De Rijksoverheid, VNG, aanbieders jeugdhulp, professionals en cliëntenorganisaties hebben gewerkt aan de Hervormingsagenda Jeugd, die inmiddels is vastgesteld door alle deelnemende partijen. Nu het kabinet is gevallen, is de voortgang evenwel nog niet helemaal duidelijk. De doelstellingen van de Hervormingsagenda zijn: (1) betere en tijdige hulp en ondersteuning voor jeugdigen en gezinnen, op de juiste plek en wanneer dit nodig is, en (2) hulp en ondersteuning worden aangeboden binnen een beheersbaar en daarmee duurzaam financieel houdbaar stelsel.
We verwachten wettelijke wijzigingen rondom de Jeugdwet zoals verplichte regionale samenwerking in bijzonder ten aanzien van inkoop hoog-specialistische jeugdhulp, regionale expertisecentra en ook het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Verplichte intergemeentelijke samenwerking en verandering van bekostiging voor (een deel van) het zorgaanbod zijn ingrijpende aanpassingen op de huidige lokale werkwijze die om een intensieve voorbereiding zullen vragen. Op dit moment is niet duidelijk in welk tempo de wet verandert en evenmin hoe verstrekkend de veranderingen zijn. In diverse regionale samenwerkingen volgen wij de ontwikkelingen op het vlak van jeugdhulp en jeugdbescherming. Nieuwe jeugdstelsel In 2022 zijn door Aalsmeer en Amstelveen gezamenlijk nieuwe contracten specialistische Jeugdhulp gesloten met een groot aantal aanbieders. De nieuwe contracten kennen een nieuwe bekostigingsstructuur en werkwijze. De implementatie van dit stelsel is op alle essentiële punten en in de basis gereed en werkzaam, maar vraagt ook in 2024 onze aandacht. In 2023 is een eerste operationele evaluatie uitgevoerd. Onderdeel van ons stelsel is ook een ontwikkelagenda met aanbieders van specialistische Jeugdhulp. De eerste ervaringen zijn positief.
Wachtlijsten, tekorten aan personeel versus inhoudelijke ontwikkelingen in de zorgvraag De vraag naar zorg voor kinderen/jongeren is onverminderd groot. In het bijzonder bestaan er zorgen over de (mentale) gezondheid van pubers en meer specifiek pubermeiden. Verder kunnen zorgaanbieders en gecertificeerde instellingen niet altijd tijdig hulp bieden die wel nodig is. Dat is vooral het geval bij kinderen en gezinnen die juist geconfronteerd worden met de grootste problemen (als onveiligheid, eetstoornissen, suïcidaliteit). Voor zulke hulp is sprake van wachtlijsten mede als gevolg van onvoldoende personeel bij
Programmabegroting 2024
17
Gemeente Aalsmeer
zorgaanbieders. Voor de jeugdbeschermingsketen hebben wij onder andere met het project IHV13w (Intensieve Hulpverlening op vrijwillige basis met in week 13 een ijkmoment) een toegespitste aanpak. Met zorgpartijen, ketenpartners en andere gemeenten werken wij - bijvoorbeeld via Thuis voor Noordje - aan andere verbeteringen in het zorgaanbod. Problemen bij grote jeugdzorg aanbieders Zorgaanbieders van complexe jeugdhulp en verblijfszorg kampen in Nederland veelal met problemen in hun bedrijfsvoering. Dat geldt ook voor aanbieders die aan (inwoners van) de gemeente Aalsmeer zorg leveren. Ons contractmanagement is met de aanbieders zelf en met andere gemeenten en zo nodig de Zorgautoriteit actief om te voorkomen dat levering van cruciale zorg in gevaar komt. Praktijkondersteuner Jeugd De gemeentelijke Praktijkondersteuner Jeugd vervuld in Aalsmeer een belangrijke rol: als ondersteuning van de huisarts bij jeugdhulp casussen, verbinder richting (de rest van) onze jeugdhulpverlening en om jeugdigen en hun ouders/verzorgers direct van advies te kunnen voorzien. De Praktijkondersteuner Jeugd wordt door alle betrokkenen als zeer waardevol ervaren. We zetten de pilot van deze functie daarom voort. Bestuurlijke actiepunten Wat gaan we doen?
type
Voortzetten pilot praktijkondersteuner jeugd.
Uitvoering
Doorontwikkelen monitor jeugd (BVR).
Uitvoering
planning
Voorbereiden op veranderingen voortvloeiend uit hervormingsagenda Uitvoering Doorontwikkelen aanpak IHV13w gericht op bevorderen van veiligheid Uitvoering in gezinnen. Uitvoeren samenhangende lokale aanpak op het gebied van
Uitvoering
gezondheid, sport en bewegen en sociale basis. Uitvoeringsplan inzet ervaringsdeskundigheid jeugd via pilot.
College
Implementeren innovatieve oplossingen jeugd (moet leiden tot
Uitvoering
2e kwartaal
structurele besparing). Brede SPUK (inclusief combinatiefunctionarissen).
Uitvoering
Het jongerenwerk wordt kwalitatief en kwantitatief doorgelicht en waar College
4e kwartaal
nodig vinden aanpassingen plaats: oppakken o.b.v. jaarverslag 2022 en gemeenteraad hierover informeren. Uitvoering van het plan Brede SPUK (inclusief
Uitvoering
combinatiefunctionarissen). Praktische (regionale en) lokale invulling Toekomstscenario Jeugd- en Uitvoering Gezinsbescherming.
Taakvelden per thema Aan dit thema zijn gekoppeld de taakvelden 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.72a Jeugdzorg begeleiding 6.72b Jeugdzorg behandeling 6.72c Jeugdhulp dagbesteding 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig
Programmabegroting 2024
18
Gemeente Aalsmeer
6.73a Pleegzorg 6.73b Gezinsgericht 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig 6.74a Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf 6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.74c Gesloten plaatsing
2.1.4 Samenkracht en burgerparticipatie Doelstellingen • •
Stimuleren betrokkenheid van inwoners bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid, plannen en projecten; Het opstellen van een participatienota op basis van de resultaten van de participatie 0-meting;
•
Evaluatie participatiebeleid fysieke leefomgeving.
Actuele beleidsontwikkelingen Ontmoeten Begin 2024 ligt het Uitvoeringsplan Ontmoeten voor, waarin gekeken gaat worden wat een wijk/buurt nodig heeft en hoe ontmoeten hier aan kan bijdragen. Het ‘organiseren van ontmoeten’ is eigenlijk een vorm van maatwerk. Hierbij staat de wens en de behoefte van de inwoner centraal. Participatie Op basis van de resultaten van de participatie nulmeting die in 2023 is uitgevoerd wordt een nieuwe Participatienota opgesteld. In het participatiebeleid voor de fysieke leefomgeving, dat naar verwachting in oktober 2023 door de raad wordt vastgesteld, is benoemd dat één jaar na de inwerkingtreding van de Omgevingswet geëvalueerd wordt. Voorbereidingen voor deze evaluatie vinden plaats in het laatste kwartaal van 2024. Bestuurlijke actiepunten Wat gaan we doen?
type
planning
Opstellen Participatienota op basis van de resultaten van de
Raad
1e kwartaal
participatie 0-meting. Voorbereiden evaluatie participatiebeleid bij Omgevingswet
Uitvoering
(participatiebeleid fysieke leefomgeving). Uitvoeringsplan Ontmoeten (inclusief aanpak eenzaamheid).
College
Nieuwe vormen van participatie (ontwikkelen en) uitvoeren voor het
Uitvoering
1e kwartaal
fysieke en sociale domein. Voortzetten Pilot gemeentelijke wijkregisseur.
Uitvoering
Voortzetten ‘Lief- en Leedstraten’.
Uitvoering
Kansrijke initiatieven (sociale samenhang) tijdelijk ondersteunen.
Uitvoering
Uitvoeringsplan ontmoeten.
College
1e kwartaal
Taakvelden per thema Aan dit thema is gekoppeld het taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie. Programmabegroting 2024
19
Gemeente Aalsmeer
Financiën Bedrag x € 1.000
Rekening Begroting
Begroting 2024 Baten
Begroting Begroting Begroting
Programma
2022
2023 Lasten
2025
2026
2027
6.1 Samenkracht en
-4.920
-2.924
4.219
356
Saldo -3.863
-3.814
-3.409
-3.409
-1.810
-2.365
3.028
0
-3.028
-2.983
-2.595
-2.594
6.3 Inkomensregelingen
-3.021
-1.101
6.584
5.054
-1.530
-1.530
-1.500
-1.500
6.4 WSW en beschut werk
-725
-714
734
0
-734
-674
-666
-671
6.5 Arbeidsparticipatie
-490
-495
578
0
-578
-578
-578
-578
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
-1.149
-1.222
1.481
0
-1.481
-1.473
-1.468
-1.458
6.7 Maatwerkdienstverlening 18+
-426
0
0
0
0
0
0
0
-1.873
-2.053
2.094
0
-2.094
-2.055
-2.029
-1.977
-1.863
-675
1.331
164
-1.167
-1.152
-1.142
-1.122
0
-741
757
0
-757
-743
-734
-717
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
-6.660
0
0
0
0
0
0
0
6.72d Jeugdhulp zonder verblijf
-35
-6.033
6.105
0
-6.105
-6.378
-6.237
-6.212
6.73C Jeugdhulp met verblijf overig
0
-1.000
1.039
0
-1.039
-1.039
-1.039
-1.039
6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-
0
-440
457
0
-457
-457
-457
-457
6.81 Geëscaleerde zorg 18+
-98
0
0
0
0
0
0
0
6.82 Geëscaleerde zorg 18-
-401
0
0
0
0
0
0
0
0
-593
570
0
-570
-570
-570
-570
7.1 Volksgezondheid
-1.243
-1.272
1.417
0
-1.417
-1.413
-1.413
-1.413
Totaal saldo van baten en lasten
-24.712
-21.628
30.393
5.574
-24.819
-24.859
-23.838
-23.717
Reservemutatie
-1.908
0
0
184
184
150
150
0
Resultaat
-26.621
-21.628
30.393
5.757
-24.635
-24.709
-23.688
-23.717
2024
2025
2026
2027
-21.062
-20.551
-20.100
-20.100
-622
-642
-57
-1.864
-2.196
-1.951
-1.987
WMO aframen stelpost
-75
-300
-550
-600
Indexering
-715
-716
-725
-726
Kostentoerekening
-298
-304
-304
-304
-24.635
-24.709
-23.688
-23.717
burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
6.71 Hulp bij het huishouden (WMO) 6.71b Begeleiding (WMO) 6.71c Dagbesteding (WMO)
overig
verblijf
6.82a Jeugdbescherming
Ontwikkeling programmasaldo (bedrag x € 1.000) Saldo Programmabegroting 2023 1e Wijziging programmabegroting - CUP 2023 Kadernota 2024 Begroting 2024
Saldo Programmabegroting 2024
Programmabegroting 2024
20
Gemeente Aalsmeer
Toelichting op financiële ontwikkelingen CUP 2023 Het raadsprogramma 2022-2026 is vertaald in een College-agenda. De budgetten die nodig zijn voor de uitvoering ervan zijn gealloceerd binnen de programmabegroting. Hiervoor heeft de raad op 3 november 2022 een begrotingswijziging vastgesteld. Kadernota 2024 Op 6 juli 2023 heeft de raad de Kadernota 2024 vastgesteld en besloten de daarin opgenomen mutaties overeenkomstig te verwerken in de programmabegroting 2024. WMO aframen stelpost In de programmabegroting 2023 is een taakstelling opgenomen vanaf 2024 van € 150.000 in 2024 oplopend tot € 900.000 in 2027. Een inventarisatie van de mogelijke besparingsvoorstellen is in de afgelopen periode uitgewerkt. Bij deze inschatting is onvoldoende rekening gehouden met een toename van de populatie. Geconcludeerd is dat de in de programmabegroting 2024 opgenomen bedragen niet volledig gerealiseerd kunnen worden. Om die reden is de stelpost afgeraamd naar een realistisch niveau. Ten tijde van de afronding van de programmabegroting hebben wij aanvullende voorstellen geformuleerd om toch te komen tot invulling van deze taakstelling. Een en ander conform de met de raad gemaakte afspraken met mogelijke voorstellen om dit tekort dat hierdoor ontstaat (incidenteel) op te lossen.
De uitkomst ervan is dat wij in 2024 en 2025 voorstellen doen waardoor wij het niet ingevulde gedeelte van de taakstelling dat onttrokken is aan de stelpost behoedzaamheid kunnen aanzuiveren en voor 2026 en 2027 het gepresenteerde tekort met € 250.000 verminderd. In de eerste begrotingswijziging zullen wij deze aanvullende voorstellen financieel vertalen. Loon- en prijscompensatie (indexering) Zie voor een toelichting op deze mutatie: hoofdstuk 4.1, onderdeel: ‘Gehanteerde uitgangspunten bij het opstellen van de begroting 2024’ Dit betreft een per saldo budgetneutrale mutatie over de verschillende programma’s van deze programmabegroting. De dekking van de indexatie van de programmabudgetten binnen de diverse programma’s wordt gedekt uit de stelpost loon-prijs. Kostentoerekening Zie voor een toelichting op deze mutatie: hoofdstuk 4.1, onderdeel: ‘Gehanteerde uitgangspunten bij het opstellen van de begroting 2024’. Dit betreft de per saldo budgetneutrale verdeling van de dienstverleningsbijdrage over de programmabudgetten binnen de diverse programma’s.
Verbonden partijen Bij de realisering van de doelstellingen van programma Sociaal domein zijn betrokken: • • •
Openbare GezondheidsZorg (OGZ) Amstelland; GGD Amsterdam-Amstelland en Amstelland; Veilig Thuis; en
•
Meerlanden Werkorganisatie (werknaam: AM-match).
Een nadere toelichting op de belangrijkste ontwikkelingen, financiële positie, risico’s en de financiële bijdrage 2024 van bovenstaande partijen is opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen van deze begroting.
Programmabegroting 2024
21
Gemeente Aalsmeer
2.2 Onderwijs en ontplooiing Inleiding Elk kind heeft recht op goed onderwijs, net zo als elk kind gezond en veilig moet kunnen opgroeien en de kans moet krijgen zich te ontplooien. Daarom zijn naast onderwijs ook sport en cultuur belangrijk. In Aalsmeer willen wij zo veel mogelijk een gelijke start en gelijke kansen voor iedereen. Goed onderwijs vraagt om kwalitatief goede gebouwen, passend onderwijs voor ieder kind en goede aansluiting tussen vroeg- en voorschoolse educatie en het basisonderwijs en daarna het middelbaar onderwijs. Met elkaar gaan wij voor hetzelfde doel: kwalitatief goed onderwijs voor elk kind in Aalsmeer. Kenmerkend voor Aalsmeer is het rijke verenigingsleven. De vele sportclubs, verenigingen en culturele instellingen zijn niet alleen belangrijk voor de individuele ontwikkeling, maar vervullen ook een belangrijke sociale rol in onze samenleving. Ze zorgen voor verbinding. Mensen leggen nieuwe contacten en voor nieuwkomers is het een manier om te integreren in de gemeenschap. Vrijwilligers zijn belangrijk voor onze samenleving en voor het verenigingsleven. Aalsmeer heeft een goed voorzieningenniveau. Wij vinden het van belang dat die voorzieningen zoveel mogelijk bereikbaar en toegankelijk voor iedereen zijn. Wij faciliteren clubs, verenigingen en culturele instellingen en moedigen hen aan om een aanbod te bieden waar onze Aalsmeerders behoefte aan hebben.
2.2.1 Onderwijs Doelstellingen Goed onderwijs vraagt om kwalitatief goede gebouwen, passend onderwijs voor ieder kind en goede aansluiting tussen vroeg- en voorschoolse educatie en het basisonderwijs en daarna het middelbaar onderwijs. Actuele beleidsontwikkelingen Samenwerken Goed onderwijs is primair de taak van de scholen. Aalsmeer respecteert dit en wil goed samenwerken met de scholen om gemeentelijke taken als jeugdhulp, leerlingenvervoer, peuterarrangementen, voor en vroegschoolse educatie en de taalklas goed te laten aansluiten op het onderwijs. Daarnaast investeren we op de samenwerking tussen scholen en bedrijven, zodat jongeren ontdekken waar hun talenten liggen en welke opleiding en beroep bij hen past. Zo zetten we bijvoorbeeld in op projecten als Technet (bevorderen techniekonderwijs). NPO middelen De huidige generatie leerlingen en studenten verdient, ondanks de Coronacrisis, alle kansen op volwaardig onderwijs en een goede toekomst. Hiervoor is door het Rijk in totaal € 8,5 miljard geïnvesteerd (voor gemeenten in totaal € 346 miljoen). Aalsmeer ontvangt € 465.927. In eerste instantie tot 31 juli 2023, dit is door het Rijk verlengd tot 31 juli 2025. De bijdrage is niet verhoogd bij het verlengen van de termijn, maar mag over een langere periode besteed worden. In 2022 zijn de eerste activiteiten gestart.
In 2024 wordt (met partners) bezien hoe we de resterende tijdelijke middelen kunnen inzetten.
Programmabegroting 2024
22
Gemeente Aalsmeer
Voorschoolse Educatie De pilot vroegsignalering en vroeginterventie wordt eind 2023 geëvalueerd. Dit is leidend voor de structurele invulling van het beleid in 2024 en verder. Structurele voortzetting van het aanbod is ook afhankelijk van financiële middelen. Onderwijsagenda Uit de 'Strategienota sociaal domein' en het 'Integraal HuisvestingsPlan' vloeit in 2024 een 'Onderwijsagenda' voort, als zijnde een uitvoeringsagenda. Deze onderwijsagenda wordt in gezamenlijkheid met het onderwijs en de kinderopvang vormgegeven. De onderwijsagenda wordt een opsomming en bekrachtiging van waar we gezamenlijk al aan werken en waar we een visie met elkaar over ontwikkeld hebben. Nieuwkomersonderwijs Aalsmeer heeft het nieuwkomers onderwijs primair onderwijs ondergebracht bij Stichting Jong Leren; 'Taalsmeer'. In het voorgezet onderwijs stromen de nieuwkomers kinderen door in de internationale schakelklassen. In het nieuwkomersonderwijs fluctueren de leerlingenaantallen sterk. Dit heeft consequenties voor de bekostiging en huisvesting. Daarnaast zal de Spreidingswet er waarschijnlijk voor zorgen dat gemeenten in Nederland verplicht opvang moeten bieden aan asielzoekers en dat er een meer evenwichtige spreiding komt over het land. Het is niet bekend of deze wet er ook echt komt en wanneer.
Als de Spreidingswet er komt, dan zal dat naar alle waarschijnlijkheid ook gevolgen hebben voor het nieuwkomersonderwijs. Laaggeletterdheid De aanpak Laaggeletterdheid is in 2023 vastgesteld door het college. De gezinsaanpak laaggeletterdheid is een van de onderdelen. Dit wordt vanaf 2024 een taak van de gemeenten. Begin 2024 zal hiervoor een plan uitgewerkt worden, in samenwerking met de partners. De gemeente voert hierbij de regie. Van 'School naar Werk’ en uitbreiden van de doelgroep van kwalificatieplichtigen Onderwijs beter passend maken, leerlingen ondersteunen om school af te maken en adequate bemiddeling naar werk voor de jongeren die daarbij ondersteuning nodig hebben, is van belang. Het nieuwe wetsvoorstel 'Van School naar Werk' speelt hier op in. Ook het uitbreiden van de doelgroep van kwalificatieplichtigen, waarvoor gemeenten de school-/werkloopbaan volgt, wordt verhoogd van 23 naar 27 jaar vanaf 2025. Aalsmeer zal vanuit de Regionale Meld- en Coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten (RMC) de lokale invoering van deze wet vormgeven. Leerlingenvervoer Personele problemen bij aanbieders en kinderen die lange ritten moeten maken om op school te komen zijn geen optimale en lang houdbare situatie. Daarbij spelen ook de kosten voor de gemeente. We gaan na of de druk op het leerlingenvervoer kan worden verminderd.
We benutten hiervoor de contacten met het onderwijs en volgen de landelijke ontwikkelingen rondom het leerlingenvervoer. Bij de actualisering van de Verordening Leerlingenvervoer die dit jaar plaats vindt betrekken we deze elementen. Bestuurlijke actiepunten Wat gaan we doen?
type
planning
Vormgeven Onderwijsagenda
Uitvoering
2e kwartaal
Programmabegroting 2024
23
Gemeente Aalsmeer
Wat gaan we doen?
type
planning
In 2024 wordt (met partners) bezien hoe we de resterende tijdelijke
Uitvoering
1e kwartaal
Uitvoeringsplan gemeentelijke Gezinsaanpak Laaggeletterdheid
College
2e kwartaal
Beleid invulling zorgaanbod in de voorschoolse educatie.
College
2e kwartaal
Lokale invoering van de wet 'Van School naar Werk’
College
4e kwartaal
NPO-middelen kunnen inzetten.
Taakvelden per thema Aan dit thema is gekoppeld het taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken.
2.2.2 Onderwijshuisvesting Doelstellingen Goed onderwijs vraagt om goede schoolgebouwen. Aalsmeer voorziet in duurzame schoolgebouwen waarin het gezond en fijn is om in te leren en te werken. Actuele beleidsontwikkelingen Scholenbouw Oosteindedriehoek In het te realiseren kindcentrum in de ontwikkellocatie Oosteindedriehoek komen het basisonderwijs, kinderopvang, een sportvoorziening en maatschappelijke ruimte in één gebouw. De verwachte oplevering is 2027. De gemeente is een anterieure overeenkomst aangegaan met het Consortium. De grond wordt afgenomen nadat het bestemmingsplan Oosteindedriehoek onherroepelijk is en op het moment dat de grond bouwrijp wordt opgeleverd. Uitgangspunt is 1 januari 2025. Gymlokalen De Rozen en De Baccara Uit een haalbaarheidsonderzoek naar het al dan niet in standhouden, verduurzamen, vervangen van twee gymnastieklokalen of vervangende nieuwbouw door één sportzaal (=dubbele gymzalen) in de kern AalsmeerDorp, is geconcludeerd dat vervangende nieuwbouw een goede optie zou kunnen zijn. Verder onderzoek is noodzakelijk. Hiervoor is een krediet van € 160.000 noodzakelijk. In het onderzoek wordt, samen met de scholen, gekeken waar de gymzaal(en) dan moeten gerealiseerd worden. Daarbij zal ook de ESA worden meegenomen in het onderzoek aangezien zij verantwoordelijk zijn voor de avond- en weekend verhuur van de gymzalen.
In het onderzoek zal tevens de toekomstbestendigheid van deze gymzalen een rol spelen. Huisvesting Taalsmeer Vanwege het toenemend aantal leerlingen op IKC Triade zijn de twee klassen van Taalsmeer in het voorjaar van 2023 verhuisd naar de daklokalen van De Mikado in Aalsmeer-Oost. Voor zowel de gemeente als de schoolbesturen is het de wens Taalsmeer in de nabijheid van IKC Triade te vestigen. Een optie tot vervanging en het plaatsen van tijdelijke huisvesting is onderzocht. Hieraan blijkt een flink kostenplaatje te zitten. In de komende periode worden er andere opties onderzocht hoe nieuwkomersonderwijs georganiseerd kan worden passend bij de doelgroep. Integraal Huisvestingsplan Aalsmeer In 2022 is een start gemaakt met de schoolbesturen, passend onderwijs en kinderopvangorganisaties om gezamenlijk te komen tot een Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2024-2039. Dit plan is eind 2023 gereed en wordt in het 1e kwartaal 2024 ter besluitvorming voorgelegd aan de raad.