Open Raadsprogramma Zuidplas 2026-2030 A26.003156

Open Raadsprogramma Zuidplas 2026–2030

Samen bouwen aan sterke dorpen, kansen voor Een initiatief van iedereen en een financieel gezonde toekomst CDA Zuidplas en PRO Zuidplas

Een initiatief van CDA Zuidplas en PRO Zuidplas 1

Beste inwoners, ondernemers, vrijwilligers, verenigingen, maatschappelijke organisaties en mederaadsleden, Voor u ligt het Open Raadsprogramma Zuidplas 2026–2030. Geen traditioneel coalitieakkoord waarin alles voor vier jaar wordt vastgelegd, maar een uitnodiging om samen verantwoordelijkheid te nemen voor de toekomst van onze gemeente. Zuidplas staat voor belangrijke uitdagingen. We groeien snel. Jongeren zoeken een woning. Ouderen willen in hun eigen dorp kunnen blijven wonen. Verenigingen zoeken vrijwilligers. Ondernemers hebben ruimte nodig om te ondernemen. Tegelijkertijd staan de gemeentelijke financiën onder druk en moeten we zorgvuldig omgaan met de voorzieningen die onze dorpen sterk maken. Dat zijn vraagstukken die niet van één politieke partij zijn. Ze raken ons allemaal. Daarom hebben CDA Zuidplas en PRO Zuidplas gekozen voor een Open Raadsprogramma. Wij geloven dat goede ideeën overal kunnen ontstaan: bij inwoners, ondernemers, verenigingen, maatschappelijke organisaties en politieke partijen. Niet de afzender, maar de kwaliteit van het idee moet centraal staan. Wij kiezen voor samenwerking boven tegenstellingen. Voor luisteren boven aannames. Voor oplossingen boven politieke reflexen.

2

Dat betekent niet dat verschillen van inzicht verdwijnen. Die verschillen horen bij een gezonde democratie. In een democratie maken gekozen volksvertegenwoordigers uiteindelijk keuzes en wegen zij belangen tegen elkaar af. Niet iedere wens kan worden uitgevoerd. Maar iedere stem verdient het om gehoord te worden en serieus te worden meegewogen. Wij geloven dat het belang van Zuidplas groter is dan wat ons soms verdeelt. Daarom nodigen wij inwoners, ondernemers, verenigingen, maatschappelijke organisaties en alle fracties in de gemeenteraad uit om mee te denken, mee te doen en mee te bouwen. Dit programma is een Open Raadsprogramma. De gemeenteraad bepaalt de koers, stelt kaders en maakt keuzes. Het college en de gemeentelijke organisatie geven daar uitvoering aan. Juist daarom vinden wij het belangrijk dat ideeën, ervaringen en signalen uit de samenleving vroegtijdig een plek krijgen in het politieke gesprek. De toekomst van Zuidplas wordt niet bepaald door één partij, één college of één gemeenteraad. Die toekomst wordt iedere dag gebouwd door de mensen die hier wonen, werken, ondernemen, zorgen, sporten, leren en vrijwilligerswerk doen. Daar ligt de echte kracht van onze gemeente.

Wij staan voor een Zuidplas waarin groei hand in hand gaat met leefbaarheid, waarin financiële verantwoordelijkheid de basis vormt voor het behoud van voorzieningen en waarin inwoners kunnen vertrouwen op een overheid die luistert, uitlegt en verantwoordelijkheid neemt. Met vriendelijke groet, Benno de Ruiter CDA Zuidplas Mart Damen PRO Zuidplas Zuidplas is van ons allemaal. De toekomst ook.

3

Inleiding Zuidplas staat aan het begin van een nieuwe bestuursperiode. Een periode waarin belangrijke keuzes moeten worden gemaakt over wonen, voorzieningen, bereikbaarheid, leefbaarheid, duurzaamheid en de financiële toekomst van onze gemeente. Die keuzes raken het dagelijks leven van inwoners. Ze gaan over jongeren die een betaalbare woning zoeken, ouderen die in hun eigen dorp willen blijven wonen, gezinnen die rekenen op goede scholen en veilige buurten, ondernemers die ruimte nodig hebben om te investeren en verenigingen die onze dorpen levendig en verbonden houden. Tegelijkertijd groeit Zuidplas richting 70.000 inwoners. Nieuwe ontwikkelingen vragen om investeringen in woningen, voorzieningen, bereikbaarheid en openbare ruimte, terwijl de financiële ruimte onder druk staat. Dat vraagt om duidelijke keuzes en zorgvuldig gebruik van gemeenschapsgeld. Wij geloven daarbij in rentmeesterschap: zorgvuldig omgaan met gemeenschapsgeld, onze leefomgeving en de voorzieningen die wij niet alleen van vorige generaties hebben ontvangen, maar ook goed willen doorgeven aan de generaties die na ons komen. Wij geloven dat de toekomst van Zuidplas niet alleen in het gemeentehuis wordt bepaald. Goede ideeën ontstaan overal: aan de keukentafel, op de sportvereniging, in het dorpscentrum, bij ondernemers en in gesprekken tussen inwoners. Daarom kiezen wij voor een Open Raadsprogramma.

Een programma dat richting geeft, maar ruimte laat voor nieuwe inzichten en ontwikkelingen. Een programma dat uitgaat van vertrouwen, betrokkenheid en verantwoordelijkheid. Wij willen bouwen aan een gemeente waarin de identiteit van onze dorpen behouden blijft. Waar jongeren kansen krijgen op een woning, ouderen prettig oud kunnen worden, ondernemers ruimte krijgen om te ondernemen en verenigingen kunnen blijven bloeien. Een gemeente waar voorzieningen bereikbaar blijven en zorgvuldig wordt omgegaan met gemeenschapsgeld. Maar bovenal willen wij bouwen aan een Zuidplas waarin mensen zich gehoord, gezien en serieus genomen voelen. Want de toekomst van Zuidplas bouwen we samen. Voor de dorpen van vandaag en voor de generaties van morgen.

4

Waarom dit akkoord anders is De uitdagingen waar Zuidplas voor staat zijn te groot om uitsluitend vanuit coalitie en oppositie te denken. Wonen, zorg, leefbaarheid, bereikbaarheid, duurzaamheid en financiële gezondheid raken alle inwoners en vragen om keuzes die verder kijken dan politieke verschillen alleen. Daarom kiezen wij voor een Open Raadsprogramma. Een Open Raadsprogramma is geen dichtgetimmerd coalitieakkoord waarin alle keuzes voor vier jaar vastliggen. Het is een gezamenlijke koers die richting geeft, maar tegelijkertijd ruimte laat voor nieuwe ontwikkelingen, inzichten uit de samenleving en voorstellen die bijdragen aan een beter Zuidplas. Dat betekent niet dat verschillen van inzicht verdwijnen. Die verschillen horen bij een gezonde democratie. Maar wij vinden dat voorstellen moeten worden beoordeeld op hun inhoud en meerwaarde voor Zuidplas, niet op de vraag van wie het idee afkomstig is. Wij kiezen voor een bestuursstijl waarin samenwerking vooropstaat, zonder dat politieke verschillen worden weggepoetst. Een bestuursstijl waarin ruimte bestaat voor debat, nieuwe ideeën en initiatieven vanuit de samenleving. Inwoners verwachten terecht dat hun gemeente zich richt op oplossingen. Op betaalbare woningen voor jongeren. Op passende woningen voor ouderen. Op sterke verenigingen. Op goede zorg. Op bereikbare voorzieningen. Op veilige dorpen.

En op gezonde gemeentefinanciën. Dat vraagt om een gemeentebestuur dat bereid is verder te kijken dan vaste politieke verhoudingen en samen te werken waar dat kan. Daarom zien wij dit Open Raadsprogramma niet als een akkoord van enkele partijen, maar als een uitnodiging aan inwoners, ondernemers, verenigingen, maatschappelijke organisaties én alle fracties in de gemeenteraad om mee te bouwen aan de toekomst van Zuidplas. Het Open Raadsprogramma is geen eindpunt, maar een gezamenlijke koers. Goede voorstellen verdienen een eerlijke beoordeling op hun inhoud, niet op hun afkomst. Ideeën die bijdragen aan sterke dorpen, gezonde financiën, goede voorzieningen en een betrokken samenleving moeten ruimte krijgen in het debat, ongeacht van welke partij, organisatie of inwoner zij afkomstig zijn.

5

Wij staan daarom open voor aanvullingen, verbeteringen en nieuwe inzichten van inwoners, maatschappelijke organisaties en fracties die willen bijdragen aan een sterker Zuidplas. Want de uitdagingen waar onze gemeente voor staat zijn te groot om vanuit vaste tegenstellingen te benaderen. Juist door samen te werken, naar elkaar te luisteren en goede ideeën te omarmen, bouwen we aan een gemeente die klaar is voor de toekomst. Niet omdat verschillen er niet toe doen. Maar omdat de toekomst van Zuidplas belangrijker is dan wat ons soms verdeelt.

6

1 – Hoe werkt een Open Raadsprogramma? Een Open Raadsprogramma is niet alleen een andere manier van samenwerken, maar ook een andere manier van besturen. Het programma geeft richting aan de ontwikkeling van Zuidplas, zonder alle keuzes voor vier jaar vast te leggen. De samenleving verandert voortdurend. Nieuwe ontwikkelingen dienen zich aan, uitdagingen veranderen en inwoners komen met nieuwe ideeën. Goed bestuur vraagt daarom om ruimte om te leren, bij te sturen en kansen te benutten. Daarom actualiseren wij het Open Raadsprogramma jaarlijks. Tijdens de Staat van Zuidplas kijken inwoners, gemeenteraad en college gezamenlijk naar de voortgang. Wat hebben we bereikt? Welke doelen vragen extra aandacht? Welke ontwikkelingen vragen om nieuwe keuzes? En welke ideeën uit de samenleving verdienen een plek op de agenda? Zo blijft het programma verbonden met wat er leeft in onze dorpen en buurtschappen. Wij vinden dat goede voorstellen altijd een eerlijke beoordeling verdienen. Of een idee nu afkomstig is van een inwoner, ondernemer, vereniging, maatschappelijke organisatie of politieke partij: de inhoud staat centraal. Dat vraagt om een open bestuurscultuur. Een cultuur waarin wordt geluisterd, uitgelegd, samengewerkt en geleerd. Een cultuur waarin resultaten belangrijker zijn dan het verdedigen van eerder gemaakte afspraken.

Want goed bestuur gaat niet over het vasthouden aan plannen. Goed bestuur gaat over het vermogen om samen oplossingen te vinden wanneer de werkelijkheid verandert.

7

2 – Democratie dichter bij inwoners Een sterke democratie begint bij betrokken inwoners. De meeste mensen zijn niet dagelijks bezig met politiek, maar beschikken wel over kennis, ervaring en ideeën die kunnen bijdragen aan betere besluiten. Daarom vinden wij dat inwoners vroegtijdig moeten worden betrokken bij plannen en ontwikkelingen. Op het moment dat keuzes nog openliggen en inbreng daadwerkelijk verschil kan maken. Dat vraagt om een overheid die luistert, eerlijk communiceert en duidelijk uitlegt welke afwegingen worden gemaakt. Wij zetten in op: vroegtijdige participatie; begrijpelijke communicatie; duidelijke terugkoppeling; transparante afwegingen; toegankelijke besluitvorming. Democratie is meer dan eens in de vier jaar stemmen. Het is een voortdurende samenwerking tussen inwoners, gemeenteraad en college. Luisteren naar inwoners betekent daarbij niet dat iedere wens kan worden uitgevoerd. Raadsleden zijn gekozen om belangen af te wegen, rekening te houden met wet- en regelgeving en uiteindelijk besluiten te nemen. Maar iedere stem verdient het om gehoord te worden en serieus mee te wegen in die afweging. Goede ideeën ontstaan vaak buiten het gemeentehuis. Inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties zien dagelijks wat goed gaat en wat beter kan. Zij kennen hun straat, buurt en dorp vaak als geen ander.

Daarom willen wij het eenvoudiger maken om ideeën, voorstellen en initiatieven onder de aandacht van de gemeenteraad te brengen. Niet de afzender, maar de inhoud staat daarbij centraal. Daarom onderzoeken wij mogelijkheden zoals een recht van voorstel, inwonerspanels en themabijeenkomsten, zodat inwoners eenvoudiger onderwerpen kunnen agenderen en kunnen meedenken over oplossingen voor hun dorp en gemeente. Daarnaast vinden wij dat openheid de standaard moet zijn. Inwoners mogen verwachten dat informatie tijdig, begrijpelijk en toegankelijk beschikbaar is. Bestuurders moeten zichtbaar zijn in de dorpen, luisteren naar signalen uit de samenleving en helder communiceren over keuzes, plannen en resultaten

8

3 – Dorpsgesprekken Zuidplas bestaat uit dorpen en buurtschappen met ieder een eigen karakter, geschiedenis en identiteit. Wat speelt in Moerkapelle is niet altijd hetzelfde als wat leeft in Zevenhuizen, Moordrecht of Nieuwerkerk aan den IJssel. Ook Oud Verlaat en Hitland hebben hun eigen kwaliteiten, uitdagingen en wensen. Juist die verscheidenheid maakt Zuidplas bijzonder. Daarom organiseren wij jaarlijks dorpsgesprekken in alle dorpen en buurtschappen van onze gemeente. Deze gesprekken zijn geen formele inspraakavonden waarin plannen al grotendeels vaststaan. Het zijn open gesprekken over wat inwoners belangrijk vinden voor hun dorp, welke ontwikkelingen aandacht vragen en welke kansen zij zien voor de toekomst. Tijdens deze gesprekken staan vragen centraal zoals: Wat gaat goed in het dorp? Welke knelpunten vragen aandacht? Welke voorzieningen zijn belangrijk? Hoe blijft het dorp leefbaar en aantrekkelijk? Welke ideeën hebben inwoners zelf? Wij vinden het belangrijk dat daarbij niet alleen de meest actieve inwoners worden gehoord. Daarom zoeken wij ook actief contact met jongeren, ondernemers, verenigingen, vrijwilligers, mantelzorgers en inwoners die normaal gesproken minder snel deelnemen aan bijeenkomsten. De opbrengsten van de dorpsgesprekken worden zichtbaar betrokken bij de actualisatie van het Open Raadsprogramma en bij de voorbereiding van nieuw beleid.

Binnen drie maanden ontvangen inwoners een terugkoppeling van de belangrijkste onderwerpen die zijn besproken en wat daarmee wordt gedaan. Dorpsgesprekken zijn daarmee geen eenmalige bijeenkomst, maar een vast onderdeel van de manier waarop wij willen besturen. Zij helpen om signalen vroegtijdig op te vangen, betere keuzes te maken en de verbinding tussen inwoners en gemeentebestuur te versterken. Zo zorgen we ervoor dat ieder dorp en buurtschap herkenbaar terugkomt in de keuzes die worden gemaakt. Want een gemeente die haar dorpen kent, kan beter bouwen aan haar toekomst

9

4 – Een Sterkere Stem voor Jongeren Jongeren zijn niet alleen de toekomst van Zuidplas, maar maken nu al onderdeel uit van onze dorpen en gemeenschap. Besluiten over wonen, onderwijs, bereikbaarheid en voorzieningen hebben grote invloed op hun leven. Daarom verdienen jongeren een volwaardige stem in de keuzes die vandaag worden gemaakt. In Zuidplas bestaat al een Jongerenraad. Dat is een waardevol initiatief dat jongeren de mogelijkheid biedt om mee te denken over onderwerpen die hen raken. Wij willen de positie, zichtbaarheid en invloed van de Jongerenraad verder versterken. Daarom vinden wij dat de Jongerenraad vroegtijdig moet worden betrokken bij belangrijke voorstellen die gevolgen hebben voor jongeren. Adviezen van de Jongerenraad worden serieus meegewogen en er wordt altijd teruggekoppeld wat met deze adviezen is gedaan. Tegelijk realiseren wij ons dat niet iedere jongere lid wil zijn van een Jongerenraad. Daarom zoeken wij actief de verbinding met scholen, sportverenigingen, jongerenorganisaties en digitale platforms om een bredere groep jongeren te bereiken. Wij willen jongeren niet alleen vragen wat zij van plannen vinden, maar hen ook uitnodigen om zelf ideeën aan te dragen. Jongeren brengen vaak nieuwe energie, creativiteit en perspectieven mee. Juist daardoor kunnen zij bijdragen aan betere besluiten.

Een gemeente die luistert naar jongeren investeert niet alleen in de toekomst, maar ook in de kwaliteit van de keuzes die vandaag worden gemaakt. Daarom bouwen wij aan een Zuidplas waarin jongeren worden gehoord, serieus worden genomen en daadwerkelijk invloed kunnen uitoefenen op de ontwikkeling van hun gemeente. Want wie jongeren betrekt bij de keuzes van vandaag, bouwt aan een sterker Zuidplas van morgen.

5 – Een Goed Toegeruste Gemeenteraad Een sterke democratie vraagt om een sterke gemeenteraad. De gemeenteraad vertegenwoordigt de inwoners van Zuidplas, stelt kaders voor beleid, controleert het bestuur en maakt keuzes die invloed hebben op het dagelijks leven van inwoners.

10

Om die verantwoordelijkheid goed te kunnen dragen, moeten raadsleden beschikken over voldoende informatie, ondersteuning en mogelijkheden om zich te verdiepen in complexe onderwerpen. Goede besluiten ontstaan niet vanzelf. Zij vragen om kennis, voorbereiding, debat en een open uitwisseling van ideeën. Daarom vinden wij dat de gemeenteraad vroegtijdig betrokken moet worden bij belangrijke ontwikkelingen. Niet pas wanneer plannen volledig zijn uitgewerkt, maar juist op het moment dat er nog ruimte is om richting te geven, alternatieven te bespreken en keuzes af te wegen. Wij zetten in op: tijdige en begrijpelijke informatievoorziening; heldere financiële en beleidsmatige onderbouwing van voorstellen; voldoende ondersteuning van de gemeenteraad; ruimte voor debat, verdieping en kennisontwikkeling; vroegtijdige betrokkenheid bij belangrijke ontwikkelingen; een sterke positie van zowel grote als kleine fracties. Wij vinden het belangrijk dat iedere fractie onderwerpen op de agenda kan plaatsen en de mogelijkheid heeft om voorstellen, alternatieven en verbeteringen in te brengen. Een open democratie vraagt om ruimte voor verschillende inzichten en politieke opvattingen.

Daarom willen wij de positie van de gemeenteraad verder versterken door: ruimte voor technische sessies en rondetafelgesprekken; betere ondersteuning bij complexe dossiers; mogelijkheden voor onafhankelijk advies; voldoende scholingsbudget voor alle fracties; versterking van het initiatiefrecht van raadsleden; een toegankelijke agenda waarin ook minderheidsvoorstellen serieus worden behandeld. Complexe vraagstukken op het gebied van financiën, woningbouw, zorg, mobiliteit en regionale samenwerking vragen steeds meer kennis. Ook kleinere fracties moeten daarom kunnen beschikken over voldoende mogelijkheden om expertise in te schakelen en zich goed voor te bereiden op belangrijke besluiten. Een sterke gemeenteraad ontstaat niet doordat iedereen hetzelfde denkt, maar doordat verschillende opvattingen zorgvuldig worden gewogen en besproken. Respect voor elkaar, een open debat en een goede informatiepositie zijn daarbij onmisbaar. Inwoners mogen verwachten dat hun volksvertegenwoordigers goed zijn toegerust om hun werk te doen. Want een sterke raad draagt bij aan betere besluiten, beter bestuur en meer vertrouwen in de lokale democratie.

11

6 – Wonen voor Iedereen Een betaalbare en passende woning is voor veel inwoners de basis van een goed leven. Het bepaalt of jongeren zelfstandig kunnen wonen, gezinnen kunnen doorgroeien en ouderen in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen. De druk op de woningmarkt is ook in Zuidplas groot. Jongeren blijven langer thuis wonen, starters hebben moeite een woning te vinden en senioren kunnen vaak niet doorstromen naar een passende woning. Daardoor loopt de woningmarkt vast. Wij willen daarom een actief woonbeleid dat niet alleen kijkt naar aantallen woningen, maar vooral naar de mensen die er willen wonen. Nieuwe woningbouw moet bijdragen aan sterke dorpen, leefbare buurten en kansen voor verschillende generaties. Wij zetten in op: voldoende sociale huurwoningen; meer middenhuurwoningen; betaalbare koopwoningen; woningen voor starters en spoedzoekers; levensloopbestendige woningen voor senioren; innovatieve en flexibele woonvormen; versnelling van woningbouw waar dat verantwoord kan. Bij nieuwe woningbouwontwikkelingen kijken wij nadrukkelijk naar de behoefte van inwoners uit Zuidplas. Jongeren die hier zijn opgegroeid moeten een eerlijke kans hebben om in hun eigen gemeente te blijven wonen. Senioren moeten kunnen doorstromen zonder hun sociale netwerk te verliezen. Gezinnen moeten kunnen meegroeien met hun veranderende woonbehoefte.

Een belangrijk onderdeel van de woningbouwopgave is de ontwikkeling van Cortelande. Deze nieuwe woonkern biedt kansen om de woningnood te verlichten en ruimte te creëren voor verschillende doelgroepen. Tegelijkertijd mag groei niet ten koste gaan van de leefbaarheid van bestaande dorpen. Nieuwe woningbouw moet daarom hand in hand gaan met investeringen in bereikbaarheid, onderwijs, zorg, sportvoorzieningen, groen en openbare ruimte. Ook kijken wij naar mogelijkheden voor tijdelijke en innovatieve woonvormen. Flexwoningen, jongerenhuisvesting en andere vernieuwende woonconcepten kunnen bijdragen aan een betere doorstroming en meer kansen voor starters en spoedzoekers.

12

Wonen is meer dan een dak boven je hoofd. Een woning biedt zekerheid, rust en de mogelijkheid om een toekomst op te bouwen. Daarom willen wij een Zuidplas waarin iedere generatie de kans krijgt om een passende plek te vinden.

7 – Jongeren en Starters Jongeren zijn onmisbaar voor de toekomst van Zuidplas. Zij groeien hier op, gaan hier naar school, sporten bij lokale verenigingen en bouwen hier hun sociale netwerk op. Wij vinden dat zij ook de mogelijkheid moeten hebben om hun toekomst in Zuidplas op te bouwen. Voor veel jongeren is dat niet vanzelfsprekend. Betaalbare woningen zijn schaars en wachttijden lopen op. Daardoor worden veel jongeren gedwongen langer thuis te wonen of uit te wijken naar andere gemeenten. Wij willen dat jongeren en starters een eerlijke kans krijgen op een woning in hun eigen gemeente. Daarom zetten wij in op: meer betaalbare starterswoningen; behoud van de starterslening; meer middenhuurwoningen; tijdelijke woonvormen voor jongeren en spoedzoekers; innovatieve woonconcepten; betere doorstroming op de woningmarkt. Wij kijken daarbij niet alleen naar traditionele woningbouw. Ook flexwoningen en tijdelijke huisvesting kunnen bijdragen aan snellere oplossingen voor jongeren die nu tussen wal en schip dreigen te vallen. Naast wonen zijn ook ontmoeting, sport, cultuur en ontwikkeling belangrijk. Daarom blijven wij investeren in voorzieningen die bijdragen aan een aantrekkelijk en toekomstbestendig Zuidplas. Jongeren verdienen niet alleen een plek om op te groeien, maar ook een plek om te blijven. Wij willen dat jongeren kunnen zeggen: "Mijn toekomst ligt in Zuidplas."

13

8 – Senioren Veel inwoners hebben hun leven opgebouwd in Zuidplas. Zij wonen hier soms al tientallen jaren, zijn actief geweest in verenigingen, hebben bijgedragen aan de gemeenschap en voelen zich verbonden met hun dorp. Wij vinden dat zij ook op latere leeftijd de mogelijkheid moeten hebben om in hun vertrouwde omgeving te blijven wonen. Voor veel senioren is dat niet vanzelfsprekend. Geschikte woningen zijn schaars en voorzieningen liggen niet altijd dichtbij. Daardoor blijven mensen soms noodgedwongen wonen in een woning die niet meer aansluit bij hun situatie. Wij willen dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen, met behoud van hun sociale contacten, vertrouwde omgeving en eigen regie. Daarom zetten wij in op: levensloopbestendige woningen; seniorenappartementen; woonzorgconcepten; goede bereikbaarheid van voorzieningen; ontmoetingsplekken in alle dorpen; ondersteuning van mantelzorgers; mogelijkheden voor langer zelfstandig wonen. Een belangrijk project daarbij is de ontwikkeling van ouderenhuisvesting op de Argoslocatie. Deze locatie biedt kansen voor woningen die aansluiten bij de wensen van senioren en maakt het mogelijk dat inwoners in hun eigen dorp kunnen blijven wonen wanneer hun woonbehoefte verandert. Passende ouderenhuisvesting heeft daarnaast voordelen voor de hele woningmarkt.

Wanneer senioren kunnen doorstromen naar een geschikte woning, komen grotere woningen beschikbaar voor gezinnen en ontstaat meer beweging op de woningmarkt. Maar prettig ouder worden gaat over meer dan wonen alleen. Ontmoeting, gezondheid, mobiliteit en sociale contacten zijn minstens zo belangrijk. Daarom vinden wij het belangrijk dat ouderen dichtbij huis toegang hebben tot voorzieningen, activiteiten en plekken waar zij andere inwoners kunnen ontmoeten.

14

Ook mantelzorgers verdienen ondersteuning en waardering. Zij vormen een onmisbare schakel in de zorg voor ouderen en maken het mogelijk dat veel inwoners langer zelfstandig kunnen blijven wonen. Wij willen een Zuidplas waarin ouder worden niet betekent dat mensen hun vertrouwde omgeving moeten verlaten, maar waarin zij actief kunnen blijven deelnemen aan het leven in hun dorp. Want een gemeente die goed is voor haar ouderen, is een gemeente die goed is voor iedereen.

9 – Gezinnen en Opgroeien Een gemeente is zo sterk als de kansen die zij haar kinderen biedt. Daarom willen wij dat Zuidplas een gemeente is waar gezinnen zich thuis voelen en waar kinderen veilig, gezond en kansrijk kunnen opgroeien. Voor ouders zijn goede voorzieningen geen luxe, maar een basisvoorwaarde. Het gaat om veilige buurten, goede scholen, speelplekken, sportvoorzieningen, bereikbare kinderopvang en ondersteuning wanneer dat nodig is. Wij zetten daarom in op: veilige en kindvriendelijke woonwijken; voldoende speel- en ontmoetingsplekken; veilige schoolroutes; toegankelijke sport- en cultuurvoorzieningen; goede samenwerking tussen onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp; ondersteuning van gezinnen wanneer dat nodig is. Kinderen moeten veilig kunnen opgroeien in een omgeving die uitnodigt tot spelen, bewegen en ontwikkelen. Daarom houden wij bij nieuwe woonwijken nadrukkelijk rekening met de behoeften van gezinnen en kinderen. Goede kinderopvang helpt ouders om werk en gezin te combineren en draagt bij aan de ontwikkeling van jonge kinderen. Daarom vinden wij het belangrijk dat kwalitatief goede kinderopvang beschikbaar blijft in alle delen van Zuidplas. Ook jongeren verdienen een omgeving waarin zij zich kunnen ontwikkelen en talenten kunnen ontdekken.

Sportverenigingen, cultuurorganisaties, jeugdactiviteiten en maatschappelijke initiatieven leveren hieraan een belangrijke bijdrage. Zij zorgen niet alleen voor ontspanning, maar ook voor sociale contacten, zelfvertrouwen en betrokkenheid.

15

Wanneer gezinnen tijdelijk ondersteuning nodig hebben, moet die hulp toegankelijk, begrijpelijk en dichtbij zijn. Problemen worden niet kleiner door ze te laten oplopen. Daarom zetten wij in op tijdige ondersteuning en goede samenwerking tussen organisaties. Wij geloven dat investeren in kinderen en gezinnen één van de belangrijkste investeringen is die een gemeente kan doen. Kinderen die vandaag kansen krijgen, vormen morgen de vrijwilligers, ondernemers, mantelzorgers en professionals die onze gemeenschap dragen.

16

10 – Onderwijs Onderwijs vormt de basis voor de toekomst van Zuidplas. Op school leren kinderen niet alleen lezen, schrijven en rekenen. Zij ontwikkelen er hun talenten, leren samenwerken, bouwen vriendschappen op en bereiden zich voor op hun plek in de samenleving. Daarom vinden wij dat ieder kind moet kunnen rekenen op goed onderwijs in een veilige, gezonde en inspirerende leeromgeving. De komende jaren groeit Zuidplas verder. Nieuwe woningbouw en de ontwikkeling van Cortelande zorgen voor meer inwoners en daarmee ook voor meer leerlingen. Dat vraagt om tijdige investeringen in scholen en onderwijsvoorzieningen. Wij zetten daarom in op: toekomstbestendige schoolgebouwen; tijdige uitbreiding van onderwijscapaciteit; veilige schoolroutes; goede afstemming tussen woningbouw en leerlingprognoses; samenwerking tussen onderwijs, kinderopvang, jeugdhulp en zorg; passende ondersteuning voor leerlingen; gelijke kansen voor ieder kind. Wij geloven dat goed onderwijs begint met vooruitkijken. Nieuwe woningen betekenen ook nieuwe leerlingen. Daarom moeten investeringen in scholen, sportvoorzieningen en bereikbaarheid gelijktijdig worden meegenomen bij de ontwikkeling van nieuwe woongebieden. Bijzondere aandacht gaat uit naar Integrale Kindcentra (IKC's), waarin onderwijs, kinderopvang, jeugdhulp en ondersteuning zoveel mogelijk samenwerken.

Dit helpt om kinderen sneller passende ondersteuning te bieden en ontlast gezinnen. Daarnaast vinden wij het belangrijk dat jongeren binnen Zuidplas voldoende mogelijkheden hebben voor voortgezet onderwijs. Een sterke scholengemeenschap met een volwaardige bovenbouw maakt Zuidplas aantrekkelijk voor gezinnen en beperkt onnodige reistijden voor leerlingen. Onderwijs gaat echter over meer dan gebouwen alleen. Het gaat ook over kansen. Daarom blijven wij aandacht vragen voor leesvaardigheid, taalontwikkeling, digitale vaardigheden en talentontwikkeling. Investeren in onderwijs is investeren in de volgende generatie. En daarmee in de toekomst van Zuidplas.

17

11 – Bestaanszekerheid en Kansen voor Iedereen Iedereen verdient de kans om mee te doen en met vertrouwen naar de toekomst te kijken. Voor veel inwoners is dat vanzelfsprekend. Voor anderen niet. Stijgende woonlasten, energiekosten en dagelijkse uitgaven kunnen ervoor zorgen dat rondkomen steeds moeilijker wordt. Wij vinden dat een sterke gemeente naast inwoners staat wanneer het leven tegenzit. Niet door alles over te nemen, maar door tijdig ondersteuning te bieden en ervoor te zorgen dat mensen niet tussen wal en schip vallen. Daarom zetten wij in op: toegankelijke schuldhulpverlening; vroegsignalering van financiële problemen; bestrijding van kinderarmoede; ondersteuning van gezinnen die tijdelijk in de knel komen; financiële educatie voor jongeren; gelijke kansen voor alle inwoners; samenwerking met maatschappelijke organisaties. Wij willen problemen zoveel mogelijk voorkomen in plaats van achteraf herstellen. Schulden, financiële zorgen en armoede hebben vaak gevolgen voor gezondheid, schoolprestaties, werk en welzijn. Daarom vinden wij het belangrijk dat hulp laagdrempelig, begrijpelijk en dichtbij beschikbaar is. Bijzondere aandacht gaat uit naar kinderen en jongeren. Geen enkel kind mag worden beperkt in zijn of haar ontwikkeling door de financiële situatie thuis.

Daarom blijven wij investeren in mogelijkheden om deel te nemen aan sport, cultuur, onderwijs en andere activiteiten die bijdragen aan ontwikkeling en ontmoeting. Organisaties zoals De Boodschappenkast en de Voedselbank vervullen daarbij een belangrijke maatschappelijke rol. Zij bieden praktische hulp aan inwoners die moeite hebben om rond te komen en laten tegelijkertijd zien hoeveel betrokkenheid en vrijwilligerskracht aanwezig is in onze gemeente. Ook vinden wij het belangrijk dat jongeren leren omgaan met geld, sparen, lenen en financiële verantwoordelijkheid. Financiële vaardigheden helpen problemen later te voorkomen en dragen bij aan zelfstandigheid en zelfredzaamheid. Bestaanszekerheid gaat uiteindelijk over meer dan inkomen alleen. Het gaat over de zekerheid dat je kunt meedoen, kansen krijgt om vooruit te komen en weet dat hulp beschikbaar is wanneer dat nodig is.

18

Wij willen een Zuidplas waarin niemand wordt afgeschreven, waarin talenten worden benut en waarin inwoners erop kunnen vertrouwen dat zij er niet alleen voor staan wanneer het leven moeilijk wordt. Want een gemeente is pas echt sterk wanneer iedereen de kans krijgt om mee te doen.

12 – Meedoen, Gezondheid en Omzien naar Elkaar Een sterke gemeente herken je aan de manier waarop mensen kunnen meedoen en ondersteuning krijgen wanneer dat nodig is. Wij willen een Zuidplas waarin iedereen de mogelijkheid heeft om actief deel te nemen aan de samenleving. Een gemeente waar mensen kansen krijgen om zich te ontwikkelen, waar ondersteuning beschikbaar is wanneer het leven tegenzit en waar niemand er alleen voor staat. Gezondheid speelt daarbij een belangrijke rol. Gezondheid gaat over meer dan zorg alleen. Het gaat ook over bewegen, ontmoeten, ontspannen en leven in een veilige en gezonde omgeving. Daarom zetten wij in op: toegankelijke zorg en ondersteuning; een sterke en bereikbare Wmo; tijdige jeugdhulp; aandacht voor mentale gezondheid; preventie en gezondheidsbevordering; ondersteuning van mantelzorgers; bestrijding van eenzaamheid; laagdrempelige toegang tot hulp en advies.

19

WWij vinden het belangrijk dat inwoners in ieder dorp dichtbij huis terechtkunnen met vragen over zorg, welzijn, jeugdhulp of financiële ondersteuning. Wanneer zorg nodig is, moet deze toegankelijk, begrijpelijk en mensgericht zijn. Inwoners moeten zich geholpen voelen en niet verdwalen in regels, formulieren of loketten. Daarom zetten wij in op betere samenwerking tussen organisaties, minder bureaucratie en een aanpak waarbij de behoefte van inwoners centraal staat. Bijzondere aandacht gaat uit naar mantelzorgers. Veel inwoners zorgen dagelijks voor een partner, ouder, kind, familielid of vriend. Hun inzet is van onschatbare waarde voor onze samenleving. Daarom verdienen mantelzorgers waardering, ondersteuning en mogelijkheden om de zorg vol te houden. Ook eenzaamheid verdient blijvende aandacht. Eenzaamheid raakt jong en oud en blijft vaak onzichtbaar. Daarom ondersteunen wij initiatieven die ontmoeting stimuleren en mensen met elkaar verbinden. Verenigingen, kerken, buurthuizen, ontmoetingscentra en vrijwilligersorganisaties spelen hierbij een belangrijke rol. Wij geloven dat gezondheid, welzijn en meedoen onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Mensen die zich gezond voelen, ondersteuning krijgen wanneer dat nodig is en deel uitmaken van een sociaal netwerk, kunnen beter deelnemen aan de samenleving.

Daarom bouwen wij aan een Zuidplas waarin zorg dichtbij is, gezondheid wordt bevorderd en mensen naar elkaar omkijken. Want een sterke gemeenschap laat niemand aan zijn lot over.

13 – Sterke Dorpen, Sterke Gemeenschappen De kracht van Zuidplas zit niet in gebouwen of beleidsstukken, maar in de mensen die er wonen. In inwoners die zich inzetten voor hun buurt, vrijwilligers die activiteiten organiseren, ondernemers die kansen creëren en verenigingen die mensen met elkaar verbinden. Tegelijk heeft ieder dorp en buurtschap zijn eigen karakter. Wat Moordrecht bijzonder maakt, is niet hetzelfde als wat Zevenhuizen, Moerkapelle, Nieuwerkerk aan den IJssel, Oud Verlaat of Hitland uniek maakt. Juist die verscheidenheid vormt de kracht van onze gemeente. Wij vinden het belangrijk dat groei en ontwikkeling hand in hand gaan met het behoud van de eigen identiteit van onze dorpen. Nieuwe woningbouw, voorzieningen en investeringen moeten aansluiten bij de schaal, geschiedenis en leefbaarheid van de omgeving.

20

Daarom zetten wij in op: behoud van de eigen identiteit van ieder dorp en buurtschap; sterke en levendige dorpscentra; voldoende ontmoetingsplekken voor jong en oud; ondersteuning van verenigingen en vrijwilligers; ruimte voor initiatieven van inwoners; aantrekkelijke openbare ruimte en groenvoorzieningen; behoud van belangrijke voorzieningen dichtbij huis. Ontmoetingsplekken spelen daarbij een belangrijke rol. Dorpshuizen, buurthuizen, sportverenigingen, kerken, culturele instellingen en openbare ontmoetingsruimten zorgen ervoor dat mensen elkaar blijven ontmoeten en betrokken blijven bij hun omgeving. Ook groene plekken dragen bij aan leefbare dorpen. Gebieden zoals het IJsselpark in Moordrecht, recreatieve groengebieden en lokale parken bieden ruimte voor ontmoeting, ontspanning, beweging en natuurbeleving. Wij vinden het belangrijk dat inwoners zelf invloed kunnen uitoefenen op hun leefomgeving. Goede ideeën ontstaan vaak in de straat, wijk of het dorp zelf. Daarom willen wij inwoners ondersteunen die initiatief nemen om hun omgeving mooier, veiliger of leefbaarder te maken. Een sterke gemeenschap ontstaat wanneer mensen elkaar kennen, elkaar helpen en samen verantwoordelijkheid nemen voor hun omgeving. Verenigingen, vrijwilligersorganisaties, kerken, ondernemers en maatschappelijke initiatieven spelen daarin een onmisbare rol.

Wij willen een Zuidplas waarin ieder dorp zijn eigen gezicht behoudt, waar mensen zich thuis voelen en waar gemeenschapszin de basis vormt van een leefbare toekomst. Want sterke dorpen vormen samen een sterk Zuidplas.

21

14 – Veiligheid en Leefbaarheid Veiligheid is een basisvoorwaarde voor een prettig leven. Inwoners moeten zich veilig voelen in hun straat, buurt, dorp en online omgeving. Kinderen moeten veilig naar school kunnen fietsen, ouderen moeten zich veilig kunnen verplaatsen en ondernemers moeten kunnen ondernemen zonder overlast of criminaliteit. Wij zien dat veiligheid onder druk kan staan door verkeersoverlast, ondermijnende criminaliteit, digitale fraude en de groei van onze gemeente. Daarom kiezen wij voor een zichtbare en daadkrachtige aanpak. Wij zetten in op: voldoende handhavingscapaciteit in alle dorpen; politiecapaciteit die meegroeit met Zuidplas; een stevige aanpak van verkeersoverlast en gevaarlijk rijgedrag; veilige schoolroutes en verkeersveilige woonwijken; aandacht voor cybercriminaliteit en digitale fraude; goede samenwerking tussen gemeente, politie, scholen, ondernemers en inwoners. Veiligheid vraagt niet alleen om handhaving, maar ook om preventie en sociale samenhang. Een buurt waarin mensen elkaar kennen en naar elkaar omkijken, is vaak ook een veiligere buurt. Daarom investeren wij niet alleen in toezicht en handhaving, maar ook in sterke gemeenschappen waarin inwoners zich betrokken voelen bij hun leefomgeving.

Wij willen een Zuidplas waarin inwoners weten dat veiligheid serieus wordt genomen, meldingen niet op de plank blijven liggen en onveilige situaties daadkrachtig worden aangepakt. Vrijheid, leefbaarheid en veiligheid horen onlosmakelijk bij elkaar. Zonder veiligheid kunnen mensen niet optimaal wonen, werken, ondernemen of deelnemen aan het verenigingsleven. Een veilig Zuidplas vormt de basis voor sterke dorpen, sterke gemeenschappen en een gemeente waarin mensen met vertrouwen kunnen leven.

22

15 – Vrijwilligers, Sport en Ontmoeting Een sterke gemeenschap ontstaat niet vanzelf. Zij wordt iedere dag opgebouwd door inwoners die zich inzetten voor anderen. Duizenden vrijwilligers maken Zuidplas mooier, socialer en sterker. Zij begeleiden sportteams, organiseren activiteiten, besturen verenigingen, ondersteunen kwetsbare inwoners, zetten zich in voor cultuur en erfgoed en zorgen ervoor dat mensen elkaar blijven ontmoeten. Zonder vrijwilligers zou Zuidplas er fundamenteel anders uitzien. Vrijwilligers verdienen daarom niet alleen waardering, maar ook ondersteuning. Wij willen een actief vrijwilligersbeleid dat gericht is op erkenning, scholing, het verminderen van administratieve lasten en het behouden van vrijwilligers voor de toekomst. Daarbij hebben we bijzondere aandacht voor jongeren die zich vrijwillig willen inzetten en voor ouderen die hun kennis en ervaring beschikbaar stellen aan de gemeenschap. Ook sport speelt een belangrijke rol in het versterken van onze dorpen. Sport brengt mensen samen, bevordert gezondheid en leert kinderen samenwerken, verantwoordelijkheid nemen en omgaan met winst en verlies. Daarom zetten wij in op: sterke en toekomstbestendige sportverenigingen; voldoende en betaalbare sportvoorzieningen; ruimte voor sport en bewegen in alle dorpen; ondersteuning van vrijwilligers; beweegmogelijkheden voor jong en oud; behoud van zwemvoorzieningen.

Een bijzondere plaats nemen onze zwembaden in. Zwembaden zijn veel meer dan gebouwen. Het zijn plekken waar kinderen leren zwemmen, ouderen actief blijven, verenigingen hun activiteiten organiseren en inwoners elkaar ontmoeten. Daarom is voor ons het uitgangspunt dat zowel Moordrecht als Nieuwerkerk aan den IJssel kunnen blijven beschikken over een volwaardige zwemvoorziening. Niet de eigendomsvorm staat daarbij centraal, maar het behoud van de voorziening voor inwoners. Sport, vrijwilligerswerk en ontmoeting zorgen samen voor sterke dorpen. Zij brengen mensen bij elkaar en versterken de sociale samenhang die een gemeenschap veerkrachtig maakt. Want sterke verenigingen en betrokken vrijwilligers vormen het hart van Zuidplas.

23

16 – Cultuur, Erfgoed en Levendige Dorpen De identiteit van Zuidplas wordt niet alleen bepaald door de dorpen van vandaag, maar ook door de verhalen van gisteren. In gebouwen, landschappen, monumenten, tradities en verenigingen leeft de geschiedenis van onze gemeente voort. Die geschiedenis vertelt wie wij zijn, waar wij vandaan komen en wat ons met elkaar verbindt. Daarom vinden wij het belangrijk om zorgvuldig om te gaan met ons cultureel erfgoed en dit door te geven aan toekomstige generaties. Historische verenigingen, musea, erfgoedorganisaties en vele vrijwilligers vervullen daarbij een onmisbare rol. Organisaties zoals Stichting Oud Zevenhuizen-Moerkapelle laten zien hoeveel betrokkenheid, kennis en liefde voor de lokale geschiedenis aanwezig is binnen onze gemeenschap. Cultuur en erfgoed gaan echter niet alleen over het verleden. Zij dragen ook bij aan ontmoeting, ontwikkeling en verbondenheid in het heden. Daarom blijven wij investeren in: sterke bibliotheekvoorzieningen; cultuurparticipatie voor jong en oud; behoud van erfgoed en monumenten; ondersteuning van lokale initiatieven; aantrekkelijke dorpscentra; ruimte voor ontmoeting en culturele activiteiten. Ook het Posthuis in Moordrecht verdient bijzondere aandacht. Voor veel inwoners is het Posthuis meer dan een gebouw. Het maakt deel uit van de geschiedenis en identiteit van het dorp.

Daarom willen wij samen met inwoners werken aan een nieuwe toekomst voor deze locatie. Wij kijken daarbij naar een combinatie van functies die elkaar versterken, zoals wonen, ontmoeting, maatschappelijke voorzieningen, cultuur en een aantrekkelijke openbare ruimte. Levendige dorpscentra zijn daarbij van groot belang. Een dorpscentrum is meer dan een plek om boodschappen te doen. Het is een plek waar mensen elkaar ontmoeten, ondernemen, recreëren en zich verbonden voelen met hun dorp. Wij geloven dat een gemeenschap die haar geschiedenis kent, met meer vertrouwen aan haar toekomst bouwt. Want sterke dorpen hebben niet alleen een toekomst nodig, maar ook een verhaal.

24

17 – Bereikbare Dorpen en Slimme Mobiliteit Bereikbaarheid is belangrijk voor de leefbaarheid van onze dorpen. Inwoners moeten veilig naar school, werk, sportverenigingen, winkels en voorzieningen kunnen reizen. Ondernemers moeten bereikbaar zijn voor klanten en leveranciers. En bezoekers moeten onze dorpen goed kunnen bereiken zonder dat dit ten koste gaat van de leefomgeving. De komende jaren groeit Zuidplas verder. Nieuwe woningen, nieuwe voorzieningen en de ontwikkeling van Cortelande zorgen voor extra verkeersbewegingen. Daarom moeten bereikbaarheid en leefbaarheid hand in hand gaan. Wij zetten in op: veilige schoolroutes; veilige fiets- en wandelverbindingen; goede bereikbaarheid van voorzieningen; verkeersveilige woonwijken; aanpak van verkeersknelpunten; ruimte voor duurzame mobiliteit; een goede ontsluiting van Cortelande. Voor ons staan voetgangers en fietsers centraal bij de inrichting van de openbare ruimte. Kinderen moeten veilig naar school kunnen fietsen en inwoners moeten zich veilig kunnen verplaatsen binnen hun eigen dorp. Bijzondere aandacht vragen verkeersknelpunten die al langere tijd leven onder inwoners. Verkeersveiligheid op routes zoals de Noordelijke Dwarsweg, de Bredeweg en andere drukke verbindingen verdient blijvende aandacht. Veiligheid moet daarbij zwaarder wegen dan doorstroming alleen. Ook openbaar vervoer blijft belangrijk.

Niet iedere inwoner beschikt over een auto en niet iedere reis hoeft met de auto te worden gemaakt. Daarom blijven wij aandacht vragen voor goede verbindingen tussen de dorpen en de regio. Bij de ontwikkeling van Cortelande geldt voor ons een duidelijke voorwaarde: woningen mogen niet vooruitlopen op de noodzakelijke investeringen in bereikbaarheid, verkeersveiligheid en infrastructuur.

25

18 – Ondernemers en een Sterke Lokale Economie Een sterke lokale economie begint bij de mensen die iedere dag ondernemen. Bij de winkelier in het dorpscentrum, de ondernemer op het bedrijventerrein, de agrariër in het buitengebied, de zelfstandige die vanuit huis werkt en de horecaondernemer die zorgt voor levendigheid en ontmoeting. Ondernemers zorgen voor werkgelegenheid, innovatie en economische groei. Maar hun bijdrage gaat verder dan dat. Veel ondernemers sponsoren verenigingen, ondersteunen evenementen, bieden stageplaatsen aan jongeren en dragen actief bij aan de leefbaarheid van onze dorpen. Daarom zien wij ondernemers niet als bezoekers van het gemeentehuis, maar als partners in de ontwikkeling van Zuidplas. Wij zetten in op: duidelijke en begrijpelijke regelgeving; voorspelbare vergunningprocedures; goede bereikbaarheid van bedrijventerreinen; ruimte voor innovatie en verduurzaming; ondersteuning van startende ondernemers; aandacht voor familiebedrijven; samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven. Wij willen een gemeente zijn die meedenkt in mogelijkheden in plaats van denkt in beperkingen. Bijzondere aandacht gaat uit naar onze dorpscentra. Levendige winkelgebieden en horecavoorzieningen dragen bij aan de aantrekkelijkheid van onze dorpen. Zij zorgen voor werkgelegenheid, ontmoeting en levendigheid. Ook onze agrarische ondernemers verdienen aandacht.

Zij leveren een belangrijke bijdrage aan de lokale economie, het landschap en de identiteit van Zuidplas. Wij willen ruimte bieden aan toekomstbestendig ondernemerschap in het buitengebied, met respect voor natuur, leefbaarheid en ondernemerschap. Voor jongeren zien wij kansen in een sterke samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven. Stageplaatsen, leerwerktrajecten en praktijkervaring helpen jongeren bij hun ontwikkeling en bieden ondernemers de mogelijkheid om te investeren in de vakmensen van de toekomst. Wij geloven dat een gezonde economie niet alleen draait om cijfers, maar vooral om mensen. Daarom bouwen wij aan een gemeente die ondernemerschap waardeert, initiatief stimuleert en ruimte biedt aan economische ontwikkeling.

26

19 – Een Groene en Prettige Leefomgeving De kwaliteit van een dorp wordt niet alleen bepaald door woningen en voorzieningen. Het gaat ook om de omgeving waarin mensen dagelijks wonen, wandelen, fietsen, spelen en genieten van natuur en recreatie. Een verzorgde, groene en aantrekkelijke leefomgeving draagt bij aan gezondheid, welzijn en leefbaarheid. Daarom willen wij dat inwoners trots kunnen zijn op hun straat, buurt en dorp. Wij zetten in op: goed onderhoud van wegen, groen en openbare ruimte; meer bomen en groen in de dorpen; aandacht voor biodiversiteit; klimaatbestendige wijken en buurten; aantrekkelijke wandel- en fietsroutes; toegankelijke recreatie- en natuurgebieden; ondersteuning van inwonersinitiatieven voor vergroening. Een prettige leefomgeving begint bij goed onderhoud. Inwoners mogen verwachten dat straten, trottoirs, speelplekken en groenvoorzieningen verzorgd en toegankelijk zijn. Daarom willen wij achterstallig onderhoud terugdringen en inwoners beter informeren over de planning van werkzaamheden. Groen speelt daarbij een belangrijke rol. Bomen zorgen voor schaduw tijdens warme zomers, verbeteren de luchtkwaliteit en maken dorpen aantrekkelijker. Parken, groenstroken en natuurvriendelijke oevers dragen daarnaast bij aan biodiversiteit en een gezonde leefomgeving. Ook klimaatverandering vraagt om actie.

Hevige regenbuien, langere droge periodes en warmere zomers stellen nieuwe eisen aan de inrichting van onze dorpen. Daarom investeren wij in waterberging, vergroening en maatregelen die helpen om hitte en wateroverlast te beperken. Wij stimuleren inwoners om actief mee te doen aan het vergroenen van hun omgeving. Boomplantacties, buurtvergroening en andere lokale initiatieven dragen niet alleen bij aan een aantrekkelijkere leefomgeving, maar versterken ook de betrokkenheid bij de eigen buurt. Daarnaast vinden wij het belangrijk dat inwoners dichtbij huis kunnen recreëren en genieten van natuur en landschap. Gebieden zoals de Rotte, de Zevenhuizerplas, het IJsselpark en andere recreatieve groengebieden zijn van grote waarde voor ontspanning, beweging en natuurbeleving.

27

Wij geloven dat een groene leefomgeving geen luxe is, maar een investering in gezondheid, biodiversiteit, klimaatbestendigheid en leefbaarheid. Daarom bouwen wij aan een Zuidplas waarin groen, water, natuur en recreatie elkaar versterken.

20 – Samenleven, Opvang en Verbinding Zuidplas is een gemeente waar mensen naar elkaar omkijken. Een gemeente waarin inwoners zich thuis voelen, verantwoordelijkheid nemen voor hun omgeving en samen bouwen aan sterke dorpen. Ook wanneer het gaat om de opvang van mensen die bescherming nodig hebben, willen wij die verantwoordelijkheid nemen. Daarbij combineren wij menselijkheid met duidelijkheid en aandacht voor de leefbaarheid van onze dorpen. Wij vinden dat Zuidplas haar wettelijke taken zorgvuldig moet uitvoeren, met oog voor zowel menselijkheid als leefbaarheid.

28

Daarom zetten wij in op: veiligheid en leefbaarheid als uitgangspunt; goede begeleiding van nieuwkomers; duidelijke communicatie met omwonenden; betrokkenheid van inwoners; integratie en meedoen vanaf dag één; monitoring en evaluatie van afspraken. Wij vinden dat zorgen van inwoners serieus moeten worden genomen en bespreekbaar moeten zijn. Goede opvang vraagt om open communicatie, zichtbare begeleiding en voortdurende aandacht voor de impact op de omgeving. Tegelijk verdienen mensen die huis en haard hebben moeten verlaten een respectvolle en menselijke behandeling. Wij geloven dat integratie begint met meedoen. Daarom stimuleren wij taalonderwijs, vrijwilligerswerk, sport, onderwijs en maatschappelijke activiteiten die bijdragen aan contact tussen nieuwe inwoners en bestaande gemeenschappen. Samenleven vraagt inspanning van iedereen. Van de overheid, van maatschappelijke organisaties, van inwoners én van mensen die nieuw zijn in onze gemeente. Wanneer mensen elkaar ontmoeten en leren kennen, ontstaat meer begrip en minder afstand. De kracht van Zuidplas zit uiteindelijk in de gemeenschap. In inwoners die zich inzetten voor hun buurt, in vrijwilligers die naar elkaar omkijken, in verenigingen die verbinden en in ondernemers die kansen creëren. Want een sterk Zuidplas begint bij sterke gemeenschappen.

21 – De Energietransitie Samen Doen De energietransitie is één van de grootste veranderingen van deze tijd. We gebruiken steeds meer duurzame energie, woningen worden beter geïsoleerd en nieuwe technieken helpen om energie te besparen. Dat is belangrijk voor het klimaat, maar ook voor de betaalbaarheid van wonen en de toekomst van volgende generaties. Tegelijk begrijpen wij dat de energietransitie vragen en zorgen oproept. Niet iedere inwoner heeft de financiële mogelijkheden om direct te investeren in isolatie, zonnepanelen of een warmtepomp. Daarom geloven wij dat de energietransitie eerlijk, betaalbaar en haalbaar moet zijn.

29

Wij zetten in op: ondersteuning bij woningisolatie; energiebesparing voor huurders en huiseigenaren; aandacht voor energiearmoede; duidelijke en onafhankelijke informatie; lokale duurzame energieopwekking; participatie en draagvlak bij nieuwe plannen; een eerlijke verdeling van lusten en lasten. Wij vinden dat inwoners moeten kunnen profiteren van de energietransitie. Een lagere energierekening, meer wooncomfort en een duurzamere leefomgeving moeten bereikbaar zijn voor iedereen. Daarom besteden wij bijzondere aandacht aan isolatie van bestaande woningen. De energie die niet wordt verbruikt, hoeft immers ook niet te worden opgewekt. Voor huishoudens die moeite hebben om hun energierekening te betalen, zoeken wij actief naar mogelijkheden voor ondersteuning. Niemand zou in een koud huis moeten wonen omdat verduurzaming financieel niet haalbaar is. Ook bij nieuwe woningbouw streven wij naar duurzame en toekomstbestendige woonwijken. Bij ontwikkelingen zoals Cortelande moeten duurzaamheid, groen, waterberging en klimaatadaptatie vanaf het begin onderdeel zijn van het ontwerp. Nieuwe plannen voor duurzame energie vragen om zorgvuldigheid. Daarom vinden wij het belangrijk dat inwoners vroegtijdig worden betrokken bij keuzes die gevolgen hebben voor hun leefomgeving.

Draagvlak ontstaat niet door plannen op te leggen, maar door open communicatie en een serieuze rol voor inwoners in het proces. De gemeente heeft daarbij ook een voorbeeldfunctie. Daarom blijven wij investeren in de verduurzaming van gemeentelijke gebouwen, sportaccommodaties en andere maatschappelijke voorzieningen. De energietransitie is voor ons geen doel op zichzelf. Het gaat uiteindelijk om de vraag hoe wij onze dorpen leefbaar, betaalbaar en toekomstbestendig houden. Daarom kiezen wij voor een energietransitie die inwoners helpt, kansen biedt en stap voor stap wordt uitgevoerd.

30

22 – Financiële Stabiliteit als Fundament Gezonde gemeentefinanciën zijn geen doel op zichzelf. Zij vormen de basis voor alles wat inwoners belangrijk vinden: goede scholen, sterke verenigingen, bereikbare zorg, veilige wegen, sportvoorzieningen, bibliotheken en een leefbare openbare ruimte. Zuidplas staat de komende jaren voor een financiële opgave van circa € 10 tot € 15 miljoen. Dat vraagt om realisme, discipline en duidelijke keuzes. Wij kiezen ervoor om daar eerlijk over te zijn. Problemen verdwijnen niet door ze vooruit te schuiven. Financiële uitdagingen vragen om een bestuur dat verantwoordelijkheid neemt en tijdig handelt. Wij geloven dat iedere generatie haar eigen rekening zoveel mogelijk zelf moet betalen. Structurele uitgaven horen te worden gedekt door structurele inkomsten. Reserves zijn bedoeld voor risico's, tegenvallers en investeringen in de toekomst, niet om jaarlijks terugkerende tekorten te verbergen. Financiële stabiliteit gaat daarom niet alleen over cijfers, maar ook over betrouwbaarheid. Inwoners moeten erop kunnen vertrouwen dat de gemeente zorgvuldig omgaat met gemeenschapsgeld en niet meer uitgeeft dan verantwoord is.

Onze financiële kernwaarden Bij alle financiële keuzes hanteren wij vijf uitgangspunten: Eerst de eigen huishouding op orde; Structurele uitgaven dekken met structurele inkomsten; Voorzieningen beschermen waar mogelijk; Volledige transparantie richting inwoners en raad; Geen rekening doorschuiven naar toekomstige generaties. Financieel gezond betekent ook toekomstgericht Een financieel gezonde gemeente is niet een gemeente die zoveel mogelijk bezuinigt. Een financieel gezonde gemeente is een gemeente die duidelijke keuzes maakt, risico's beheerst, voldoende reserves heeft en ruimte houdt om te investeren wanneer dat nodig is. Wij willen voorkomen dat kortetermijnoplossingen leiden tot grotere problemen in de toekomst. Achterstallig onderhoud, uitgestelde investeringen of het structureel inzetten van incidentele middelen lijken soms aantrekkelijk, maar zorgen uiteindelijk vaak voor hogere kosten.

31

Daarom kiezen wij voor een financiële koers die gericht is op duurzaamheid en stabiliteit. Dat betekent dat wij eerlijk zijn over risico's, tijdig bijsturen wanneer dat nodig is en investeringen beoordelen op hun bijdrage aan de toekomst van Zuidplas. Financiële gezondheid is voor ons geen doel op zichzelf. Het is een voorwaarde om te kunnen investeren in woningen, voorzieningen, bereikbaarheid, sport, onderwijs, zorg en leefbare dorpen. Want uiteindelijk gaat goed financieel beleid niet over geld alleen. Het gaat over de vraag welke gemeente wij willen doorgeven aan de volgende generatie. Zo bouwen wij aan een financieel gezond Zuidplas. Niet alleen voor vandaag, maar ook voor de inwoners die hierover tien, twintig of dertig jaar wonen.

23 – Financieel Herstel en een Efficiënte Organisatie Financieel herstel begint voor ons niet bij inwoners, maar bij de gemeente zelf. Wij vinden dat inwoners mogen verwachten dat de gemeente dezelfde zorgvuldigheid betracht die gezinnen, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties dagelijks moeten opbrengen. Daarom kijken wij eerst kritisch naar onze eigen organisatie, processen en uitgaven. De kern van onze aanpak is eenvoudig: Eerst de eigen huishouding op orde. Daarna pas kijken naar de lasten voor inwoners. De Financiële Ladder van Zuidplas 1. Efficiënter werken binnen de organisatie; 2. Minder afhankelijk worden van externe inhuur; 3. Verminderen van management en overhead; 4. Kritisch kijken naar onderzoeken, advieskosten en projecten; 5. Meer grip op verbonden partijen; 6. Slimmer gebruik van vastgoed en accommodaties; 7. Herprioritering van bestaand beleid; 8. Pas als laatste mogelijkheid: verhoging van lasten voor inwoners. Eerst verbeteren, dan bezuinigen Wij geloven dat financieel herstel begint met kritisch kijken naar de manier waarop wij werken. Niet iedere uitdaging vraagt om extra geld. Vaak liggen verbeteringen in eenvoudiger processen, betere samenwerking, heldere prioriteiten en het voorkomen van onnodige bureaucratie.

32

Daarom kijken wij eerst naar mogelijkheden om slimmer en efficiënter te werken voordat wij voorzieningen verminderen of lasten verhogen. Van inwoners vragen wij immers ook om verstandig met geld om te gaan. Diezelfde discipline mag van de gemeente worden verwacht. Een organisatie die voortdurend kijkt hoe zij haar werk beter kan doen, levert niet alleen financiële voordelen op, maar vaak ook betere dienstverlening voor inwoners. Wij vinden dat groei van Zuidplas niet automatisch mag leiden tot groei van de gemeentelijke organisatie. Iedere uitbreiding van formatie moet aantoonbaar bijdragen aan betere dienstverlening, wettelijke taken of noodzakelijke groei van de gemeente. Een grotere gemeente vraagt om een professionele organisatie, maar ook om financiële discipline. De organisatie mag niet sneller groeien dan noodzakelijk. Daarnaast willen wij sterker sturen op doelmatigheid. Daarom passen wij stapsgewijs het principe van Zero Based Budgeting toe. Dat betekent dat budgetten niet automatisch worden voortgezet omdat zij er vorig jaar ook waren. Iedere uitgave moet opnieuw worden beoordeeld op nut, noodzaak en bijdrage aan de doelen van de gemeente. Wij zetten daarom in op: minder externe inhuur; betere digitalisering; vereenvoudiging van processen; vermindering van bureaucratie; meer vakmanschap binnen de eigen organisatie; betere sturing op resultaten.

Deze aanpak vraagt tijd, discipline en soms moeilijke keuzes. Niet iedere verbetering wordt direct zichtbaar. Maar door stap voor stap slimmer te werken ontstaat ruimte om voorzieningen te beschermen en de financiële positie van Zuidplas duurzaam te versterken. Dat is volgens ons de meest eerlijke route naar financieel herstel.

33

24 – Grip op Groei Zuidplas groeit de komende jaren richting 70.000 inwoners. Die groei brengt kansen met zich mee, maar ook financiële risico's. Nieuwe woningen vragen om nieuwe scholen, sportvoorzieningen, wegen, openbaar groen, zorgvoorzieningen, waterberging, speelvoorzieningen en gemeentelijke dienstverlening. Groei is daarom niet gratis. Wij vinden dat iedere grote ontwikkeling vooraf inzichtelijk moet maken welke structurele kosten daarmee samenhangen. Nieuwe plannen moeten niet alleen ruimtelijk haalbaar zijn, maar ook financieel verantwoord. Daarom hanteren wij drie uitgangspunten: Groei moet financieel beheersbaar zijn; Voorzieningen moeten meegroeien met het aantal inwoners; De gemeentelijke organisatie groeit alleen wanneer dat aantoonbaar noodzakelijk is. Wij willen voorkomen dat Zuidplas terechtkomt in een situatie waarin woningen sneller worden gebouwd dan scholen, sportvoorzieningen, infrastructuur en maatschappelijke voorzieningen kunnen worden gerealiseerd. Bij grote gebiedsontwikkelingen zoals Cortelande moeten daarom niet alleen woningen centraal staan, maar ook bereikbaarheid, onderwijs, sport, zorg, groen, openbare ruimte en de financiële gevolgen voor de gemeente op lange termijn. Succesvolle groei betekent dat nieuwe inwoners welkom zijn én dat bestaande inwoners merken dat de kwaliteit van hun leefomgeving behouden blijft.

Groei is geen doel op zichzelf. Groei is pas succesvol wanneer zij bijdraagt aan sterke dorpen, goede voorzieningen en een financieel gezonde gemeente. Daarom kiezen wij voor grip op groei: zorgvuldig, toekomstgericht en financieel verantwoord.

34

25 – Financiële Routekaart 2026–2030 Om financieel herstel te bereiken is inzicht nodig in waar verbeteringen mogelijk zijn. Daarom brengen wij in beeld welke structurele mogelijkheden er zijn om de financiële positie van Zuidplas te versterken. De onderstaande bedragen zijn richtinggevend en gebaseerd op de huidige inzichten. Zij worden jaarlijks geactualiseerd en vormen geen bezuinigingsdoel op zichzelf, maar een instrument om grip te houden op de financiële ontwikkeling van de gemeente.

Onderdeel

Richtinggevende verbetering

Afbouw externe inhuur

€ 1,0 – 2,0 miljoen

Vermindering advieskosten en onderzoeken

€ 0,3 – 0,7 miljoen

Beheersing groei organisatie

€ 1,5 – 3,0 miljoen

Vermindering management en overhead

€ 0,5 – 1,5 miljoen

Digitalisering en procesverbetering

€ 0,5 – 1,0 miljoen

Verbonden partijen

€ 2,0 – 4,0 miljoen

Vastgoed en accommodaties

€ 0,5 – 1,5 miljoen

Samenwerking bedrijfsvoering

€ 0,5 – 1,0 miljoen

Zorg doelmatiger organiseren

€ 1,0 – 2,5 miljoen