Bijlage 1 Zomernota 2025 A25.001820
Tekst van het document
4you
Zomernota 2025
Raad 8 juli 2025
ZOMERNOTA 2025
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................2
Product 4.2
Wonen ......................................................................... 72
Inleiding ........................................................................................................3
Product 4.3
Economie .................................................................... 79
Bestuurlijke samenvatting .............................................................................5
Product 4.4
Verkeer en vervoer ..................................................... 82
Financiële samenvatting ...............................................................................8
Product 4.5
Gebiedsontwikkeling ................................................... 90
Product 1.1
Bestuur, organisatie en participatie ............................ 14
Product 4.6
Duurzaamheid ............................................................. 93
Product 1.2
Dienstverlening .......................................................... 19
Programma 5
Fysieke omgeving ...................................................... 112
Product 1.3
Veiligheid .................................................................... 21
Product 5.1
Beheer buitenruimte.................................................. 113
Programma 2 Sociaal Domein ....................................................................32
Product 5.2
Afval, riolering en begraven ...................................... 119
Product 5.3
Vastgoed ................................................................... 122
Product 2.1
Algemeen sociaal domein .......................................... 33
Product 2.2
Werk en inkomen ....................................................... 40
Product 2.3
Jeugd.......................................................................... 45
Product 6.1
Algemene dekkingsmiddelen .................................... 130
Product 2.4
Maatschappelijke ondersteuning ............................... 46
Product 6.2
Overhead .................................................................. 136
Product 2.5
Volksgezondheid ........................................................ 48
Bijlage 1 Financieel technische uitgangspunten ...................................... 144
Programma 3
Maatschappelijk domein ...............................................58
Bijlage 2 Verbonden partijen .................................................................... 151
Product 3.1
Sport ........................................................................... 59
Bijlage 3 Inzicht in stelposten Prijs, Loon en Groei .................................. 154
Product 3.2
Onderwijs ................................................................... 60
Bijlage 4 Mutaties op de investeringen .................................................... 157
Product 3.3
Cultuur ........................................................................ 63
Bijlage 5 Mutaties op de reserves en voorzieningen ............................... 159
Programma 4 Ruimtelijk beleid en ontwikkeling .........................................70
Bijlage 6 Paragraaf financiering ............................................................... 160
Product 4.1
6.
Financiële producten ................................................................... 129
Ruimtelijke ordening en vergunningverlening ............ 71
2
Inhoudsopgave
ZOMERNOTA 2025
Inleiding Het college biedt u de zomernota 2025 aan. Deze jaarlijkse zomernota dient een tweeledig doel. • Als eerste geeft de zomernota inzicht in de voortgang van het huidige begrotingsjaar 2025. We monitoren de realisatie van de doelstellingen, inspanningen en effectindicatoren en vermelden de actuele ontwikkelingen op de beleidsterreinen. Mede als gevolg hiervan kan er sprake zijn van noodzakelijke en gewenste budgetaanpassingen die we opnemen in de zomernota. • Als tweede geeft de zomernota de beleidsmatige en financieel technische uitgangspunten weer waarop we de programmabegroting 2026-2029 gaan uitwerken. Deze uitgangspunten zijn opgenomen in bijlage 1. De zomernota geeft een globaal beeld van de stand van de verwachte meerjarenbegroting en een doorkijk van wat er op ons afkomt. In de programmabegroting vindt de feitelijke uitwerking en detaillering plaats van de gewenste doelstellingen, effectcoördinatoren, inspanningen en budgetten waarbij de zomernota de leidraad vormt. Het college stelt een richting op hoe tot een programmabegroting te kunnen komen die goedkeuring verkrijgt van de toezichthouder (Provincie Zuid-Holland). Het beeld van de zomernota 2025 maakt duidelijk dat er financiële uitdagingen liggen voor de gemeente Zuidplas. Het streven is een structureel sluitende en realistische begroting. Om dit te realiseren zijn er keuzes gemaakt.
In de zomernota is het beleid verwerkt waarover al bestuurlijke afspraken zijn gemaakt. Beleid wat volgt op wettelijke besluitvorming heeft een plek gekregen in het meerjarenbeeld. Om de gemeente financieel gezond te houden, is het project Inzicht en wendbaarheid gestart. De uitkomsten vanuit het project Inzicht en wendbaarheid en de richting vanuit de bespreking hiervan in de commissie bestuur en middelen van 16 april 2025, zijn opgenomen in deze zomernota. De meicirculaire 2025 zal, zoals elke meicirculaire, te laat ontvangen worden om nog te kunnen verwerken in de zomernota. Vanuit de voorjaarsnota van het Rijk hebben we wel al de voorlopige ramingen van de aanvullende opbrengsten op de algemene uitkering berekend. Deze berekeningen zijn opgenomen in de zomernota waarbij we vooruitlopen op de feitelijke toekenning algemene uitkering in de meicirculaire 2025. De met de geraamde opbrengsten samenhangende uitgaven zijn opgenomen in de zomernota, als voorbeeld noemen we de ramingen voor prijs- en loonindexatie. De feitelijke uitwerking van de meicirculaire wordt na ontvangst, nagezonden. Een doorkijk van de algemene reserve en van het resultaat inclusief meicirculaire 2025 zal worden opgenomen in de nazending waarbij, waar mogelijk, rekening wordt gehouden met budgetuitgaven die samenhangen met geoormerkte baten.
3
Inhoudsopgave
ZOMERNOTA 2025 Leeswijzer Deze zomernota is opgebouwd in grofweg 2 delen. Het eerste deel geeft inzicht op hoofdlijnen en het tweede deel biedt een verdieping voor de lezer die meer achtergrondinformatie zoekt. Het eerste deel bestaat uit de volgende hoofdstukken: • Inleiding • Bestuurlijke samenvatting • Financiële samenvatting • De programma’s De bestuurlijke samenvatting en de financiële samenvatting geven inzicht op hoofdlijnen. De bestuurlijke samenvatting geeft inzicht in de voortgang op de doelen en de prestaties en de financiële samenvatting geeft inzicht in de totale financiële positie van de gemeente Zuidplas. Deze samenvattingen worden gevolgd door een overzicht van de programma’s. Het tweede deel met verdiepende informatie bestaat uit de volgende hoofdstukken: • Bijlage 1 Financieel technische uitgangspunten • Bijlage 2 Verbonden partijen • Bijlage 3 Inzicht in stelposten prijs- en loonpeil en groei • Bijlage 4 Mutaties op de investeringen • Bijlage 5 Mutaties op de reserves en voorzieningen • Bijlage 6 Paragraaf Financiering
4
Inhoudsopgave
ZOMERNOTA 2025
Bestuurlijke samenvatting De gemeente Zuidplas gaat het laatste jaar in van de uitvoering van het collegeprogramma 2022-2026. De afgelopen periode kenmerkt zich door lokale, landelijke en mondiale ontwikkelingen, welke effect hebben op de uitvoering van het programma. Maatschappelijke ontwikkelingen Een nieuw kabinet met nieuwe plannen en op sommige beleidsvelden een koerswijziging. Ook zijn we nog altijd in gesprek met het Rijk over de taken die het Rijk bij gemeenten neerlegt en de financiering van deze taken. Het college is dan ook trots dat ondanks de invloeden van buitenaf, de dienstverlening en uitvoering van onze taken doorgang vindt. We zijn daarbij een ambitieuze gemeente, wat kan schuren met de financiële onzekerheden (bijv. de ontwikkelingen rondom het gemeentefonds) en een arbeidsmarkt waar we als gemeente moeite ondervinden om personeel te binden. De opgave voor Zuidplas blijft daarmee voor nu onverminderd groot. Kansrijk en Gezond Zuidplas Het college is dit jaar verdergegaan met het opstellen van de visies op sociaal en maatschappelijk domein, maatschappelijke voorzieningen en. Door in gesprek te gaan met maatschappelijke partners is de input van onze partners meegenomen in het opstellen van deze visies. Na de zomer worden deze visies aan de gemeenteraad aangeboden.
Binnen het sociaal domein zitten we in de tussentijd niet stil, zo werkt het college verder aan doorontwikkeling van Promen naar een toekomstbestendig bedrijf samen met onze regiogemeenten. En op 7 april is de website van het Scheidingsplein gelanceerd. De website ondersteunt bij gezinnen die in het proces van een scheiding zitten. De GR JW is bezig met de afronding en implementatie van de inkoop van zorgproducten jeugd en Wmo. De nieuwe contracten zijn 1 januari 2025 gestart. Met de start van de contracten wordt er uitvoering gegeven aan de door raad gestelde kaders en ambities. Bij Stichting Zo! zijn er grote stappen gezet in de verbetering van de dienstverlening. Duurzaam Zuidplas De opgave duurzaamheid in Zuidplas is volop in ontwikkeling. In 2024 is in onderzoek aangetoond dat gemeenten meer middelen nodig hebben voor de uitvoering van deze opgave, maar desondanks blijven extra middelen grotendeels uit. Wel zijn voor 2025 incidenteel extra CDOKE-middelen (capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid) beschikbaar gesteld; over structurele financiering vanaf 2026 wordt duidelijkheid verwacht bij de miljoenennota. Zuidplas werkt actief aan de RES-doelen (Regionale Energiestrategie) volgens de zonneladder, met initiatieven voor zon op dak en zon op land. In maart 2025 is door het college een positief principebesluit genomen voor één initiatief zon op veld.
Daarnaast loopt een versnellingsaanpak voor zon op dak, gericht op de twintig grootste bedrijfsdaken, en werkt Zuidplas met Rijkswaterstaat aan OER-projecten (Onderwijs- en examenregeling) langs de A12 en A20. In december 2024 is netcongestie afgekondigd, wat een heel aantal beleidsopgaven raakt. Daarom is gestart met een impactanalyse en wordt voorgesteld om te beginnen met een kwartiermakersfase om samen met partners tot een gemeentelijke aanpak te komen. Verder is gestart met een herziene aanpak Zuidplas Aardgasvrij. In Q1 2025 is gestart met de herziene aanpak, deze wordt in Q3 2025 opgeleverd. Tevens wordt een handelingsperspectief uitgewerkt voor de stappen die mensen zelf alvast kunnen zetten, deze wordt ook in Q3 2025 openbaar gemaakt. In Q2 2025 is een intentieovereenkomst 5
Inhoudsopgave
ZOMERNOTA 2025
gesloten voor de WSO om de mogelijkheden voor een warmtenet verder te verkennen. Vanwege de heroverwegingen bij deze Zomernota 2025 is een bezuinigingstaakstelling op duurzaamheid toegevoegd van € 100.000 in 2026, oplopend naar € 400.000 in 2029. Vitaal en (Be)Leefbaar Zuidplas Een groen leefomgeving draagt bij aan de vitaliteit en leefbaarheid van onze gemeente. Daarom is het college blij dat de startnotitie voor de Groenstructuurvisie is vastgesteld. Later dit jaar volgt nog een informatieavond waarbij we de raad meenemen in de maatschappelijke meerwaarde van groen én zal ook de Groenstructuurvisie zelf worden aangeboden. Concreet heeft het college ook afspraken kunnen maken met de Provincie om extra geld te investeren in de Ecologische Verbindingszone (EVZ) in Zuidplas. En tot slot heeft de Provincie 11,8 miljoen euro toegekend voor een toekomstbestendige invulling van het Restveengebied. Het college is blij dat het project verbetering Vaarroute Rotte-Hollandsche IJssel afgerond is. In samenwerking met het Hoogheemraadschap, het recreatieschap en de Provincie is hard gewerkt om de vaarroute aantrekkelijker te maken. O.a. door het aanleggen van steigers, renovatie van de sluis Zevenhuizer Verlaat, een betere wachtvoorziening bij de Snelle Sluis, en het baggeren van diverse stukken wordt het recreatieve, regionale vaarnetwerk versterkt.
Naast natuur investeert het college ook in cultuur. In navolging op de officiële erkenning van Regio Midden-Holland als cultuurregio in 2024, hebben de gemeenten in Midden Holland een cultuurconvenant gesloten met het Rijk, de Provincie en de cultuurregio's. Dit is een nieuwe mijlpaal in de samenwerking van onze regio met de provincie en het Ministerie van OCW. Het belangrijkste is dat we als cultuurregio - Bodegraven-Reeuwijk, Gouda, Krimpenerwaard, Zuidplas en Waddinxveen - nu op de kaart staan en meer mogelijkheden hebben om cultuur te versterken en te promoten in het centrum van Zuid-Holland. Groeiend Zuidplas Rondom de groei van onze gemeente is veel te doen. Het college is bezig om deze groei op juiste wijze te laten verlopen. Zo zijn we hard aan de slag om te komen tot een toekomstperspectief voor de inwoners en ondernemers van Nieuwerkerk-Noord. Het college verwacht hiervoor nog dit jaar met resultaten te kunnen komen. Ook voor de recreatieparken is het college bezig om met een toekomstperspectief te komen. Inmiddels zijn hiervoor de eerste voorstellen met uw raad gedeeld. De grootste groei gaat onze gemeente de komende jaren echter doormaken met de ontwikkeling van Cortelande. Afgelopen jaar heeft uw gemeenteraad hiervoor een tweetal bestemmingsplannen vastgesteld. Tegen bestemmingsplan 1 zijn door een tweetal medeoverheden beroep ingediend bij de Raad van State.
In reactie hierop heeft de minister de heer Kuijcken gevraagd om middels een aantal gesprekken te onderzoeken of er geen alternatieve oplossing gevonden kan worden. Dit proces loopt momenteel. Het college kijkt met vertrouwen naar dit proces, en verwacht in de tweede helft van dit jaar hier een uitkomst van met uw raad te kunnen delen. In een groeiende gemeente is het van belang om ook voldoende oog te houden voor alles wat bestaand is. Hoe werken, wonen en leven wij met elkaar in de bestaande dorpen? De gemeente ondersteund hier waar mogelijk. Zo heeft het college recent een training georganiseerd voor winkeliers uit Nieuwerkerk aan den IJssel over jongerenoverlast. Hoe gaan we hier mee om, zowel preventief als in de handhaving? Het is goed om hier met elkaar en van elkaar over te leren. Inhoudsopgave 6
ZOMERNOTA 2025
Financiën en Organisatie Financiën Zoals u weet heeft gemeentelijk Nederland lang geworsteld met 2026 als ravijnjaar. Inmiddels is de rijksoverheid hiervoor over de brug gekomen. Maar, het college ziet hier slechts een tijdelijke oplossing. Waar eerder 2026 een flink tekort liet zien, is het tekort nu verschoven naar 2028. Daarom stelt het college u in deze zomernota voor om, in tegenstelling tot wat wij eerder voornemens waren, 2026 sluitend te maken. Het is daarbij van groot belang dat we, lokaal, regionaal en nationaal, druk blijven houden op de rijksoverheid om echt structureel gemeenten in staat te stellen haar taken te kunnen uitvoeren. Het sluitend maken van 2026 gaat, ondanks de tegemoetkoming van het rijk, niet eenvoudig. Het college staat achter de keuzes die zij u voorstelt, maar doet dit niet graag. We snappen heel goed dat het hier gaat om maatregelen die mensen raken. Het komen tot deze voorstellen is dan ook niet lichtzinnig gegaan. Toch hoopt het college om met uw raad, middels deze maatregelen, voor de komende tijd een sluitende begroting te kunnen neerleggen. In de financiële samenvatting gaan we uitgebreider in op de financiële strategie, ook voor het begrotingsjaar 2025 en de meerjarenbegroting 2027 t/m 2029. Wij merken op dat de grootste onzekerheden over onze begroting veroorzaakt worden door de Rijksoverheid.
Het is inmiddels een patroon dat er taakstellingen meerjarig ingeboekt worden, de beleidsmatige wijzigingen uitblijven maar de taakstelling blijft staan. Eventuele gedeeltelijke compensatie is dan incidenteel. Dit geldt niet alleen voor het gemeentefonds maar ook voor specifieke uitkeringen waarbij er vanaf 2026 een taakstelling van 10% ingeboekt is, vanuit de gedachte dat deze specifieke uitkeringen over kunnen naar het gemeentefonds. Dit laatste gebeurt nog maar heel beperkt. Maatschappelijke weerbaarheid en polarisatie Maatschappelijke weerbaarheid en polarisatie zijn thema’s die in toenemende mate aandacht vragen, zowel landelijk als lokaal. Door oplopende tegenstellingen en verharding in de samenleving alsook geopolitieke spanningen staat de sociale samenhang onder druk. Dit heeft impact op alle aspecten van het gemeentelijk beleid: van veiligheid en openbare orde tot welzijn, participatie, onderwijs en leefbaarheid. Het vraagt om een brede en integrale aanpak waarin preventie, vroegtijdige signalering en het stimuleren van de dialoog centraal staan.
7
Inhoudsopgave
ZOMERNOTA 2025
Financiële samenvatting Hoofdlijn: we werken toe naar een sluitende begroting 2026 In deze Zomernota 2025 doen wij voorstellen voor bijsturing op de meerjarenbegroting. Enkele maanden geleden hebben wij met u raadsinformatienota “Project inzicht en wendbaarheid” (Z25.000837) besproken, met plannen om het “ravijnjaar 2026” te overbruggen. Toen was het voornemen om deels in te teren op de algemene reserve voor 2026 en 2027, in 2028 een sluitende begroting te presenteren en het overschot in 2029 weer terug te geven aan de algemene reserve. Uw raad heeft ons ook richting gegeven via de moties “Beheersing kosten GR’en en VP’en (M092)”, “Benchmark kosten en opbrengsten per taakveld” (M095) en “Zero based budgeting” (M103). Inmiddels is de realiteit veranderd. Het is in de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk duidelijk geworden dat het Rijk gemeenten deels tegemoetkomt in het “ravijnjaar”, althans voor 2026 en 2027. Voor 2028 blijven grote kortingen ontstaan. Vanwege deze nieuwe realiteit is ons advies om te werken aan een sluitende begroting 2026, en waar mogelijk ook 2027. Tegelijkertijd zijn er ook nieuwe inzichten bij gekomen ten opzichte van enkele maanden geleden, met name: de structurele effecten uit de Jaarrekening 2024, de begrotingen van verbonden partijen en voorlopige bedragen voor de beheerplannen openbare ruimte.
In deze Zomernota 2025 ziet u voorstellen voor bijsturing om een sluitende begroting 2026 mogelijk te maken. Er is nog geen sluitende begroting 2026, maar we zijn onderweg. We doen voorstellen voor ruim € 5 miljoen ombuiging op de begroting. Dit is een combinatie van technische bijsturing op de begroting, inboeken van de voordelen van het gemeentefonds en bezuinigingen. Voor de bezuinigingen hebben we enkele maanden geleden aangegeven 4 domeinen op het oog te hebben: preventie sociaal domein, duurzaamheid, verbonden partijen en stijging Ozb niet-woningen naar het regionaal gemiddelde. De bezuinigingen op preventie sociaal domein (vanaf 2028) en duurzaamheid (vanaf 2026) worden nu opgevoerd. Bij de verbonden partijen is € 450.000 van de beoogde € 600.000 besparing gerealiseerd. Voor de Ozb niet-woningen stellen wij voor om het ingroeipad naar het regionaal gemiddelde te versnellen, en tegelijkertijd de Ozb woningen minder te verhogen dan de reguliere indexatie. Ook is er een besparing ingeboekt op de organisatie, als uitvoering van de Motie “organisatiekosten omlaag” (motie M90-2024). Aanvullend op dit pakket doen wij in deze Zomernota andere bezuinigingsvoorstellen, zoals het stoppen van de huishoudelijke hulp toelage en het stoppen met public affairs en lobby.
Verder geldt in algemene zin dat wij “met de handrem erop” deze zomernota presenteren en terughoudend zijn geweest met nieuwe kosten opvoeren. Ook richting maatschappelijke organisaties en de ambtelijke organisatie, die erg onder druk staat, houden wij de hand op de knip. De komende maanden gaan wij deze Zomernota uitwerken in de Programmabegroting 2026. In deze Zomernota 2025 is de Meicirculaire 2025 nog niet verwerkt, maar zodra deze gepubliceerd is, sturen wij de uitwerking hiervan naar u toe zodat deze gebruikt kan worden bij uw beraadslagingen. In deze Zomernota hebben wij overigens wel diverse voorlopige bedragen voor deze circulaire opgenomen over het gemeentefonds welke zijn gebaseerd op de voorjaarsnota van het Rijk. Vooruitblik meerjarig Vanaf 2028 is er opnieuw een ravijnjaar situatie in het gemeentefonds. Gezien de ervaringen van de afgelopen jaren, kan het nog een tijd duren voor er daadwerkelijk door het Rijk keuzes worden gemaakt om al dan niet gedeeltelijk de pijn te verlichten voor gemeenten. 8
Inhoudsopgave
ZOMERNOTA 2025 Ook maken wij ons zorgen over de herverdeling van het gemeentefonds, die vanaf 2027 opnieuw verder gaat. In potentie leidt dit tot structureel € 2,6 miljoen nadeel, maar het ingroeipad is onbekend. Het is onbekend of de vervolgonderzoeken van de herverdeling leiden tot verlichting voor nadeelgemeenten zoals Zuidplas. In maart stuurde de minister een brief over de herverdeling naar gemeenten, waarin ze nog geen blijk gaf van aanpassing. Ook uit de benchmark van de provincie met vergelijkbare gemeenten blijkt dat wij het minste gemeentefonds krijgen (€ 77 per inwoner minder dan het gemiddelde, oftewel circa € 3,6 miljoen). Verder is duidelijk geworden dat er voor de beheerplannen voor openbare ruimte, waar de komende maanden aan gewerkt wordt, meer geld benodigd is om al onze assets in de openbare ruimte kwalitatief op orde te houden. Voor beide onderdelen (herverdeling en beheerplannen) geldt dat wij in deze zomernota nadelen opvoeren in de meerjarenbegroting, in een oplopende reeks. Met de kennis van nu lijkt dit het meest realistisch. Wij monitoren beiden goed en informeren u als er nieuwe informatie is. Deze context van nadelen in de meerjarenbegroting, met name van 2028, geeft aanleiding om met uw raad na te gaan denken over verdere toekomstige bijsturing op de begroting.
De benchmark met vergelijkbare gemeenten die de provincie Zuid-Holland aan ons heeft aangeboden, die bijlage is in het Zomernota dossier, kan handvatten bieden voor het gesprek hierover. Begrotingsjaar 2025 In de bovenstaande teksten is toelichting gegeven op de strategie voor 2026 en 2027 (sluitend proberen te maken) voor 2028 en verder (toekomstige bijsturing nodig). De Zomernota heeft niet alleen een kaderstellende functie voor de meerjarenbegroting, maar is ook een bijstellingsrapportage voor 2025. In de jaarschijf 2025 zien wij op dit moment een verslechtering van het resultaat. Tegelijkertijd zijn er twee posten in beeld die misschien voor verlichting kunnen geven: • Mogelijk komt het Rijk nog met compensatie voor tekorten op Jeugdhulp voor 2023 en 2024 (de “claim” van gemeenten is omgerekend naar Zuidplas € 1,2 miljoen). • Een deel van het volume van investeringskredieten van de Jaarrekening 2024 is doorgeschoven naar 2025, waardoor een éénmalig voordeel op de kapitaallasten is te verwachten. Dit nemen wij op in de Najaarsnota 2025. Voor bijsturing begrotingsjaar 2025 stellen wij geen apart bezuinigingstraject voor. Tegelijkertijd streven wij naar vermindering van het huidige tekort, zodat niet al te veel ingeteerd hoeft te worden op de algemene reserve bij de Jaarrekening 2025. Wij monitoren de situatie en actualiseren het financieel beeld bij de Najaarsnota 2025.
Resultaat Zomernota 2025 In de onderstaande tabel staat een overzicht van het resultaat van deze Zomernota 2025. Voor de volledigheid is hierin ook het structureel begrotingsresultaat opgenomen. Dit is op basis van gegevens van dit moment.
9
Inhoudsopgave
ZOMERNOTA 2025
Financiële samenvatting 2025
2025
2026
2027
-298
-5.248 -195 -23 -49 -16
-5.178 5 -23 -47 -16
-5.462 5 -23 -46 -16
-298
-5.531
-5.259
-5.542
-5.462 5 -22 -45 -16 -557 -6.097
Totaal wijzigingen Zomernota 2025
-2.287
4.942
3.459
2.023
1.068
Begrotingssaldo na Zomernota 2025
-2.585
-589
-1.800
-3.519
-5.029
Berekening structureel begrotingssaldo Huidig incidenteel saldo conform Begroting 2025 Nieuwe posten als incidenteel bestempelen (ICT projecten) Totaal incidenteel saldo Structureel saldo na Zomernota 2025
303 270 573 -2.012
160 230 390 -199
203
313
-
203 -1.597
313 -3.206
-5.029
Beginstand begroting vóór Zomernota 2025 Begrotingssaldo 2025-2028 (incl. Najaarsnota & Septembercirculaire) Toetreding Regionale belastinggroep & transitiekosten (R24.000152) Aanvullend krediet Uitbreiding KC Koningskwartier (R24.000152) Kredieten kunstgrasvelden (R24.000138) Aanvullende kredieten hockeyvelden (R25.000015) Oplopende afschrijvingslasten geplande investeringen Beginstand begrotingssaldo Zomernota 2025
10
2028 2029 Bedragen x € 1.000
Inhoudsopgave
ZOMERNOTA 2025
Hieronder volgt een samenvattende tabel met de grootste mutaties. Overzicht grootste mutaties Zomernota 2025 Verschillen > € 100.000
2025
2026
2027
Beginstand begrotingssaldo Zomernota Technische bijsturing begroting
-298
-5.531 476 284 150 910
-5.259 476 284 200 960
-5.542 476 284 250 1.010
-6.097 476 284 250 1.010
-311
726 975
-311 -400 -530 704 -250
1.701 -400 -530 1.550 473 -125
851 305 100 1.256 -400 -530 1.464 -
1.173 713 470 2.356 -400 -530 704 -1.420 -
894 713 870 2.477 -400 -530 704 -1.420 -
-500 -976
-325 643
-507
-314 -200
-325 209 -1.340 -314 -200
558 -325 -1.413 -2.670 -314 -200
558 -325 -1.413 -4.000 -314 -200
-514 840 175 1.015
-1.854 -480 886 292 698
-3.184 -960 865 405 310
-4.514 -1.440 870 520 -50
Investeringskredieten en rente
Sociaal domein
Fysiek domein
Gemeentefonds
Gemeentefonds groeigemeente indicatoren Verwijderen budgetten zonder structureel bestedingsplan Benutten subsidiemogelijkheden Subtelling Effect nog niet afsluiten kredieten uit Jaarrekening 2024 Fasering investeringen, effect op afschrijvingslasten Rente prognose Stelpost afschrijvingslasten toekomstig planningsoptimisme Subtelling Kostenstijging sociaal domein (Jeugd) Kostenstijging sociaal domein (WMO) Gemeentefonds - inschatting Voorjaarsnota (Jeugdhulp middelen) Gemeentefonds - inschatting Voorjaarsnota (extra besparingen Jeugd) Gemeentefonds - inschatting Voorjaarsnota Wmo Jeugdhulp - ingroeipad voor huidige taakstelling Jeugd 9 ton Jeugdhulp - eigen bijdragen en verkorten trajectduur vanaf 2028 Bijstelling participatiebudget Jaarplan 2025 Subtelling Beheerplannen openbare ruimte Aanvullende subsidie Sportstichting Zuidplas Wagens gladheidsbestrijding vervangen (lease) Extra inkomsten/ bijstelling lasten duurzaamheid Kwartiermakersfunctie netcongestie Risico voortgang taakstelling vastgoed Subtelling Inschatting herijking gemeentefonds Gemeentefonds - inschatting Voorjaarsnota (demping ravijnjaar) Decembercirculaire 2024 Subtelling
11
248 100 348 PM
400 -225 -325 -657 184 184
2028 2029 Bedragen x € 1.000
Inhoudsopgave
ZOMERNOTA 2025 Vervolg tabel vorige pagina Verbonden partijen
Organisatie ontwikkelingen
Bezuinigingen
Belastingen
Stelposten
Overige mutaties Totaal mutaties Begroting na Zomernota 2025
2025 Loon- en prijsontwikkeling Nieuw beleid Bezuinigingen GR Jeugdhulp toename naar prijspeil 2025 (in 2024 onttrekking reserves) Subtelling Automatisering projecten Motie organisatiekosten Formatie uitbreiding "span of control" Overige formatie uitbreidingen Reservering stelpost groei voor bedrijfsvoering Versterken opgavemanagement Vitaliteit dorpen & Landschappelijk Zuidplas Correctie personeelsbegroting Subtelling Bezuiniging duurzaamheid Bezuiniging preventie sociaal domein Subtelling Indexatie Ozb; raming obv 2,7% Indexatie overige belastingen/leges; raming obv 2,7% Ozb stijging niet-woningen Verlaging Ozb woningen Subtelling Inschatting loon & prijs compensatie Meicirculaire 2025 Reservering stelpost Prijs 2026-2029 Vrijval stelpost Prijs 2025-2028 Nieuwe Cao tranche 2025-2026; indicatief bedrag Vrijval stelpost Loon 2025-2028 Subtelling Overige mutaties
-653 -653 -405 -382
-285 160 -912
-
-
553 -550 862 865 -175 -2.287 -2.585
2026 -850 -80 457 -417 -890 -565 350 -382 -470 400
2027 -783 -80 363 -419 -919 -335 350 -382 -520 400
2028 -827 -80 363 -419 -963 -335 350 -382 -620 400
2029 -803 -80 363 -419 -939 -335 350 -382 -620 400
160 -507 100
160 -327 200
100 400 100 500 -150 850 1.900 -1.100 553 -1.450 1.150 1.053 581 4.942 -589
200 400 100 1.077 -150 1.427 1.900 -1.100 553 -1.450 1.150 1.053 756 3.459 -1.800
160 -427 300 375 675 400 100 1.655 -150 2.005 1.900 -1.100 553 -1.450 1.150 1.053 601 2.023 -3.519
160 -427 400 500 900 400 100 2.233 -150 2.583 1.900 -1.100 553 -1.450 1.150 1.053 387 1.068 -5.029
Vooruitblik naar Begroting 2026 Deze Zomernota 2025 is niet alleen een bijsturingsinstrument op de begroting van 2025 maar ook van de meerjarenbegroting met de jaarschijven 2026-2029. In de zomernota is de kaderstelling begrepen van de nieuw op te stellen meerjarenbegroting 2026-2029. Met het oog hierop hebben wij ook baten en lasten voor de nieuwe jaarperiode in kaart gebracht. Het doel is om op een consistente manier om te gaan met deze jaarschijven, om stabiliteit in het systeem van begroten te continueren. Met de zomernota 2025 kijken we vooruit, wat is er nodig qua bijsturing om te komen tot een gezonde financiële huishouding, tot een structureel dekkende begroting die voldoet aan de criteria van de toezichthouder, de provincie Zuid-Holland. In de zomernota 2025 stellen we de kaders op welke we uitwerken in de begroting 2026. In de bijlage Financieel technische uitgangspunten (zie bijlage 1) staan voorstellen voor de indexen voor de Begroting 2026. Bij het opmaken van de Begroting 2026 maken wij de definitieve keuze voor de te hanteren index. 12
Inhoudsopgave
ZOMERNOTA 2025
Programma 1: Bestuur en organisatie Toekomstbestendig en resultaatgericht
Dit programma bestaat uit de volgende producten: 1.1 Bestuur, organisatie en participatie 1.2 Dienstverlening 1.3 Veiligheid
13
Inhoudsopgave
ZOMERNOTA 2025
Inleiding De gemeente Zuidplas stelt de inwoner centraal in haar handelen. We werken aan een toegankelijke en dienstverlenende overheid die zichtbaar aanwezig is in de samenleving. Dit doen we door laagdrempelig contact met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties, en door te zorgen voor een veilige leefomgeving en een vlotte, zorgvuldige afhandeling van producten zoals reisdocumenten. Onze digitale dienstverlening via www.zuidplas.nl wordt steeds vaker gebruikt voor het regelen van gemeentelijke zaken. Via www.maakzuidplas.nl betrekken we inwoners actief bij beleid en plannen. Heldere communicatie is daarbij essentieel. We zijn transparant over de ruimte voor participatie, over de manier waarop inbreng wordt verwerkt en over de afwegingen die aan bestuurlijke keuzes ten grondslag liggen. Zo versterken we het draagvlak en de legitimiteit van ons lokaal bestuur.
Product 1.1
Bestuur, organisatie en participatie
Algemeen doel product Ondersteunen van inwoners bij de digitale dienstverlening om zaken te regelen via www.zuidplas.nl en om mee te praten en te participeren via www.maakzuidplas.nl. Verwachtingen bij inwoners en belanghebbenden helder maken door duidelijk te communiceren én goed na te denken over hoe we communiceren. Vooraf aangeven hoe en waarover we gaan participeren (en waarover niet), hoe de input vanuit inwoners en andere belanghebbenden wordt verwerkt in de plannen en op welke manier terugkoppeling plaatsvindt over de gemaakte keuzes. Ontwikkelingen Participatie In het voorjaar van 2025 werken we verder aan de Bestuursopdracht participatie met als doel verbeterde werkprocessen en gelijke verwachtingen rond participatie in Zuidplas. Dat doen we door het participatiebeleid (kader participatie) aan te passen aan de kennis van nu en door externe deskundigheid in te zetten waar mogelijk. Zo zijn we in april gestart met themasessies voor raadsleden en collega's uit de ambtelijke organisatie. En werken we aan een verbeterde versie van het afwegingskader om aan de voorkant betere keuzes te kunnen maken over de inzet van participatie. We geven invulling aan deze ambities binnen de bestaande middelen, al brengt dit beperkingen met zich mee in tempo, uitvoering en mogelijkheden voor het kader Participatie.
De huidige toegekende middelen voor (digitale) participatie lopen tot en met 2025 en zijn niet langer beschikbaar, maar wel nodig, in 2026 en verder. Maatschappelijk verantwoord inkopen Er is een visie op inkoop opgesteld, die ambtelijk is besproken. Voortvloeiend vanuit de visie wordt op dit moment het inkoopbeleid geactualiseerd. Met de actualisatie past het beleid beter bij de aanbestedingen en inkopen van een groeiende en grotere gemeente. In de tweede helft van het jaar wordt het inkoopbeleid geïmplementeerd in de organisatie. WOO Er is een WOO-jurist aangetrokken die het toenemende aantal WOO-verzoeken kan begeleiden. De afhandeling van WOO-verzoeken blijft veel capaciteit van de organisatie vragen. Deze inspanningen en capaciteit zal geregistreerd gaan worden om hier verder inzicht in te krijgen. 14
Inhoudsopgave
ZOMERNOTA 2025 De stappen voor de actieve openbaarmaking zijn afhankelijk van de wet- en regelgeving. Als gemeente voldoen we aan de eisen die gesteld worden aan de actieve openbaarmaking. Doelstellingen en inspanningen In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Bouwen aan vertrouwen in de (lokale) democratie” uit spoor 5 organisatie en financiën, subspoor dienstverlening, communicatie en participatie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. De huidige gemeentelijke schriftelijke communicatie is 80% op B2 niveau en 20% op B1 niveau. Op de gemeentelijke website is de verhouding 61% op B2 niveau en 35% op taalniveau B1. Bij de voorjaarsnota is besloten geen extra geld hiervoor beschikbaar te maken. Daarom blijft gedurende het collegeprogramma 2022-2026 dit communicatieniveau gehandhaafd.
Effectindicator
Communicatie B1 niveau (schriftelijk) Communicatie B1 niveau (website)
Realisatie 2022
Realisatie 2023
Begroting 2025
Zomernota 2025
Begroting2026
20%
Begroting 2024 (nov 2023) 20%
20%
20%
20%
20%
35%
35%
35%
35%
35%
35%
Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Middels de Zuidplas academie worden de collega’s getraind om met de schrijfwijzer te kunnen schrijven op B1 niveau.
Middelen
Verantwoording De schrijfwijzer is gereed en helpt bij het schrijven op B1-niveau
Participatie In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Duidelijker maken van verwachtingen en zorgen voor meer eenduidigheid in participatietrajecten, ook wanneer dit is uitbesteed.” uit spoor 5 organisatie en financiën, subspoor dienstverlening, communicatie en participatie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. Vanaf 2023 wordt bij alle initiatieven, plannen en projecten van de gemeente het Kader Participatie toegepast, zodat dit een vast onderdeel is van het proces. Dit gebeurt conform Verordening Inspraak en Participatie Gemeente Zuidplas 2023, geldig per 25 maart 2023 tot op heden.
15
Inhoudsopgave
ZOMERNOTA 2025 2. Vanaf 2024 wordt bij alle initiatieven die niet vanuit de gemeente worden gestart, de initiatiefnemer gewezen op het gebruik van de handreiking participatie bij ruimtelijke initiatieven. De gemeente vereist van alle initiatiefnemers gebruik van deze handreiking en een participatieverslag. Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoeren van de uitkomsten van de in 2024 uitgevoerde bestuursopdracht over participatie, waarbij gekeken is naar het Kader Participatie, de checklist en de handreiking participatie bij ruimtelijke initiatieven. Met de bestuursopdracht werken we toe naar een verbeterde werkwijze voor het vastleggen van participatietrajecten in de gemeente (projecten en beleid van de gemeente als initiatiefnemer). Zo moet deze werkwijze bijdragen aan eenduidigheid en praktische uitvoerbaarheid. Op deze manier ontstaat een zorgvuldig, voorspelbaar proces van informeren en betrekken van de omgeving. Belangrijk is dat we vooraf belangen en kaders afwegen voordat besluitvorming plaatsvindt.
Middelen Aangevraagd in Begroting 2025: Inc. € 30.000 voor deskundigheidsbevordering; organisatie breed opleiden (projectleiders, beleidsmakers, communicatieadviseurs) in de participatiewerkwijze.
Verantwoording De vernieuwde participatieaanpak is in een vergevorderd concept. Er is een participatieve bijeenkomst geweest over participatie bij de programmacommissie. Naast het kader participatie, wordt ook de verordening geactualiseerd. De verwachting is dat het Kader en de Verordening na het zomerreces in de programmacommissie zullen worden behandeld.
In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Ruimte geven aan ondernemers.” uit spoor 4 groeiend Zuidplas, subspoor economie en werk. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. In 2026 streven we naar een maximaal Maatschappelijk Verantwoord Inkopen. We stimuleren waar mogelijk de lokale economie, zodat er een gezond ondernemingsklimaat ontstaat en er rechtmatig wordt aanbesteed. In 2025 wordt er gewerkt conform het vernieuwde inkoopbeleid. Effectindicator Realisatie Realisatie Begroting Begroting Zomernota Begroting 2021 2023 2024 2025 2025 2026 Maatschappelijk verantwoord inkopen n.v.t maximaal Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Het inkoopbeleid wordt geïmplementeerd
Middelen
16
Verantwoording Er is een visie op inkoop opgesteld, die ambtelijk is besproken. Voortvloeiend vanuit de visie wordt op dit moment het inkoopbeleid geactualiseerd. Vervolgens wordt deze in de tweede helft van het jaar geïmplementeerd. Het SROI gedeelte in het inkoopbeleid wordt herzien en er wordt een apart SROI beleid opgesteld. Inhoudsopgave
ZOMERNOTA 2025 Voortvloeiend uit de visie op inkoop, worden de werkzaamheden van team inkoop verbreed met onder andere contractregistratie. Hierbij wordt gekeken naar de functies die benodigd zijn in het team.
1.2 De inkoopfunctie van Zuidplas wordt (mogelijk) herijkt
In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Meer aandacht voor digitale veiligheid in de eigen organisatie“ uit spoor 5 organisatie en financiën, subspoor dienstverlening, communicatie en participatie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. In 2025 voldoet Zuidplas voor 80% en in 2026 voor 85% aan de maatregelen van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid. De doelstelling is aangepast op basis van de huidige voortgang en de omvang en impact van de maatregelen die nog open staan. 2. Vanuit het borgingskader 3.0 wordt het AVG-volwassenheidsniveau in een percentage uitgedrukt. De eerder geformuleerde doelstelling wordt aangepast aan dit borgingskader en wordt: De gemeente gaat naar een AVG-volwassenheidsniveau van 60%. Dit is corresponderend met het voormalige niveau 3. We gaan naar een AVG-volwassenheidsniveau van 60% van de AVG voor eind 2026. In 2025 gaan we naar een volwassenheidspercentage van 40%. Effectindicator Realisatie Realisatie Begroting Begroting Zomernota Begroting 2022 2023 2024 2025 2025 2026 (nov 2023) Baseline Informatiebeveiliging Overheid 60% 60% 60% 80% 68% 85% Volwassenheidsniveau van de AVG
Niveau 1
Niveau 1
Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Het privacybeleid wordt geactualiseerd
Niveau 2
Middelen
1.2 Alle medewerkers hebben een basistraining veilig werken gevolgd
17
35% Niveau 1/2
60% Niveau 3
Verantwoording Op dit moment wordt er gewerkt aan gezamenlijk Privacy- en Security-beleid. Naar verwachting is dit traject in Q3 volledig afgerond en vastgesteld in het college. Alle nieuwe medewerkers volgen de kennissessie Veilig werken met Privacy & Informatieveiligheid. Daarnaast wordt de basistraining Informatiebeveiliging en AVG als e-learning aangeboden aan alle medewerkers via de Zuidplas Academie. Iedereen ontvangt bovendien tweewekelijks een bewustwordingsvraag (met toelichting) per e-mail. Ook wordt minimaal één keer per maand een onderwerp rond informatieveiligheid of privacy uitgelicht op het intranet.
Inhoudsopgave
ZOMERNOTA 2025 Vanuit Security en Privacy gezamenlijk wordt er een (hernieuwd) “ambassadeursprogramma” opgezet als schakel tussen de organisatie en de centrale functionarissen en kaders. Na de zomer wordt extra ingezet op privacy- en informatieveiligheidstrainingen gericht op specifieke doelgroepen binnen de organisatie. Momenteel loopt het project rondom de i-navigator. Dit is tooling waarin niet alleen de processen en informatiehuishouding van de gemeente in kaart worden gebracht, maar die tevens input levert voor de BIV-classificatie (Beschikbaarheid, Integriteit en Vertrouwelijkheid) en direct volledig dient als Verwerkingsregister in de zin van de AVG. Dit project is in 2025 afgerond en daarmee heeft gemeente Zuidplas een volledig operationeel verwerkingsregister. De tweede helft van 2025 (nadat het verwerkingsregister operationeel is) wordt gebruikt om de stand van zaken inzichtelijk te krijgen rondom achterstanden en te starten met het uitvoeren van de pre-DPIA’s. In 2026 wordt een begin gemaakt met het inlopen van de achterstanden op de DPIA’s. DPIA’s op voorgenomen nieuwe hoog-risico verwerkingen worden direct uitgevoerd onder begeleiding van de Privacy Officer.
1.3 Alle verwerkingen die vallen onder de gemeente worden bijgewerkt in het verwerkingsregister
1.4 De benodigde data protection impact assessment (DPIA) analyses op de verwerkingen worden uitgevoerd. DPIA is een instrument om vooraf de privacyrisico's van een gegevensverwerking in kaart te brengen. Zodat de organisatie maatregelen kan nemen om deze risico's te verkleinen.
In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “We zetten meer in op public affairs.” uit spoor 5 organisatie en financiën, subspoor dienstverlening, communicatie en participatie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. Uiterlijk 1-1-2026 heeft de gemeente de verantwoordelijkheid voor het opstellen en beheren van de lobby-agenda in de organisatie belegd en is er een eerste agenda opgesteld. Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Eind 2024/begin 2025 wordt gestart met een verkenning naar de benodigde capaciteit en middelen om te komen tot 1) een met de regio afgestemde inhoudelijke lobby agenda en 2) om Public Affairs (PA) middels een werkproces en kennisontwikkeling in brede zin in te bedden en verder te professionaliseren binnen Zuidplas.
Middelen Aangevraagd in Begroting 2025: Inc.€ 80.000.
18
Verantwoording
Voorstel tot het laten vervallen van de inspanning De inspanning wordt stopgezet in 2026. Vanwege de heroverwegingen wordt het budget geschrapt.
Inhoudsopgave
ZOMERNOTA 2025
Product 1.2
Dienstverlening
Algemeen doel product Zuidplas staat voor een dienstverlening, die optimaal bereikbaar, transparant, efficiënt en bij de tijd is. In de dialoog met inwoners en ondernemers stelt de gemeente zich dienstbaar en klantgericht op. Inwoners en ondernemers ervaren de gemeente als een professionele organisatie die hen serieus neemt, meedenkt en flexibel inspeelt op hun vragen en behoeften. Ontwikkelingen De gemeentelijke dienstverlening staat in 2025 voor grote opgaven. Binnen het cluster Publieksplein werken we aan het versterken van de basis en het vernieuwen van processen. De focus ligt op digitalisering, procesoptimalisatie en investeren in medewerkers via opleiding, begeleiding en coaching. Tegelijkertijd is sprake van structurele onderbezetting en beperkte ontwikkelruimte, wat leidt tot knelpunten in de roosters en risico’s voor de continuïteit en kwaliteit van de dienstverlening. Op basis van een recent adviesrapport is duidelijk geworden dat uitbreiding van de formatie en versterking van de beleidscapaciteit noodzakelijk zijn. In deze zomernota vragen we daarom extra middelen om structureel te kunnen investeren in een toekomstbestendige dienstverlening. Een belangrijke stap hierin is het tijdelijk ingehuurde personeel structureel aan ons te binden.
Op dit moment zijn we goed op weg en verwachten we deze stap met succes te behalen en daarmee al deze medewerker eind 2025 als vast personeel in dienst te hebben. Dit zorgt voor meer rust, stabiliteit en duurzame kennisopbouw binnen het team en een structurele mate van dienstverlening. De paspoortpiek vraagt om extra inzet op flexibiliteit en klantgerichtheid. Daarnaast wordt ingezet op een betere onboarding van nieuwe medewerkers, toepassing van NVVB-werkprocessen en uitvoering van gerichte verbetermaatregelen naar aanleiding van de zelfevaluatie. Ook wordt gewerkt aan een actueel kwaliteitshandvest en duidelijke servicenormen, passend bij de verwachtingen van inwoners. Tot slot zijn de voorbereidingen voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 gestart. Hierin staan transparantie, inclusiviteit en een zorgvuldige uitvoering centraal, met extra aandacht voor communicatie, participatie en integriteit. Doelstellingen en inspanningen In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.2, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Streven naar goede dienstverlening afgestemd op de behoefte van inwoners en ondernemers.” uit spoor 5 organisatie en financiën, subspoor dienstverlening, communicatie en participatie. Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.Flexibel inspelen op de arbeidsmarkt.
Middelen Uitbreiding formatie Publieksplein: 19
Verantwoording De huidige formatie is structureel ontoereikend om de wettelijke takenen doorontwikkeling van de dienstverlening op een stabiele manier te kunnen borgen. Door ziekte, verlof en scholing ontstaat er Inhoudsopgave
ZOMERNOTA 2025 zie voorstel op programma financiële producten
2.De (belangrijkste) werkprocessen van de producten van burgerzaken beschrijven
3.Een plan van aanpak om te komen tot een strategische visie op dienstverlening met een concreet uitvoeringsplan
20
regelmatig druk op de roosters, wat leidt tot uitval, kwaliteitsverlies en ad-hoc oplossingen. Extra formatie is daarom noodzakelijk om structurele rust en ruimte te creëren binnen de teams. We zetten in op het structureel omzetten van tijdelijke inhuur naar vaste dienstverbanden. Hiermee borgen we kennis en continuïteit, verminderen we afhankelijkheid van de externe markt en bouwen we aan een duurzame bezetting. Ook binnen Call & Host versterken we de vaste kern, zodat we de bereikbaarheid en klantgerichtheid kunnen blijven garanderen. Door samenwerking tussen de teams en inzet op traineeships en doorgroeimogelijkheden, ontstaat een stabiele, toekomstbestendige organisatie die beter kan inspelen op veranderende behoeften van inwoners en opgaven in de uitvoering. We zijn in 2025 gestart met het in kaart brengen van de werkprocessen. Het in kaart brengen en beschrijven van de werkprocessen binnen Burgerzaken en Call & Host is essentieel om te komen tot een efficiënte en toekomstgerichte werkwijze. Door deze processen te analyseren en te structureren, krijgen we zicht op knelpunten, voldoen we beter aan wet- en regelgeving en kunnen we verantwoordelijkheden helder beleggen. Deze aanpak draagt bij aan eenduidige werkinstructies, betere begeleiding van medewerkers.
Ook zijn we gestart met de inzet van de Buiten Beter-app, waarmee inwoners eenvoudig meldingen kunnen doen in de openbare ruimte, wat bijdraagt aan een meer responsieve en toegankelijke dienstverlening. Om de dienstverlening binnen de gemeente Zuidplas toekomstbestendig en effectief te maken, is het noodzakelijk om een strategische visie op dienstverlening te ontwikkelen. Dit plan biedt een helder kader voor de richting en prioriteiten binnen onze gemeentelijke dienstverlening. Het concreet maken van deze visie zorgt ervoor dat we als organisatie proactief kunnen inspelen op ontwikkelingen en verwachtingen van inwoners en ondernemers. De ambitie om tot een uitvoeringsplan te komen vraagt bovendien om uitbreiding van o.a. beleidscapaciteit. Beleidscapaciteit is nodig om de complexe vraagstukken rondom dienstverlening grondig te onderzoeken, beleidskaders te formuleren en de vertaalslag te maken naar praktische uitvoering. Dit versterkt niet alleen de kwaliteit
Inhoudsopgave
ZOMERNOTA 2025 van onze dienstverlening, maar draagt ook bij aan een efficiënte en toekomstgerichte werkwijze. Om de dienstverlening beter te laten aansluiten op de verwachtingen van inwoners en ondernemers, worden de verouderde servicenormen geactualiseerd. In 2024 zijn we gestart met een nulmeting om de servicenormen systematisch te kunnen monitoren en gericht te sturen op het realiseren van het gewenste serviceniveau. We stellen heldere, realistische en meetbare normen op die richting geven aan de uitvoering én als sturingsinstrument kunnen worden gebruikt. Voor succesvolle implementatie is voldoende personele capaciteit nodig. Alleen met een goed bezet en goed opgeleid team kunnen de normen structureel worden toegepast en geborgd. Daarom investeren we in training, coaching en kennisontwikkeling, zodat medewerkers de nieuwe normen niet alleen kennen, maar deze ook consequent en klantgericht kunnen toepassen. Zo maken we servicenormen tastbaar in de dagelijkse praktijk en versterken we de kwaliteit van onze dienstverlening.
4.De servicenormen worden geactualiseerd
Product 1.3
Veiligheid
Algemeen doel product Zuidplas draagt zorg en verantwoordelijkheid voor een veilige en leefbare gemeente voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Ontwikkelingen Verharding en polarisatie in onze samenleving zijn merkbaar en zorgen ervoor dat de sociale cohesie onder druk staat. Dit heeft impact op het veiligheidsbeleid. Het vraagt om een brede en integrale aanpak waarin preventie, vroegtijdige signalering en het stimuleren van de dialoog centraal staan. In januari 2025 is daarom de Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten (Wgs-PGA) aangenomen door de Eerste Kamer. Met de inwerkingtreding van deze wet is het voor gemeenten niet alleen wettelijk mogelijk, maar ook verplicht geworden om persoonsgegevens te delen met partners zoals politie, Openbaar Ministerie, jeugdhulp, GGZ en onderwijsinstellingen, wanneer er sprake is of een vermoeden bestaat van radicalisering of terroristische dreiging. Van gemeenten wordt verwacht dat zij een lokale samenwerkingsstructuur inrichten en hierin procesregie voeren. In dat kader vindt oprichting van de zorg- en veiligheidskamer in Zuidplas plaats. We signaleren daarnaast een sterk toenemende hulpvraag vanuit zorg- en veiligheidspartners bij complexe casuïstiek.
Vooral op het gebied van personen met onbegrepen gedrag al dan niet in combinatie met criminele activiteiten, vraagt om een doeltreffende en persoonsgerichte aanpak. Het zorgt voor veel meer dossiers en hulpverzoeken voor het team Veiligheid dat samen met het sociaal domein een belangrijke spil vormt in het voeren van regie. Daarbij zien 21
Inhoudsopgave
ZOMERNOTA 2025 we dat de rol van de adviseur openbare orde wringt met de procesregierol binnen het multidisciplinaire overleg. Het domein zorg en veiligheid ontwikkelt zich in onze gemeente zichtbaar sterk tot een breed en complex beleidsveld, waarin de gemeente een steeds grotere regierol vervult. Van het team Veiligheid vraagt de toename en verzwaring van de casuïstiek om een structurele, flexibele en adequate inzet. De aanpak van jeugdoverlast verdient voortdurend aandacht. Op dit moment is een sterke toename van hinderlijk en overlast gevend gedrag door groepen jongeren waarneembaar. Binnen deze groepen bevinden zich ook jongeren die betrokken zijn bij strafbare feiten of crimineel gedrag. Het gaat hier soms om zeer jonge aanwas die de criminaliteit ingezogen wordt. De online-wereld waarin jongeren zich digitaal snel bewegen speelt hierbij een belangrijke rol. Jeugdgroepen en jeugdnetwerken die problemen veroorzaken hebben een negatieve invloed op de samenleving door de overlast en onveiligheid die zij veroorzaken. Het tast het veiligheidsgevoel van inwoners en ondernemers aan. Met het project ‘Dealbreakers’ wordt samen met de politie, scholen, ouders/verzorgers én jongeren zelf bewustwording gecreëerd aangaande de negatieve gevolgen van drugscriminaliteit.
Het biedt handelingsperspectieven om de weerbaarheid bij jongeren te vergroten en een positief toekomstperspectief te ontwikkelen. Zuidplas blijft geconfronteerd worden met ondermijnende criminaliteit, zoals drugshandel, witwassen, arbeidsuitbuiting en excessief geweld. Deze hardnekkige vormen van criminaliteit hebben een ontwrichtende werking op onze maatschappij en samenleving. De aanslag in 2024 met een explosief op een woning Nieuwerkerk aan den IJssel is hiervan een voorbeeld en laat zien dat criminelen geweld niet schuwen. De aanpak van ondermijnende criminaliteit blijft dan ook een van onze belangrijkste speerpunten. Criminelen maken van de bovenwereld gebruik om verdiend crimineel vermogen wit te wassen, bijvoorbeeld via aankopen van en handel in vastgoed. Ongemerkt verstevigen zij zo hun invloed op onze samenleving en het vraagt dan ook om zorgvuldig onderzoek als vermoed wordt dat bijvoorbeeld vergunningen worden misbruikt. Als dit blijkt, kan de aanvraag worden geweigerd of een afgegeven vergunning ingetrokken worden. Zo wordt voorkomen dat criminelen zich wortelen in de gemeente Zuidplas, criminele activiteiten worden faciliteert en bovendien de concurrentiepositie van bonafide ondernemers beschermd.
In Q2 2025 wordt daarom in Zuidplas het BIBOB-beleid (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen) geactualiseerd, waarmee we de integriteit van aanvragers kunnen toetsen. Hoewel dit beleidskader gereed is, ontbreekt door de heroverwegingen nog toereikende uitvoeringscapaciteit om BIBOB-toetsing gedegen uit te kunnen voeren. De meerwaarde van BIBOB-toetsing is reeds aangetoond in een eerder geval waarin een grote criminele transactie in Zuidplas kon worden voorkomen. Dat ging echter ten koste van andere zaken die door het oppakken van dit dossier niet konden worden opgepakt. We blijven verkennen of BIBOB-dossiers in de huidige formatie kunnen worden opgepakt en welke prioriteiten daarbij moeten worden gesteld. Doelstellingen en inspanningen In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.3, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Het bevorderen van de subjectieve en objectieve veiligheid.” uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor veiligheid. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. In de periode 2023-2026 blijkt uit bevolkingsonderzoek (veiligheidsmonitor) dat het veiligheidsgevoel bij inwoners in de gemeente niet lager wordt gewaardeerd dan met een 6,5.
22
Inhoudsopgave
ZOMERNOTA 2025 2. In de periode 2023-2026 blijkt uit de criminaliteitscijfers dat de objectieve veiligheid bevorderd is ten opzichte van de cijfers 2019. Hierbij opgemerkt dat de criminaliteitscijfers 2020 en 2021 een verminderd reëel beeld geven door aanwezigheid coronavirus. Effectindicator
Realisatie 2019 (Nulmeting)
Realisatie 2023
Veiligheidsgevoel bij inwoners
Objectieve veiligheid (totale misdrijven per 10.000 inwoners)
376,03
329,28
Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Opstellen van onder andere beleidsregels Bibob, beleidsregels woonoverlast en huisuitzettingen. Ook vindt herziening van de APV plaats.
Begroting 2024 (nov 2023) 6,5 ≤ cijfer ≥ landelijk gem. < 376,03
Middelen
Begroting 2025
Zomernota 2025
Begroting 2026
6,5 ≤ cijfer ≥ landelijk gem. < 376,03
6,5 ≤ cijfer ≥ landelijk gem. < 376,03
6,5 ≤ cijfer ≥ landelijk gem. < 376,03
Verantwoording Het college verwacht de beleidsregels BIBOB in Q2 2025 vast te stellen. De herziening van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) is in mei in de gemeenteraad behandeld. Hierop volgend worden de beleidsregels woonoverlast en huisuitzettingen vastgesteld. Uit het districtelijke Regionale Netwerk Organisatie overleg (CTER) is gebleken het borgen van de thematische aanpak van radicalisering en polarisatie onder regie van het Zorg en Veiligheidshuis en later op lokaal niveau als thema in de zorg- en veiligheidskamer voorliggend is op de probleemanalyse. De nieuwe “Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten” treedt in werking op 1 juli 2025 en verplicht het college om hierin een lokale aanpak te formuleren. We volgen de regionale lijn en behouden de nauwe samenwerking met regionale en lokale partijen & zorg- en veiligheidspartners om zo de negatieve effecten van polarisatie tegen te gaan. Er wordt verkend samen met de NCTV hoe de versterkingsgelden ingezet kunnen worden in onze gemeente. Er is een werksessie met de sociaal makelaars, de wijkGGD en de adviseur zorg en veiligheid geweest. De WijkGGD heeft deelgenomen aan de Wijksafari georganiseerd door de wijkcoördinator van Nieuwerkerk aan den IJssel.
Met de oprichting van de zorg- en veiligheidskamer op lokaal niveau ontstaat de mogelijkheid als knooppunt te fungeren. De kamer kan hierin faciliteren door het ketennetwerk te borgen middels overlegvormen
1.2 We maken een probleemanalyse in het kader van polarisatie, radicalisering en extremisme om in te kunnen spelen op onderliggende oorzaken, betrokken groepen en context en zorgen bij uitbreiding op een thematische inzet
1.3 Intensiveren opbouw netwerk en contacten met stakeholders en partners in het veiligheidsdomein.
23
Inhoudsopgave
ZOMERNOTA 2025 op zowel thema- als casusniveau in ieder geval binnen de bredere zorg & veiligheid context. Als onderdeel van een bredere aanpak zorg & veiligheid zijn er duurzame overleggen met de OSA Zorg & Veiligheid van de politie en de gemeente Waddinxveen. Er wordt in lijn met de regionale aanpak door ons in samenwerking met onze ketenpartners ingezet op (het voorkomen van) polarisatie en extremisme. We nemen deel aan het project Bondgenoten. De bondgenotenmethodiek bestaat uit een belangrijk netwerk van sleutelfiguren op lokaal niveau zoals afgevaardigden van kerken, moskeeën, scholen, (sport)verenigingen, bedrijven etc. Het doel is om ervoor te zorgen dat in tijden van onrust partijen als politie, gemeente en gemeenschap niet tegenover maar juist naast elkaar staan. Handhavers worden zoveel mogelijk betrokken in projectmatige aanpakken. Hierbij valt te denken aan het oppakken van jeugdoverlast rondom winkelcentrum De Reigerhof in Nieuwerkerk aan den IJssel. Politie, Handhaving, team Veiligheid en andere partners werken daar nauw samen om jeugdoverlast een halt toe te roepen. Ook participeren handhavers bij controles op bijvoorbeeld het gebied van ondermijning, in situaties waar dat gewenst is. Ook projectmatige aanpakken rond verkeersveiligheid neemt handhaving aan deel. Met de politie vindt maandelijks overleg plaats over het verloop van de criminaliteitscijfers.
Analyse wordt gebruikt voor nadere duiding op basis waarvan een preventieve en/of repressieve aanpak kan worden bepaald. Geven de criminaliteitscijfers aanleiding om buiten het regulier overleg om te schakelen, dan gebeurt dat en kan doelgericht en effectief op bepaalde problematiek worden ingezet. Aan een bedrijf is inmiddels opdracht gegeven tot het verwijderen van de oude toezichtcamera’s. Er is opdracht verleend tot aanschaf van flexibele camera’s. De politie wordt gevraagd in beeld te brengen of er onveilige locaties zijn, waar statische camera's in het kader van handhaving openbare orde gewenst zijn. Er vindt doorlopende communicatie plaats tussen gemeente, politie en de buurtpreventie. Op basis van trends en gebeurtenissen en analyse door de politie en/of gemeente gestuurd gewerkt. Zo worden ook buurtbewoners via buurtpreventie alert gemaakt op
1.4 Inzetten op polarisatie en verharding in de samenleving met onze ketenpartners op het gebied van zorg- en veiligheid.
1.5 Handhavingsteam is onderdeel van projectmatige aanpakken in samenwerking met interne en externe ketenpartners.
2.1 Naar aanleiding van de criminaliteitscijfers van de politie wordt meer preventief, op basis van analyse, doelgericht ingezet op wisselende veiligheidsvraagstukken.
2.2 In het eerste kwartaal van 2024 is het beleid cameratoezicht herzien. Aanbesteding voor de aanschaf en onderhoud van cameratoezicht wordt opgestart.
2.3 Waar mogelijk worden buurtpreventieteams meer betrokken als zorgwekkende trends optreden in de criminaliteitscijfers, dat kan via informatie op basis van analyse waarmee buurtpreventieteams hun
24
Inhoudsopgave
ZOMERNOTA 2025 gebeurtenissen in hun wijk of omgeving. Dit heeft verschillende malen geleid tot repressieve inzet bij herhaaldelicten zoals diefstal van automaterialen en babbeltrucs.