B 1840 - Infonota Beheerplannen openbare ruimte Z25 001540

*Z25.001540*

Informatienota aan de raad

onderwerp

nummer raadsstuk

Beheerplannen openbare ruimte

B 1840

datum 19-05-2025 afzender

portefeuillehouder

behandelend ambtenaar

College van burgemeester en wethouders

W. Zijlstra

T. Westerlaken

registratienummer

bijlagen

openbaar of geheim

Z25.001540

0

Openbaar

Aan de raad van de gemeente Zuidplas Kernboodschap Zuidplas heeft voor de totale openbare ruimte beheerplannen opgesteld, waarmee zij onder andere invulling geeft aan de eis van de provincie om de financiële verplichtingen in beeld te brengen. Deze beheerplannen brengen echter een forse financiële ruimteclaim met zich mee. Inleiding De buitenruimte van de gemeente Zuidplas vertegenwoordigt een totale (herbouw)waarde van ruim €600.000.000,- Deze waarde is als volgt verdeeld over de onderscheiden beheercategorieën: circa €271 miljoen aan wegen, €192 miljoen aan civieltechnische kunstwerken, €33 miljoen aan openbare verlichting, €16 miljoen aan speelvoorzieningen, €83 miljoen aan groenvoorzieningen, €32 miljoen aan water en beschoeiing en €7,5 miljoen aan begraafplaatsen. De kosten voor vervangingen zijn in de praktijk hoger vanwege omgevingsaspecten. Conform de financiële verordening en de vereisten van de toezichthouder worden iedere vier jaar beheerplannen opgesteld. Naar aanleiding van de Programmabegroting 2024 heeft de provincie, in haar rol als toezichthouder, een risicowaarschuwing afgegeven met betrekking tot de omvang van de begroting voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. In deze waarschuwing heeft de provincie benadrukt dat zij behoefte heeft aan vastgestelde beheerplannen als onderbouwing van de opgenomen budgetten.

Gebruikelijk binnen Zuidplas is dat een integraal beheerplan vierjaarlijks wordt vastgesteld door de raad, om een zo integraal mogelijk beeld te verkrijgen en te voldoen aan de vraag van de provincie is nu gekozen voor een bredere aanpak met een hoger detailniveau. In aansluiting op het principe van zero-based budgeting is bij de start van het opstellen van de beheerplannen een expliciete scheiding aangebracht tussen het wettelijk technisch minimum enerzijds en bovenwettelijke taken dan wel beleidsuitgangspunten anderzijds. Zoals is beschreven in de begroting 2025, zijn de nog te volgen resultaten van de beheerplannen, uitsluitend gefocust op het wettelijk technisch minimum. Onder dit minimum wordt verstaan: de noodzakelijke werkzaamheden die moeten worden uitgevoerd om de openbare ruimte veilig te houden (met het oog op wettelijke aansprakelijkheid bij calamiteiten) en kapitaalvernietiging te voorkomen – een eis die vanuit de provincie is gesteld.

pagina 1 van 4

onderwerp

registratienummer

informatienota aan de raad

Z25.001540

Toelichting Om een zo realistisch mogelijk beeld te verkrijgen van de actuele situatie, is ervoor gekozen om de inspecties zo breed mogelijk uit te voeren. Dit heeft geleid tot een nauwkeuriger beeld van het areaal binnen de gemeente Zuidplas en heeft geresulteerd in de verzameling van meer en gedetailleerdere informatie dan ooit tevoren beschikbaar was. De eerste resultaten van deze onderzoeken laten diverse bevindingen zien. Effecten van wederopbouw en woningnood In de decennia na de Tweede Wereldoorlog vond tussen 1945 en 1965 een grootschalige wederopbouw plaats in Nederland, inclusief herontwikkeling van infrastructuur, zoals bruggen, wegen en ondergrondse infra. Vervolgens werd Nederland in de jaren ’70 en ’80 geconfronteerd met een aanzienlijke woningbouwopgave. In deze periode zijn veel gemeenten aangewezen voor grootschalige woningbouw, wat gepaard ging met een aanzienlijke uitbreiding van de infrastructuur. Een groot deel van deze infrastructuur kent een levensduur van 30 tot 80 jaar. Veel assets bereiken in de komende beheerplanperiode het einde van hun economische of technische levensduur. Dit veroorzaakt een gelijktijdige piek in noodzakelijke onderhouds- en vervangingsinvesteringen. Deze problematiek doet zich landelijk voor bij alle overheidslagen.

Onvolledige informatie was beschikbaar Waar actuele informatie in de huidige situatie via digitale systemen beschikbaar is, geldt dit niet voor assets die tussen de jaren ’50 en ’80 zijn gerealiseerd. Informatie over deze objecten – zoals ontwerptekeningen en materiaalgegevens – is vaak uitsluitend op papier vastgelegd en in veel gevallen niet meer beschikbaar. Met name voor civiele kunstwerken en openbare verlichting is deze informatie zeer beperkt beschikbaar. Voor verschillende wegen ontbrak eveneens essentiële data. In de huidige beheerplannen is een inhaalslag gemaakt door zowel aanvullende informatie te verzamelen als bestaande analoge informatie te digitaliseren. Hoewel het niet haalbaar is de achterstand volledig weg te werken, is deze tot gemiddeld15% gereduceerd, afhankelijk van het type asset. Exploitatiebudgetten vs investeringsbudgetten Op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de gemeentelijke financiële verordening geldt dat uitgaven uitsluitend als investering mogen worden aangemerkt indien een vervanging wordt gedaan nadat de levensduur bereikt is of levensduurverlengend is. Alle maatregelen die uitgevoerd moeten worden om het asset de geplande levensduur te laten halen worden aangemerkt als onderhoud en moeten direct gedekt worden uit de exploitatie.

De investeringen worden over een langere periode jaarlijks afgeschreven en geven hiermee kapitaallasten in de exploitatie. Aangezien Zuidplas bij veel assets heeft gekozen voor een lange afschrijvingstermijn, is er slechts sprake van levensduurverlenging als een maatregel daadwerkelijk leidt tot het verlengen van die termijn. In de praktijk blijkt dat dit zelden het geval is, doordat intensief gebruik en een vochtige, slappe ondergrond eerder ingrijpen noodzakelijk maken om überhaupt het gestelde termijn te kunnen halen. Naar aanleiding van opmerkingen van de accountant is vastgesteld dat, om rechtmatig te blijven handelen, een groter deel van de uitgaven moet worden overgeheveld van investerings- naar exploitatiebudgetten, dan in het voorgaande traject bekend was.

pagina 2 van 4

onderwerp

registratienummer

informatienota aan de raad

Z25.001540

De grondige inspecties geven een opgaven weer Naast de standaardbudgetten die nodig zijn om het huidige areaal van Zuidplas te beheren, brengen de inspecties aanvullende opgaven aan het licht. Deze opgaven betreffen een verzameling projecten die uitgevoerd moeten worden om verdere afzettingen en onveilige situaties in de openbare ruimte te voorkomen. In de afgelopen jaren is dit zichtbaar geworden door het toenemende aantal afzettingen/aslastbeperkingen bij civiele kunstwerken en openbare verlichting, zoals de Kerklaanbrug in Moordrecht, de Kerkepadbrug in Zevenhuizen, de brug ‘s Gravenweg en de verlichtingsproblemen bij de Europalaan in Nieuwerkerk aan den IJssel. De beheerplannen signaleren daarnaast diverse factoren die bijdragen aan de huidige (financiële) staat van het areaal, waaronder de inflatie van de afgelopen jaren en de hoge zettingsgevoeligheid van de ondergrond. Deze factoren verklaren echter een klein deel van de totale opgaven van zowel de exploitatie als de investeringsopgaven. Consequenties De resultaten van de beheerplannen Wanneer bovengenoemde factoren worden meegenomen in de doorrekening van de beheerplannen, blijkt dat de totale waarde van de openbare ruimte binnen Zuidplas momenteel ruim €600.000.000,bedraagt.

Dit bedrag vertegenwoordigt niet de volledige vervangingswaarde maar betreft de waarde wanneer het zelfde object terug geplaats wordt in een volledig leeg terrein, dit bedrag is vergelijkbaar met een dagwaarde. Om het volledige areaal adequaat te beheren, is berekend dat het exploitatiebudget verhoogd zal moeten worden. In de huidige begroting is €9.500.000,- opgenomen voor de exploitatie, hier zal naar verwachting circa €14.500.000,- benodigd zijn. Van deze verhoging van €5.000.000,- betreft circa €3.000.000,- de verschuiving van investerings- naar exploitatiebudget. Daarnaast is een verhoging benodigd op de investeringsbudgetten. Hierbij zal naar verwachting gegroeid worden van ca. € 13.800.000,00 naar €16.000.000,- om het areaal op een veilig en toekomstbestendig niveau te houden. Echter, vanwege de afschrijvingspiek resteert nog een opgave van circa €60.000.000,-, waarvoor nadere keuzes noodzakelijk zijn. De benoemde bedragen corresponderen met de te begroten investeringsbedragen welke voor 2021 jaarlijks gepland werden maar in de verschillende heroverwegingen zijn afgebouwd door capaciteitstekorten. De benodigde termijn om deze opgave af te bouwen, evenals de effecten op de kwaliteit van de buitenruimte, worden nog nader in beeld gebracht. Kostensoort Huidige begroting Benodigd

Investeringen (2026) 13.800.000 16.000.000

Exploitatie 9.500.000 14.500.000

Vervolg Tot slot zal op 28 mei meer duiding worden gegeven op de bovenstaande beschreven situatie. Waarna ook de koppeling met de zomernota en het vervolgtraject worden geduid Inclusie

pagina 3 van 4

onderwerp

registratienummer

informatienota aan de raad

Z25.001540

Beheer van de openbare ruimte zorgt er voor dat deze voor iedereen toegankelijk blijft, op het niveau zoals in de beheerplannen vastgesteld. Bijlagen geen

Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Zuidplas,

J.F. Weber Burgemeester

M. Burgmans Gemeentesecretaris

pagina 4 van 4