Beantwoording technische vragen VVD natuurcompensatie

Vraag Naar aanleiding van de behandeling van het bestemmingsplan WA-Hoeve heb ik een vraag over de juridische onderbouwing van de natuurcompensatie binnen het Programma Hart van de Heuvelrug en de mogelijke betekenis daarvan voor de uitvoerbaarheid van het voorliggende bestemmingsplan. Bij het bestuderen van de jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, in het bijzonder de uitspraak van 8 juni 2022 (zaaknummer 202004264/1/R4) over Oude Tempel, valt op dat de Afdeling overweegt dat de natuurcompensatie op Kamp van Zeist – ondanks de tijdelijke opvangfunctie – onverkort zal worden uitgevoerd. 1. Ik zou graag een juridische duiding ontvangen van de betekenis van het begrip onverkort in deze context. Begrijp ik goed dat de Afdeling destijds haar oordeel mede heeft gebaseerd op de veronderstelling dat de volledige natuurcompensatie uiteindelijk daadwerkelijk zou worden gerealiseerd, zij het op een later moment? Uitspraak RvS Oude Tempel In de uitspraak van de RvS rondom Oude Tempel is de situatie dat na vaststelling van het bestemmingsplan OT door de gemeente Soest is besloten om een deel van Kamp van Zeist voor 5 jaar te verhuren aan het COA. Appellanten hebben daarom bij de RvS betoogd dat de compensatie niet uitgevoerd kan worden.

De RvS heeft dit beroep ongegrond verklaard omdat de RvS vooropstelt dat het plan getoetst dient te worden naar het recht en de feiten op het moment dat het besluit tot vaststelling van het plan is genomen. De gemeente Soest had in het geval van het bestemmingsplan Oude Tempel nog geen besluit genomen over het COA. Hetzelfde geldt voor het bestemmingsplan dat nu voorligt bij uw raad. Er is immers nu ook nog geen besluit genomen over een eventuele verlenging van de afspraken met het COA. Daarna staat in de uitspraak: “De Afdeling neemt hierbij in aanmerking dat de raad tijdens de tweede zitting heeft toegelicht dat de ‘groenopgave’ voor Kamp van Zeist onverkort, zij het op een andere termijn dan aanvankelijk gedacht, zal worden gerealiseerd en dat de stuurgroep van het samenwerkingsverband ‘Hart van de Heuvelrug’ onlangs ook heeft besloten dat die afspraak dient te worden nagekomen. Aan de gemaakte afspraken is geen strikte uitvoeringstermijn verbonden.” Teruglezend in de uitspraak van de Raad van State heeft de gemeente Soest in haar verweer het woord “onverkort” gebruikt. Het ligt in de rede dat de gemeente Soest hiermee bedoelde dat de vergroening uiteindelijk in zijn geheel wordt uitgevoerd.

Belangrijk is dat de RvS op basis van het eerste argument (plan dient getoetst te worden naar het recht en de feiten op het moment dat het besluit tot vaststelling van het plan is genomen) het beroep ongegrond heeft verklaard.

Voor het project WA-Hoeve geldt qua compensatie:  Compensatie groen vindt plaats door vergroening op Kamp van Zeist. Deze staat niet ter discussie en is grotendeels al gerealiseerd, waarmee al voorzien is in compensatie.  Dat het COA zich hier momenteel nog bevindt, doet hier niets aan af. Op basis van huidige afspraken wordt na vertrek van het COA ook dit deel (onverkort) vergroend.  Ook al zou later besloten worden het COA-deel later of niet te vergroenen dan is er qua rood-groen balans op programmaniveau geen afwijking van gemaakte afspraken, aangezien er nog altijd meer hectares groen dan rood worden gerealiseerd in het programma. Verschillende soorten compensatie Er zijn verschillende soorten compensatie: - NNN: in het bestemmingsplan NOV en ZOV wordt slechts een heel klein deel NNN aangetast. In het plan voor de WA-Hoeve wordt zelf voorzien in compensatie hiervan en in de Regels is deze compensatie geborgd. - Hectares groen (dat kan bos / bomen zijn, maar ook heidevelden, bloemrijk grasland en zandverstuivingen): hierover zijn afspraken gemaakt binnen Hart van de Heuvelrug. Dit is compensatie die overigens niet wettelijk verplicht is, maar die de samenwerkende partijen (provincie, Zeist en Soest) zichzelf hebben opgelegd. Het gaat immers niet in alle gevallen om beschermde natuur.

Vaste lijn in de jurisprudentie van de Raad van State is dat overheden geen voorwaardelijke verplichtingen hoeven op te nemen in de Regels om zichzelf te dwingen om iets bovenwettelijks te doen, dat zij toch al van plan zijn om te doen. Er wordt binnen de rood-groen balans van Hart van de Heuvelrug voorzien in een positieve balans van 6,1 hectare richting groen. Ook als de 4 hectare van COA (voorlopig) niet groen zou worden is er een positieve balans. - Bomen: speelt eigenlijk pas bij vergunning om te kappen, maar hiervoor is eveneens een balans binnen Hart van de Heuvelrug die voorziet in voldoende compensatie. In het licht van het bestemmingsplan WA-Hoeve roept dit bij mij de volgende vragen op. 2. Welke betekenis heeft deze overweging voor de beoordeling van de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan WA-Hoeve, nu de natuurontwikkeling op Kamp van Zeist vooralsnog niet wordt gerealiseerd en er signalen zijn dat de opvangfunctie langer zal voortduren? Op dit moment gaan alle afspraken er vanuit dat Kamp van Zeist volledig groen wordt ingericht, inclusief het terrein dat door het COA in gebruik is. Ook wordt er op diverse manieren voldoende in compensatie voorzien (NNN, hectares groen, bomen).

Bij het besluit over het bestemmingsplan NOV en ZOV ligt het niet in de rede om te anticiperen op mogelijke besluiten in de toekomst. Op het moment dat er een nieuw besluit genomen zou worden dat impact heeft op de natuurcompensatie moet bij dat besluit onderbouwd worden dat het besluit genomen kan worden. En dat eventuele maatregelen getroffen worden die noodzakelijk zijn als gevolg van het besluit. Omdat de natuurcompensatie geen wettelijke verplichting is maar een verplichting die wij (provincie, Zeist en Soest) onszelf hebben opgelegd is er geen wettelijke belemmering om het plan voor de WA-Hoeve vast te stellen en uit te voeren. 3. Kan de gemeente zich in dat geval blijven beroepen op de positieve groen-roodbalans van het Programma Hart van de Heuvelrug, of dient bij een nieuw bestemmingsplan ook afzonderlijk te worden gemotiveerd dat de natuurcompensatie nog steeds uitvoerbaar en voldoende zeker is? Indien de gemeente zich kan blijven beroepen op een positieve groen/ rood balans, waar blijkt dat uit? Is hier soortgelijke jurisprudentie over verschenen? Bij elk nieuw besluit dient onderbouwd te worden dat het uitvoerbaar is, ook op het gebied van natuurcompensatie. Binnen de huidige afspraken is dit nu ook het geval, ook als ervoor gekozen zou worden het deel van het COA later of niet te vergroenen. 4.

Welke juridische risico's ziet de gemeente indien natuurorganisaties – die reeds hebben aangegeven een beroep te overwegen – aanvoeren dat de uitgangspunten waarop de eerdere uitspraak was gebaseerd inmiddels feitelijk zijn gewijzigd? Die risico’s schatten wij heel klein in. Op dit moment zijn de uitgangspunten overigens niet gewijzigd. Daarnaast heb ik een vraag over de mogelijke consequenties voor de initiatiefnemer. 5. Mocht in een eventuele beroepsprocedure blijken dat het bestemmingsplan (of onderdelen daarvan) toch strandt vanwege de onderbouwing van de natuurcompensatie of de uitvoerbaarheid daarvan, welke gevolgen kan dat dan hebben voor de gemeente? Kan in een dergelijke situatie sprake zijn van aansprakelijkheid of schadeplichtigheid van de gemeente jegens de initiatiefnemer, of is dat afhankelijk van de specifieke omstandigheden van het geval? Het plan is niet opgesteld door de gemeente, maar door de initiatiefnemer. De gemeente heeft uiteraard wel een verantwoordelijk bij de beoordeling van het plan en het doorlopen van de procedure. Dat heeft de gemeente naar eer en geweten gedaan en wij hebben er vertrouwen in dat het plan juridisch goed onderbouwd is. Wij zien daarom niet in waarom wij aansprakelijk zouden worden gesteld of schadeplichtig zouden worden.

Ik stel deze vragen nadrukkelijk om de juridische afweging achter het raadsvoorstel beter te kunnen begrijpen. Ik verzoek je daarom deze vragen voor te leggen aan de juridisch adviseur zodat onze fractie hierover voorafgaand aan de besluitvorming duidelijkheid heeft.