24RV039 - bijlage 1 Adviesrapport OKRA
Tekst van het document
V IERTAK- III - B VARIANT
N U LVARIANT
•
•
•
geen extra geluidoverlast/ luchtvervuiling bewoners Fornheselaan en A.Foxlaan
zoveel mogelijk gebruik van
•
•
• • • •
bestaande infrastructuur •
langzaamverkeerroutes
•
integraal onderdeel oplossing
O N G ELIJ K V LO ERSE O PLOSSIN G
•
impuls voor sociale cohesie
•
meest directe verkeerskundige oplossing geen extra geluidoverlast/ luchtvervuiling bewoners
•
DEN DOLDER
• •
afname omgevingskwaliteit bewoners Fornheselaan en A.Foxlaan
•
ondersteunen inzet mobiliteitstransitie POC in goede banen leiden bezoekersstromen richting voormaiige vliegbasis/Z-O
afname omgevingskwaliteit bewoners Fornheselaan en A.Foxlaan vernietiging waarden landgoed Den Engh
•
•
vernietiging waarden landgoed Den Engh toename verkeersdruk Dolderseweg
•
vernietiging waarden Den Engh verkeersdruk Dolderseweg afname omgevingskwaliteit bewoners Hertenlaan-west
•
noodzakelijk gedragseffect is onzeker nieuwe verkeersstromen voor economische vitaliteit pas na ca. 10 jr substantieel
•
noodzaak gebruik Remia-terrein aanvullende investeringen in STOMP onwaarschijnlijk
•
•
langzaamverkeerroute ri. POC/Soesterberg herontwikkeling landgoed Den Engh (in geval van aankoop)
•
langzaamverkeerroute ri. POC/Soesterberg
•
•
•
•
ondersteunen inzet mobiliteitstransitie POC benutten potentieel bezoekersstromen richting Soesterberg én WA-hoeve
technische mogelijkheden bestaand spoorviaduct onzeker onzekerheid over inpassing doorfietsroute technische mogelijkheden bestaand spoorviaduct onzeker mogelijk noodzaak verwerving Den Engh mogelijke noodzaak aanpassing Dolderseweg a.g.v. extra verkeersdruk mogelijk noodzaak verwerving Den Engh mogelijke noodzaak aanpassing Dolderseweg a.g.v. extra verkeersdruk noodzaak verwerving private percelen langs N238
•
noodzaak wel/niet aanpassen Dolderseweg/ rotonde Hertenlaan onzeker
•
uitvoerbaarheid op korte termijn niet waarschijnlijk
• •
mogelijk noodzaak verwerving Den Engh conflict met vastgestelde ruimtelijke visie POC
54
Conclusies en advies
DE INDICATIEVE TOEKOMSTVISIE IN 4 KERNPUNTEN » KOESTER DE OMGEVINGSKWALITEITEN versterk: cultuurhistorie, groen, omgevingskwaliteit » BENUT DE AANWEZIGHEID VAN HET STATION » VERSTERK WANDEL- EN FIETSROUTES, LOKAAL EN REGIONAAL versterk: sociale cohesie, economie, recreatie
• de ontsluitingsvarianten die tot nu toe in beeld zijn gebracht zijn vooralsnog allemaal gericht op automobiliteit en vergen aanvullende maatregelen voor het stimuleren van langzaamverkeer (in het belang van mobiliteitstransitie, gezonde leefstijl In deze verkenning hebben we in enkele snelle/grote en sociale cohesie) en om de kracht van Den stappen gepoogd het denken te verruimen, om nieuwe Dolder in de toekomst verder uit te bouwen. Bij inzichten te kunnen betrekken bij de besluitvorming. de optimalisaties van de Drietak en de nul-variant Een belangrijke disclaimer die daarbij past is de maken langzaamverkeerroutes integraal onderdeel uit snelheid van het proces en de informele status van de van de oplossing. Bij een ongelijkvloerse oplossing toekomstschets die daar het resultaat van is. is het zeer onwaarschijnlijk dat er aanvullend op een Een diepgravender beschouwing en uitwerking van die dergelijke kostbare ingreep ook investeringen in schets is aan te bevelen. Binnen de totstandkoming van langzaamverkeer routes gedaan zullen worden de Omgevingsvisie Zeist zou een toekomstvisie voor • de komende (circa) 10 jaar zal het voor de winkeliers Den Dolder een passende deelgebieduitwerking kunnen in Den Dolder van groot belang zijn om hun zijn. huidige regionale doelgroep aan de noordzijde Ondanks de informele status draagt de toekomstschets van het spoor te bedienen.
Uit oogpunt van de wel bij aan het beschouwen van de opgave voor de indicatieve toekomstschets betreft dit echter een zuidelijke ontsluiting vanuit een breder perspectief, transitieopgave. zoals dat ook beoogd was. • tijdige uitvoerbaarheid van een oplossing voor autoverkeer wordt met het oog op de transitieopgave Belangrijke inzichten om te betrekken bij de een belangrijk aandachtspunt en medewerking van besluitvorming zijn in onze optiek: grondeigenaren is daarbij een belangrijk aspect • de omgevingskwaliteiten in Den Dolder zijn • Den Dolder heeft een zeer sterk vestigingsklimaat belangrijke waarden voor haar vestigingsklimaat. De • het benutten van het aanwezige NS-station is Viertak-varianten over Den Engh doen onomkeerbaar cruciaal voor de vitaliteit van het dorp afbreuk aan het cultuurhistorisch en ecologisch • het ontwikkelen en uitnutten van de positie van Den waardevolle landgoed. De Rijksbouwmeester heeft Dolder als regionale recreatieve hub kan bijdragen tegen die achtergrond op 13 mei 2024 per brief aan de economische vitaliteit van het dorp aangegeven deze varianten als niet aanvaardbaar te • het dorp Den Dolder leent zich zeer goed voor de beschouwen. De implicatie daarvan is dat er geen implementatie van STOMP principes medewerking vanuit het Rijk verwacht kan worden op deze varianten.
> De afsluiting van de spoorwegovergang voor gemotoriseerd verkeer heeft in potentie veel impact op Den Dolder. Niet voor niets blijft besluitvorming hangen vanwege discomfort bij het te nemen besluit.
VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P
» VERSTERK COMPLEMENTAIRITEIT TUSSEN KWADRANTEN versterk: sociale cohesie
De afbeelding hieronder betreft een indicatief routevoorstel voor de belangrijkste verbindende • langzaamverkeerroutes door het centrum van Den Dolder. Het gaat om verbindingen met nieuwe ontwikkelingen, het regionale recreatieve netwerk en de doorfietsroute. Hiermee kunnen substantiële bezoekersstromen in goede banen geleid worden.
55
D RIE TAK-VARIANT
• een Nul-variant waarbij de Dolderseweg, rotonde Hertenlaan en aansluiting Fornheselaan/N238 geen aanpassing behoeft, zou het meest dienstbaar zijn aan de toekomstschets in deze verkenning. Echter, voor de transitiefase biedt deze variant geen oplossing (met deze Nul-variant worden klantengroepen ten noorden van het spoor tijdens de transitiefase niet bediend) • de Drietak-variant kan wël een oplossing bieden voor de transitiefase van Den Dolder. Deze oplossing wint in kracht als daarmee tegelijkertijd een eerste stap gezet kan worden in de richting van de toekomstschets uit deze verkenning. Het integreren van een langzaamverkeerroute, via het POC richting Soesterberg en/of het NMM, gecombineerd met de doorfietsroute, maakt integraal onderdeel uit van de Drietak-B oplossing. • de ‘optimalisatie’ van de Drietak-variant vergt nadere uitwerking, met betrokkenheid van omwonenden, provincie Utrecht, Rijksvastgoedbedrijf, de politie en Utrechts Landschap. Punten van aandacht zijn daarbij onder meer de technische mogelijkheden van het bestaande spoorviaduct, het verleggen/ inpassen van de doorfietsroute en het inpassen van langzaamverkeerroutes langs/door Den Engh.
DEN DOLDER
D RIE TAK- B VARIANT
56
Gebiedsanalyse
VA F ON OTKENROTOEPXPTUM NA T SNTAEARRPAG V E REB I N D E N D D O R P
5577
Dorp op de Utrechtse heuvelrug
De positie van Den Dolder als dorp, centraal gelegen op de Uterchtse Heuvelrug. Een stuwwal die 150.000 jaar geleden is ontstaan.
DEN DOLDER
58
Ontwikkeling knooppunt
Het huidige dorp Den Dolder is ontstaan op een plek waar een vroegere Eng (gemeenschappelijke akkergrond) gelegen was (rond 1850).
https://www.topotijdreis.nl/kaart/2023/@145440,461107,9.52
VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P
59
Ontwikkeling knooppunt
Nadat rond 1872 de spoorlijn werd aangelegd richte Andreas Fos een locatie in om Tol te heffen. Rond deze plek ontstaat het latere dorp Den Dolder.
Dolderseweg
Spoorlijn
https://www.topotijdreis.nl/kaart/2023/@145440,461107,9.52
DEN DOLDER
60
Ontwikkeling knooppunt
De oorspronkelijke Eng is vandaag de dag niet meer te herkennen in het dorp. Het rond 1912 ontwikkelde landgoed Den Engh draagt nog wel de naam. De naam van Andreas Fox is vastgelegd in een straatnaam.
https://www.topotijdreis.nl/kaart/2023/@145440,461107,9.52
VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P
61
Ontwikkeling knooppunt
Het dorp heeft zich in de 19e eeuw verder ontwikkeld rond de spoorwegovergang en de Dolderseweg DEN DOLDER
62
Overgang van heuvelrug naar laagten/venig gebied
Met haar ligging op de Utrechtse Heuvelrug ligt Den Dolder op de overgang van hogere zandgronden naar lagere gronden, op 8 tot 10m boven NAP.
https://themasites.pbl.nl/atlas-regio/kaarten/index.php
VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P
63
Overgang van heuvelrug naar laagten/venig gebied
De bodemsamenstelling rondom Den Dolder betreft overwegend stuifzand.
https://nationaalgeoregister.nl/geonetwork/srv/dut/catalog. search#/metadata/0dcb570a-4dd4-4ff1-8631-f32d6c1275e8 DEN DOLDER
64
Grondwaterstromen
Onder de zandgronden bevinden de grondwaterstromen zich op enige diepte. Als gevolg van deze diepte en vanwege de doorlatendheid van de zandgronden is droogte een belangrijk aandachtspunt voor instandhouding van de ecologische waarden op de heuvelrug. In het Okkersbos en op het golfterrein van Lage Vuursche kwelt het grondwater op.
https://gis.provincie-utrecht.nl/Geocortex/WebViewer/?app=e691e7d6b6d348b1a331dd5d298ac85c&workflow=cea17dd7-c4c8-4359-b64d-7e063584495c&wor kflowParams={%22ids%22:[939,937,932,933,936,935,938,934,930,931,1017,929,928,927]} VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P
65
Boslandschap
Vandaag de dag wordt de utrechtse Heuvelrug gedomineerd door boslandschap. Deze bossen werden in de 19e eeuw op en rondom landgoederen en buitenplaatsen aangeplant.
https://themasites.pbl.nl/atlas-regio/kaarten/index.php
DEN DOLDER
66
Ecologische waarden en verbindingen
Omwille van instandhouding van ecologische waarden rondom Den Dolder zijn er enkele faunapassages en ecoducten aangelegd. Een aantal daarvan is gericht op het oversteken van de spoorlijn die dwars door het vestigingsgebied van reeën loopt.
VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P
67
Kwetsbaarheden
De voornaamste factoren die druk uitoefenen op de omgevingskwaliteiten rondom Den Dolder zijn droogte, geluidoverlast en NO2 uitstoot.
DEN DOLDER
68
Cultuurhistorische waarden
In de omgeving van Den Dolder ligt een rijkdom aan cultuurhistorische objecten en gebieden, waaronder Drakensteyn, Soestdijk, de Hollandse waterlinie en de ontginningsas van de Amersfoortseweg.
https://gis.provincie-utrecht.nl/Geocortex/WebViewer/?app=e691e7d6b6d348b1a331dd5d298ac85c&work flow=cea17dd7-c4c8-4359-b64d-7e063584495c&workflowParams={%22ids%22:[715,720,718,717,716,719,721,722,724,723,725,727,728,726,731,730,729,732,734,737,735,738,733,736,740,739,744,743,708,707,741, 709,742,710,711,712,713,714]} VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P
69
Cultuurhistorische waarden: WA-Hoeve
De Willem Arntsz-hoeve bestaat al sinds 1906 en heeft als zorgcomplex een lange geschiedenis. Op het terrein rust een gebiedsbescherming en diverse gebouwen hebben daarnaast een Rijksmonumentale status.
BEDRIJFSGEBOUW
GEHOORZAAL
WILLEM ARNTSZ HOEVE
WILLEM ARNTSZ WORKSHOP GEBOUW
PAVILIOEN HET VIJFDE SEIZOEN
https://www.ad.nl/utrecht/100-jaar-oude-panden-in-de-vrije-natuur-van-dendolder-nieuw-leven-ingeblazen-dit-gaat-er-gebeuren~a98f8c61/ DEN DOLDER
70
Cultuurhistorische waarden: Den Engh
Binnen Den Dolder rust er ook een gebiedsbescherming op het landgoed Den Engh. Het ensemble van villa en park dat rond 1912 is aangelegd, grenzend aan de historische Eng (akkergrond). De ontwikkelingen die het gebied in de loop der jaren heeft doorstaan staan hiernaast schematisch weergegeven (bron: integrale ruimtelijke visie Almata-terrein, 2020).
https://www.zeist.nl/fileadmin/bestanden/Open_gemeenten_nieuwe_bestandenboom/Projecten/ Projecten_in_Den_Dolder/Almata/Integrale_Ruimtelijke_Visie__definitieve_versie.pdf VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P
71
Recreatieve trekpleisters
Rondom Den Dolder bevinden zich een aantal grote recreatieve trekpleisters. Vooral de Utrechtse Heuvelrug trekt jaarlijks grote bezoekersaantallen.
https://www.provincie-utrecht.nl/sites/default/files/2023-02/Bezoekersonderzoek_recreatiegebieden_ Utrecht_%28hoofdrapport%29_2023.pdfexplore?location=52.140817%2C5.240196%2C14.80 DEN DOLDER
72
Recreatieve routes om Den Dolder heen
Afgezet tegen de rijkdom aan omgevingskwaliteiten en de nabijheid van recreatieve trekpleisters valt op dat belangrijke wandelroutes buiten Den Dolder om lopen.
https://themasites.pbl.nl/atlas-regio/kaarten/index.php
VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P
73
Recreatieve routes: fietsnetwerk
Doorgaande fietsroutes in de omgeving van Den Dolder zijn veelal gekoppeld aan doorgaande (snel) verkeerroutes, zoals de spoorlijn, de N238 of de N234.
DEN DOLDER
74
Recreatieve routes: wandelnetwerk
Links een kaartbeeld met het officiele wandelnetwerk in de omgeving. Sommige routes lijken te ontbreken, zoals in de richting van het Nationaal militair museum. Enkele routes zijn alleen buiten het broedseizoen toegankelijk.
VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P
75
Ruimtegebruik dorp
Het ruimtegebruik in het dorp is heel divers. Vooral de aanwezigheid van bedrijvigheid in het hart van het dorp, en bijzondere instellingen zoals de WA-hoeve en het Almata terrein geven Den Dolder een bijzondere functiemix.
https://themasites.pbl.nl/atlas-regio/kaarten/index.php
DEN DOLDER
76
Inwoners van Den Dolder
De bevolkingssamenstelling van Den Dolder geeft een vrij regulier beeld. Met een gemiddelde leeftijd rond de 42 jaar en een lichte oververtegenwoordiging van vrouwen.
https://www.city-facts.com/den-dolder/population
VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P
77
Inwoners van Den Dolder: gevestigde functies
In de (planologisch) gevestigde functies in Den Dolder is vooral het wonen dominant.
https://allecijfers.nl/woonplaats/den-dolder/
DEN DOLDER
78
Inwoners van Den Dolder: ondernemend!
Tegen de achtergrond van de dominante woonfunctie is opvallend hoeveel ondernemerschap er geregistreerd staat in Den Dolder. De afbeelding links toont dat op veel adressen ondernemerschap staat geregistreerd
VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P
79
Inwoners van Den Dolder: verschillen tussen noord-zuid GEWELDS- EN SEKSUELE MISDRIJVEN
In het dorp worden verschillen beleefd tussen inwoners ten noorden van de spoorlijn en inwoners ten zuiden van de spoorlijn. Die verschillen in beleving betreffen onder meer gezondheid en veiligheid
BELEVING GEZONDHEID
DIEFSTAL UIT WONING
https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/cijfers-op-de-kaart?location=buu-03ac88c6c23396922 d04e24974b5ffcd&subject=CRI3000&year=2018&level=Buurt DEN DOLDER
80
Ruimtegebruik dorp: voorzieningen
Publieke en maatschappelijke voorzieningen bevinden zich verspreid in het dorp. De meeste publieke functies bevinden zich daarbij in het noordwestelijke kwadrant van het dorp. Aan de zuidzijde van het spoor bevinden zich vooral commerciele functies.
VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P
81
Ruimtegebruik dorp: publiek-privaat
Tot slot geeft de afbeelding links een beeld welke delen van het dorp publiek toegankelijk zijn (wit) versus private delen/eigendommen (zwart). Enkele gronden in eigendom van Utrechts Landschap en de WAhoeve springen eruit. De verhouding publiek-privaat lijkt boven en onder de spoorlijn nagenoeg gespiegeld.
https://gemeente-zeist.opendata.arcgis.com/ datasets/b980f19acfe340c1a6e82f079fdb778d_0/ DEN DOLDER
82
VA N K N O O P P U N T N A A R V E R B I N D E N D D O R P
83