04-Algemene beschouwingen Begroting 2022 NDZ

NieuwDemocratischZeist

Algemene Beschouwingen Begroting 2022

NieuwDemocratischZeist Algemene Beschouwingen 26 oktober 2021

Over het Raadsvoorstel Begroting 2022 NieuwDemocratischZeist heeft aan de hand van de inleiding op dit Rv de volgende opmerkingen. 1e alinea : Een “sluitend meerjarenperspectief tot en met 2025”. Was er een jaar geleden nog een structureel meerjarentekort, nu is dat verdwenen. Complimenten! Maar ten koste waarvan? Enkele positieve zaken worden genoemd, mooi! Tenslotte wordt de IAC genoemd als factor voor vinden van die “stabiele basis”. Want, “met die IAC-actie, “Zeister Burgerberaad”, hebben we onze democratie verder ontwikkeld”. NDZ ziet IAC niet zo. Een Burgerberaad is een groep burgers, eventueel wisselend van samenstelling, die met bepaalde regelmaat overlegt, ook met Raad en College, over beleidszaken. De IAC heeft 3 maanden bestaan en sprak over bezuinigen. Wat goed gelukt is. Maar was geen Burgerberaad in de gebruikelijke en door NDZ bedoelde zin. NDZ blijft streven naar het instellen van dergelijk permanent overleg met de samenleving, waarvan akte! 2e en 3e alinea : Het tekort van 10 miljoen is opgelost door te werken aan brede heroverwegingen van de uitgaven, eerst technisch en daarna via samen met IAC gemaakte “aanvullende heroverwegingen” leidend tot voorstellen waarvan er 42 uitgevoerd gaan worden. En zo wordt 7 miljoen minder uitgegeven in 2022 en komt 1,3 miljoen meer inkomsten binnen (door lastenverhogingen), samen bijna die 10 miljoen.

Dat is mooi, zou je zeggen. 4e en 5e alinea : De kennelijke oorzaken van de tekorten liggen bij het Rijk, onszelf valt niks te verwijten. Echt niet? Is de prijs voor de Centrumplannen in 5 jaar tijd niet bijna vervijfvoudigd? En nu ligger er wéér nieuwe, prijzige plannen toch? Zeker, er blijven onzekerheden bestaan zolang er geen nieuw kabinet is. Zeker, de kosten van de Zorg, van de WMO zullen stijgen. Moet het Rijk betalen. Gezien de huidige problemen in Zorg en economie komen er zeer forse kostenstijgingen, ten laste van de consument, de inwoners. ( De prijzen van transport, personeel, grondstoffen, computerchips en met name energie zullen fors hoger worden en die kosten zullen, zo hebben de grote bedrijven nu al laten weten, leiden tot fors hogere prijzen van allerlei producten, ofwel, al die hogere prijzen worden op de consumenten verhaald.)

1

NieuwDemocratischZeist

Algemene Beschouwingen Begroting 2022

Hiermee is in deze begroting nog geen rekening gehouden. NDZ verwacht, dat over enkele maanden deze prijsstijgingen zodanig invloed gaan hebben, dat herziening van de begroting nodig is, om extra uitgaven tot steun aan inwoners te kunnen doen. Deze extra kostenstijgingen zullen met name op de jeugd nadelige invloed hebben. Dat zal weer leiden tot extra behoefte aan jeugdzorg, die nu al zo moeilijk goed te realiseren is. (En dat zou kunnen betekenen, dat het nu voor 2022 voor Zeist beschikbaar gestelde bedrag zeker al te weinig is.) Heb je hier als gemeente invloed? Kan gemeente stijging van energiekosten afremmen? Neen. Maar ouderen met alleen AOW die hun gasrekening niet meer kunnen betalen kun je als gemeente niet in de kou laten zitten. Zorgplicht! 6e alinea : Ja, de maatschappelijke opgaven worden urgenter en omvangrijker. Meer betaalbare woningen zijn nodig. Maar de kosten van bouwen worden, ook als gevolg van schaarste op de bouwmiddelenmarkt, alleen maar hoger. Wellicht moet daar toch gezocht naar andere aanpak. Bouwen voor Welzijn, van de bewoners van woningen, én van de bouwers. Maar niet meer bouwen voor de welvaart van projectontwikkelaars, financiers, makelaars en grondeigenaren. Ook huurwoningen moeten er meer komen. Morgen wordt onze oudste kleinzoon 14 jaar. Zijn moeder heeft zich al vóór zijn geboorte ingeschreven in Zeist als woningzoekende.

Zonder succes! En zo zijn er velen in Zeist. En dan steekt het, dat woningzoekenden van elders wél in Zeist een woning krijgen en Zeistenaren niet. NDZ wil deze toewijzingsproblematiek ter discussie stellen tot verandering. De kosten voor het Sociaal Domein zullen blijven groeien. De compensatie vanuit het Rijk zal niet passend zijn. Toch moeten die kosten betaald, want de gemeente heeft ook hier zorgplicht. NDZ ziet in deze begroting onvoldoende de erkenning van die plicht zodanig, dat aan deze kosten voor Sociaal Domein indien nodig eerste prioriteit gegeven zal worden. Eerder lijkt het of bij het zoeken naar bezuinigingen, gelden, eigenlijk bedoeld voor Sociaal Domein -Jeugd en WMO- geschrapt zijn of elders ingezet. NDZ hoopt, dat dit, indien gebeurd, éénmalig is. In dit verband wijst NDZ op wat door de wethouder op 10 oktober 2021 in een NOSinterview is gezegd : “dat er minder geld binnen kwam dan er uit gaat en dat de Jeugdzorggelden het stukje ruimte gaf dat nodig was voor de andere voorzieningen om de mensen te kunnen helpen”. De Arbitragecie Jeugd heeft voor 2022 4,8 miljoen beschikbaar gesteld voor Zeist. Dan is het bizar de wethouder tegen de NOS te horen zeggen, dat van die 4,8 1,5 aan Jeugdzorg wordt besteed, maar dat op HALT wordt bezuinigd. Hoeveel ? Waar is dit terug te vinden in de begroting?

2

NieuwDemocratischZeist

Algemene Beschouwingen Begroting 2022

Welke verklaring heeft de wethouder over deze zaken? Volgens de NOS gaat de rest van die 4,8 miljoen naar het dichten van gaten in de begroting ?! Waar blijkt dat uit? En dan de slotzin van deze 6e alinea : -hoe moet het woord “specifiek” in deze geduid worden? -had de organisatie niet allang klaar gemaakt moeten zijn voor die invoering? Er zijn al meerdere momenten geweest waarop de Omgevingswet ingevoerd zou gaan worden. Maar niet ingevoerd kon worden, omdat DSO nog steeds niet gereed/werkend was. De organisatie had al wel klaar moeten zijn en is dat nu nog niet. Met welke financiële gevolgen? De organisatie is er nog niet klaar voor, maar de samenleving al helemaal niet. Hoe zijn de inwoners van Zeist vanuit College en organisatie bekend gemaakt met de Ow, met wat deze nieuwe wet inhoudt, waar hij vandaan komt en waarom, en wat de samenleving mag en kan en moet verwachten van de invoering ervan? Volgens NDZ moet het antwoord op deze vragen negatief zijn. Inzake de invoering van deze Ow moet de gemeente een Omgevingsvisie “samen met de samenleving” opstellen, participatie. Aan het proces daartoe is slechts ten dele begonnen en niet tot tevredenheid van inwoners. Daar moet nog heel wat gebeuren.

Worden de kosten van het in deze nog te volgen traject betaald uit de begrote reserveringen? Echter zijn geen kosten begroot -begroten is toch kaderstellend?!- voor nieuwe vormen van burgerparticipatie. Moet een nieuwe coalitie zich daar maar druk over maken. Waarom niet nu? NDZ zal zich voorts van harte richten op het mede met inwoners en met gelijkgestemde fracties in de Raad tot stand brengen van een participatieprotocol of reglement om daarmee tot een breed gedragen Omgevingsvisie te kunnen komen. 7e alinea : Ja, jammerlijk, de coronacrisis en zijn gevolgen. NDZ wil hier steun betuigen aan al diegenen die op de een of andere wijze dierbaren verloren hebben aan Covid. Maar ook aan diegenen die als gevolg van de zorg voor coronapatiënten verlies van dierbaren hebben moeten ervaren, omdat die niet of niet tijdig de zorg konden krijgen die ze nodig hadden. De maatschappelijke gevolgen zijn groot en herstel zal nog jaren nemen. De schade voor jongeren, van klein naar groot, niet met elkaar kunnen spelen, niet kunnen volgen van onderwijs. Achterstand in het sociaal ervaren en in het leren op school. Hier ligt voor de gemeente ook een taak, school, sport, ontspanning. De jeugd hééft niet alleen de toekomst, zij is de toekomst en een goede overheid heeft de plicht dat mogelijk te maken. Van NDZ mag op dergelijke kosten NIET en nooit bezuinigd worden.

(Wij zullen het College dan ook zeker houden aan wat “met slagkracht vooruit” bedoeld wordt om te bereiken en zien met belangstelling uit naar de in deze “nog te formuleren handelingsperspectieven”.)

3

NieuwDemocratischZeist

Algemene Beschouwingen Begroting 2022

8e alinea : (Van de kenmerken van onze Zeister financiële huishouding spreekt het woord “wendbaar” NDZ niet zo aan. Indien daarmee bedoeld wordt, dat op elk moment al naar gelang van wie wat zou willen, van ingeslagen financiële wegen afgeweken kan worden, vragen we ons af wat dan bedoeld wordt met het eerdere “stabiele basis”. Vooralsnog gaan we ervan uit, dat met “wendbaar” slechts bedoeld wordt, dat bepaalde flexibiliteit niet onmogelijk is mochten dringende omstandigheden op aandringen van de Raad daarom vragen. Als zodanig is het woord wendbaar ook in strijd met het woord weerbaar. Zou het om de alliteratie, de letter “w”, gegaan zijn. Jammer dan inderdaad, dat voor het woord “bestendig” geen synoniem bestaat, dat begint met een “w”!) Hier lijkt de aap uit de mouw te komen, want “deze begroting geeft een nieuwe coalitie de ruimte om na de gemeenteraadsverkiezingen van maart volgend jaar de maatschappelijke opgaven verder te brengen” ! Hoezo ruimte ? Of zoiets veel energie biedt om de opgaven op te pakken? Zijn die tekorten van vorig jaar wel echt weg? Zijn die 7 miljoen “heroverwogen mindere uitgaven” echt oplossing van de tekorten? Of moet deze wens van ruimte geven aan een nieuwe coalitie na maart 2022 gezien worden als de uitroep “aprés nous le déluge!”. De tijd zal het leren!

Tot slot nog enkele stellingen voor debat : 1. IAC stelde herinvoering hondenbelasting voor. Volgens Begroting is dat niet nodig. NDZ vindt herinvoering inconsistent. Inwoners zouden dat ook vinden. Vertrouwen in de overheid zou het niet bevorderen. Het advies van de IAC ligt er nog wel. Een volgende raad zou zich er maar opnieuw over moeten buigen? Neen, afgeschaft moet afgeschaft blijven ! 2. In het Raadsvoorstel wordt tot 8x toe gesproken over “specifieke kosten van in de begroting genoemde onderzoeken” zonder verdere toelichting. Het op deze wijze noemen van kosten past niet in een begroting, reden waarom deze doorgehaald moeten worden? 3. In deze begroting zijn ten onrechte wijk- en/of buurtbudgetten niet opgenomen. NDZ betwist, dat daaraan geen behoefte zou bestaan en wil deze alsnog opgenomen zien. NDZ begrijpt niet waarom dit item moet wachten tot na de gemeenteraadsverkiezingen? 4. Het verzoek, ook van NDZ, om afschaffing van de reclamebelasting is niet gehonoreerd. Ondernemers zouden niet willen afschaffen.

4

NieuwDemocratischZeist

Algemene Beschouwingen Begroting 2022

NDZ is van mening, dat hier verschil gemaakt zou moeten worden naar het soort onderneming, omdat niet alle ondernemers op gelijke wijze baat hebben van hun bijdrage aan deze belastingheffing. Kan dat onderscheid gemaakt? 5. NDZ maakt zich grote zorgen over de bijna verdubbeling van de kosten voor afvalheffing, die van 5,4 miljoen 6 jaar geleden, nu, in deze begroting, gaan naar 9,5 miljoen. Kan een tegemoetkoming voor de inwoners, voor de minst draagkrachtigen, gevonden worden, temeer waar stijging van andere kosten voor deze al extra zwaar gaan drukken? 6. NDZ vindt het onwenselijk, dat er zoveel miljoenen naar adviseurs/adviesbureaus gaan en inhuur van externen. Er is genoeg expertise al in huis. Ook meer luisteren naar de inwoners. Zij weten wat er speelt in hun buurt. Juist op inhuur van deze externe deskundigen kan fors bezuinigd. En dat bevordert ook de onderlinge band en samenwerking binnen het ambtelijk apparaat. Is het College met NDZ van mening, dat op deze post bezuinigd kan en dus moet worden? 7. NDZ hoort al jaren, dat kunstmatige intelligentie en algoritmes veel taken gaan overnemen en dat daardoor personeelskosten en vastgoedkosten naar beneden kunnen gaan. Maar NDZ ziet daarover niets terug in de begroting. Waarom niet?

NDZ, 26 oktober 2021

Carlo Fiscalini, fractievoorzitter

5