Raadsvoorstel Zienswijze Ontwerpbegroting 2027 Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland (Spaarne Werkt)

Raadsvoorstel

Onderwerp Zienswijze ontwerpbegroting 2027 Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland (Spaarne Werkt) Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2026/108192 Bluijs, G.J. 3.1. Werk WI Lunenburg, M. van 06 19575388 mlunenburg@haarlem.nl Spaarne Werkt is het Participatiebedrijf in Zuid-Kennemerland voor de gemeenten Bloemendaal, Haarlem, Heemstede en Zandvoort. Spaarne Werkt biedt een veilige werkomgeving voor inwoners die niet of niet zonder begeleiding de stap naar een betaalde baan bij een reguliere werkgever kunnen maken. Het bestuur van Spaarne Werkt heeft op donderdag 16 april 2026 ingestemd met de ontwerpbegroting voor 2027. Op grond van artikel 18 uit de Gemeenschappelijke Regeling Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland stuurt het bestuur van Spaarne Werkt de begroting voor zienswijze naar de raad. Het tekort op de drie programma’s samen is in 2027 begroot op € 1,23 miljoen. Sinds de komst van de Participatiewet in 2015 heeft Spaarne Werkt de opdracht om werksoorten en formatie in lijn te brengen met de krimpende doelgroep. Begin 2025 is hiervoor een Transitieplan 2025 – 2028 opgesteld. Het voor 2027 begrote tekort is in lijn met dit Transitieplan. Zandvoort heeft voldoende middelen gereserveerd om haar deel (circa € 54.000) in het begrote tekort te financieren. Het tekort voor 2027 wordt met name veroorzaakt door de Kleding en Kringloopactiviteiten en het Jongerenprogramma. Daarnaast drukt de huisvesting fors op de overhead.

Voortvloeiend uit het Transitieplan 2025 – 2028 zijn daarom drie vervolgonderzoeken ingesteld. De verwachting is dat op basis van de uitkomsten in 2026 keuzes worden gemaakt die mogelijk invloed hebben op de begroting 2027. De raad zal hierover apart geïnformeerd worden in een gezamenlijke radenbijeenkomst op 21 oktober 2026.

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten

De commissie wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college en over de wijze van agendering van het raadsvoorstel in de raadsvergadering. Ontwerpbegroting 2026 Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland (2025/394665)

Kenmerk: 2026/108192

1/7

in commissie 10 juni 2026 Transitieplan Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland (Spaarne Werkt) (2025/214378)

Besluit college d.d. 21 april 2026

1. Het college van burgemeester en wethouders stelt het voorstel aan de raad vast. 2. Het college van burgemeester en wethouders besluit voorts de raad in de gelegenheid te stellen om een zienswijze naar voren te brengen bij het bestuur van gemeenschappelijke regeling Participatiebedrijf ZuidKennemerland (Spaarne Werkt).

de secretaris,

Ontwerp-besluit raad d.d. ……….

de burgemeester,

De raad der gemeente Zandvoort, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, Besluit: 1. Als zienswijze naar voren te brengen bij het bestuur van de gemeenschappelijke regeling Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland (Spaarne Werkt) dat de raad geen wensen en bedenkingen heeft bij de Ontwerpbegroting 2027 van de gemeenschappelijke regeling Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland (Spaarne Werkt). de griffier,

de voorzitter,

1. Aanleiding Met de drie programma’s Werk, Re-integratie en Jongeren voert het Participatiebedrijf ZuidKennemerland (Spaarne Werkt) in opdracht van de gemeenten Bloemendaal, Haarlem, Heemstede en Zandvoort de volgende taken uit: • •

Sociale werkvoorziening (Wet sociale werkvoorziening) Nieuw beschut werk (Participatiewet)

Kenmerk: 2026/108192

2/7

•

Re-integratie voor werkzoekenden met een overbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt en werkzoekenden met een arbeidsbeperking die in aanmerking komen voor een garantiebaan (Participatiewet) • Leerwerktrajecten voor jongeren met schooluitval zonder beroeps- of startkwalificatie (Wet van school naar duurzaam werk). Met de komst van de Participatiewet in 2015 is de beweging ingezet om zoveel mogelijk mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt bij reguliere werkgevers te plaatsen, bijvoorbeeld met inzet van loonkostensubsidie. Dat betekent ook dat er veel minder mensen beschikbaar zijn en komen om de omvang van het werkpakket dat Spaarne Werk aanbiedt te blijven doen. Spaarne Werkt moet daarom transformeren om werksoorten en formatie niet regeling gebonden personeel in lijn te brengen met de krimpende en veranderende doelgroep. Begin 2025 is hiervoor een Transitieplan 2025 – 2028 opgesteld, waarin de personele en financiële consequenties van keuzes zijn doorgerekend. Het Transitieplan laat zien dat het tekort bij Spaarne Werkt ondanks besparingsmaatregelen de komende jaren groot blijft. Die tekorten worden met name veroorzaakt door de Kleding en Kringloopactiviteiten, het Jongerenprogramma en de huisvesting die zwaar drukt op de overhead. Het bestuur heeft daarom in 2025 opdracht gegeven om hiervoor alternatieve scenario’s uit te werken.

In 2025 zijn flinke stappen gemaakt, maar nog niet alle keuzes zijn gemaakt. De ontwerpbegroting 2027 is gebaseerd op de keuzes die nu al zijn gemaakt, bijvoorbeeld voor het grof sorteren van textiel, en houdt geen rekening met de keuzes die nog gemaakt worden. Het bestuur van Spaarne Werkt heeft op donderdag 16 april 2026 ingestemd met de ontwerpbegroting voor 2027. In lijn met artikel 18 van de Gemeenschappelijke Regeling Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland worden de raden van de deelnemende gemeenten nu in de gelegenheid gesteld hun zienswijze over de ontwerpbegroting 2027 vóór 3 juli 2026 kenbaar te maken aan het bestuur van Spaarne Werkt. De begroting kan dan vóór 1 augustus 2026 door het bestuur worden vastgesteld en aan Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland worden gestuurd. 2. Beoogd resultaat De ontwerpbegroting 2027 Spaarne Werkt draagt bij aan de wettelijke taak om beschutte werkplekken aan te bieden. Binnen het programma Werk verwacht Spaarne Werkt in 2027 een beschutte werkplek te bieden aan 436 inwoners die vallen onder de voormalige Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en 180 met een indicatie nieuw beschut werk. Daarnaast wordt rekening gehouden met 45 tijdelijke plekken voor inwoners met een indicatie banenafspraak die de stap naar een reguliere werkgever (nog) niet kunnen maken.

Binnen het programma Re-integratie zitten naar verwachting gemiddeld 350 inwoners in een traject en wordt uitgegaan van 14 jongeren die in dienst zijn om met een leerwerktraject met intensieve begeleiding hun startkwalificatie te halen.

Kenmerk: 2026/108192

3/7

3. Onderbouwing voorstel 1. Het bieden van beschutte werkplekken is een wettelijke taak Op grond van de Participatiewet (en de oude Wet sociale werkvoorziening) zijn gemeenten verplicht om mensen met een indicatie beschut werk een betaalde baan te bieden in een aangepaste omgeving. Door de beschutte werkplekken bij Spaarne Werkt kan de gemeente aan haar wettelijke verplichting voldoen. 2. De ontwerpbegroting 2027 is in lijn met het Transitieplan 2025 – 2028 Begin 2025 is het Transitieplan 2025 – 2028 opgesteld. Dit plan is in maart 2025 met de raden gedeeld. In het Transitieplan is rekening gehouden met een tekort van € 1,6 miljoen voor 2027. In september 2025 heeft het rijk structureel extra middelen beschikbaar gesteld voor beschut werk. Voor de vier gemeenten gaat het om een bedrag van circa € 400.000. Dit bedrag was nog niet meegenomen in het Transitieplan, maar wordt nu wel in de begroting 2027 van Spaarne Werkt verwerkt. Het begrote tekort van € 1,23 miljoen is daarmee in lijn met het Transitieplan (tekort € 1,6 miljoen - € 400.000). 3. Keuzes vervolgonderzoeken transitie moeten leiden tot terugdringen tekorten Het begrote tekort van € 1,23 miljoen wordt voor het grootste deel veroorzaakt door de tekorten op de Kleding en Kringloopactiviteiten (ruim € 1,8 miljoen) en het Jongerenprogramma (ruim € 500.000).

Daarnaast drukt de huisvesting fors op de overheadkosten, met name omdat zonder ingrijpen de komende jaren hoge kosten voor onderhoud worden verwacht. In 2025 zijn daarom voor de Kleding en Kringloopactiviteiten, Jongerenprogramma en Huisvesting verschillende scenario’s onderzocht. Voor een deel lopen de onderzoeken nog en zijn de consequenties voor de begroting 2027 nog niet helder. Wel is duidelijk aan welke knoppen gedraaid moet worden om het tekort van Spaarne Werkt op deze aspecten terug te dringen, waardoor op termijn een gezonde bedrijfsvoering ontstaat. Hieronder de stand van zaken en conclusies tot dusver samengevat: Kleding en Kringloop De Kleding en Kringloopactiviteiten bestaan uit het grof en fijn sorteren van textiel en de kringloopwinkels, inclusief het logistiek centrum. Een deel van deze activiteiten biedt weliswaar passend werk voor de doelgroep, maar is voor de participatiedoelstelling niet per se noodzakelijk, omdat voor alle doelgroep medewerkers ook passend werk elders binnen Spaarne Werkt gevonden kan worden. Grof sorteren is minder passend voor de doelgroep, gezien het zware werk. Op dit proces moet regelmatig worden ingehuurd. De Kleding en Kringloopactiviteiten hebben echter ook een functie voor de afval en circulaire doelstellingen van de gemeente.

In het onderzoek is daarom gekeken naar de impact van mogelijke scenario’s op de participatie, afval, circulair en maatschappelijke doelstellingen, zoals een sociale functie van de kringloopwinkels. Op basis van de eerste resultaten is besloten om te stoppen met grof sorteren. Dit besluit is ook meegenomen in de begroting 2027.

Kenmerk: 2026/108192

4/7

De huidige organisatie van de Kringloopwinkels kost veel geld. De kringloopwinkels zijn daarentegen wel van meerwaarde voor de circulaire doelstellingen en hebben bovendien een sociale functie. Het bestuur wil daarom nog een aantal scenario’s nader bekijken, zoals het vinden van een andere locatie, het samenvoegen van winkels of het samenwerken met sociale ondernemers. Wat dit betekent voor de activiteiten van Spaarne Werkt is nog niet bekend. Jongerenprogramma Het Jongerenprogramma biedt een uniek programma voor een specifieke groep jongeren in de regio Zuid-Kennemerland. Het Jongerenprogramma heeft echter al jaren een flink tekort. Samen met de GR Schoolverzuim wordt daarom gekeken naar alternatieve financieringsbronnen en mogelijke herverdeling van kosten. Een besluit hierover is nog niet genomen, maar wordt in 2026 verwacht. Dit heeft mogelijk al gevolgen voor de begroting 2027. Huisvesting Het huidige pand in de Cruquius is sterk verouderd. In 2025 is een Meerjarenonderhoudsprogramma opgesteld, waaruit blijkt dat de komende jaren een investering van circa € 29 miljoen nodig is aan onderhoud. Tegelijkertijd is het pand voor alleen de activiteiten van Spaarne Werkt te groot. In 2025 zijn daarom verschillende scenario’s uitgewerkt voor bijvoorbeeld gedeeltelijke nieuwbouw en/of verhuur.

De ruimtebehoefte van Spaarne Werkt hangt echter ook samen met besluiten over de Kleding en Kringloopactiviteiten en het Jongerenprogramma. Een keuze is daarom nog niet gemaakt. 4. Zandvoort heeft dekking voor het tekort Het Zandvoortse deel in het begrote tekort over 2027 van € 1,23 miljoen is circa € 54.000. Zandvoort heeft hiervoor voldoende dekking. In de Voorjaarsnota’s 2024 en 2026 is voor 2027 in totaal rekening gehouden met een bedrag van € 52.500. Daarnaast heeft Zandvoort in 2027 nog ruim € 15.000 beschikbaar uit de middelen die het rijk voor de transitie van werkontwikkelbedrijven beschikbaar heeft gesteld. 4. Risico’s en kanttekeningen 4.1. Risico’s 1. Tijdelijke werkplekken voor inwoners uit de doelgroep worden niet ingevuld In de ontwerpbegroting is rekening gehouden met 45 fte die tijdelijk in dienst komen van Spaarne Werkt omdat ze de stap naar de reguliere arbeidsmarkt (nog) niet kunnen maken. Dit zijn veelal mensen met een banenafspraak. Dit is een belangrijke functie, omdat daarmee langer de tijd is om te kijken waar mensen het best tot hun recht komen. Met name voor de werksoort Kleding en Kringloop is dit ook vanuit financieel oogpunt een belangrijke functie. Met de tijdelijke banen wordt voorkomen dat regulier moet worden ingehuurd. In de praktijk blijkt echter dat ook de tijdelijke

Kenmerk: 2026/108192

5/7

werkplekken voor sommige inwoners een stap te ver is, waardoor aantallen kunnen achterblijven. Dat leidt mogelijk tot kosten voor inhuur. 2. Landelijke taakstelling beschut werk is lager dan begroot Jaarlijks wordt door het rijk bepaald hoeveel beschutte werkplekken gemeenten minimaal moeten realiseren. Tot nu toe is de rijks financiering van de begeleidingskosten en de extra loonkostensubsidie uit de september circulaire 2025 op de taakstelling gebaseerd. Dat betekent dat gemeenten niet meer krijgen dan het aantal plekken volgens die taakstelling. Dit is een financieel risico wanneer het aantal Zandvoorters met een indicatie beschut werk in 2027 hoger is dan de landelijke taakstelling. Gemeenten zijn weliswaar niet verplicht om een beschutte werkplek aan te bieden boven de taakstelling, maar vanuit de doelgroep geredeneerd is dit een onwenselijke situatie. Overigens wordt altijd zorgvuldig gekeken naar het proces van aanvragen van de indicatie beschut werk en gezocht naar mogelijkheden voor ontwikkeling van inwoners met een indicatie beschut werk naar bijvoorbeeld een banenafspraakbaan. 3. Tempo waarin keuzes uit de vervolgonderzoeken worden gemaakt Het tekort op Kleding en Kringloop en het Jongerenprogramma zal niet afnemen, zolang er geen keuzes worden gemaakt voor alternatieve scenario’s.

De hoge mate van complexiteit – onder andere het feit dat er meerdere gemeenten, afdelingen en (bij het Jongerenprogramma) meerdere GR-en zijn betrokken – maakt dat besluitvorming tijd kost. Zorgvuldigheid staat voorop. Tegelijkertijd vragen ook de dreigende hoge onderhoudskosten voor het pand in de Cruquius om besluitvorming om te voorkomen dat achteraf onnodige investeringen worden gedaan. Zonder besluitvorming worden die kosten ook in 2027 al verwacht. In de begroting Spaarne Werkt 2027 is dit ook opgenomen in de risicoparagraaf. 4. Compensatie via rijks-circulaires algemene uitkering gemeentefonds In de ontwerpbegroting 2027 is evenals voorgaande jaren als uitgangspunt genomen dat de hogere kosten vanwege indexering van de lonen voor de Wsw volledig worden gecompenseerd door de integratie-uitkering Participatie vanuit het gemeentefonds. Dit is een reële veronderstelling gezien de ervaringscijfers uit voorgaande jaren. Een eventueel lagere bijdrage bevat een risico voor de begroting. 5. Consequenties en uitvoering 5.1 Financiën Voor de financiële consequenties wordt verwezen naar paragraaf 3, punt 4. 5.2. Communicatie De zienswijze van de raad over de ontwerpbegroting 2027 wordt zo spoedig mogelijk, vóór 3 juli 2026, aan het bestuur van Spaarne Werkt overgebracht. Het bestuur stelt vervolgens de begroting

Kenmerk: 2026/108192

6/7

2027 vast. Vóór 1 augustus 2026 wordt de begroting aangeleverd bij Gedeputeerde Staten van Noord-Holland. 5.3 Participatie De ontwerpbegroting 2027 is in lijn met het transitieplan 2025-2028. De Adviesraad is in maart 2025 meegenomen in de stand van zaken. 5.4 Juridisch Na zienswijze van de raden van de vier gemeenten kan de begroting vóór 1 augustus 2025 door het bestuur worden vastgesteld en aan Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland worden gestuurd. Daarmee is voldaan aan de wettelijke verplichting. 5.5 Planning De raden kunnen vóór 3 juli 2026 hun zienswijze aan het bestuur kenbaar maken. Het bestuur stelt vervolgens de begroting 2027 vast. Vóór 1 augustus 2026 wordt de begroting aangeleverd bij Gedeputeerde Staten van Noord-Holland. 6. Bijlagen Bijlage 1 Ontwerpbegroting 2027 Participatiebedrijf Zuid-Kennemerland (Spaarne Werkt)

Kenmerk: 2026/108192

7/7