Raadsstuk Zandvoort biedt financiële ondersteuning bij hoge energielasten

Raadsstuk

Onderwerp Zandvoort biedt financiële ondersteuning bij hoge energielasten Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2022/480887 Bluijs, G.J. 3.2 Inkomen SMSR Molenaar, M. 023-5113368 mmolenaar@haarlem.nl De energiekosten zijn sinds eind vorig jaar aanzienlijk gestegen. Hierdoor ontvangen steeds meer inwoners vrij plotseling een veel hogere energierekening. Het kabinet heeft diverse generieke ondersteuningsmaatregelen aangekondigd om deze algemene kostenstijging te verzachten. Voor financieel kwetsbaren is in 2021 een eenmalige energietoeslag van € 200 per huishouden aangekondigd en in maart 2022 heeft het kabinet deze toeslag verruimd naar € 800. De uitvoering komt bij gemeenten te liggen. Met deze regeling worden huishoudens met een laag inkomen ondersteund en wordt de kans op geldzorgen aanzienlijk verminderd. Zandvoort ontvangt naar verwachting € 615.000 van het Rijk voor de uitvoering van de eenmalige energietoeslag. Zandvoort stelt meer geld beschikbaar om de financieel kwetsbare huishoudens, waar noodzakelijk, via bijzondere bijstand aanvullend te ondersteunen. Zo wordt voorkomen dat de energiearmoede voor financieel kwetsbaren structureel toeneemt en wordt een toename van schulden voorkomen.

Behandelvoorstel voor commissie

De Raadscommissie wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college in paragraaf 2 en over de wijze van agendering van het raadsstuk in de raadsvergadering. Met dit raadsstuk wordt invulling gegeven aan de motie Inzetten ruimte in begroting tegen armoede (raad d.d. 26-10-2021) en wordt deze hiermee afgedaan. - Raadsinformatiebrief Aanpak energiearmoede en specifieke uitkering (2022/138593) in B&W van 8-2-2022. - Integrale Beleidsvisie Armoede en Schulden In Zandvoort meer kans op een financieel zeker bestaan (2020/931845) in gemeenteraad van 15-12-2021. - Beleidsregel Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) (2021/585538) in B&W van 9-11-2021.

Relevante eerdere besluiten

Kenmerk: 2022/480887

1/6

Besluit College d.d. 22 maart 2022

Het college van burgemeester en wethouders Besluit: 1. Het voorstel aan de raad vast te stellen. Het college besluit voorts: 1. Voor 2022 de doelgroep voor de eenmalige energietoeslag gelijk te stellen aan de doelgroep voor de ZandvoortPas en geen vermogenstoets toe te passen voor het vaststellen van de eenmalige energietoeslag in overeenstemming met de benodigde aangekondigde wetswijziging. de secretaris,

Besluit Raad d.d. ………. (wordt ingevuld door de griffie)

de burgemeester,

De raad der gemeente Zandvoort, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, Besluit: 1. Vooruitlopend op de bestemming van het rekeningresultaat 2021 een bedrag van € 180.000 beschikbaar te stellen vanuit de reserve Coronafonds en een bedrag van € 32.000 ten laste te brengen van onvoorzien. de griffier,

de voorzitter,

1. Inleiding Vanuit het Rijk zijn drie regelingen gekomen om inwoners te ondersteunen: 1. De eenmalige energietoeslag van € 800 incidenteel voor huishoudens met een laag inkomen. 2. Korting op de energiebelasting van € 400 incidenteel voor alle huishoudens van Nederland. 3. Aanpak van energiearmoede door besparende maatregelen te treffen. De raad heeft hier op 9-2-2022 een raadsinformatiebrief over ontvangen. In dit raadsstuk worden twee regelingen uitgewerkt om inwoners met een laag inkomen te ondersteunen die door fors gestegen energieprijzen hun energierekening niet langer (volledig) kunnen betalen.

Kenmerk: 2022/480887

2/6

Bij de bespreking van de Programmabegroting 2022-2026 in het najaar van 2021 is de motie 2021/0597367 Inzetten ruimte in begroting tegen armoede aangenomen. In deze motie wordt opgeroepen om te onderzoeken op welke manier de ruimte in de begroting voor 2022 jaar kan worden ingezet om ervoor te zorgen dat de armoede in Zandvoort daalt. En hoe er structureel voor kan worden gezorgd dat de armoedecijfers in Zandvoort omkeren in kansen. Wat wordt er nu al gedaan voor inwoners met een laag inkomen? Om een goed beeld te hebben is ervoor gekozen een overzicht te geven van wat er reeds gebeurt voor inwoners met een laag inkomen. In bijlage 1 zijn de regelingen uitgewerkt. Met dit raadsstuk wordt invulling gegeven aan motie 2021/0597367 Inzetten ruimte in begroting tegen armoede en wordt de motie afgedaan. 2. Voorstel aan de raad Het college stelt de raad voor: 1. Vooruitlopend op de bestemming van het rekeningresultaat 2021 een bedrag van € 180.000 beschikbaar te stellen vanuit de reserve Coronafonds en een bedrag van € 32.000 ten laste te brengen van onvoorzien. Het college besluit voorts: 1. Voor 2022 de doelgroep voor de eenmalige energietoeslag gelijk te stellen aan de doelgroep voor de ZandvoortPas en geen vermogenstoets toe te passen voor het vaststellen van de eenmalige energietoeslag in overeenstemming met de benodigde aangekondigde wetswijziging. 3.

Beoogd resultaat Met het inzetten van de resterende TONK-gelden voor vaste woonlasten zoals huur en energie wordt dit overgebleven budget ingezet voor een vergelijkbaar doel. Hiermee worden huishoudens met een laag inkomen die hun vaste lasten niet meer geheel zelf kunnen opbrengen door stijging van de energieprijzen tijdelijk ondersteund. Het inzetten van de resterende TONK-gelden voorkomt het ontstaan of het verergeren van schulden. Ook wordt hiermee voorkomen dat de energiearmoede bij financieel kwetsbaren structureel toeneemt. 4. Argumenten 4.1 De hoge energierekening is een zeer urgent probleem Veel inwoners kunnen niet langer zelf de volledige energierekening betalen. Dit probleem kan mogelijk leiden tot betalingsachterstanden en oplopende schulden. Regelmatig komen telefonische vragen over de hoge energierekening binnen bij de budgetcoaches of team minima. Voor een aantal klanten in budgetbeheer of bij Schulddienstverlening, is het financiële plaatje niet meer rond te krijgen. De urgentie van het probleem maakt het noodzakelijk om op korte termijn ondersteuningsmaatregelen te nemen voor deze financieel kwetsbare doelgroep. Dit besluit loopt daarom vooruit op besluitvorming via de Voorjaarsnota.

Kenmerk: 2022/480887

3/6

4.2 Bepalen van de doelgroep eenmalige energietoeslag Voor inwoners met een laag inkomen is in de kamerbrief van 10 december 2021 en in de kamerbrief van 11 maart 2022 een extra landelijke regeling aangekondigd voor een eenmalige energietoeslag. De hoogte van deze eenmalige energietoeslagen is circa € 800 per huishouden, ongeacht de daadwerkelijke, individuele stijging van de energiekosten. De regeling wordt uitgevoerd door gemeenten en zal naar verwachting aan het begin van het tweede kwartaal 2022 beschikbaar zijn. Om de regeling uit te kunnen voeren is een wetswijziging nodig. De tekst van de wetswijziging en de planning van het wetgevingstraject zijn nog niet bekend gemaakt. Er is 680 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de regeling inclusief uitvoeringskosten. Zandvoort ontvangt naar verwachting circa € 615.000 uit het landelijke budget van 680 miljoen euro. Om de eenmalige energietoeslag beschikbaar te kunnen stellen aan alle 825 huishoudens met een ZandvoortPas is een budget van € 660.000 nodig. De doelgroep voor de eenmalige energietoeslag is echter breder dan de ZandvoortPashouders. Zo is in de kamerbrief ook aangekondigd dat er géén vermogenstoets nodig is voor de eenmalige energietoeslag.

De schatting is dat het aantal inwoners dat een beroep kan doen op de eenmalige energietoeslag wel 20% hoger kan uitvallen dan alleen de ZandvoortPashouders gezien het vervallen van de vermogenstoets. Dit komt neer op circa € 132.000. Samen met de ZandvoortPashouders vraagt dit om € 792.000. Daarnaast zal het uitvoeren van de energieverstrekkingen aan zo’n omvangrijke doelgroep extra beroep doen op de uitvoering, waarvan de kosten op € 20.000 geraamd zijn. Voor de uitvoering van de eenmalige energietoeslag is totaal € 812.000 nodig. Dat betekent dat Zandvoort een bedrag van € 197.000 tekort komt om dit te financieren. Vanuit Divosa1 wordt bij het Rijk aangedrongen op het vergoeden van de reële kosten aan gemeenten. Het ministerie gaat monitoren of gemeenten uitkomen met het toegezegde budget. 4.2 Bijzondere bijstand voor schrijnende energiearmoede mogelijk maken Bijzondere bijstand is bedoeld voor noodzakelijke individuele bijzondere situaties en voor bijzondere kosten. Energielasten vallen hier in het algemeen niet onder. Wel wordt al jaren bijzondere bijstand verstrekt aan inwoners die vanwege medische reden hogere stookkosten hebben. Wanneer vaste lasten zoals energiekosten stijgen, is het aan de rijksoverheid om te komen met een structurele oplossing en de (laagste) inkomens voor deze inflatie te compenseren door de inkomens te laten stijgen.

Het is gemeenten niet toegestaan om inkomenspolitiek te bedrijven. Sinds de plotselinge forse stijging van de energierekening van de nodige huishoudens staat de gemeente echter wel voor een voldongen feit. Het is immers aan gemeenten om te voorkomen dat inwoners door het ijs zakken door gebeurtenissen buiten hun invloedssfeer. Voor met name een specifieke doelgroep is dit cruciaal. Dit zijn de inwoners voor wie een minnelijke schuldenregeling loopt. Als hun vaste lasten te veel stijgen, kunnen zij niet langer voldoen aan de aflossingsverplichtingen van het minnelijke schuld traject waardoor succesvolle afronding van hun schuldentraject in gevaar komt. Ook een hoge 1

Divosa is de vereniging van gemeentelijke directeuren en leidinggevenden; degenen met een eindverantwoordelijke rol in het sociaal domein.

Kenmerk: 2022/480887

4/6

jaarafrekening kan Zandvoorters (en hun budgetplan) in problemen brengen. Daarnaast komen er telefonische vragen van inwoners die (nog) geen klant van schulddienstverlening zijn over een hogere energierekening. Een deel van de inwoners kan de stijging van de hogere energielasten opvangen met de eenmalige energietoeslag, of door daarnaast binnen hun budget elders te bezuinigen. Voor een deel van de inwoners biedt dit onvoldoende ruimte, zij zullen uitkomen bij de bijzondere bijstand. Het is lastig in te schatten hoeveel en in hoeverre huishoudens getroffen zullen worden. Wel is bekend dat er momenteel 100 huishoudens in budgetbeheer zijn waarvan 27 huishoudens ook schuldhulpverlening ontvangen. Samen met andere inwoners die een beroep kunnen gaan doen op bijzondere bijstand voor de hoge energiekosten. Hiermee wordt maatwerk geleverd voor wat dat specifieke gezin nodig heeft. We verhogen het budget bijzondere bijstand met € 15.000 om deze extra vraag op te vangen. 4.3 Het besluit past in het ingezet beleid Dit besluit past in het beleid van de integrale beleidsvisie Armoede en Schulden In Zandvoort meer kans op een financieel zeker bestaan. De regelingen zijn een aanvulling op wat reeds wordt gedaan zoals vermeld in bijlage 1. 4.4 Financiën Om de regelingen uit te voeren zijn aanvullende middelen nodig.

Deze zijn gevonden in de reserve Coronafonds en in het budget voor onvoorzien. In het Coronafonds zijn middelen beschikbaar vanuit het restantbudget TONK (€ 145.000) en het restantbudget rond beperken van de toename aanspraak op de bijstand en bijzondere bijstand (6.5 t/m 6.9, € 35.000). Het resterende bedrag van € 32.000 kan ten laste van onvoorzien gebracht worden. Aanvullende middelen vanuit het restantbudget TONK. De TONK is van 1 januari 2021 tot en met 31 december 2021 verstrekt aan huishoudens die door een inkomensdaling als gevolg van de coronamaatregelen hun vaste woonlasten zoals huur en energie moeilijk konden betalen. Nu 2021 voorbij is en de TONK-regeling is afgelopen, blijkt dat het niet nodig is om gebruik te maken van alle van het Rijk ontvangen € 235.000 TONK-gelden. De reden dat er een budget van € 145.000 resteert is, dat ondanks veelvuldige en diverse vormen van communicatie over de TONK, er weinig gebruik is gemaakt van deze regeling. De besteding van de resterende TONK-gelden zijn meegenomen bij de beschikbare middelen.

€

812.000

Eenmalige compensatie

€

15.000

Geschatte bijdrage bijzondere bijstand

€

827.000

Totaal nodig voor de regelingen

Kenmerk: 2022/480887

5/6

€

615.000

Geschatte bijdragen van het Rijk

€

180.000

Reserve Coronafonds

€

32.000

Onvoorzien

€

827.000

Totaal financiering

5. Risico’s en kanttekeningen 5.1 Openeinderegeling Bijzondere bijstand is een wettelijk bepaalde openeinderegeling; dat wil zeggen dat iedere inwoner die aan de voorwaarden voldoet een beroep kan doen op de bijzondere bijstand, ook als de budgetten voor 2022 reeds uitgeput zijn. Dit levert mogelijk tekorten op. 5.2 Besluitvorming buiten reguliere P&C-cyclus In dit raadsstuk worden bestemmingen aangegeven voor de besteding van de resterende TONKgelden uit 2021. Hiermee loopt de besluitvorming vooruit op de integrale afweging met betrekking tot de bestemming van het resultaat 2021. Vanwege de urgentie van de gestegen energielasten wordt dit voorstel nu ter besluitvorming voorgelegd. 5.3 Participatie Aangezien de regering op korte termijn uitbetaling van de eenmalige energietoeslag verlangt en de noodzaak om het voorstel snel met de raad te kunnen bespreken, is dit voorstel voorgelegd aan de Adviesraad Sociaal domein Zandvoort. De Adviesraad heeft een uitgebreid advies gegeven om inwoners met een laag inkomen te ondersteunen bij de gestegen energielasten. De raad is positief dat Zandvoort aanvullende ondersteuning wil bieden en vraagt aandacht voor de inwoners die (nog) geen ZandvoortPas hebben en voor het feit dat het om een openeinderegeling gaat. De Adviesraad ontvangt van het college separaat een reactie op het gegeven advies. 6.

Uitvoering Voor de uitvoering wordt gebruik gemaakt van bestaande procedures. De genoemde bijzondere bijstand is nu al onderdeel van de uitvoering. Dit zal na vaststelling worden voortgezet. De eenmalige energietoeslag wordt na besluitvorming uitgevoerd. Over de beschikbaarheid van de deze regeling wordt extra gecommuniceerd naar inwoners en partners in het dorp. 7. Bijlage Bijlage 1. Overzicht minimaregelingen voor inwoners met een ZandvoortPas

Kenmerk: 2022/480887

6/6