Accountantsverslag - 27 juni 2022
Tekst van het document
Accountantsverslag 2021 Gemeente Zandvoort 27 juni 2022
Deloitte Accountants B.V. Robonsbosweg 5 1816 MK Alkmaar Postbus 270 1800 AG Alkmaar Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9704 www.deloitte.nl
Aan de gemeenteraad van de gemeente Zandvoort Postbus 2 2020 AA ZANDVOORT Datum
Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Zandvoort. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2021 van de gemeente Zandvoort.
27 juni 2022
Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente Zandvoort verstrekken wij een goedkeurende controleverklaring
Ons kenmerk
De jaarrekening 2021 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Zandvoort. Bij deze verstrekken wij op 27 juni 2022 een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid.
22067521AC/LR Behandeld door
B. Leeuwenkamp MSc RA 06 1201 1643 BLeeuwenkamp@deloitte.nl drs. A.J. Schutgens RA 06 1201 1605 ASchutgens@deloitte.nl
Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 10 januari 2022 en met ons auditplan, dat op 25 oktober 2021 is besproken in uw accountantscommissie. Wij bespreken onze bevindingen met de accountantscommissie Wij hebben onze concept rapportage op 23 mei 2022 besproken tijdens de bijeenkomst met uw accountantscommissie, en hebben daarbij ook uw vragen beantwoord. De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met uw portefeuillehouder financiën, met de directie, en met de betrokken medewerkers van de afdeling Financiën. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V. Was getekend: drs. A.J. Schutgens RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NSE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Zandvoort
Inhoudsopgave
Bestuurlijke samenvatting
4
•
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
5
•
Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
10
Bevindingen jaarrekening
12
•
De financiële positie van uw gemeente
13
•
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
18
Interne beheersing •
28
Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2021 29
Overige aangelegenheden
31
•
32
Overige aangelegenheden
Bijlagen
33
•
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
34
•
Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle
35
•
Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen
36
•
Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021
37
•
Bijlage B2 - Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021
38
•
Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging
39
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Bestuurlijke samenvatting
22067521AC/LR/4
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Zandvoort
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Getrouwheid en rechtmatigheid
•
Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld en rechtmatigheid.
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 0,7 miljoen respectievelijk € 2,1 miljoen.
Welke verbeteringen zien wij?
Wij zien dat uw gemeente de volgende verbeteringen heeft gerealiseerd:
•
Uw frauderisicoscan is verder verbeterd ten opzichte van vorig boekjaar. U besteedt op een goede manier aandacht aan de thema’s fraude en integriteit.
•
U heeft naar aanleiding van onze controle over 2020 de belangrijkste vijf adviespunten benoemd (willekeurige volgorde) en hierop verbeteracties ingezet: • interne beheersing: verschuiving van derde lijn naar tweede en eerste lijn; • Europese aanbesteding: verminderen aanbestedingsfout t.a.v. EU-aanbestedingen; • sociaal domein: reduceren onzekerheid PGB-bestedingen; • betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving; • verbeteren verschillenanalyses. Uw verbeteracties voor Europese aanbestedingen en PGB’s dragen bij om respectievelijk afwijkingen en onzekerheden te verminderen. Tevens stellen wij vast dat verschillenanalyses dit boekjaar verder zijn verbeterd. Wij verwachten dat deze en overige verbeteracties tot een zichtbare verbetering leiden in uw interne beheersing. Wij rapporteren hierover in onze managementletter 2022.
•
Bestuurlijke samenvatting
De paragraaf 1.1 ‘Gevolgen van de coronacrisis’ in de jaarstukken geeft op een transparante wijze de financiële impact weer van het coronavirus, inclusief de weerslag hiervan op de cijfers in de jaarrekening.
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
22067521AC/LR/5
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Zandvoort
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Belangrijke aandachtspunten (vervolg)
Financiële positie
•
Naast de genoemde verbeterpunten ten aanzien van de onderwerpen Europese aanbestedingen en PGB’s, onderkennen wij een aandachtspunt op basis van de geconstateerde afwijkingen bij de jaarrekeningcontrole. Ten aanzien van de PGB’s is het passend om dit in het perspectief te bezien van de relatief geringe omvang van PGB-bestedingen bij de gemeente Zandvoort.
•
Ten aanzien van de betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving hebben wij bevindingen geconstateerd ten aanzien van het logische toegangsbeheerproces en daarbij risico’s onderkend. Naast de benoemde verbeterpunten geeft uw organisatie aan dat onze bevindingen kernpunten bevatten die u voor boekjaar 2022 geprioriteerd zijn.
•
De financiële positie ultimo 2021 is niet verbeterd ten opzichte van 2020. U classificeert de financiële positie als goed op basis van de financiële kengetallen, zoals opgenomen in uw paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.
•
De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2021 bedraagt € 9,8 miljoen (2020: € 9,3 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Zandvoort onderkende en aanwezige risico’s van € 4,3 miljoen (2020: € 5,1 miljoen).
•
Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en realisatie, en kent een voordelig rekeningresultaat 2021 ad € 602.000 (2020: voordelig € 6 miljoen).
Opstel- en controleproces Medio 2021 hebben wij met de ambtelijke organisatie het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2020 geëvalueerd. Naar aanleiding hiervan zijn waar nodig aanscherpingen doorgevoerd zodat onze werk- en planningsafspraken voor de jaarrekeningcontrole goed op elkaar aansluiten. Met deze aanpassingen is het proces geoptimaliseerd en is de jaarrekeningcontrole binnen de afgesproken planning afgerond. Ook komend jaar evalueren wij het proces om te bepalen op welke terreinen/aspecten verdere verbeteringen mogelijk zijn. In 2021 hebben wij samen met u een aantal belangrijke verbeteringen doorgevoerd: •
De controle verrichten wij zoveel als mogelijk op locatie, in nauw contact met uw Audit Team. Hiermee borgen wij een transparante controle en tijdige communicatie van knelpunten.
•
Voorafgaand aan de controlewerkzaamheden stemmen wij concreet de aard en omvang van controlewerkzaamheden af (welke populaties, welke selecties en welke werkzaamheden).
•
Te verwachten knelpunten/bijzonderheden worden tijdig afgestemd.
Als aandachtspunt constateren wij de tijdige controle op belangrijke thema’s, zoals de grondexploitaties, EU aanbestedingen en sociaal domein. Een deel van uw werkzaamheden in de derde lijn en onze werkzaamheden op deze onderwerpen kunnen medio mei worden uitgevoerd, terwijl de jaarrekeningcontrole eind maart start.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
22067521AC/LR/6
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Zandvoort
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Interne beheersing
Kwaliteit verslaggeving
•
Op basis van de interim-controle 2021 hebben wij tekortkomingen geïdentificeerd in de interne beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Onze belangrijkste bevindingen zijn met u (gemeenteraad) gedeeld, en zijn besproken in de accountantscommissie van 1 december 2021. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.
•
Wij hanteren jaarlijks een primair gegevensgerichte controle-aanpak, waarbij wij geen gebruik maken van beheersmaatregelen in de IT-omgeving. Uw ambitie is om in de toekomst gebruik te kunnen maken van (beheersmaatregelen in) IT-omgeving ter vervanging van gegevensgerichte controles. Wij hebben hiertoe in 2021 een IT-audit uitgevoerd, waarover wij in onze managementletter hebben gerapporteerd. Onze conclusie is dat er tekortkomingen zijn die in potentie van invloed kunnen zijn op de jaarrekening, de compliance en/of de operationele prestaties (zoals het logische toegangsbeveiligingsproces). Door deze conclusie konden wij tijdens onze controle 2021 niet zonder meer steunen op de IT-omgeving en (informatie uit) de applicaties. Wij hebben daarom in lijn met vorig jaar gegevensgerichte controlewerkzaamheden verricht, waaronder detailcontroles. Hierbij zijn geen afwijkingen geconstateerd.
•
Wij trekken samen met uw gemeente op in het proces van het digitaliseren van de interim- en jaarrekeningcontrole. Tijdens onze controle zetten wij hiertoe diverse tools in, waaronder, tijdens onze controle over 2021, data-analyse voor de controle van de memoriaalboekingen en een tool voor confirmaties van verbonden partijen.
Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en de voorzieningen. Bij processen waarbij wij dat nodig achtten, hebben wij specialisten betrokken.
Effecten coronacrisis • (exclusief sociaal domein)
Grondexploitatie
Bestuurlijke samenvatting
Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren bestaat een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s en daarmee de waardering van de vorderingen gecontroleerd en wij merken op dat als gevolg van diverse steun- en coulancemaatregelen (door het rijk dan wel de gemeente) nog geen sprake is van grote mutaties in de oninbare vorderingen.
•
Subsidieverstrekkingen: uw gemeente heeft in de algemene subsidieverordening een hardheidsclausule opgenomen. Hierin staat dat het college in bijzondere gevallen kan afwijken. Dit houdt in dat - ondanks het feit dat gesubsidieerde instellingen niet alle prestaties hebben geleverd - de subsidies op basis van de hardheidsclausule kunnen worden vastgesteld en hiermee als rechtmatig worden beschouwd.
•
Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2021 versus de schattingen in de jaarrekening 2020 geanalyseerd (‘backtesting’). Wij hebben onze werkzaamheden op de waardering van de grondexploitaties ultimo 2021 uitgevoerd met behulp van de inzet van onze specialisten van Deloitte Real Estate.
•
Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden en bevindingen juist is en consistent is met voorgaand jaar.
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
22067521AC/LR/7
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Zandvoort
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Sociaal domein | gevolgen corona
Sociaal domein
Bestuurlijke samenvatting
•
De financiële impact van het coronavirus op het sociaal domein is beperkt. De gemeente heeft tijdig en voldoende beheersmaatregelen getroffen waarmee het de financiële effecten van corona voor het sociaal domein over 2021 tot een minimum heeft beperkt.
•
Eén van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage hebben wij deze regeling gecontroleerd. Wij hebben hierbij vastgesteld dat de Tozo uitkeringen (circa € 1,7 miljoen) juist en rechtmatig zijn verstrekt. Tevens hebben wij vastgesteld dat uw gemeente een M&O-beleid heeft vastgesteld, geïmplementeerd en zichtbaar naleeft, waarmee ook is voldaan aan deze kwalitatieve vereiste.
•
De PGB-bestedingen over 2021 bedragen circa € 242.000 (2020: circa € 239.000). U heeft ten aanzien van de PGB’s in 2021 een onderzoek laten uitvoeren door een extern bureau, waarbij in de vorm van o.a. huisbezoeken voor de Wmo nader inzicht verkregen wordt in de rechtmatige besteding van PGB-bestedingen en de kwaliteit van de geleverde zorg. Op basis van de uitkomsten van het onderzoek bent u dit jaar in staat om (getrouw- en rechtmatigheids-)afwijkingen beter in beeld te brengen en merkt u niet de gehele stroom PGB-bestedingen als onzeker aan. Tevens bent u in staat om verbetervoorstellen te formuleren voor de interne beheersing van de PGB-bestedingen bij uw gemeente en serviceorganisatie SVB.
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
22067521AC/LR/8
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Zandvoort
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Naleving van de Europese aanbestedingsregels
Wij constateren dat de fout is afgenomen ten opzichte van vorig jaar, maar als gevolg van het aantal en de omvang van onrechtmatigheden een blijvend aandachtspunt vormt voor uw interne beheersing. Uit de controle 2021 is een rechtmatigheidsfout gebleken van in totaal circa € 79.000 (2020: circa € 501.000). U heeft in 2021 diverse verbeteracties ingezet gericht op de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen en controlewerkzaamheden uitgevoerd op de vanuit het boekjaar 2020 doorwerkende onrechtmatigheden. Verder zijn door u een spendanalyse en detailcontroles verricht. Op basis van deze combinatie van interne beheersmaatregelen en controles zien wij een afname van het aantal fouten. Wij hebben in aanvulling hierop zelfstandig controlewerkzaamheden verricht op de Europese aanbestedingsregels, en komen tot dezelfde conclusie. Vorig jaar heeft u een directienota opgesteld waarin de bevindingen extra onder de aandacht zijn gebracht. De nota bevat acties waar beïnvloeding en bijsturing mogelijk is. Tevens heeft u in 2021 een aantal verbeteracties doorgevoerd, waaronder investering in kennis en bewustwording, evaluatie van bevindingen door afdelingsmanagers en afdeling Juridische Zaken, inhuur via raamcontracten en investering in contractbeheer, contractmanagement en contractenbank.
Wij hebben in het najaar van 2021 een deep-dive sessie georganiseerd, waarbij aandacht is geweest voor ieders rol in het proces, knelpunten en mogelijkheden om begrip en AO/IB verder te verbeteren.
Begrotingsrechtmatigheid
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van de overschrijding(en) naar de analyse van de begrotingsrechtmatigheid, zoals opgenomen in het hoofdstuk ‘Begrotingsrechtmatigheid’ van de jaarrekening. Hiermee legt het college verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2021. De geconstateerde lastenoverschrijdingen die formeel als onrechtmatig zijn aangemerkt, wegen mede op basis van de analyse van het college voor een bedrag van € 150.000 mee in ons rechtmatigheidsoordeel.
Frauderisicoanalyse
Uw gemeente heeft in 2020 voor het eerst een interne frauderisicoscan opgesteld. Deze interne frauderisico-scan wordt jaarlijks besproken en vastgesteld in de directie. U heeft opvolging gegeven aan onze adviespunten van vorig jaar en bespreekt de frauderisicoscan met de portefeuillehouder financiën en agendeert deze in de accountantscommissie. Hieruit blijkt dat op bestuurlijk niveau aandacht wordt besteed aan het onderwerp ‘fraude’. U heeft dit jaar opvolging gegeven aan onze adviespunten door frauderisico’s nadrukkelijk te ‘pinpointen’. Daarnaast heeft u in uw actualisatie dit jaar ook (fraude)risico’s ten aanzien van het oneigenlijk toe-eigenen van activa, frauduleuze verslaggeving, management override of controls, omkoping & corruptie en cybersecurityrisico’s meegenomen. Tijdens onze controle over 2021 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
22067521AC/LR/9
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Zandvoort
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2021. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
Het normenkader financiële rechtmatigheid 2021 en 2022 gemeente Zandvoort, dat op 28 september 2021 is vastgesteld door de gemeenteraad.
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2021 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente Zandvoort verstrekken wij een goedkeurende controleverklaring Wij hebben de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Zandvoort uitgevoerd en hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid. Wij hebben niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat
Wij hebben controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid
Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels
De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2021, zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2021.
Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn.
Op basis van onze controlewerkzaamheden en de toelichting in de jaarrekening (hoofdstuk: ‘Begrotingsrechtmatigheid’) constateren wij dat de begrotingsoverschrijdingen voor een bedrag van € 150.000 meewegen in ons rechtmatigheidsoordeel. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2021 geconstateerd. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT)
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting op de jaarrekening 2021, onder ‘Grondslagen voor de waardering’. Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevings-vraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en consistent zijn gebruikt.
Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel, die van invloed zijn op de WNT.
Wij hebben tijdens onze controle niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze minimumdrempel, die van invloed zijn op het vermogen en/of het resultaat van de gemeente. Wij hebben deze niet-gecorrigeerde controleverschillen opgenomen in Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
22067521AC/LR/10
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Zandvoort
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Zandvoort Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de member firms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zusteren/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.
De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over onder andere weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag.
Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging.
Op basis van de Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd:
De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar
•
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening 2021.
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van het college van burgemeester en wethouders in het jaarverslag, en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken, verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
De grondslagen zijn toegepast met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. De grondslagen zijn aanvaardbaar.
Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. De jaarstukken 2021 van uw gemeente bestaan uit: •
Het jaarverslag 2021 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2021 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten met toelichting en de SiSa-bijlage).
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
22067521AC/LR/11
Bevindingen jaarrekening
22067521AC/LR/12
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Zandvoort
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
De vermogenspositie van uw gemeente is stabiel Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2021 bedraagt € 1,3 miljoen nadelig. Per saldo is tussentijds € 1,9 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2021 circa € 0,6 voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans.
Eigen vermogen (x € 1 miljoen)
2021
2020
2019
Eigen vermogen per 1 januari
36,0
21,5
22,7
-/- 1,9
14,3
-/- 0,6
0,6
0,2
-/- 0,6
-/- 1,3
14,5
-/- 1,2
34,6
36,0
21,5
Tussentijdse resultaatbestemming Gerealiseerd resultaat Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten Eigen vermogen per 31 december
In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2021 circa 44% van het balanstotaal (ultimo 2020: 44% van het balanstotaal) en is ongeveer gelijk gebleven ten opzichte van 2020. Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming.
Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen)
Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.
Bij: onttrekkingen aan reserves
9,9
Saldo mutaties reserves
1,9
Gerealiseerd resultaat
0,6
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Totale baten
61,5
Totale lasten
-/- 62,8
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
-/- 1,3
Af: stortingen in reserves
-/- 8,0
Overige aangelegenheden
Bijlagen
22067521AC/LR/13
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Zandvoort
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2021 laat een nadelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 1,3 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 2,3 miljoen (begroting na wijziging). De jaarrekening 2021 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 0,6 miljoen. In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. De gemeente heeft de belangrijkste verschillen toegelicht en heeft de financiële impact ervan in kaart gebracht. In de paragraaf Begrotingsrechtmatigheid van onze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid.
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen) 20 15 10
5 (5) 2019
2020
2021
Mutaties in reserves (x € 1 miljoen) 40 30 20 10 (10) 2019
2020
2021
Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 1 1 (1) (1) 2019
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
2020
2021
Overige aangelegenheden
Bijlagen
22067521AC/LR/14
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Zandvoort
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Zandvoort (begroot en werkelijk over de periode 2019-2021)
Solvabiliteit
50%
20%
40%
15%
30%
10%
20%
5%
10%
Solvabiliteit
Grondexploitatiequote
De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente.
0%
0% 2019 Begroot
2020
2019
2021
2020
Begroot
Werkelijk
2021
Werkelijk
Structurele exploitatieruimte
120% 100% 80% 60% 40% 20% 0%
6% 5% 4% 3% 2% 1% 0% Begroot
Bestuurlijke samenvatting
2020
De grondexploitatiequote geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten van de gemeente. In de regel geldt: hoe hoger de grondexploitatiequote, hoe groter het risico dat de gemeente loopt. Netto schuldquote
Netto schuldquote
2019
Grondexploitatiequote
2021
Werkelijk
Structurele exploitatieruimte 2019
2020
Begroot
Bevindingen jaarrekening
Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie.
Interne beheersing
2021
Werkelijk
Voor de beoordeling van de financiële positie is ook van belang te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken.
Overige aangelegenheden
Bijlagen
22067521AC/LR/15
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Zandvoort
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Voorspellende waarde van uw begroting De jaarrekening 2021 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 0,6 miljoen. Wij merken op dat de realisatie van het resultaat, alsmede de baten en lasten, aansluiten met het beeld van de begroting. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college haar beleid en doelen kan realiseren. De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan is echter niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Hiermee is de begroting vaak meer gebaseerd op politiek-bestuurlijke ambities dan op wat gemeenten daadwerkelijk met de beschikbare middelen en capaciteit kunnen realiseren. Uw organisatie is zich bewust van deze problematiek. In dit licht adviseren wij u dit te blijven bewaken en eventueel maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van de begroting van zowel de investeringen als de baten en lasten en de uitvoeringskracht ervan dicht op elkaar te houden.
Saldo baten en lasten | Begroting vs realisatie (x € 1 miljoen) 15 10 5 (5) Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2021 2021
Baten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 100 80 60 40 20 Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2021 2021
Lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 100 80
60 40 20 -
Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2021 2021
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
22067521AC/LR/16
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Zandvoort
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Het weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2021; de ratio weerstandsvermogen is met 0,5 toegenomen.
Uw weerstandscapaciteit van € 9,8 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 4,3 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.
Beschikbare weerstandscapaciteit De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 9,8 miljoen (2020: € 9,3 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar.
12 8
Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s. Uw gemeente heeft op basis van deze risicoinventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 4,3 miljoen (2020: € 5,1 miljoen). Ten opzichte van 2020 is hiermee sprake van een afname van de gekwantificeerde risico’s met € 0,8 miljoen.
Bestuurlijke samenvatting
Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen)
Bevindingen jaarrekening
4 2019
2020
2021
Benodigde weerstandscapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit
Ratio weerstandsvermogen 3,00 2,00 1,00 2019
Interne beheersing
2020
2021
Overige aangelegenheden
Bijlagen
22067521AC/LR/17
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Zandvoort
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Deep-dive sessies
Wij hebben in het najaar van 2021 zogeheten deep divesessies gehouden met de betrokkenen uit de eerste, tweede en derde lijn. Hierbij gaan wij na wat de reden is van de tekortkoming en welke beheersmaatregelen noodzakelijk zijn om dit structureel op te lossen. In december heeft een deep-dive sessie plaatsgevonden ten aanzien van het sociaal domein en de Europese aanbestedingen. Hierbij zijn diverse functionarissen van 1e tot en met 3e lijn aanwezig, waaronder een betrokkene vanuit uw directieteam. Uit uw interne notitie Herstructurering IC is het volgende opgenomen over de rollen waaraan wij aandacht hebben besteed in onze deep-dive:
Europese aanbestedingen
-
Uit de deep-dive sessie komen de volgende knelpunten naar voren: -
Moeite om vanuit 2e en 3e lijn de organisatie te stimuleren om offertes en (totstandkoming van de) opdrachtraming traceerbaar te maken.
-
Inhuur derden laat zich niet in alle gevallen vóóraf, bij eerste inschatting van de opdracht, ramen waardoor in een later stadium overschrijdingen ontstaan.
-
Complexiteit van de materie: welke verleningsopties moeten worden meegenomen in de opdrachtraming, hoe om te gaan met afwijkingen als gevolg van onvoorziene omstandigheden en hoe past dit binnen de aanbestedingswet.
-
1e lijn: lijnmanagement: verantwoordelijk voor haar eigen processen.
-
-
2e lijn: functie die de 1e lijn ondersteunt, adviseert, coördineert en bewaakt of het management zijn verantwoordelijkheden ook daadwerkelijk neemt.
Aandacht voor de tijdige motivatie bij niet opnieuw aanbesteden als gevolg van uitzonderingssituaties.
-
3e lijn: controleert of het samenspel tussen de eerste en tweede lijn soepel functioneert en daarover een objectief, onafhankelijk oordeel velt met mogelijkheden tot verbetering.
Diverse systemen moeten worden geraadpleegd: inkoopkalender, Verseon (contracten), financiële administratie (bestedingen. Daarbij geconstateerd dat bijvoorbeeld de inkoopkalender niet volledig is.
-
Decentrale inkoopfunctie, waarbij geen centrale monitoring plaatsvindt.
-
Bevindingen jaarrekening
Sociaal domein - prestatielevering Tijdens deze deep-dive sessie is aandacht geweest voor de lopende aanbesteding van Jeugdzorg voor boekjaar 2023 en verder. De sessie is benut om een beeld te krijgen van het begrip prestatielevering in het sociaal domein, welke werkzaamheden de gemeente uitvoert en waar onzekerheden bestaan. Aandachtspunten uit de deep-dive sessie: -
Er is sprake van relatief veel aanbieders. Van kleinere aanbieders wordt geen productieverantwoording (inclusief controleverklaring) gevraagd, spanningsveld bij toename van bijvoorbeeld acute Jeugd GGZ.
-
Aandacht voor waar tijd en middelen op worden ingezet om voldoende zekerheid te verkrijgen over prestatielevering, kosten-baten analyse maken.
-
Bekostigingssystematiek, onder andere bij de nieuwe aanbesteding Jeugdzorg, moet primair aansluiten bij de maatschappelijke doelstellingen (wat vragen de inwoners van Zandvoort).
Tevens zijn oplossingsrichtingen besproken, waarbij aandacht voor ieders rol in het proces, zoals:
Mogelijke oplossingsrichtingen:
-
Gerichte acties en workshops om bewustwording te versterken binnen de 1e lijn.
-
-
Verdere digitalisering en integratie van systemen waarin volledigheid en juistheid van de primaire registratie van opdrachtraming en contracten zijn geborgd.
Mogelijkheden onderzoeken om het aantal zorgaanbieders terug te dringen, zonder oog te verliezen voor de maatschappelijke doelstelling.
-
Gebruik maken van benchmarks en informatie (data-analyse) van zorgtrajecten bij aanbieders, periodiek contact en evaluatie met zorgaanbieders.
Procesontwerp opstellen.
-
Aandacht voor kostenbeheersing en vervolgens verantwoording en controle.
-
Bestuurlijke samenvatting
Onderbouwing van afwijkingen, zoals onvoorziene omstandigheden, overbrugging(sovereenkomst) tot een nieuwe aanbesteding, specialistische functies (bijvoorbeeld specifieke projecten) die niet Europees kunnen worden aanbesteed.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
22067521AC/LR/18
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Zandvoort
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Deep-dive sessies
-
Verbeteren van inzicht in de populatie: grote versus kleine aanbieders, vrijgevestigden en vervolgens nagaan hoe deze stromen te beheersen.
-
Gebruik maken van beschikbare informatie, zoals budgetplafonds, productieverantwoordingen, berichtenverkeer als input voor Qlickview (rapportagetool) voor beheersing van de bestedingen Jeugdzorg en Wmo.
-
Ten aanzien van (onder andere) de prestatielevering van PGB’s heeft u in 2021 nader onderzoek laten verrichten door een extern bureau. Hierover leest u in de paragraaf ‘overige bevindingen’.
Een aantal van deze verbeterpunten maken al onderdeel uit van uw eigen voorstellen. Hierover hebben wij in onze managementletter 2021 gerapporteerd.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
22067521AC/LR/19
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Zandvoort
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door het saldo ultimo 2021 ad € 11,9 miljoen, waarop een voorziening in mindering is gebracht van € 5,1 miljoen, relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2022 e.v. nog te realiseren baten ad € 14,7 miljoen en lasten ad € 8,3 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Ultimo 2021 gaat het om de drie individuele projecten Watertorenplein, Badhuisplein en Entree Palaceplein. De gemeente Zandvoort schat ultimo 2021 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie circa € 5,1 miljoen bedraagt (2020: € 4,7 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen.
Deze voorziening is in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie. Dit is in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen)
Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot 5 P’s: •
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.
•
Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?
•
Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen?
•
Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?
•
Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten? Interne beheersing
Overige aangelegenheden
16,00 14,00 12,00 10,00 8,00 6,00 4,00 2019
2020
2021
Ontwikkeling boekwaarde
De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’. Uit bovenstaand figuur blijkt dat de boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie in 2021 is toegenomen ten opzichte van voorgaande jaren als gevolg van investeringen bij elk van de drie grondexploitaties.
Bijlagen
22067521AC/LR/20
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Zandvoort
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •
•
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd. Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?
•
Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.
•
Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2021 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Tussentijdse winstneming In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat gemeente voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POC-methode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen. Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten. Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2021 geen tussentijdse winst genomen op de grondexploitaties. Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet).
Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
U noemt in uw jaarverslag uw ambitie op het terrein van stedelijke ontwikkeling en de complexiteit omdat uw gemeente omringd is door natuurgebied. Deze binnenstedelijke herstructurering zorgt normaliter een grotere complexiteit, doordat de gemeente de bestaande ruimte her ontwikkelt en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt. Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat alle drie de grondexploitaties individueel belangrijke projecten zijn binnen uw gemeente, waarbij wij de grondexploitatie Badhuisplein en Entree Palaceplein voor controle 2021 hebben geanalyseerd en – waar wij dat noodzakelijk achten op grond van onze professionele oordeelsvorming – geselecteerd voor nadere controle. Van deze projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst en is tevens de getroffen verliesvoorziening of de verantwoorde (tussentijdse) winstneming gecontroleerd.
Tevens hebben wij voor de grondexploitatie Badhuisplein onze grondexploitatie specialisten ingeschakeld bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen, specifiek ten aanzien van de planning, programmering en prijs.
Bijlagen
22067521AC/LR/21
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Zandvoort
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2021 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties.
•
Externe deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten.
•
Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2021 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt.
Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2021 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten betrokken hebben bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
22067521AC/LR/22
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Begrotingsrechtmatigheid
Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de Commissie BBV. Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft de accountant niet in alle gevallen mee te wegen in zijn rechtmatigheidsoordeel. De kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen en zijn in te delen in de categorieën als genoemd in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de commissie BBV.
1 -
In 2021 zijn geen kredieten overschreden.
Lastenoverschrijdingen (x € 1 miljoen)
(1) (2)
Programma 7
Programma 6
Programma 5
(3)
Programma 4
Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de lasten binnen de begroting blijven en het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat zij hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad.
Kredietoverschrijdingen Kredietoverschrijdingen vereisen conform de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV – vergelijkbaar met kostenoverschrijdingen in het overzicht van baten en lasten – autorisatie van de gemeenteraad. Indien een overschrijding niet door de raad is geautoriseerd, is deze strikt genomen onrechtmatig. Afspraken hierover tussen de gemeenteraad en het college kunnen zij nader vastleggen in de financiële verordening ex artikel 212 Gemeentewet.
Programma 3
Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2021, hebben wij een controle uitgevoerd op de begrotingsrechtmatigheid. De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moet de gemeenteraad zelf nader invullen en concretiseren. Dit gebeurt met het vaststellen van de begroting en via de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet.
Voor de begrotingsrechtmatigheid moeten wij kijken naar de lastenoverschrijdingen per programma. In de figuur hieronder hebben wij per programma de lastenoverschrijding opgenomen. Hieruit blijkt een onrechtmatige lastenoverschrijding op programma 5 Beheer en onderhoud.
Programma 2
Begrotingsoverschrijdingen zijn adequaat toegelicht in de jaarrekening
Programma 1
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Zandvoort
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van en toelichting op deze overschrijdingen naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in het hoofdstuk ‘Begrotingsrechtmatigheid’ in de jaarrekening. Hiermee legt het college aan de gemeenteraad verantwoording af over de begrotingsrechtmatigheid van de lasten over 2021. Van de geconstateerde kostenoverschrijdingen weegt een bedrag van € 150.000 mee in ons rechtmatigheidsoordeel.
In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moeten wij kijken naar de lastenoverschrijdingen per programma. Wij hebben in de figuur hieronder de programma’s met lastenoverschrijdingen opgenomen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
22067521AC/LR/23
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Zandvoort
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving
De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze managementletter hebben wij uitgebreid gerapporteerd over fraude en integriteit, en de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet. Wij hebben bij onze frauderisicoanalyse gebruikgemaakt van de inzet van interne forensisch specialisten. Dit draagt bij aan een robuuste (fraude)risicoanalyse en ondersteunt ons in de advisering over uw interne frauderisicoscan, die uw directie in 2021 heeft opgemaakt en vastgesteld. De interne frauderisicoscan wordt vanaf dit jaar besproken met de portefeuillehouder financiën en aangeboden ter bespreking in de accountantscommissie.
Tijdens de interim-controle hebben wij kennis genomen van uw frauderisicoscan en deze met uw medewerkers besproken.
•
Er zijn specifieke frauderisico’s opgenomen met betrekking tot de onderwerpen: oneigenlijk toeeigenen van activa, frauduleuze verslaggeving, management override of controls, omkoping, corruptie en cybersecurity.
•
De risico’s zijn weergegeven in een risicotabel.
•
Er is een koppeling gemaakt tussen de frauderisico’s en de reguliere risico-inventarisatie die in de P&Cdocumenten is opgenomen. In deze risicoinventarisatie is nu een apart frauderisico opgenomen waarvoor deze frauderisicoscan geldt als onderlegger.
•
Enkele risico’s zijn verwijderd aangezien deze betrekking hebben op fraude van buiten de organisatie, hiervoor is inmiddels een gemeentelijk M&O beleid vastgesteld.
Uw Audit Team heeft het bestaan en de werking van de huidige beheersmaatregelen niet integraal en expliciet getoetst. In de frauderisicoanalyse zijn aanvullende beheersmaatregelen genoemd. Het verdient aanbeveling om de beheersmaatregelen als genoemd in de frauderisicoscan te toetsen op bestaan en werking en deze werkzaamheden zichtbaar vast te legen. Verder adviseren wij u om in de frauderisicoscan een beschrijving op te nemen van de restrisico’s en van de wijze waarop u hiermee omgaat (accepteren/mitigeren/ vermijden). Het verdient aanbeveling in te gaan op uw ‘risk appetite’ voor fraude- en compliance risico’s.
Wij zien dat u opvolging heeft gegeven aan onze adviespunten van vorig boekjaar.
•
Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben de accountantscontrole professioneelkritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.
Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens doorspreken met uw medewerker integriteit. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd.
Frauderisico’s zijn specifiek gemaakt door toelichting, risico-inschatting en interne beheersmaatregelen op te nemen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
22067521AC/LR/24
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Zandvoort
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen
Naleving van de Europese aanbestedingsregels Gemeenten moeten opdrachten boven een jaarlijks door de Europese Commissie vast te stellen drempelwaarde Europees aanbesteden. Voor de jaarrekeningcontrole is door de afdeling financiën een spendanalyse voorbereid, waarbij de organisatie op basis van de onderliggende contracten, in voorgaande jaren uitgevoerde controles en bij interne juristen ingewonnen adviezen is getoetst of over 2021 de Europese aanbestedingsrichtlijnen zijn nageleefd. Vervolgens voert uw Audit Team hierop interne controle uit. Op basis van onze volledig gegevensgerichte controlewerkzaamheden – waarbij wij zoveel mogelijk gebruik hebben gemaakt van de intern voorbereide analyse, interne controle en daarbij verzamelde documentatie – concluderen wij dat over 2020 sprake is van een aantal afwijkingen van de aanbestedingsrichtlijnen voor een totaalbedrag van circa € 79.000 (2020: € 501.000). Wij constateren dat de fout is afgenomen ten opzichte van vorig jaar, maar als gevolg van het aantal en de omvang van onrechtmatigheden een blijvend aandachtspunt vormt voor uw interne beheersing.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Wij constateerden bij de afronding van onze controle vorig jaar dat u een directienota heeft opgesteld waarin de bevindingen 2020 extra onder de aandacht zijn gebracht. De nota bevat acties waar beïnvloeding en bijsturing mogelijk is. U bent gestart met de uitvoering om zo veel als mogelijk doorwerking van onrechtmatigheden in toekomstige jaren te voorkomen. Bij onze interim-controle 2021 geeft u aan dat u de volgende verbeteracties heeft ingezet: •
Geïnvesteerd wordt in de kennis van inkoopprocedures en bewustwording van aanbestedingsregels (afdelingen Juridische Zaken en Concerncontrol).
•
De lijnafdeling kijkt samen met Juridische Zaken naar benodigde actie op bevindingen 2020 (afdelingsmanagers en afdeling Juridische Zaken).
•
U zet stappen naar inhuur via raamcontracten.
•
Geïnvesteerd wordt in de professionalisering van contactbeheer, contractmanagement en de contractenbank (traject ingezet door afdeling Juridische Zaken).
Ondanks de getroffen maatregelen kan uw gemeente in de praktijk, door de complexiteit van de materie en regelgeving, en de hoeveelheid bij dit proces betrokken personen, toch relatief gemakkelijk een verkeerde aanbestedingsprocedure kiezen. Hierdoor blijft de repressieve controle door Togo Financiën en uw Audit Team van belang. Daarbij wordt expliciet nagegaan of een opdracht via de juiste procedure ‘in de markt’ is gezet.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
22067521AC/LR/25
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Zandvoort
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen
COVID-19
De Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft daarnaast voor dat wij een kwalitatieve toets moeten verrichten op uw beleid inzake Misbruik en Oneigenlijk (M&O) beleid voor de Tozo-regeling. Wij stellen vast dat uw gemeente een M&O-beleid heeft vastgesteld met daarin de getroffen interne beheersmaatregelen, zoals de controle achteraf, en de wijze waarop u gebruikmaakt van het Inlichtingenbureau. Wij hebben vastgesteld dat uw gemeente het M&O-beleid heeft nageleefd, waarmee is voldaan aan deze kwalitatieve vereiste.
Wij sommen hier de belangrijkste effecten op die het coronavirus heeft (gehad) op de jaarrekening 2021 van uw gemeente: •
•
•
Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren en andere soorten schuldenaars bestaat er een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s, en daarmee de waardering van de vorderingen, gecontroleerd, en merken op dat er vooralsnog geen sprake is of zou moeten zijn van grote mutaties in de voorziening voor oninbare vorderingen. Subsidieverstrekkingen: de gemeenteraad heeft voor meerdere subsidies in 2021 besloten om coulant om te gaan met prestaties en bestedingen van toegekende subsidies. Hiertoe heeft u de subsidiebeschikkingen gewijzigd. Dit houdt in dat, ondanks dat gesubsidieerde instellingen niet alle prestaties hebben geleverd, de subsidies op basis van deze raads- en collegebesluiten kunnen worden vastgesteld en hiermee rechtmatig kunnen worden beschouwd. Tozo: één van de maatregelen die het kabinet (heeft) gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage hebben wij deze regeling gecontroleerd. Uw gemeente is, ondanks een snelle invoering en de wijzigingen hierin, gedurende 2021 in staat geweest aantoonbaar te voldoen aan de gestelde rechtmatigheidseisen.