Lijkt ingekomen stukken november
Tekst van het document
Ingekomen stukken Nummer
23-120
Hoofddocument
Aanbieding kadernota aan gemeenten voor zienswijzen 2025
Afzender
UBRivierenland
Onderwerp
aanbieding kadernota aan gemeenten voor zienswijzen 2025
Advies
Voor kennisgeving aannemen
Zaakcode
862695
Datum publicatie
29-11-2023
Datum vergadering
29-11-2023
Gekoppeld evenement
(Raadsvergadering 14-12-2023 20:00)
Nummer
23-119
Hoofddocument
Aanbieding Kaderbrief Programmabegroting 2025
Afzender
Regio Rivierenland
Onderwerp
Aanbieding Kaderbrief Programmabegroting 2025
Advies
Voor kennisgeving aannemen
Zaakcode
862502
Datum publicatie
28-11-2023
Datum vergadering
28-11-2023
Gekoppeld evenement
(Raadsvergadering 14-12-2023 20:00)
Nummer
23-118
Hoofddocument
Kaderbrief 2025 VRGZ
Afzender
Veiligheidsregio Gelderland-Zuid
Onderwerp
Kaderbrief 2025 VRGZ
Advies
Voor kennisgeving aannemen
Datum publicatie
27-11-2023
Datum vergadering
14-12-2023
Gekoppeld evenement
(Raadsvergadering 14-12-2023 20:00)
Nummer
23-117
Hoofddocument
Kaderbrief 2025 RAR
Afzender
Regionaal Archief Rivierenland
Onderwerp
Kaderbrief 2025 RAR
Omschrijving
De kaderbrieven worden behandeld in de raadsvergadering op 22 februari 2024.
Advies
Voor kennisgeving aannemen
Zaakcode
861992
Datum publicatie
27-11-2023
Datum vergadering
14-12-2023
Gekoppeld evenement
(Raadsvergadering 14-12-2023 20:00)
Nummer
23-116
Hoofddocument
Zaltbommel - Tweemaandelijkse rapportage Werkzaak - november 2023
Afzender
Werkzaak Rivierenland
Onderwerp
Zaltbommel - Tweemaandelijkse rapportage Werkzaak - november 2023
Advies
Voor kennisgeving aannemen
Datum publicatie
23-11-2023
Datum vergadering
14-12-2023
Gekoppeld evenement
(Raadsvergadering 14-12-2023 20:00)
Nummer
23-115
Hoofddocument
Raadsbrief informatie volgende fase van netcongestie
Afzender
Liander
Onderwerp
Raadsbrief informatie volgende fase van netcongestie
Advies
Voor kennisgeving aannemen
Zaakcode
860704
Datum publicatie
22-11-2023
Datum vergadering
14-12-2023
Nummer
23-114
Hoofddocument
Vislood, gemeente en Sportvisserij Nederland - Stichting Gezond Water
Afzender
Stichting gezond water
Onderwerp
Vislood, gemeenten en Sportvisserij Nederland
Advies
Voor kennisgeving aannemen
Zaakcode
853755
Datum publicatie
21-11-2023
Datum vergadering
21-11-2023
Nummer
23-113
Hoofddocument
1 Aanbiedingsbrief RKC Onderzoek Ondermijning
Afzender
Rekenkamercommissie
Onderwerp
Onderzoek Ondermijning RKC Zaltbommel-Onderzoeksrapport LZ-nov 2023
Advies
carrousel 30 november 2023
Datum publicatie
13-11-2023
Datum vergadering
14-12-2023
Gekoppeld evenement
(Carrouselvergadering 30-11-2023 19:00)
Nummer
23-112
Hoofddocument
Wereld Natuur Fonds - Manifest ruimte voor levende rivieren
Afzender
Wereld Natuur Fonds
Onderwerp
Manifest ruimte voor levende rivieren
Advies
Voor kennisgeving aannemen
Datum publicatie
10-11-2023
Datum vergadering
14-12-2023
Nummer
23-111
Hoofddocument
Aanbiedingsbrief raden kadernota en koersplan
Afzender
Avri
Onderwerp
Aanbiedingsbrief raden kadernota en koersplan
Advies
Voor kennisgeving aannemen
Datum publicatie
09-11-2023
Datum vergadering
14-12-2023
Gekoppeld evenement
(Raadsvergadering 14-12-2023 20:00)
Nummer
23-110
Hoofddocument
2023 Pamflet Eigen Kracht Centrale gemeenten
Afzender
Eigen-Kracht
Onderwerp
Pamflet Eigen Kracht Centrale gemeenten
Advies
Voor kennisgeving aannemen
Datum publicatie
09-11-2023
Datum vergadering
14-12-2023
Nummer
23-109
Hoofddocument
Brief Linksom zonder NAW
Afzender
Linksom
Onderwerp
Brief bij Ideeënbundel over armoedebestrijding door gemeenten
Advies
Voor kennisgeving aannemen
Zaakcode
853700
Datum publicatie
09-11-2023
Datum vergadering
14-12-2023
Bezoekadres: Burg. van Lidth de Jeudelaan 3, Tiel
Aan - het College van Burgemeester en Wethouders van de lidgemeenten van de Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland (UBR) t.a.v. de secretaris - de raden van de lidgemeenten van de Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland (UBR) t.a.v. de griffier
Postadres: Postbus 137, 4000 AC Tiel Telefoon: 085-4000814 E-mail:
info@ubrivierenland.nl
Website: www.ubrivierenland.nl BNG IBAN: NL79 BNGH 0285180290 KvK: 76907694 BTW: NL860835546B01
Tiel, 29 november 2023 Onderwerp: Zienswijzen kadernota 2025 van de Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland
Geachte heer, mevrouw, Hierbij ontvangt u de kadernota 2025 van de Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland ten behoeve van de bespreking in uw college en raad. De kadernota 2025 is behandeld door het Dagelijks Bestuur in de vergadering van 29 november 2023. Conform het gestelde termijnen in ons Governanceprotocol en het door uw raad vastgestelde Informatieprotocol verzoeken wij u uiterlijk 15 februari 2024 de gemeentelijke zienswijzen bij ons in te dienen, zodat alle reacties meegenomen kunnen worden in de vergadering van het Algemeen bestuur van 28 maart 2024. Wij zien de reactie van uw gemeente met belangstelling tegemoet, liefst vóór of uiterlijk op 15 februari 2024.
Hoogachtend, het Dagelijks Bestuur van Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland de secretaris-directeur,
de voorzitter,
C.P.S. Herms
C.A.H. Zondag
Bijlage(n): * Kadernota 2025
Aan het College van Burgemeester en Wethouders van de lidgemeenten van Regio Rivierenland t.a.v. de secretaris Aan de gemeenteraden van de lidgemeenten van Regio Rivierenland t.a.v. de griffier
Datum
28 november 2023
Uw kenmerk Ons kenmerk
23.0001374
Inlichtingen bij Onderwerp Pagina
Kaderbrief Programmabegroting 2025 van Regio Rivierenland 1/2
Geacht College, geachte Raad, Hierbij ontvangt u de Kaderbrief Programmabegroting 2025 van Regio Rivierenland, die het Algemeen Bestuur op 8 november jl. heeft vastgesteld. In deze Kaderbrief zijn de financiële uitgangspunten/kaders van de Programmabegroting 2025 vastgelegd. Momenteel wordt een traject gestart om, samen met het algemeen bestuur, wethouders, gemeentesecretarissen, raadsleden en samenwerkingspartners, de taken en bijbehorende governance structuur voor de GR Regio Rivierenland te herijken. Het resultaat van dit traject zal voor de zomer 2024 gereed zijn en effect hebben op de programmabegroting 2025. Omdat het resultaat van dit traject momenteel nog onbekend is, kunnen we dit niet verwerken in deze kaderbrief. In april 2024 ontvangt u van ons de ontwerp-begroting 2025 en krijgt u de gelegenheid de gemeentelijke zienswijze bij de begroting kenbaar te maken. Uiteraard kunt u ons desgewenst al eerder een reactie sturen op basis van de geformuleerde begrotingsuitgangspunten en de overige informatie die in onze Kaderbrief is opgenomen. Dit is geen verplichting, omdat er voor de Kaderbrief geen zienswijze-procedure geldt op grond van onze financiële verordening Regio Rivierenland. Als u ons een reactie stuurt, ontvangen wij die graag vóór 1 maart 2024, zodat we de mogelijkheid hebben om de informatie te gebruiken bij het opstellen en uitwerken van de begroting 2025.
Tot slot willen wij nog meegeven dat wij ons zeer bewust zijn van de vele uitdagingen waar de gemeenten de komende jaren mee worden geconfronteerd en specifiek de financiële druk als gevolg van het huidige Rijksbeleid met betrekking tot de financiering van gemeenten vanaf 2026.
Regio Rivierenland is een samenwerkingsverband van acht gemeenten: Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Bezoekadres: Burg. van Lidth de Jeudelaan 3, 4001 VK Tiel Postadres: Postbus 137, 4000 AC Tiel
E: info@regiorivierenland.nl T: 0344 63 85 55
IBAN NL55 BNGH 0285 0287 23
Ons kenmerk Pagina
23.0001374 2/2
Wij zullen ons maximaal inzetten om kwalitatief goede dienstverlening tegen zo laag mogelijke lasten te leveren. Ook denken we graag mee of en op welke wijze de inzet op meer regionale samenwerking een oplossing voor deze financiële uitdaging voor gemeenten kan zijn. Wij vertrouwen erop u middels dit schrijven voldoende te hebben geïnformeerd. Hoogachtend, het Dagelijks Bestuur van Regio Rivierenland, de secretaris, de voorzitter,
mr. J.W.A. Hakkert
ir. J. Beenakker
Bijlage: Kaderbrief Programmabegroting 2025 van Regio Rivierenland (vastgesteld door het Algemeen Bestuur op 8 november 2023)
Regio Rivierenland is een samenwerkingsverband van acht gemeenten: Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Bezoekadres: Burg. van Lidth de Jeudelaan 3, 4001 VK Tiel Postadres: Postbus 137, 4000 AC Tiel
E: info@regiorivierenland.nl T: 0344 63 85 55
IBAN NL55 BNGH 0285 0287 23
Kaderbrief VRGZ 2025 Inhoudsopgave 1.
Inleiding ............................................................................................................................... 2
2.
Landelijke ontwikkelingen ..................................................................................................... 3
3.
4.
2.1
Versterking crisisbeheersing ................................................................................................ 3
2.2
Informatieveiligheid (BIO) en privacy .................................................................................. 4
2.3
Invoering zorgcoördinatie .................................................................................................... 4
2.4
Effecten klimaatverandering................................................................................................ 4
2.5
Stijging prijzen en levertijden .............................................................................................. 5
2.6
Arbeidsmarktproblematiek ................................................................................................. 5
Regionale ontwikkelingen ..................................................................................................... 6 3.1
Capaciteit juridische ondersteuning .................................................................................... 6
3.2
Vastgoed .............................................................................................................................. 6
Financiële ontwikkelingen en kaders...................................................................................... 7 4.1
Indexering ............................................................................................................................ 7
4.2
Verdeelmethodiek ............................................................................................................... 7
4.3
Ontwikkeling kapitaallasten................................................................................................. 7
4.4
Belangrijkste risico’s ............................................................................................................ 8
5.
Proces................................................................................................................................... 8
6.
Bijlagen ................................................................................................................................ 9
1. Inleiding De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) is van ons allemaal. Vanuit die gedachte willen wij onze gemeenten vooraf betrekken bij het begrotingsproces en stellen wijde Kaderbrief op. In deze Kaderbrief informeren wij onze gemeenten op hoofdlijnen over de financiële uitgangspunten, inhoudelijke ontwikkelingen en risico’s voor het begrotingsjaar 2025. Dit doen we met als basis het voorgenomen beleid, zoals dat geformuleerd is in onze meerjarenplannen. De consequenties van nieuwe (landelijke) ontwikkelingen en uitdagingen voor de periode 2025 proberen we in deze kaderbrief zo concreet mogelijk weer te geven met de kanttekening dat vooruitkijken altijd gepaard met een bepaalde mate van onzekerheid, zeker op de langere termijn. Op deze Kaderbrief verzoeken wij gemeenteraden te reageren met een zienswijze. Hiermee is de Kaderbrief een eerste stap in de voorbereiding op de begroting. Deze begroting wordt in het voorjaar van 2024 opgesteld, met inachtneming van de zienswijzen van onze gemeenten, en wordt vóór 1 april 2024 aangeboden aan de raden. De Kaderbrief 2024 werd gekenmerkt door de grote mate van onzekerheid. Die situatie is voor een belangrijk deel onveranderd. Net als gemeenten heeft de VRGZ te maken met hoge inflatie, stijgende rente en arbeidsmarktproblematiek.
De VRGZ zeilt financieel scherp aan de wind, maar is genoodzaakt om stappen vooruit te zetten op het gebied van huisvesting en een toekomstbestendige informatievoorziening. Deze kaderbrief laat de eerste indicaties zien van deze stappen, waarbij nut en noodzaak kritisch zijn afgewogen en waarbij wordt aangesloten bij bestaande financiële afspraken. Deze stappen worden gezet met het bewustzijn dat veel gemeenten de komende jaren voor financiële onzekerheden en uitdagingen zullen komen te staan. Deze kennis nemen wij mee in onze beleidsontwikkeling. Tegelijk streven wij ernaar een robuuste organisatie te behouden die wendbaar blijft en die in staat is adequaat te handelen in tijden van crisis. Met het bestuur is afgesproken dat er drie typen uitzettingen1 zijn die in aanmerking kunnen komen voor een extra bijdrage van gemeenten: ▪ ▪ ▪
Nieuwe beleidsvoorstellen o.a. in relatie tot de uitwerking van onze meerjarenstrategie, landelijke ontwikkelingen en beleidsontwikkelingen binnen gemeenten; Buitengewone prijsstijgingen: prijsstijgingen waar de VRGZ geen invloed op heeft en die niet opgevangen kunnen worden binnen de reguliere indexering; Autonome ontwikkelingen: ontwikkelingen buiten de invloedsfeer van de VRGZ. Bijvoorbeeld wet- en regelgeving en toename van volumes (adviesaanvragen, inwoneraantallen etc.).
In onderstaande paragrafen geven we zo concreet mogelijk de verwachte ontwikkelingen en consequenties van deze ontwikkelingen weer waarbij we starten met landelijke ontwikkelingen, gevolgd door regionale ontwikkelingen en tot slot financiële ontwikkelingen.
1 Conform paragraaf Spelregels in de begroting
2. Landelijke ontwikkelingen De hieronder beschreven ontwikkelingen zijn landelijke ontwikkelingen met een regionale doorwerking.
2.1 Versterking crisisbeheersing Op dit moment wordt er gewerkt aan de nieuwe Wet crisisbeheersing en brandweerzorg, als opvolger van de huidige Wet veiligheidsregio’s. Daarnaast geeft de landelijk agenda crisisbeheersing 20242029 richting aan de ambities, doelen en prioriteiten waar we (Rijk en regio) met vele partners de komende jaren aan zullen werken. Landelijke ambities en acties zijn geformuleerd langs drie pijlers: ▪ ▪ ▪
Versterken voorbereiding en paraatheid Versterken van een weerbare samenleving Bevorderen van kwaliteit en professionaliteit
Voor deze versterking van crisisbeheersing, ontvangen de veiligheidsregio’s vanaf 2023 via de Bijzondere Doeluitkering Rampenbestrijding (BDUR) gefaseerd extra structurele gelden. VRGZ werkt aan deze landelijke en regionale ambities door in onze regionale beleidsplannen de volgende speerpunten op te nemen: het versterken van de netwerksamenwerking, het zijn van een weerbare en wendbare crisisorganisatie en het versterken van informatie gestuurde veiligheid. Herziening van de Wet Veiligheidsregio’s De Contourennota versterking crisisbeheersing en brandweerzorg van het Ministerie Justitie en Veiligheid geeft een beeld van wat er op ons af gaat komen. Het is nog niet duidelijk wat dit voor exacte gevolgen zal hebben. De vraag is of de toegekende BDUR middelen volledig zullen volstaan voor de nieuwe taken die voortvloeien uit de nieuwe wet. Bij de aanbieding van de concept-wet zullen we verkennen hoe deze zich verhoudt tot de toegekende middelen. Landelijke agenda crisisbeheersing Veel ambities in de landelijke agenda crisisbeheersing zijn voor ons herkenbare en soms al lopende thema’s. Uitzondering hierop is het thema ‘Activering van de samenleving’. Dit gaat bijvoorbeeld om het ontsluiten van beschikbare capaciteit in de samenleving (burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties) bij crises.
In de loop van 2024 zal duidelijk worden hoe deze ambitie concreet wordt uitgevoerd en wat dit aan capaciteit van de Veiligheidsregio’s vraagt. Regionale crisisorganisatie Nazorg aan eigen personeel is als ambitie opgenomen in ons regionaal beleidsplan 2024-2027. In 2024 moet dit project een advies opleveren hoe dit ingericht en geborgd kan worden als het gaat om de leden van de regionale crisisorganisatie. Voor crisisfunctionarissen werkzaam bij onze gemeenten of de veiligheidsregio, die zich bij incidenten bezig houden met bevolkingszorg, crisiscommunicatie, informatiemanagement en leiding en coördinatie, is dit nu onvoldoende georganiseerd maar wel zeer gewenst vanuit het oogpunt van goed werkgeverschap. Vanaf 2025 zal daarvoor mogelijk structurele beheercapaciteit nodig zijn. Alsook uitzetting van kosten op het gebied van opleiden en trainen van bedrijfsopvang functionarissen.
2.2 Informatieveiligheid (BIO) en privacy Vanuit het landelijke versnellingsplan Informatieveiligheid wordt gewerkt aan het versterken van de cyberweerbaarheid van de veiligheidsregio’s. Dit gebeurt op basis van de BIO (Baseline Informatiebeveiliging Overheid), de standaard die verplicht is voor overheidsorganisaties. Onderdeel daarvan is het organiseren van de functies ‘monitoring van dreigingen en kwetsbaarheden’ (SOC, Security Operations Centre) en ‘incident response op digitale incidenten’ (CERT, Computer Emergency Response Team).
Vitaalverklaring Zeer waarschijnlijk worden een of meer onderdelen van de veiligheidsregio onderdeel gemaakt van de "vitale infrastructuur". Beleidsvoorbereiding hiertoe is momenteel ver gevorderd binnen J&V. In dat geval volgen aanvullende eisen. Aandachtspunt hierbij is dat processen niet separaat zijn te bezien en te “beveiligen” maar een complex geheel van aan elkaar vastzittende processen en/of afdelingen vormen. Als voorbeelden: informatiemanagement en netcentrisch werken. Dit zijn veelomvattende processen met veel gebruikers en afnemers van diverse disciplines. Dit heeft als gevolg dat het “vitaal verklaren” een omvangrijk deel van de veiligheidsregio zal betekenen. Bovenstaande laat zien dat een sterke collectieve cyberweerbaarheid in ontwikkeling is. De effecten op formatie en investeringen zijn op dit moment niet helder in te schatten. De verwachting is dat naast investeringen en mogelijk extra beheergelden, ook ontwikkeltijd (en kracht) nodig zal zijn om te voldoen aan de eisen die een vitaal verklaring mee kan brengen. Of en op welke wijze het Rijk deze ontwikkeling gaat compenseren is nog niet bekend. In 2024 verwachten we de kosten voor de korte en lange termijn nader in beeld te kunnen brengen.
2.3 Invoering zorgcoördinatie De acute zorg staat onder druk en dat vraagt om een andere en meer efficiënte manier van organiseren van de zorg. Voor de ambulancesector is zorgcoördinatie de manier om dit vorm te geven. Zorgcoördinatie is het 24/7 gezamenlijk organiseren en coördineren van de acute zorg op regionale schaal door de verschillende zorgaanbieders, zodat er samenhang ontstaat. Het gaat om alle activiteiten gericht op het regisseren, afstemmen en bewaken van de organisatie en de uitvoering van de zorgverlening aan de patiënt met een acute zorgvraag. Het gemeenschappelijke doel is dat de patiënt met een acute zorgvraag de juiste zorg door de juiste zorgverlener op het juiste tijdstip op de juiste plek ontvangt. De afgelopen periode zijn er in veel regio’s, waaronder Gelderland-Zuid, pilots geweest op het gebied van zorgcoördinatie. In 2024 zal bekeken worden op welke wijze de zorgcoördinatie definitief kan worden ingevoerd.
2.4 Effecten klimaatverandering Natuurbrandbeheersing Door toenemende warmte, droogte, meer zon en lage grondwaterstand zal het aantal natuurbranden toenemen. Ook zullen natuurbranden door klimatologische ontwikkelingen intenser worden. Conform het regionaal beleidsplan 2024-2027 wil de VRGZ een rol spelen in het ontwikkelen van een gezamenlijke ‘Gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing’ van de Provincie Gelderland en de
drie Gelderse Veiligheidsregio’s: Gelderland-Midden, Noord- en Oost-Gelderland en Gelderland-Zuid. Doel van deze aanpak gebiedsgerichte natuurbrandbeheersing is onbeheersbare natuurbranden te voorkomen. De veiligheidsregio treedt daarbij op als adviseur. In de projectfase (2024-2025) zijn extra middelen en mensen nodig uit bestaande capaciteit en middelen. Vanaf 2025 zal daarvoor extra structurele beheercapaciteit nodig zijn. Innovatie als gevolg van de energietransitie Zoals benoemd in het concept meerjaren beleidsplan van de VRGZ voor de periode 2024-2027, leiden effecten van klimaatontwikkeling zoals hierboven beschreven, maar ook de ontwikkelingen om dit tegen te gaan zoals de energietransitie, tot noodzakelijke innovatie binnen de brandweer. Zo vereisen ontwikkelingen van buurtbatterijen, waterstoftankstations en duurzame woningen een ontwikkeling in aanpak en vakmanschap, verbreding van expertise en innovatie van materieel en operationele informatie. Daarbij valt te denken aan inzet van drones of robots, Quick Response Teams, Rietkapteams en dergelijke. De noodzakelijke innovatie kan extra middelen en menskracht vragen en daarmee financiële gevolgen hebben.
Verduurzaming wagenpark Door landelijke regelgeving is ook VRGZ verplicht om 38,5 procent van de niet repressieve voertuigen bij vervanging in te vullen met ‘schone voertuigen’, dus niet aangedreven door fossiele brandstof. Hiermee is al deels rekening gehouden in de investeringen, maar dat zal mogelijk niet toereikend zijn om te voorzien in de hogere kosten van elektrische voertuigen. Daarnaast lopen we tegen de beperkingen aan van het landelijke elektriciteitsnetwerk waardoor de realiseerbaarheid van de elektrificatie van het wagenpark onder druk staat. Daarnaast wordt onderzocht in hoeverre er voor vrachtwagens in het kader van duurzaamheid overgestapt kan worden op het gebruik van HVO-dieselolie. HVO staat voor “Hydrotreated Vegetable Oil” en is een nieuw type dieselbrandstof. Het wordt gemaakt van afgewerkte plantaardige oliën en restafval, waardoor het een fossielvrije en hernieuwbare brandstof is met zeer grote voordelen op het gebied van duurzaamheid. Omdat deze HVO-dieselolie duurder is dan de huidige diesel, zullen de kosten van het brandstofgebruik toenemen.
2.5 Stijging prijzen en levertijden Door de wereldwijde gevolgen van de oorlog in Oekraïne en de energiecrisis zijn grote problemen ontstaan in de beschikbaarheid van grondstoffen en energie. Er is schaarste in grondstoffen, halffabricaten en in productiecapaciteit. Net als voor gemeenten, zorgt dit voor de VRGZ voor hogere prijsstijgingen en langere (tot niet af te geven) levertijden. De (financiële) consequenties van de prijsstijgingen op langere termijn zijn nog niet te overzien.
2.6 Arbeidsmarktproblematiek De krapte op de arbeidsmarkt neemt op landelijk niveau op de korte termijn naar verwachting iets af door verminderde economische groei. Tegelijkertijd blijven vacatures onvervuld en is de verwachting dat de krapte op de langere termijn in een aantal sectoren een structureel probleem zal blijven. Dit geldt ook voor de VRGZ en betreft zowel repressief als niet-repressief personeel. Dit vraagt structureel om meer inzet op het gebied van werving en selectie.
3. Regionale ontwikkelingen 3.1 Capaciteit juridische ondersteuning Om de kwaliteit van de juridische onderdelen van de werkzaamheden te versterken en te borgen, heeft de VRGZ, sector brandweer, behoefte aan meer capaciteit voor juridische ondersteuning. Redenen daarvoor zijn een toename van handhavingszaken en maatwerkadviezen waarbij de juridische toets noodzakelijk is, juridische kwesties rondom overeenkomsten en maatschappelijke ontwikkelingen zoals bezwaren vanuit belangengroeperingen. Ook de Omgevingswet, controle op inspectierapporten, ontwikkelingen in jurisprudentie et cetera leiden tot de noodzaak om de juridische kennis en kwaliteit op peil te houden door het aantrekken van een juridisch adviseur op dit gebied.
3.2 Vastgoed In de Begroting 2024 is een aantal financiële uitdagingen beschreven ten aanzien van het vastgoed. Dit komt hoofdzakelijk door een onderwaardering van het vastgoed in de huidige opbouw van de kapitaallasten, veroorzaakt door het feit dat de kazernes bij overdracht van onze gemeenten aan de VRGZ in 2014 tegen de (lagere) boekwaarde zijn overgedragen en niet tegen de (hogere) marktwaarde. Een aantal kazernes was ten tijde van de overdracht al volledig afgeschreven waardoor feitelijk geen kapitaallasten overgedragen zijn. Dit houdt in dat bij nieuwbouw ongedekte kapitaallasten ontstaan. De financiële uitdaging wordt naast verder opgedreven door: 1. In 2023 wordt, conform afspraak met het bestuur, het meerjarenonderhoudsplan (MJOP) herijkt. In het MJOP worden ook de duurzaamheidseisen verwerkt. Doelstelling van het MJOP is om enerzijds de onderhoudskosten te blijven beheersen, en anderzijds het primair proces maximaal te ondersteunen. De nieuwe duurzaamheidseisen hebben een kosten opdrijvend effect. 2. In het verlengde van bovenstaande loopt een onderzoek naar de toekomstbestendigheid van een aantal locaties (o.a. het kunnen voldoen aan duurzaamheid). De Multipost in Nijmegen is een van die locaties. In vervolg op het onderzoek naar de toekomstbestendigheid worden nu diverse scenario’s verder uitgewerkt (van verduurzamen tot alternatieve locaties).
Aangezien de Multipost onze grootste locatie is kan dit aanvullende implicaties hebben op de kapitaallastenbegroting. 3. Dekkingsplan Brandweer; het dekkingsplan geeft de regionale dekking weer op basis van de bestaande uitgangspunten met het daarbij behorende materieelspreidingsplan. Dit plan kan impact hebben op de vastgoedportefeuille, bijvoorbeeld door het aanpassen van panden of zelfs verplaatsen. 4. Stijgende rentelasten. In een poging de inflatie verder terug te dringen, verhoogt de Europese Centrale Bank (ECB) de rente per 20 september opnieuw. De verhoging is de tiende sinds juli 2023. Daarmee komt de rente uit op 4,00% ten opzichte van -0,50% vorig jaar. Bij (her)financiering zullen de rentelasten hierdoor stijgen. 5. Inflatie. Onze gemeenten vragen naar aanleiding van de conceptbegroting 2024 om met een meer concreet uitgewerkt voorstel te komen omtrent de ontwikkelingen van de vastgoedportefeuille en de
financiële consequenties daarvan. Gezien de samenhang en complexiteit van bovenstaande ontwikkelingen wil het Algemeen Bestuur hierover in het eerste half jaar van 2024 in gesprek gaan. Hieruit zal een concreet plan voortvloeien.
4. Financiële ontwikkelingen en kaders Zoals uit deze kaderbrief blijkt, spelen er meerdere landelijke en regionale ontwikkelingen die nog omkleed zijn met (financiële) onzekerheden.
4.1 Indexering Op het moment van schrijven heeft de Adviesfunctie de definitieve indexcijfers nog niet gepubliceerd. De VRGZ hanteert een door het Algemeen Bestuur vastgestelde methodiek (zie bijlage 1) die ook voor de begroting 2025 gehanteerd zal worden. Afhankelijk van de publicatie van de Adviesfunctie zal tijdens het begrotingsproces bezien worden of de diverse prijsstijgingen (zie ook paragraaf inflatie) opgevangen kunnen worden. Mocht dit niet kunnen dan zal er een additionele uitzetting volgen conform hiervoor genoemde spelregels.
4.2 Verdeelmethodiek Een aantal van onze gemeenten heeft aangegeven opnieuw te willen kijken naar de huidige verdeelmethodiek van de gemeentelijke bijdrage. Het Algemeen Bestuur zal in de eerste maanden van 2024 over de verdeelmethodiek in gesprek gaan aan de hand van een nadere analyse van de huidige verdeelmethodiek en de mogelijke aanpassingen daarvan. Dit kan voor individuele gemeenten financiële consequenties hebben. Gezien het tijdspad ligt het voor de hand dat de financiële consequenties pas vanaf 2026 merkbaar zijn.
4.3 Ontwikkeling kapitaallasten We zien een opwaartse druk op de kapitaallasten. De komende jaren verwachten we dat veel materieel, in het verleden aangeschaft door gemeenten, vervangen moet worden. Dit leidt tot een investeringspiek. Het na-ijleffect van de vluchtelingen- en coronacrisis zorgt, onder andere door eerder genoemde langere levertijden, dat deze investeringspiek langer op zich laat wachten. Het in stand houden van het bestaande volume aan materieel en vastgoed, binnen het beschikbare budget is in combinatie met de hoge inflatie niet realistisch en niet haalbaar. Om de gemeentelijke lasten beheersbaar te houden stelt de VRGZ voor om een egalisatiereserve kapitaallasten in te voeren. Hiermee creëren we stabiliteit in de begroting en is er geen, dan wel in mindere mate, sprake van mutaties in gemeentelijke bijdragen. Dit onderwerp zal meegenomen worden in de discussie rondom het vastgoed (zie paragraaf 3.2).
4.4 Belangrijkste risico’s Inflatie De inflatie is de afgelopen maanden minder hard gestegen dan daarvoor, maar blijft met percentages tussen de 5% en 6% hoog. In de grafiek hieronder is de CPI (Consumenten Prijsindex) van de afgelopen 4 jaar weergeven. Al meer dan twee jaar is de inflatie in Nederland hoog. In augustus 2021 kwam de inflatie voor het eerst in lange tijd boven de 2 procent uit. We zien dat leveranciers de prijzen van diverse producten en diensten verhogen en dat de prijzen over de volle breedte stijgen. Een voorbeeld hiervan is de energielasten (€ 200.000,- per jaar). De VRGZ heeft een groot deel van het inkoopvolume vastliggen in contracten met wisselende looptijden en afspraken. Hierdoor zullen we in de komende jaren te maken hebben met niet voorziene prijsstijgingen. In de huidige afspraken wordt alleen gewerkt met een voorcalculatie op de materiële indexatie. Daarmee dekt de huidige methodiek niet de werkelijke lastenstijging. Dat noopt tot een herbezinning van de huidige methodiek.
5. Proces Met inachtneming van bovenomschreven informatie en de zienswijzen van gemeenten op deze Kaderbrief wordt de begroting VRGZ 2025 in het voorjaar 2024 opgesteld en vóór 1 april 2024 aan u toegestuurd.
6. Bijlagen
Bijlage I Methodiek indexering (let op; voorbeeld) 1 2 3 4 5
Het centraal economisch plan (CEP) gepubliceerd in maart 2021 is gebruikt als basis voor indexering. Het gaat dan om het CEP 2021 bijlage Middelen en Bestedingen 2023. Uit de onder 1 genoemde bijlage wordt genomen: “beloning werknemersoverheidssector, prijsmutatie uit de kolom bestedingen“ als indexering voor het loondeel. Uit de onder 1 genoemde bijlage wordt het Bruto Binnenlands Product marktprijzen, prijsmutatie” als indexering voor de materiele lasten genomen. Deze indexering wordt met een weging van 70% loon/30% materieel berekend tot één index voor de gemeentelijke bijdragen Er wordt nagecalculeerd. Afwijkingen worden opgenomen in de eerstvolgende begrotingscyclus (t+2).
Beide indexen zijn met een weging van 70% loon/30% materieel berekend tot één index voor de gemeentelijke bijdragen.
Aan de Griffies van de gemeenten Buren, Culemborg, West Betuwe, Maasdriel, Neder-Betuwe, Zaltbommel, Tiel.
Datum Uw kenmerk Ons kenmerk Onderwerp
24 november 2023 1628-24227 Kaderbrief Programmabegroting 2025 van het Regionaal Archief Rivierenland
Geachte raadsleden, geachte collegeleden, Naar aanleiding van de motie Kracht van de Raden en het daaruit voortvloeiende vastgestelde (eind 2020) Informatieprotocol ontvangt u hierbij de Kaderbrief Programmabegroting 2025 van het Regionaal Archief Rivierenland. Deze kaderbrief is op 23 november 2023 door het Algemeen Bestuur behandeld en geeft inzicht in de beleidsmatige en financiële uitgangspunten/kaders voor de Programmabegroting van het Regionaal Archief Rivierenland. Deze kaderbrief geeft u als raden vroegtijdig zicht in de kaders en uitgangspunten voor onze Programmabegroting 2025. Hoewel de Kaderbrief formeel niet zienswijze-plichtig is, kunt u ons uiteraard desgewenst een reactie sturen op de in de bijlage opgenomen kaders en uitgangspunten. Als u er voor kiest om ons een reactie toe te sturen, ontvangen wij die graag vóór 1 maart 2024, zodat we de mogelijkheid hebben om de informatie te gebruiken bij het opstellen van de begroting. U ontvangt onze Programmabegroting 2025 en de meerjarenraming 2026-2028, zoals gebruikelijk, voor 1 april 2024 zodat u de gelegenheid krijgt de gemeentelijke zienswijze bij de begroting kenbaar te maken. Wij nemen aan u met dit schrijven voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groeten, Namens Bestuur Regionaal Archief Rivierenland
Ella Kok-Majewska MBA Directeur/Streekarchivaris
Pagina 1 van 6
Bijlage: - Kaderbrief Programmabegroting 2025 Regionaal Archief Rivierenland
Pagina 2 van 6
Kaderbrief Regionaal Archief Rivierenland In deze kaderbrief ontvangt u voorafgaand aan de begroting de voorgenomen te hanteren kaders in onze begroting. Hiermee geven wij u als raad inzicht en sturingsmogelijkheid in de beleidsmatige en financiële uitgangspunten voor de programmabegroting 2025. Deze kaderbrief heeft betrekking op de uitgangspunten voor de nog op te stellen begroting van 2025. Voor onze programmabegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 wordt een aantal kaders gehanteerd. Het gaat hier specifiek om het beleidskader, het financiële kader en de overige uitgangspunten die van invloed zijn op de begroting en de meerjarenraming.
1 Beleidskader De begroting wordt opgesteld op basis van: - De gemeenschappelijke regeling Regionaal Archief Rivierenland; - Het “Beleidsplan Regionaal Archief Rivierenland 2022-2025”; - De wet- en regelgeving waaronder: Gemeentewet (GW); Archiefwet; Besluit Begroting en Verantwoording (BBV); Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Er is geen nieuw beleid voorzien in de begroting van 2025 wat een financieel effect heeft. Wel zien we een wijzigingen in wetgeving, en daarmee in onze wettelijke taken, dit betreft de wijziging in de Archiefwet die er aankomt.
1.1
Archiefwet
Zoals het er nu voorstaat zal de nieuwe Archiefwet ingaan op 1 januari 2025. Deze geactualiseerde Archiefwet stelt eisen aan duurzame huishouding bij de gemeenten en heeft invloed op de taakuitoefening door het RAR. De exacte impact van deze aanpassingen hopen we in de loop van 2024 in kaart te kunnen brengen en zal naar verwachting invloed hebben op de personeelsbezetting bij het RAR.
2 Financieel kader programmabegroting en meerjarenraming Hieronder de financiële kaders en richtlijnen die toegepast worden op de programmabegroting en meerjarenraming.
2.1
Indexering
De financiële controllers van de gemeenschappelijke regelingen (GR-en) in Rivierenland hebben met elkaar gesproken over de systematiek van het in de begroting verwerken van de verwachte prijs- en salariskostenstijgingen en de hierbij gewenste onderlinge harmonisering. Gezamenlijk uitgangspunt hierin is dat de budgetten op het niveau van 2025 worden gebracht, conform het CPB. Dit gebeurd
Pagina 3 van 6
door de correcties van 2023 en 2024 door te voeren omdat hier niet eerder op gecorrigeerd is. Daarna vindt indexatie plaats conform de uitgangspunten zoals hieronder omschrijven. 2.1.1 Indexering salarissen Algemeen uitgangspunt voor de begroting 2025 is dat de salariskosten worden geraamd op basis van de actuele personele formatie in februari/maart 2024 en de bijbehorende salariskosten conform de laatst bekende CAO. In verband met de krapte op de arbeidsmarkt worden openstaande vacatures geraamd op het maximum van desbetreffende schaal. Cao-afspraken en raming salariskostenstijging Voor de lonen wordt als basis de laatst bekende CAO gehanteerd. De huidige CAO heeft een looptijd tot en met 31 december 2023. Vanaf 2024 wordt daarom aansluiting gezocht bij de door het CPB geraamde stijging van de lonen (loonvoet sector overheid). Hierin wordt ook de correctie op het jaar 2024 meegenomen. De verwachting is dat de sociale premies op een gelijk niveau blijven. De loonkostenindexering wordt dan: De in de begroting opgenomen index 2024 is zeer waarschijnlijk niet toereikend. Over 2024 wordt het volgende gecorrigeerd: Loonindex begroting 2024 (conform kadernota 2024): 4,20% Loonvoet sector overheid (sept circulaire 2023): 6,70% Correctie loonindex 2024: 2,50% Index 2025: Loonvoet sector overheid (sept circulaire 2023):
5,80%
Totale loonkostenindex 2025:
8,30%
Ten tijde van de afronding van de begroting 2025, zullen de laatste inzichten worden meegenomen inzake de CAO 2024. Mocht de CAO langer op zich laten wachten dan zal deze correctie, indien significant, worden verwerkt in de volgende begrotingscyclus. Samengevat gaan we voor loonkosten nu uit van de volgende indexering* Jaar 2025 2026 2027 Loonkostenindex 8,3% 4,8% 4,2% * gebaseerd op de door het CBP uitgebrachte septembercirculaire 2023
2028 4,2%
2.1.2 Prijsindexering kostenbudgetten De prijsindexering wordt toegepast conform de door het CPB opgestelde cijfers (‘prijs overheidsconsumptie, netto materieel (imoc)’) zoals opgenomen in de septembercirculaire 2023. Om de budgetten op het niveau van 2025 conform het CPB te brengen moeten we daarvoor ook het jaar 2024 corrigeren.
Pagina 4 van 6
Correctie 2024: Prijsindex begroting 2024 (conform kadernota 2024): 2,40% Prijs overheidsconsumptie (imoc) (sept circulaire 2023): 3,50% Correctie prijsindex 2024: 1,10% Index 2025: Prijs overheidsconsumptie (imoc) (sept circulaire 2023):
1,60%
Totale prijsindex 2025:
2,70%
Alleen indien voor specifieke kostencategorieën andere indexeringspercentages gelden, wordt afgeweken van het algemene indexeringspercentage en worden de marktconforme kostenstijgingen in de begrotingscijfers verwerkt. Samengevat gaan we voor de prijzen nu uit van de volgende indexering* Jaar 2025 2026 2027 Prijsindex 2,7% 1,6% 1,6% * gebaseerd op de door het CBP uitgebrachte septembercirculaire 2023
2.2
2028 1,6%
Energiekosten
Net als het overgrote deel van Nederland heeft ook het RAR het afgelopen jaar te maken gehad met een extreme stijging in de energiekosten. Verbruik van energie bij het RAR is substantieel gezien het op de juiste wijze behouden van de archieven van de passende klimaatbeheersende maatregelen afhankelijk is. Omdat er in de nabije toekomst nog steeds veel onzekerheid is over de ontwikkeling van de energieprijzen wordt deze apart, en dus los van de prijsindexatie, meegenomen in de financiële uitgangspunten voor onze begroting 2025. Op basis van de huidige inzichten is de verwachting dat de energieprijzen, gelijk blijven opzichte van 2023.
2.3
Rentepercentage financiële middelen
Het RAR hanteert op basis van de in 2009 aangetrokken financieringsmiddelen voor investeringen een (gemiddeld) rentepercentage van 4,75%. Dit betreffen annuïtaire leningen welke zijn afgesloten voor de financiering van de bouw met een vaste rente gedurende de gehele looptijd. In de afgelopen periode is reeds onderzocht of eerdere aflossing en afsluiting van een nieuwe financiering met een lagere rente financieel aantrekkelijk was. Hieruit is gebleken dat eerdere aflossing alleen mogelijk is met volledige uitbetaling van de vooraf vastgestelde en berekende rente over de totale looptijd. Dit maakt dat oversluiten van deze lening niet tot financiële voordelen zal leiden.
2.4
Weerstandsvermogen
Het uitgangspunt van het algemeen bestuur is een structurele en reëel sluitende begroting en incidentele tekorten te dekken vanuit de algemene reserve. De geldende ratio van het weerstandsvermogen is door het algemeen bestuur vastgesteld op minimaal 1,0. Dit betekent voor het RAR een minimaal niveau van het weerstandsvermogen van € 211.000,-. De hoogte van het weerstandsvermogen is bepaald aan de hand van de risicoanalyse uit 2020, welke is
Pagina 5 van 6
vastgesteld in het algemeen bestuur. Deze risicoanalyse wordt momenteel herzien. De uitkomsten hiervan zullen, na vaststelling in het algemeen bestuur, worden verwerkt in de begroting 2025.
2.5
BTW
Het Regionaal Archief Rivierenland is btw-plichtig. Het bedrag per inwoner wordt als gevolg hiervan met 21% btw belast. De betaalde btw kan door de deelnemende gemeenten en het waterschap via de zogenaamde compensabele btw worden verhaald.
2.6
Bijdrage per gemeente
Voor het bepalen van de bijdrage per gemeente wordt gebruik gemaakt van de inwonersaantallen per gemeente. Zo wordt er gerekend met het aantal inwoners per gemeente met de peildatum van 1 januari het jaar ervoor. Voor de begroting van 2025 wordt gerekend met de inwonersaantallen van het CBS per 1 januari 2024. Voor de meerjarenramingen rekenen we met dezelfde inwonersaantallen als voor de begroting van 2025, omdat hiervoor geen betere data beschikbaar is.
Samenvatting financiële uitgangspunten
Samengevat gaan we voor de kosten uit van de volgende indexering en prijsstijging: Jaar 2025 2026 2027 Loonkostenindex 8,3% 4,8% 4,2% Prijsindexatie 2,7% 1,6% 1,6% Energiekosten index 0% 0% 0% Rente percentage financiële middelen 4,75% De inwonersaantallen van het CBS per 1 januari 2024.
2028 4,2% 1,6% 0%
Pagina 6 van 6
Tweemaandelijkse rapportage – versie Zaltbommel Het CBS en de VNG bieden ook interessante gegevens op het gebied van werk en inkomen: - Dashboard - Werk en inkomen - (waarstaatjegemeente.nl) - StatLine - Re-integratie-/participatievoorzieningen; type, status voorziening en regio (cbs.nl)
I. Interne beleidsdsindicatoren per 7 november 2023
Binnen Werkzaak hanteren we vier sleutelbeleidsindicatoren (kpi’s). De kpi’s geven de ontwikkeling van een werkzoekende weer in de volgende soorten plaatsing. De bovenste getallen/percentages geven de interne doelstellingen aan voor 2023. De cirkels geven de huidige stand van zaken aan. Instroom Het percentage van de aanvragen dat instroomt in de Participatiewet. We verwijzen de inwoners zo goed mogelijk door naar voorliggende voorzieningen en werk. Hoe lager de realisatie, hoe meer inwoners naar het goede loket worden doorverwezen. Detacheringen Het aantal plaatsingen, op detacheringsbasis. Loonkostensubsidie Het aantal plaatsingen met een loonkostensubsidie. De werkzoekende heeft een arbeidscontract bij een werkgever. Door hun beperking kan hij/zij mogelijk niet zelfstandig het minimumloon verdienen. De loonkostensubsidie compenseert dit verschil voor de werkgever. Uitstroom Werkzoekende is duurzaam uitgestroomd vanwege een dienstbetrekking of vanwege een zelfstandig beroep/bedrijf. Deze cijfers lopen drie maanden achter vanwege administratieve redenen.
II. Grafieken uit Divosa-rapport De volgende grafieken zijn een selectie van de indicatoren uit de basis- en verdiepende module van de Divosa Benchmark Werk & Inkomen van oktober 2022 tm september 2023. Divosa is de
Werkzaak Rivierenland tweemaandelijkse rapportage november 2023 | 1
belangenbehartiger in het sociaal domein voor gemeenten en GR-en. De gegevens voor die grafieken komen uit de administratie van Werkzaak. Grafiek: Volume BUIG aantallen De volgende grafiek toont het aantal betaalde uitkeringen van Werkzaak Rivierenland (inclusief nulbetalingen).
Grafiek: Volume BUIG index De volgende grafiek toont de procentuele volumeontwikkeling van de betalingen ten opzichte van december 2022 voor Werkzaak Rivierenland en de twee vergelijkingsgroepen.
Werkzaak Rivierenland tweemaandelijkse rapportage november 2023 | 2
De volgende grafiek toont het gemiddeld instroompercentage over de laatste 12 maanden voor Werkzaak en het gemiddelde van de vergelijkingsgroepen.
Het uitstroompercentage is het aantal stopgezette betalingen in een maand afgezet tegen het bijstandsvolume in diezelfde maand. De volgende grafiek toont de ontwikkeling van het uitstroompercentage.
Werkzaak Rivierenland tweemaandelijkse rapportage november 2023 | 3
De volgende grafiek toont het gemiddeld uitstroompercentage over de laatste 12 maanden voor Werkzaak en het gemiddelde van de vergelijkingsgroepen.
Werkzaak Rivierenland tweemaandelijkse rapportage november 2023 | 4
III. Trends in regio Rivierenland A. Verdeling naar klantprofiel januari – oktober 2023
B. Dienstverbanden, lks, etc. januari – oktober 2023
Werkzaak Rivierenland tweemaandelijkse rapportage november 2023 | 5
Toelichting op bovenstaande grafiek: Onze werkzoekenden uit de P-wet en WSW kunnen wij verdelen op grond van: a. Wet en regeling: Participatiewet (excl. Nieuw beschut), Nieuw beschut en Wet Sociale Werkvoorziening b. Intern of extern aan het werk c. Dienstverband bij Werkzaak of bij werkgever in de regio Deze indeling leidt tot onderstaande tabel. Intern aan het werk Dienstverband bij Werkzaak-plus Participatiewet Dienstverband Nieuw Beschut (P-wet) Dienstverband WSW
Dienstverband
Extern aan het werk Dienstverband bij Werkzaak-plus + Dienstverband bij detacheringsvergoeding externe werkgever Dienstverband LKS Dienstverband LKS Regeling Begeleid Dienstverband werken (LKS)
Werkzaak Rivierenland tweemaandelijkse rapportage november 2023 | 6
C. Aantallen medewerkers in de Wet Sociale werkvoorziening
D. Aantallen inkomensondersteuning 2019 – september 2023
Uitkeringen (regulier, IOAW, IOAZ, BBZ) per einde maand
Werkzaak Rivierenland tweemaandelijkse rapportage november 2023 | 7
sep-23
jul-23
mrt-23
mei-23
jan-23
nov-22
jul-22
E. Aantallen per regeling december 2022 – oktober 2023
sep-22
mei-22
mrt-22
jan-22
nov-21
sep-21
jul-21
mrt-21
mei-21
jan-21
nov-20
jul-20
sep-20
mei-20
mrt-20
jan-20
nov-19
sep-19
jul-19
mrt-19
mei-19
jan-19
2.900 2.800 2.700 2.600 2.500 2.400 2.300 2.200
F.
Instroom per jaar 2023 - 2020
G. Lopend bestand peildatum 1-11-2023
Werkzaak Rivierenland tweemaandelijkse rapportage november 2023 | 8
IV.Trends gemeente Zaltbommel A. Verdeling naar klantprofiel januari – oktober 2023
B. Dienstverbanden, lks, etc. januari – oktober 2023
Werkzaak Rivierenland tweemaandelijkse rapportage november 2023 | 9
Toelichting op bovenstaande grafiek: Onze werkzoekenden uit de P-wet en WSW kunnen wij verdelen op grond van: a. Wet en regeling: Participatiewet (excl. Nieuw beschut), Nieuw beschut en Wet Sociale Werkvoorziening b. Intern of extern aan het werk c. Dienstverband bij Werkzaak of bij werkgever in de regio Deze indeling leidt tot onderstaande tabel. Intern aan het werk Dienstverband bij Werkzaak-plus Participatiewet Dienstverband Nieuw Beschut (P-wet) Dienstverband WSW
Dienstverband
Extern aan het werk Dienstverband bij Werkzaak-plus + Dienstverband bij detacheringsvergoeding externe werkgever Dienstverband LKS Dienstverband LKS Regeling Begeleid Dienstverband werken (LKS)
C. Aantallen per regeling
Werkzaak Rivierenland tweemaandelijkse rapportage november 2023 | 10
D. Instroom per jaar
E. Lopend bestand peildatum 1-11-2023
Werkzaak Rivierenland tweemaandelijkse rapportage november 2023 | 11
F. Uitstroom januari – oktober 2023
Werkzaak Rivierenland tweemaandelijkse rapportage november 2023 | 12
Postbus 50, 6920 AB Duiven
Bezoekadres
Utrechtseweg 68 6812 AH Arnhem Postadres
Postbus 50 6920 AB Duiven www.liander.nl Datum
21 november 2023 Betreft
Informatie volgende fase van netcongestie
Geachte raadsleden, Woensdag 18 oktober hebben demissionair minister voor Klimaat en Energie Rob Jetten en Netbeheer Nederland een persbriefing gegeven over de groeiende druk op het elektriciteitsnet en de te treffen maatregelen. De netbeheerders realiseren zich dat de ontwikkelingen enorme impact hebben op de Nederlandse huishoudens en bedrijven. Het steeds hogere tempo waarin er extra transportcapaciteit wordt gevraagd overstijgt de snelheid waarmee netbeheerders het elektriciteitsnet kunnen uitbreiden. Hoewel er in alle regio’s volop wordt gewerkt aan het net, zijn de miljardeninvesteringen en aanvullende maatregelen helaas niet toereikend. De netbeheerders signaleren dat Nederland een volgende fase in gaat, waarbij de toegang tot het elektriciteitsnet verder onder druk komt te staan. Zonder deze ingrijpende maatregelen vertraagt de woningbouw, de economische groei en de verduurzaming van Nederland. Middels deze raadsbrief informeer ik u daar graag over. Nederland stapt massaal over op elektriciteit De energietransitie zorgt voor een enorme verbouwing van het energiesysteem waarbij we steeds meer elektriciteit gebruiken. Het aantal warmtepompen dat wordt geïnstalleerd groeit dit jaar naar 170.000, een stijging van 60% ten opzichte van 2022. Dit aantal stijgt door naar 300.000 per jaar. Inmiddels zijn er 500.000 oplaadpunten in Nederland.
Dit aantal groeit door naar 2 miljoen in 2030, dat zijn 500 nieuwe laadpunten per dag. Verder stappen bedrijven massaal af van het aardgas en vragen om een zwaardere aansluiting op het elektriciteitsnet. Ook de stijgende energieprijzen en de toenemende klimaatambities zorgen hierbij voor een flinke versnelling. Al deze ontwikkelingen opgeteld gaan veel sneller dan dat netuitbreidingen worden gerealiseerd. Volle netten in alle regio’s Uit het door TenneT gepubliceerde onderzoek op 18 oktober voor Gelderland, wordt duidelijk dat er voor ondernemers geen ruimte beschikbaar is op het elektriciteitsnet. Dit betekent dat zij rekening moeten houden met lange wachttijden. In principe tot aan de netuitbreiding van TenneT (2029). Landelijk is de trend dat de grenzen van de capaciteit in meer regio’s in zicht komen voor zowel afname als teruglevering. Liander N.V. te Arnhem is onderdeel van Alliander N.V..KVK-nummer 08021677 Arnhem. BTW-nummer NL003049395B01 Bankrekening NL95.INGB.0000.0055.85 t.n.v. Liander N.V..
Datum
21 november 2023 Pagina 2 van 6
Daarnaast constateren de netbeheerders dat het door de elektrificatie van bedrijven en huishoudens ook drukker wordt op het elektriciteitsnet in de wijk. Dit betekent dat ook kleine bedrijven en consumenten helaas langer moeten wachten op een aansluiting of een verzwaring. Veranderend energiesysteem vraagt ander gedrag De gezamenlijke netbeheerders geven aan dat de elektriciteitsvoorziening vooral op de spitsmomenten onder druk staat, waarbij de maximale grenzen worden bereikt. Dit brengt risico’s met zich mee op vertraging van de woningbouw, van de economische groei en van de verduurzaming van Nederland. Dit is een ongemakkelijke waarheid waar we in deze transitie mee te maken krijgen. De energie-infrastructuur vormt het fundament van onze samenleving. Om het energienet zoveel mogelijk toegankelijk te houden, vraagt dat niet alleen forse investeringen in het energienet maar ook om ander gedrag van ons allemaal. Elektriciteit is niet langer onbeperkt beschikbaar. Flexibiliteit bedrijven en huishoudens Het nieuwe energiesysteem vraagt ander gedrag van alle gebruikers waarbij vooral elektriciteit wordt gebruikt wanneer er veel duurzame opwek van wind of zon is en minder elektriciteit wordt gebruikt tijdens piekuren.
De netbeheerders vertrouwen op een snelle invoering van de door het kabinet aangekondigde maatregelen waaronder het versneld toepassen van netbewust laden van voertuigen en ervoor zorgen dat slimme aanstuurbare apparaten de norm worden. Ook vinden de netbeheerders het een positieve ontwikkeling dat het kabinet 166 miljoen euro beschikbaar stelt voor een Stimuleringsprogramma Energiehubs. Daarbij stemmen bedrijven lokaal hun elektriciteitsvraag en -aanbod op elkaar af waardoor er minder ruimte op het stroomnet nodig is. Het kabinet en de netbeheerders willen daarnaast vanaf komend jaar proactief flextenders starten waarmee bedrijven, zoals een batterij-exploitant, voor een langere periode op strategische plekken meer dan 1GW aan ruimte op het stroomnet kunnen aanbieden tijdens piekomenten. Blijvende inzet op sneller bouwen Netbeheerders werken iedere dag hard aan de grootschalige verbouwing van het Nederlandse energiesysteem. Liander investeert tussen 2024 en 2026 1,2 miljard euro in Gelderland en de investeringen blijven toenemen de komende jaren. De verschillende regio’s hebben ambities op het gebied van woningbouw, economische ontwikkelingen en de opwek van duurzame energie. De economie draait nog steeds op volle toeren, maar netcongestie heeft wel degelijk grote gevolgen. Dat is een harde boodschap.
Mede door het grote tekort aan technici en materialen kunnen netbeheerders de stijgende vraag naar elektriciteit niet bijbenen. In deze enorme opgave trekt Liander nauw op met gemeenten, de provincie en TenneT. Het net slimmer benutten De belangrijkste focus voor de netbeheerders is het sneller realiseren van de infrastructuur. Maar uitbreiding alleen is niet genoeg. De sector zet in op het slimmer gebruik van het net, bijvoorbeeld door spitsmijden financieel aantrekkelijker en minder vrijblijvend te maken en het net zwaarder te belasten waar dat veilig mogelijk is. Hiervoor werken belangenorganisaties, overheden, ACM en netbeheerders ook samen via het Landelijke Actieprogramma Netcongestie (LAN). Netbeheerders verwachten met de door het kabinet aangekondigde maatregelen het elektriciteitsnet meer te kunnen ontlasten en beter te benutten, zodat ze meer klanten kunnen aansluiten. Om zo vertragingen voor woningbouw en impact op economische groei en de verduurzaming van Nederland te beperken. Liander N.V. te Arnhem is onderdeel van Alliander N.V..KVK-nummer 08021677 Arnhem. BTW-nummer NL003049395B01 Bankrekening NL95.INGB.0000.0055.85 t.n.v. Liander N.V..
Datum
21 november 2023 Pagina 3 van 6
Wat betekenen deze ontwikkelingen voor uw gemeente? Vooralsnog stopt Liander niet met het aansluiten van kleinverbruikers en het aansluiten van nieuwbouwwoningen die nu worden gebouwd. Voor toekomstige ontwikkelingen is het echter van groot belang dat er extra vermogen gevonden wordt. Liander onderzoekt op dit moment per verdeelstation en gemeente wat de impact is van de berichtgeving van TenneT. Dat kost tijd. Naar verwachting zijn de resultaten hiervan bekend vanaf Q2 2024. Ondertussen bouwt Liander onverminderd door aan het elektriciteitsnet in Rivierenland. Zo wordt de capaciteit op bestaande verdeelstations uitgebreid bij onder andere Zaltbommel, Buurmalsen, Dodewaard en Neerijnen. Daarnaast wordt er een nieuw verdeelstation gebouwd in Zuilichem, worden kabels in wijken vervangen en worden er volop nieuwe transformatorhuisjes in wijken geplaatst. Dit gebeurt in nauwe afstemming en samenwerking met uw gemeente. Wat kunnen overheden doen? Het is op de eerste plaats belangrijk dat er wordt samengewerkt en dat we samen de juiste keuzes maken, want niet alles kan tegelijk en nu. Dit vraagt om een prioriteringskader. Het is belangrijk dat gemeente hiervoor tijdig hun plannen over onder andere woningbouw, bedrijventerreinen en industrie, verduurzaming mobiliteit en plannen rondom de warmtetransitie zo volledig mogelijk kenbaar maken bij de netbeheerder.
Ook hier ligt de focus op zoveel mogelijk besparen en flexibel gebruik van elektriciteit. Vervolgens kan worden onderzocht waar vermogen beschikbaar is, waar eerst netuitbreidingen nodig zijn en of er alternatieven zijn. Overheden en netbeheerder geven hiermee samen invulling aan het programmeren en prioriteren van plannen. Behoefte aan meer informatie? Als er behoefte is om een vervolg te geven aan het bezoek dat Liander eind 2022 en begin 2023 aan uw gemeenteraad heeft gebracht, neem dan contact met mij op. Onderaan deze brief vindt u tot slot antwoord op ‘veel gestelde vragen’. Ook is meer informatie hier terug te lezen/kijken: berichtgeving Liander, berichtgeving TenneT, congestieonderzoek TenneT, kamerbrief over nieuwe maatregelen netcongestie, webinar TenneT-Liander-Stedin (31 oktober 2023) en investeringsplan Liander 2024.
Hartelijke groet, Marloes Tonen Relatiemanager regio Rivierenland
Liander N.V. te Arnhem is onderdeel van Alliander N.V..KVK-nummer 08021677 Arnhem. BTW-nummer NL003049395B01 Bankrekening NL95.INGB.0000.0055.85 t.n.v. Liander N.V..
Datum
21 november 2023 Pagina 4 van 6
Veel gestelde vragen Wat is er aan de hand? Woensdag 18 oktober 2023 heeft TenneT een onderzoeksrapport uitgebracht over hoe elektriciteit wordt beheerd in de provincies: Flevopolder, Gelderland, Utrecht. Er is niet genoeg ruimte op het net om iedereen op de wachtlijst snel te helpen. Hierdoor moeten ondernemers in deze provincies jarenlang wachten op een nieuwe aansluiting of verzwaring. TenneT heeft een congestieonderzoek uitgevoerd. Waar wordt onderzoek naar gedaan? Tijdens het onderzoek heeft TenneT gezocht naar flexibel vermogen voor spitsmijden (congestiemanagement). Spitsmijden betekent dat je als bedrijf of instelling tijdens de drukste uren van de dag minder stroom gebruikt. Hierdoor komt er structureel meer capaciteit beschikbaar voor andere ondernemers in de buurt. Wat heeft het onderzoek opgeleverd? Tijdens het onderzoek is er in totaal 569 MW gevonden in de Flevopolder, Gelderland en Utrecht. Dat is onvoldoende flexibel vermogen om grootverbruik klanten op de wachtrij vanaf 17 november 2022 te helpen. De structurele oplossing verwacht TenneT in 2029 te realiseren. Aanvullende acties zijn nodig om ervoor te zorgen dat de ambities zoals op woningbouw vanaf 2026 kunnen worden gefaciliteerd. Waarom is er in de verschillende regio's onvoldoende vermogen gevonden? Er is een uitgebreide zoektocht geweest naar partijen die flexibel met hun energie om kunnen gaan.
Partijen zijn aangeschreven, er is brede publiekscommunicatie gedaan. Er is een webinar georganiseerd en er is met potentiële partijen gesproken. Helaas leidt dit tot op heden tot een beperkte opbrengst voor flexibiliteit. Om die reden heeft demissionair minister Jetten aangekondigd het spitsmijden financieel aantrekkelijker en minder vrijblijvend te maken. De verwachting is dat hierdoor in de toekomst meer flexibel vermogen ontstaat. Wat betekent de uitkomst van dit rapport voor mij als ik een nieuwe of zwaardere netaansluiting wil? De impact van de netcongestie op het hoogspanningsnet geldt voor heel Gelderland en voor alle sectoren die (extra) capaciteit willen. Bedrijven en instellingen die een aanvraag doen worden op een wachtlijst geplaatst totdat er capaciteit beschikbaar is. Heeft het nog zin om een aanvraag te doen als ik nog zo lang moet wachten? Jazeker. Communiceer plannen zo vroeg mogelijk zodat wij ze mee kunnen nemen in de prognoses. Als je een aanvraag doet kom je bij ons op de wachtlijst. In principe tot aan de netuitbreiding van Tennet (2029). Klopt het dat woningbouwplannen in de regio ook in de knel komen? Het versneld verduurzamen van onze woningen en de komst van grote aantallen nieuwbouwwoningen vraagt veel van het elektriciteitsnet.
In combinatie met alle andere ontwikkelingen die ook veel capaciteit vragen, bereikt het elektriciteitsnet op steeds meer plaatsen zijn maximale capaciteit. We lossen dit op door het net uit te breiden. Echter, het tempo waarin er nieuwe woningen worden gebouwd en bestaande woningen worden verduurzaamd kunnen de netbeheerders niet bijhouden. Liander N.V. te Arnhem is onderdeel van Alliander N.V..KVK-nummer 08021677 Arnhem. BTW-nummer NL003049395B01 Bankrekening NL95.INGB.0000.0055.85 t.n.v. Liander N.V..
Datum
21 november 2023 Pagina 5 van 6
Daardoor is het niet meer vanzelfsprekend dat we in alle wijken op tijd de netten hebben verzwaard of uitgebreid. En we nieuwe woningen en nieuwbouwprojecten tijdig kunnen aansluiten en/of bestaande woningen tijdig kunnen voorzien van een zwaardere aansluiting. We werken iedere dag hard aan de uitbreiding van het net. Maar daarnaast kijken we ook samen met andere betrokken partijen hoe we de ruimte op het bestaande energienet efficiënter kunnen benutten. Door ons energiegebruik of -levering aan te passen aan de actuele beschikbare capaciteit van het elektriciteitsnet. Op deze manier kunnen we het net zo optimaal mogelijk te benutten en komt er ruimte vrij voor nieuwe klanten. Hoe eerder en hoe duidelijker de woningbouwplannen van gemeenten, ontwikkelaars, corporaties en buurtinitiatieven zijn in aard, omvang en tijd, hoe beter we de veranderingen op het elektriciteitsnetwerk kunnen opvangen en kunnen aangeven wanneer en op welke manier we de woningen kunnen aansluiten. Wat betekent het voor mijn huisaansluiting dat het net vol zit? De gevolgen voor consumenten en bedrijven met een kleinverbruik aansluiting zijn op dit moment beperkt. We belasten het huidige stroomnet extra om zoveel mogelijk klanten aan te sluiten. Soms veroorzaakt dit schade aan onze kabels en installaties. Dit kan voor knipperende verlichting zorgen of in uiterste gevallen stroomstoringen.
Om ons stroomnet betrouwbaar te houden, moeten we overbelasting voorkomen. Daarom hebben de netbeheerders aangegeven dat er nu extra maatregelen nodig zijn om stroomtekorten na 2025 te voorkomen. Ik wil een uitbreiding van mijn huisaansluiting of ik heb hem al aangevraagd. Kan dat nu niet meer? Wil je zonnepanelen laten installeren? Wil je overgaan op elektrisch koken? Of een laadpaal voor je elektrische auto? Soms vraagt dat om een zwaardere stroomaansluiting. Het grootste deel van de huidige ‘files’ (congestie) vinden op dit moment plaats bij bedrijven met een grote aansluiting. We zien helaas dat het elektriciteitsnet in de wijken voor consumenten en kleine ondernemers ook in toenemende mate vol raakt. Daarnaast hebben we net als op andere plekken in Nederland, ook te maken met personeels- en materiaaltekorten waardoor het soms nog langer kan duren om werkzaamheden uit te voeren. Dat betekent dat we helaas tijdelijk niet alle consumenten en bedrijven met een kleinverbruikaansluiting direct kunnen helpen. Tot de drukte is opgelost, doen we er alles aan om je zo snel mogelijk te helpen. We begrijpen goed dat het vervelend is dat je moet wachten. Vraag tijdig je verzwaring of nieuwe stroomaansluiting aan via mijnaansluiting.nl. Ga alvast in gesprek met een erkend installateur over de mogelijkheden van jouw huidige stroomaansluiting.