Jaarstukken 2022 Zaltbommel - Raad 13 juli 2023

29

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Basisschool Gameren Door een onverwachte daling van het leerlingenaantal per 1 oktober 2022 is de verwachte uitbreiding voor de basisschool te Gameren op een later tijdstip nodig dan aangegeven in het IHP. Gemeente en schoolbestuur zijn met elkaar in overleg over het vervolg. MFA Brakel Er is een nieuwe locatie ten westen van Brakel in beeld. Onderzocht wordt of het projectplan op deze locatie haalbaar is. Beide scholen hebben in 2022 instandhoudingsonderhoud gepleegd en daarvoor is conform afspraak een vergoeding verleend. Speciaal basisonderwijs De Toermalijn De ontwikkelingen met betrekking tot het passend onderwijs vergen een andere invulling van de speciale basisschool de Toermalijn. De huisvesting is daarbij volgend op de plannen die door betrokken schoolbesturen uitgewerkt worden. Status tijd:

Status financiën:

Kentalis Compas College Er wordt een nieuwe school gerealiseerd voor de leerlingen van het Kentalis Compas College. De school biedt speciaal voortgezet onderwijs aan jongeren die doof of slechthorend zijn in de leeftijd van 12 tot 20 jaar. Vanaf schooljaar 2022-2023 heeft Kentalis Compas College zich (tijdelijk) gehuisvest in het oude pand van praktijkschool de Brug aan de Wielkamp. De nieuwbouw wordt naar verwachting in het voorjaar van 2023 opgeleverd (januari 2023 is uiteindelijk niet haalbaar gebleken). Door de gestegen marktprijzen en tegenvallers bij de aansluitvoorzieningen van de nutsbedrijven is de post onvoorzien van het bouwplan reeds overschreden. Gemeente en Kentalis gaan hierover in gesprek. Status tijd:

30

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Onderwijsbeleid & Leerlingzaken Wat willen we bereiken? • Het voorkomen van leer- en ontwikkelachterstanden bij kinderen. • Het aanpakken van laaggeletterdheid bij volwassenen en daarmee bijdragen aan een versterking van de participatie in de samenleving.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Uitvoering programma's NPO, Ontwikkelagenda passend onderwijs en LEA Samen met partners in het onderwijsveld heeft de gemeente Zaltbommel Nationaal Programma Onderwijs (NPO) projecten opgezet om onderwijs- en ontwikkelvertragingen als gevolg van corona-pandemie tegen te gaan. Het gaat hierbij om achterstanden op cognitief, executief en sociaal-emotioneel gebied. De Npo projecten in Zaltbommel richten zich met name op de meest kwetsbare kinderen en jongeren uit gezinnen met een lage Sociaal Economische Status. Zo dragen de NPO projecten bij aan het verkleinen van de kloof tussen kansarm en kansrijk. Om leer- en ontwikkelachterstanden bij kinderen te voorkomen wordt samen met partners op 11 locaties voorschoolse educatie aangeboden. Hiervan maken 78 geindiceerde peuters gebruik (peildatum 1 juni 2022). Het gemiddelde percentage doelgroeppeuters dat een inhaalslag maakt op ‘Actief taalgebruik, woordenschat en ontluikende geletterdheid ligt in de gemeente Zaltbommel tussen de 81 en 90%. Samen met partners wordt tijdens de jaarlijkse Lokaal Educatieve Agenda (LEA) inspiratiebijeenkomst teruggeblikt op behaalde effecten in 2022. Status tijd:

Status financiën:

Laaggeletterdheid Laaggeletterdheid hangt nauw samen met andere thema's zoals (geld, gezondheid, werk en gezin). Ieder jaar hebben we extra aandacht voor de link met één van deze thema's. In 2022 hebben we de focus gehad op de relatie tussen laaggeletterdheid en gezondheid. Binnen het leerhuis zijn de reguliere diensten uitgevoerd (ondersteunen van laaggeletterden bij het verbeteren van hun digi- en taalvaardigheden), maar er zijn ook activiteiten ontplooid waarin de relatie met gezondheid is gelegd. Zo hebben o.a. we in 2022 de cursus 'Voel je goed' opgezet. Tijdens deze cursus is er aandacht voor gezondheid en taal tegelijk. Een andere belangrijke actie die is uitgezet is een workshop voor alle huisartsen in Zaltbommel. We hebben hen uitleg gegeven over laaggeletterdheid, hoe men dit kan herkennen en waar huisartsen cliënten naartoe kunnen doorverwijzen. Status tijd:

31

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Wat mag het kosten? ONDERWIJS

Rekening 2021

Lasten 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

Begroting Begroting 2022 Rekening 2022 2022 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

144 2.897 1.372

231 2.764 952

233 2.825 2.592

218 2.781 1.648

15 V 44 V 944 V

Totaal lasten Baten 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

4.413

3.947

5.650

4.647

1.004 V

399 431

384 37

442 1.631

370 711

72 N 920 N

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

830 3.583 N 129 -

421 3.526 N 89 29

2.073 3.577 N 89 29

1.080 3.566 N 89 29

993 N 11 V -

Saldo reservemutaties Resultaat programma

129 N 3.712 N

59 N 3.586 N

59 N 3.637 N

59 N 3.626 N

11 V

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Integraal huisvestingsplan onderwijs gemeenten Zaltbommel en Maasdriel 2022-2025 • Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Zaltbommel 2015 • Verordening overleg lokaal onderwijsbeleid Zaltbommel 2012 • Verordening materiële en financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Zaltbommel 2014 • Verordening leerlingenvervoer gemeente Zaltbommel 2019 • Verordening peutertoeslag gemeente Zaltbommel 2020 • Lokaal Educatieve Agenda 2022 • Beleidsregel bekostiging lokalen bewegingsonderwijs gemeente Zaltbommel 2018 • Ondersteuningsplan 2022-2026 samenwerkingsverband De Meierij PO • Ondersteuningsplan 2019-2023 samenwerkingsverband De Meierij VO • Leerhuis Zaltbommel 2019 Betrokken (verbonden) partijen • Samenwerkingsverband de Meierij PO en VO (passend onderwijs) • Regio Rivierenland (VSV en leerplicht) • GGD Gelderland Zuid (toezicht en lichte handhaving kinderopvang) • Scholen in de gemeente Zaltbommel • Stichting brede scholen Zaltbommel • Gemeente Maasdriel • ROC Rivor • Stichting Kompas • Bibliotheek Rivierenland Beleidsindicatoren Indicator Periode Absoluut verzuim 2021 Relatief verzuim 2021 Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie 2021 (vsvers)

32

Zaltbommel

Nederland

Bron

Omschrijving

3,7

2,7

DUO/Ingrado

per 1.000 leerlingen

12

20

DUO/Ingrado

per 1.000 leerlingen

1,8

1,9

DUO/Ingrado

per 1.000 leerlingen

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

3.6. Programma Sport, cultuur en recreatie Onder dit programma vallen de taakvelden Sportbeleid & Activering, Sportaccommodaties, Cultuur, Musea, Cultureel erfgoed, Media, Openbaar groen en Recreatie. In de programmabegroting richten we ons op de beleidsaccenten en niet op de going-concerntaken.

Sportbeleid & Activering Wat willen we bereiken? Bevorderen van sport en beweging bij inwoners door intensivering van samenwerking tussen sportverenigingen en andere betrokkenen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Uitvoering sportakkoord In de uitvoering van het Sportakkoord zijn verschillende aanvragen ingediend en uitgevoerd. Sportverenigingen, scholen of wijk/dorpsinitiatieven worden zo gestimuleerd om het sportlandschap te versterken en een gezonde leefstijl van inwoners te stimuleren. Het gaat hierbij om een brede range aan activiteiten; van bv. beweegroutes, zwemles voor migrantenvrouwen tot een investering in een multifunctioneel sportpark. Status tijd:

Status financiën:

Renovatie en vervanging sportvelden In de toekomst gaan we de vervangingen van de velden voor onze rekening nemen. De clubs gaan daarvoor een vaste huur aan ons betalen. Waar voorheen de vervangingsinvesteringen gedekt moesten worden uit incidentele middelen wordt dat nu structureel geregeld. We zijn vooralsnog in overleg met de sportclubs over de huurovereenkomsten. We verwachten in 2023 tot huurovereenkomsten te komen. Status tijd:

Status financiën:

Sportaccommodaties Wat willen we bereiken? Passende huisvesting voor diverse sportactiviteiten alsmede verplaatsing van de bestaande petanquevereniging en daarmee een definitieve afronding van Sportpark De Watertoren.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Sportaccommodaties Het gebied wordt ingevuld met een verenigingsgebouw voor de petanque met binnen- en buitenbanen. Ook is het parkeerterrein vergroot. Het gebouw is grotendeels gerealiseerd in 2022, de buitenterreinen worden afgerond in 2023. Status tijd:

Status financiën:

Cultuur Wat willen we bereiken? • Positieve profilering van de gemeente. • Verduurzaming en ondersteuning van de culturele infrastructuur.

33

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Wat hebben we daarvoor gedaan? Uitvoering regioplan cultuur Vanuit lokale middelen, die ontvangen zijn voor het opvangen van risico's in de cultuursector ten gevolge van de coronacrisis, investeren we in de uitvoering van het regioplan cultuur. Het regioplan bestaat uit twee sporen. Spoor 1: het verhaal van Rivierenland; gericht op cultureel erfgoed, versterken historisch besef en regiopromotie. Spoor 2: plan podia Rivierenland; gericht op innovatie, kennisdeling, diversiteit en inclusie en gezamenlijke promotie van podia in Rivierenland. Beide plannen zijn afgelopen jaar verder uitgewerkt met relevante partners. Status tijd:

Status financiën:

Nieuw Cultureel Centrum Waluwe in combinatie met herinvulling Sint Maartenskerk De overname van de kerk is vertraagd omdat het plan van aanpak en het programma nog niet gereed is en de consequenties groter zijn dan vooraf ingeschat. Er is nog onvoldoende uitgewerkt met name financieel. Dat wordt inmiddels opgepakt. Belangrijk onderdeel van de uitwerking zijn de contracten op basis waarvan verdere stappen kunnen worden gezet. De contracten bestaan inmiddels in conceptvorm, maar over de inhoud moet nog verder worden gesproken met de betrokkenen. Voor de nieuwe Poorterij wordt een voorlopig ontwerp opgesteld en wordt een architecten selectie gemaakt Status tijd:

Status financiën:

Musea Wat willen we bereiken? Een passende ruimte voor de werken van Fiep Westerdorp en stimuleren van gebruik van het Stadskasteel.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Paviljoen Stadskasteel De ontwikkeling van het paviljoen bij het Stadskasteel heeft vertraging opgelopen. Het oorspronkelijke ontwerp is afgewezen. Er is een nieuw ontwerp voorbereid dat ter beoordeling voorligt. Afhankelijk van de uitkomst wordt het project in 2023 of 2024 gerealiseerd. Het budget blijft beschikbaar. Status tijd:

Status financiën:

Cultureel erfgoed Wat willen we bereiken? Een duurzame instandhouding van de Sint-Maartenskerk

Wat hebben we daarvoor gedaan? Overname Sint-Maartenskerk en bredere invulling De overname is vertraagd omdat het plan van aanpak en het programma nog niet gereed is en de consequenties groter zijn dan vooraf ingeschat. Er is nog onvoldoende uitgewerkt met name financieel. Dat wordt inmiddels opgepakt. De eerste verkennende gesprekken met de stakeholders zijn gevoerd en de start van de herontwikkeling zal rond Q2 beginnen. Ook is een aantal concept invullingen besproken en is een cultuurhistorische inventarisatie en een akoestisch onderzoek uitgevoerd. Status tijd:

34

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Media Voor 2022 zijn geen speerpunten benoemd.

Openbaar groen en Recreatie Wat willen we bereiken? Beheer van het openbaar groen binnen de gestelde kaders (o.a. kwaliteitsniveau) planmatig en efficiënt uitvoeren zodat gebruik, beleving en toekomstwaarde op een duurzame wijze gewaarborgd zijn. We willen speelplaatsen met waar mogelijk meer aandacht voor schaduwgevende bomen en verkoelend groen, wat zich ook leent als speelaanleiding. Ook willen we meer aandacht schenken aan goede toegankelijkheid van speellocaties voor kinderen met een beperking en op sommige locaties speeltoestellen plaatsen die zich lenen voor gebruik door kinderen met specifieke lichamelijke beperkingen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Uitvoering beheerplan speelplaatsen Met budgetten voor het beheren van de speelplaatsen is in 2022 in Aalst (Goudenregenlaan) Brakel (Beukenstraat) en Zuilichem (Burchtstraat) gestart met het uitvoeren aan het beheerplan speelplaatsen. Daarbij zetten we in op de toegankelijkheid/inclusie en klimaatadaptatie (schaduw, verkoelend groen). Leveranciers kunnen door krapte op de arbeidsmarkt niet altijd hun planning waarmaken. Ook ervaren zij ernstige hinder met het verkrijgen van benodigde materialen. De drie speeltuinen hebben daarom enige vertraging opgelopen. De burgerparticipatie trajecten voor deze projecten zijn wel afgerond. In 2023 worden deze projecten afgerond. Status tijd:

Status financiën:

Actualisatie subsidiebeleid Subsidiebeleid is geactualiseerd en vastgesteld in 2021 en in uitvoering. in 2022 heeft ambtelijke evaluatie plaatsgevonden, deze heeft niet geleid tot bijstelling van het subsidiebeleid. Status tijd:

Status financiën:

Essentaksterfte nog niet opgelost In 2022 hebben we ingezet op een inhaalslag qua kwaliteit, beheer en hoeveelheid groen. Dit alles om het beheer op het vereiste niveau te kunnen uitvoeren en in de toekomst te voorkomen dat er achterstallig onderhoud optreedt. Afgelopen jaren zijn er in Zaltbommel diverse bomenziekten waargenomen zoals de kastanje bloedingsziekte, de iepenziekte en de essentaksterfte. Door middel van investeringsbudgetten hebben we afgelopen jaar zowel de vervanging van de populieren als ook acties met betrekking tot boomziekten actief kunnen oppakken. Status tijd:

Status financiën:

Planontwikkeling Munnikenland Slot Loevestein is in de lead met betrekking tot de ontwikkeling van Munnikeland. Wij hebben waar mogelijk gefacilitereerd en vervullen in het traject een meedenkende/toetsende rol. Loevestein maakt een masterplan voor Munnikenland/Loevestein. Status tijd:

35

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Wat mag het kosten? SPORT, CULTUUR EN RECREATIE

Rekening 2021

Lasten 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuur 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en recreatie

Begroting Begroting 2022 Rekening 2022 2022 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

1.286 502 493 392 294 461 2.363

1.193 1.163 304 407 400 461 2.717

1.777 1.264 349 599 814 478 3.093

1.810 1.097 323 407 462 475 2.512

33 N 168 V 27 V 193 V 351 V 3V 580 V

Totaal lasten Baten 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuur 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en recreatie

5.791

6.645

8.373

7.085

1.289 V

212 21 31 15 144

172 10 18 17 129

725 116 18 17 129

777 71 56 15 127

52 V 45 N 38 V 2N 2N

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

423 5.369 N 802 266

346 6.299 N 5 299

1.004 7.370 N 5 299

1.046 6.039 N 930 252

42 V 1.331 V 925 N 48 N

Saldo reservemutaties Resultaat programma

536 N 5.905 N

294 V 6.005 N

294 V 7.076 N

679 N 6.718 N

973 N 358 V

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • 'Groen dicht bij de burger' Groenbeleid Ruimtelijk Beheer 2016-2026 • Groenbeheerplan 2019-2028 • Algemene subsidieverordening gemeente Zaltbommel 2022 • Subsidieregelingen 2022 • Beheerplan speelplaatsen (2022-2026) • Kadernota Accommodatiebeleid Visie Vrijetijdseconomie 2015-2020 • Kunst- en cultuurbeleid 2018-2021 • Landschapsplan Bommelerwaard 2003 • Sportakkoord Maasdriel en Zaltbommel • Convenant Bibliotheekwerk Rivierenland 2019-2022 Betrokken (verbonden) partijen • Regio Rivierenland • Stichting Beheer Openbare Voorziening Zaltbommel • Stichting Bibliotheekwerk Rivierenland • Pand 9 • VVE 't Raethuys • Regionaal Archief Rivierenland Beleidsindicatoren Indicator

Niet sporters

36

Periode

Zaltbommel

2020

55,8

Nederland

49,3

Bron Omschrijving Gezondheidsmonitor volwassenen Het percentage niet-wekelijkse sporters (en ouderen), t.o.v. de bevolking van 19 jaar en ouder. GGD’en, CBS Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet en RIVM minstens één keer per week aan sport doet.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

3.7. Programma Sociaal domein Onder dit programma vallen de taakvelden Samenkracht & Burgerparticipatie, Wijkteams, Inkomensregelingen, Begeleide participatie, Maatwerkvoorzieningen, Maatwerkdienstverlening en Geëscaleerde zorg. In de programmabegroting richten we ons op de beleidsaccenten en niet op de goingconcerntaken.

Samenkracht & Burgerparticipatie Wat willen we bereiken? • Een betere ondersteuning van mantelzorgers. • Met het beleid rondom welzijn en inclusie zorgen we ervoor dat alle inwoners deelnemen aan de samenleving, zich daarin gelukkiger voelen en zich kunnen ontwikkelen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Welzijn Het jaar 2022 was een overgangsjaar op het gebied van welzijn. Daar waar we tot dusver voornamelijk reageerden op ontwikkelingen, groeiden we langzaam toe naar een situatie waarin we met onze partners in dorpen en wijken bepalen wat er op het gebied van welzijn nodig is. Ten behoeve van de uitvoering van het welzijnsbeleid stelden we samen met de partners op het welzijnsgebied een Welzijnsagenda 2021-2024 op. Hierin worden de doelstellingen en uitgangspunten van het welzijnsbeleid benoemd. Ook in 2022 is was aan die welzijnsagenda een jaarlijks uitvoerinsgplan gekoppeld waarin de concrete activiteiten in het lopende jaar benoemd werden. Status tijd:

Status financiën:

Mantelzorg In 2022 is de focus van het uitvoeringsprogramma mantelzorg met name gelegd op de ‘’V’’ van Verlichten en op de ‘’V’’ van verbinden. Belangrijkste acties en activiteiten van het afgelopen jaar zijn de netwerkbijeenkomsten met professionals, vrjiwilligers en mantelzorgers, en de lancering van de mantelzorgvoucher. Status tijd:

Status financiën:

Inclusie De Lokale Inclusie Agenda geeft ons richting. Het afgelopen jaar zijn de eerste stappen gezet om de betekenis van inclusie te concretiseren. Het thema leeft steeds meer in onze organisatie en daarbuiten. Dit is terug te zien in beleidsontwikkelingen en het bestuursakkoord. Ook is dit terug te vinden in gesprekken tussen collega’s, afdelingen, in het college en de raad. De acties in 2022 waren gericht op bewustwording en het betrekken van ervaringsdeskundigen. Status tijd:

Status financiën:

Wijkteams Wat willen we bereiken? Inwoners worden zo snel en passend mogelijk geholpen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Beleid sociaal domein In de beleidsnota Samenleving zijn speerpunten opgenomen die de komende periode de aandacht hebben.

37

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

• Zorgpleinen: Er vindt orientatie plaats op het bundelen van voorzieningen met een maatschappelijk en/of sociaal doel . Dit om de toegankelijkheid te vergroten en samenhang te versterken. • Ervaringsdeskundigheid: In het plan van aanpak ervaringsdeskundigheid wordt ingevuld hoe binnen de gemeente gebruik wordt gemaakt van ervaringskennis en hoe dit verder versterkt gaat worden. • Versterken samenwerking: Op velerlei gebied wordt de samenwerking tussen maatschappelijke partners binnen het sociaal domein verder verkend en versterkt. • Datagedreven werken: Met het invoeren van een gezamenlijk informatiesysteem op het sociaal domein komt er meer grip op de processen en data die hierin beschikbaar zijn. Het gebruik en interpretatie hiervan wordt verder vormgegeven. Status tijd:

Status financiën:

Doorontwikkeling wijkteams De ontwikkeling van het werk van Buurtteam en Buurtzorg Jong wordt op basis van evaluaties, nauwe samenwerking en ervaringen verder doorontwikkeld. Inzet is verbetering van de dienstverlening en een hoge klanttevredenheid. De eerder ingezette pilots zoals met de huisartsen en Integrale Vroeghulp maken inmiddels structureel deel uit van het werk van de wijkteams. Via de pilot Toekomstscenario is gewerkt aan een verdergaande samenwerking met alle partners in de veiligheids- en jeugdbeschermingsketen zoals Jeugdbescherming Gelderland, Veilig Thuis, William Schrikker Groep en de Raad voor de Kinderbescherming. Een centrale rol hierin is er voor Buurtzorg Jong, gezinscoaches en Buurtteam. Doel is dat gezinnen waarbij veiligheid en complexiteit een rol spelen nog beter worden geholpen. Status tijd:

Status financiën:

Innovatiefonds Sociaal Domein De ingezette pilots rondom samenwerking huisartsen en Integrale Vroeghulp zijn structureel gemaakt. Contacten met en inzet bij huisartsen wordt uitgebreid. De pilot Kinderwerk heeft vanwege corona een langere doorloop gehad en is geevalueerd. Dit wordt meegenomen voor structurele inzet in de Perspectiefnota 2024. Status tijd:

Status financiën:

Inkomensregelingen Wat willen we bereiken? Het bevorderen van deelname aan de samenleving van mensen met een laag inkomen, talentontwikkeling, het optimaal inzetten van voorliggende voorzieningen, het preventief optreden bij schulden en financiële zelfredzaamheid.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Werkzaak Rivierenland De aanpak uit het meerjarenbeleidsplan Werkzaak Rivierenland en de verdere concretisering ervan is voortgezet in 2022. Voor wat betreft de herpositionering van de ondersteuning aan klantprofiel 4 (klanten zonder arbeidsvermogen binnen twee jaar) hebben Werkzaak en gemeenteraden een pas op de plaats gemaakt. Zaltbommel ondersteunde klantprofiel 4 met een vanuit Werkzaak gedetacheerde participatiecoach. Status tijd:

Status financiën:

Minimabeleid Voortzetting van de bestaande minimaregelingen. Voor 2022 is ook de energietoeslag à € 1.300 verstrekt aan huishoudens tot 120% van het minimum inkomen.

38

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Status tijd:

Status financiën:

Begeleide participatie Wat willen we bereiken? Invoering van de nieuwe Wet Inburgering. Nieuwkomers worden hiermee vanaf het eerste moment goed begeleid zodat zij zo snel mogelijk kunnen meedoen in de samenleving, het liefst via betaald werk.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Wet Inburgering Op 1 januari 2022 is de nieuwe Wet Inburgering in werking getreden. In het nieuwe stelsel krijgen gemeenten de regie over de inburgering. Gemeenten financieren de leerroutes en de maatschappelijke begeleiding van de inburgeraar. De uitvoering van de nieuwe wet inburgering is belegd bij Regio Rivierenland. Waar mogelijk wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van bestaande lokale structuren. De uitvoering kende in 2022 opstartproblemen. In 2023 wordt gekeken naar duurzame oplossingen. Status tijd:

Status financiën:

Maatwerkvoorzieningen Wat willen we bereiken? Stimuleren dat inwoners zo lang en zo goed mogelijk thuis kunnen blijven wonen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Zelfstandigheid stimuleren Inwoners blijven steeds langer zelfstandig thuiswonen waardoor de behoefte aan voorzieningen vanuit de Wmo groter wordt. Het aantal inwoners met maatwerkvoorzieningen is in 2022 toegenomen ten opzichte van 2021. Daarnaast zijn de prijzen voor maatwerkvoorzieningen zoals hulpmiddelen en woningaanpassingen verder gestegen in 2022. Status tijd:

Status financiën:

Maatwerkdienstverlening Wat willen we bereiken? Ervoor zorgen dat alle inwoners passend en goed geholpen worden.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Zorginkoop Na de aanbestedingsprocedure zijn de nieuwe inkoopcontracten Wmo en jeugd gestart met ingang van 2022. Er zijn twee aanvullende inschrijfrondes uitgevoerd. Er is een zorgmarkt georganiseerd waar de toegangsmedewerkers uit beide gemeenten en het inkoopteam de zorgaanbieders beter hebben leren kennen. Er zijn ontwikkeltafels georganiseerd waarin, in samenwerking met de zorgaanbieders, producten zijn doorontwikkeld zodat deze beter aansluiten op vraag en aanbod. Door het signaleren van trends en ontwikkelingen houden we zicht op de dynamiek van de markt. Er zijn werkafspraken met Wmo-toezicht gemaakt die bijdragen aan de bestrijding van misstanden bij zorgaanbieders. Voor de inkoop verblijfszorg jeugd wordt aangesloten bij het inkooptraject van regio Rivierenland. Na een vertragende bezwaarprocedure wordt dit traject voorjaar 2023 afgerond.

39

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Status tijd:

Status financiën:

Jeugdzorg Er is sprake van een toenemende vraag naar jeugdhulp en vooral ook een toename aan de complexiteit van de zorgvragen. Problematiek speelt zich hierbij steeds vaker af op verschillende leefdomeinen. Veel zorg wordt uitgevoerd door het wijkteam van Buurtzorg Jong, maar er is ook een groeiende inzet van meer specialistische jeugdhulp. De afgelopen periode zijn er via de Gelderse Verbeteragenda Jeugdzorg verschillende aanpassingen doorgevoerd om te zorgen dat de organisatie van de jeugdbscherming- en reclassering beter wordt georganiseerd. Als voorbeeld is voortaan Buurtzorg Jong altijd betrokken bij welke zorg wordt ingezet door Jeugdbescherming Gelderland. Verder is ingezet op verdergaande samenwerking met verschillende partners waaronder tussen Buurtzorg Jong de de huisartsen. Verder is in afstemming met het veld een plan van aanpak opgesteld voor het programma Kansijke Start. Hierin wordt ingezet om kinderen een goede start te geven en nieuwe ouders goed voorbereid te laten beginnen aan het ouderschap. Status tijd:

Status financiën:

Geëscaleerde zorg Wat willen we bereiken? • Passende voorzieningen voor inwoners die dat nodig hebben. • Sluitende keten zorg en veiligheid

Wat hebben we daarvoor gedaan? Voorbereiding centralisatie gespecialiseerde jeugdzorg Het afgelopen jaar zijn er diverse stappen gezet om de zwaardere jeugdzorg meer regionaal te organiseren. Voor de inkoop van verblijf jeugd sluiten we aan bij de inkoop van regio Rivierenland. Hiervoor zijn voorbereidingen getroffen om dit in 2023 tot uitvoering te brengen. Verder is in regioverband een voorstel gemaakt om essentiele jeugdhulpfuncties via drie Gelderse jeugdhulpregio's te gaan organsieren. Het gaat om hoogspecialitische zorg. Doel is passende zorg voor jeugdigen en gezinnen met complexe jeugdhulpvragen: zo dicht mogelijk bij huis, zo thuis mogelijk en van betere kwaliteit. Vooruitlopend op de uitkomsten van de Hervormingsagenda Jeugdzorg, wordt er voor de verblijfszorg rondom jeugd aangesloten op de inkoop hiervan in regio Rivierenland. In de Gelderse Verbeteragenda zijn verschillende actielijnen uitgezet om de kwaliteit van de jeugdzorg te verbeteren. Eén van de bouwstenen is het uitvoeren van het project Toekomstscenario. Hiervoor vindt in Zaltbommel de pilot plaats met een integraal veiligheidsteam die tot doel heeft de hulpverlening aan complexe gezinnnen te verbeteren en veiligheid te borgen. Status tijd:

Status financiën:

Regio en lokale aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling In 2022 zijn we met onze partners in gesprek geweest om in gezamenlijkheid te bepalen wat de belangrijkste lokale speerpunten zijn voor een lokale aanpak. Er is een concept lokale aanpak opgesteld (definitieve vaststelling Q1 2023) met acties die aanvullend zijn op het regionale aanbod en voorzien in onze lokale behoeften. Een deel van de acties/projecten die zijn opgenomen in de lokale aanpak zijn direct opgestart. Daarnaast zijn de activiteiten m.b.t. de regioaanpak doorgelopen, zoals expertisebevordering van onze wijkteams (Buurtzorg Jong en Buurtteam) op thema's die met Huiselijk Geweld en Kindermishandeling te maken hebben. Status tijd:

40

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Uitvoeringsprogramma basisvoorzieningen In het uitvoeringsplan 'thuis in de wijk' staat beschreven wat we op dit vlak doen. In 2022 hebben we de afspraken voor de financiering van de Parasol aangepast van inkoop naar subsidie en hebben we in de regio afspraken gemaakt over hun kunnen inzetten van dagbesteding tijdens een beschermd wonen traject. Het belangrijkste in 2022 is de realisatie van de lokale Urgentieplustafel (UP). Samen met Maasdriel, woningcorporaties, de maatschappelijke opvang (MO) Den Bosch en het Buurteam hebben we afspraken gemaakt over de UP. De UP maakt het mogelijk om mensen die uit willen stromen uit Beschermd Wonen of de MO om bemiddeld te worden voor een woning. Het perspectief om door te kunnen stromen naar een reguliere woning (met zorg aan huis) is belangrijk voor het herstel van mensen. Status tijd:

Status financiën:

Wat mag het kosten? SOCIAAL DOMEIN

Lasten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams 6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

Rekening 2021

Begroting Begroting 2022 Rekening 2022 2022 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

4.821 7 8.539 2.912 23 805 4.728 8.454

3.716 15 8.530 3.411 134 1.304 4.934 7.035

5.323 15 7.913 2.929 2.240 1.316 4.536 8.329

4.387 20 7.313 3.036 2.042 1.593 4.894 9.267

936 V 5N 600 V 107 N 198 V 277 N 358 N 939 N

425 505

420 465

600 465

805 473

205 N 8N

Totaal lasten Baten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams 6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.82 Geëscaleerde zorg 18-

31.218

29.965

33.667

33.831

165 N

2 5.621 2 91 407 9 150

5.421 75 286 55

1.542 4.949 75 286 140

1.622 4.959 2 16 210 109 390

-

-

-

-

80 V 10 V 2V 59 N 76 N 109 V 250 V -

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

6.282

5.838

6.993

7.308

24.936 N 404 2.128

24.127 N 100

26.674 N 350

26.524 N 2.234 1.873

315 V 151 V 2.234 N 1.523 V

Saldo reservemutaties Resultaat programma

1.725 V 23.212 N

100 V 24.027 N

350 V 26.324 N

360 N 26.884 N

710 N 560 N

6.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.82 Geëscaleerde zorg 18-

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Beleidsnota Samenleving 2021-2025 • Verordening sociaal domein 2020 • Gezondheidsnota Zaltbommel 2022-2025 • Beleidsplan mantelzorgbeleid 2020 • Minimabeleid Bommelerwaard 2021-2024 • Lokale inclusie agenda Bommelerwaard 2021 • Regiovisie Beschermd wonen en maatschappelijke opvang en aanverwante taken 2020

41

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

• Welzijnsagenda Bommelerwaard 2021-2024 • Centrumregeling Bommelerwaard 2019 • Plan van aanpak mensen met verward gedrag Bommelerwaard 2019 Betrokken (verbonden) partijen • Werkzaak Rivierenland • GGD Gelderland-Zuid • Stichting Welzijn Bommelerwaard • Gemeente Maasdriel • Gemeente 's-Hertogenbosch • Regio Rivierenland • Buurtzorg Jong • Buurtteam Beleidsindicatoren Indicator Banen

Periode 2021

Zaltbommel 852,7

Nederland 805,5

Kinderen in uitkeringsgezin

2021

3

6

CBS

Netto arbeidsparticipatie

2022

75,2

72,2

CBS

1

2

CBS

Omschrijving per 1.000 inwoners van 15-64 jaar % kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. % van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. % personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV WERKbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie.

214

431,2

CBS

per 10.000 inwoners

49

202

CBS

Per 10.000 inwoners van 15-64 jaar

9,9

10,7

CBS

0,3

CBS

% van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren in de leeftijd van 12 tot 23 jaa

550

640

CBS

per 10.000 inwoners

1

1

CBS

% jongeren (12 t/m 21 jaar)

0,9

1,1

CBS

% van alle jongeren tot 18 jaar

Werkloze 2021 jongeren Personen met een bijstandsuitkering 2021 Lopende reïntegratievoorzieningen 2020 Jongeren met jeugdhulp 2022 Jongeren met jeugdreclassering 2022 nb Cliënten met een maatwerkarrangement2022 WMO Jongeren met een delict voor de rechter 2020 Jongeren met jeugdbescherming 2022

42

Bron CBS / LISA

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

3.8. Programma Volksgezondheid en milieu Onder dit programma vallen de taakvelden Volksgezondheid, Riolering, Afval, Milieubeheer en Begraafplaatsen. In de programmabegroting richten we ons op de beleidsaccenten en niet op de goingconcerntaken.

Volksgezondheid Wat willen we bereiken? Een gezonde leefstijl van de inwoners en een betere leefomgeving.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Gezondheidsbeleid In 2022 hebben we een nieuwe nota gezondheidsbeleid ontwikkeld en vastgesteld. Het is een integrale nota geworden die verbinding legt met diverse andere beleidsterreinen. De uitvoering van het gezondheidsbeleid is in 2022 conform het jaarprogramma uitgevoerd. Hierin zijn ook de acties uit het Preventieakkoord verwerkt. Zo zijn alle gymleraren van Spel& getraind in een Rots en Water training waarmee ze deze weerbaarheidstraining kunnen integreren in hun lesaanbod en daarmee de veerkracht van kinderen vergroten. Een ander voorbeeld is de uitrol van de Alcohol Verkeers Cursus, waarbij jongeren worden gestimuleerd een training te volgen over de gevolgen van alcohol/drugs/telefonie achter het stuur. Nog een succes uit 2022 is de Gezondheidsmaand, waarin door een groot aantal maatschappelijke organisaties is samengewerkt om een maand lang extra aandacht te besteden aan een gezonde leefstijl met een programma waar inwoners gebruik van konden maken. Status tijd:

Status financiën:

Riolering Wat willen we bereiken? • Een betrouwbaar rioolstelsel; er mogen geen overstortingen plaatsvinden door technische knelpunten. Hevige regenbuien mogen geen schade toebrengen door overstromingen in de openbare ruimte. • Een afname van de hoeveelheid op de riolering aangesloten verhard oppervlak. • Een afname van de hoeveelheid gewasbeschermingsmiddelen in het oppervlaktewater. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2022? • We hebben ca 40km riolering laten reinigen en inspecteren • We hebben sloten laten baggeren in de omgeving van Aals,t Brakel en Nederhemert • We hebben via het voorlichtinsgprogramma Spraakwater voorlichting gegeven bij 4 klassen van basisscholen in onze gemeente • We hebben hemelwater van het riool afgekoppeld in de Elzenstraat in Brakel • We hebben samen met de omwonenden van het Esplanadepark in Zaltbommel een plan gemaakt om hemelwater van de verhardingen af te voeren naar het park • We hebben voorbereidingen getroffen voor het vervangenvan de riolering in de Vergtweg en de wijk Gameren-Oost

Wat hebben we daarvoor gedaan? Rioolvervanging In 2022 zouden we de riolering in de Vergtweg vervangen. Door personele krapte, lange levertijden van adviesbureaus en overleg met de nutspartijen is dit werk doorgeschoven. Ook voor andere kleinere projecten zagen we afgelopen jaar vertragingen. We verwachten ook de komende jaren vertraging op geplande werken. De vertraging in de tijd is op zich geen direct probleem, de riolen die nu vervangen worden hebben nog een restlevensduur die ons voldoende speling geeft om de vertraging op te vangen.

43

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Status tijd:

Status financiën:

Afval Wat willen we bereiken? • We willen door een brede aanpak het aantal dumpingen, het onjuist aanbieden van huisvuil en verspreiden van zwerfafval zo veel als mogelijk beperken. • Daarnaast willen we een oplossing bieden voor de problematiek rondom luier- en incontinentiemateriaal.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Structurele oplossing luier- en incontinentiemateriaal In april 2021 heeft de raad besloten om luier- en incontinentiemateriaal gescheiden in te gaan zamelen in semi-ondergrondse containers en dit luier- en incontinentiemateriaal duurzaam en circulair te laten verwerken door ARN. De gescheiden inzameling en circulaire verwerking zijn gestart vanaf 1 januari 2022. Hiermee bieden we een structurele oplossing voor de problematiek rondom luier- en incontinentiemateriaal. Status tijd:

Status financiën:

Milieubeheer Wat willen we bereiken? Duurzame energie Een duurzaam Zaltbommel is ons doel, waarbij we 'onze eigen rommel' opruimen en de wereld beter achterlaten voor de volgende generatie. Wij zien een actieve rol voor inwoners en bedrijven. Voor duurzame energie hebben we het doel van het Gelders Energieakkoord: 55% CO2 reductie in 2030 ten opzichte van 1990. In 2021 hebben we veel beleid opgesteld. In 2022 gaan we over tot de uitvoering daarvan en inspireren we stakeholders om mee te doen met de energietransitie. Lokaal Adaptatie Programma (LAP) In 2050 is onze gemeente waterrobuust en klimaatadaptatief ingericht en neemt onze organisatie ruimtelijke adaptatie in doen en denken mee. Eind 2026 hebben we de eerste grote projecten hiertoe afgerond en hebben we ruimtelijke adaptatie in ons beleid verankerd. Ook onze inwoners zijn zich meer bewust van de gevolgen van het klimaat en handelen hiernaar.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Duurzame energie Het programma duurzaamheid, met de focus op energietransitie, hebben we halfjaarlijks gemonitord. De laatste monitoringsrapportage kunt u vinden op de website van de gemeente. De energietransitie pakken we op per doelgroep. De doelgroepen bestaan uit wij zelf als gemeente, land- en tuinbouwers, bedrijven per bedrijventerrein en bewoners/gebruikers wijken. Maar zeker in 2022 hebben we gewerkt om ook de verbinding tussen de verschillende doelgroepen te maken, zoals in de strategiegroep Enetwerk. Hierin kijken we met stakeholders naar het elektriciteitsnetwerk. Daarbij streven we er naar samen een betrouwbare, betaalbare en duurzame elektriciteitsinfrastructuur in de gemeenten Zaltbommel, Maasdriel en West-Betuwe tijdig beschikbaar te hebben. We hebben onderzoek laten uitvoeren naar waterkracht in de Waal bij Zaltbommel. Uit het onderzoek blijkt dat er kansen zijn voor energieopwekking uit de Waal. Dit vraagt nog verdere uitwerking. Status tijd:

44

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Gemeente zelf/bestuurlijk We zouden de Regionale Energie Strategie (RES) 2.0 gaan vaststellen. Landelijk is het RES proces echter aangepast. Begin 2023 wordt daarom een voortgangsrapportage van de RES 1.0 gemaakt in plaats van een RES 2.0. De reden hiervoor is dat voor het opstellen van een RES 2.0, met de inwerkingtreding van de Omgevingswet, een milieueffectrapport (MER) moet worden opgesteld als in de RES 2.0 nieuwe ruimtelijke keuzes worden gemaakt. RES Rivierenland haakt voor de MER aan bij de MER die de provincie Gelderland al maakt voor haar windbeleid. De tendermethodiek voor windenergie is eind 2021 door de raad vastgesteld. Voor het uitzetten van de tender hadden we onder andere de resultaten van het onderzoek van TenneT nodig over netwerkcapaciteit. De resultaten zijn eind 2022 pas gepubliceerd. In 2022 is dan ook nog geen besluit genomen wanneer we de tender uitzetten. In oktober 2022 heeft de raad het definitief ontwerp vastgesteld voor een lokaal energiebedrijf . De raad heeft ingestemd met het treffen van de voorbereidingen tot het oprichten van een BV lokaal energiebedrijf. Status tijd:

Status financiën:

Land- en tuinbouw We ondersteunen de sector land- en tuinbouw in de verduurzaming. Met de glastuinbouwers en een externe partij onderzochten we de mogelijkheden voor geothermie. De glastuinbouw heeft de ambitie om in 2024 een klimaatneutrale en economisch rendabele sector te zijn. LTO noord onderzoekt samen met de afdeling Bommelerwaard de moelijkheden van een biogasnetwerk in de regio. Status tijd:

Status financiën:

Bedrijven per bedrijventerrein Begin 2022 hebben we een deal voor duurzaamheid getekend met de Coöperatie Duurzame Bedrijventerreinen Zaltbommel (CDBZ). In het verlengde van deze deal staat de gemeente garant voor een lening die CDBZ bij de Bank Nederlandse Gemeente (BNG) afsluit voor duurzame energie projecten. De voorbereidingen voor de eerste projecten zijn gestart. Status tijd:

Status financiën:

Bewoners/gebruikers wijken Begin 2022 gaven 812 mensen hun mening over duurzaamheid en de warmtetransitie in een door ons breed uitgezette raadpleging onder bewoners. We vroegen inwoners wat ze weten van de warmtetransitie, in hoeverre ze de noodzaak ervan zien en wat ze zelf al doen. Onder andere met deze input hebben we een communicatie- en participatieplan voor het vervolg van de Transitievisie Warmte opgesteld. Vanuit de Regeling Reductie Energiegebruik Woningen (RREW) hebben we 1100 huurders van de woningbouwcoöperaties en 1000 eigenaren van koopwoningen van vóór 1980 energiebesparingspakketten kunnen aanbieden. Of ze konden gebruik maken van een energieadvies. We hebben ingezet op bewustwording en informeren. Onder andere door met stakeholders het organiseren van een mooi prgramma in de Nationale Klimaatweek met onder andere een duurzaamheidsmarkt in de binnenstad van Zaltbommel. Daarnaast het organiseren van warmtesafari's en een opdracht voor 3TL leerlingen van het Cambium College om warmteoplossingen te visualiseren. Voor laadpalen hebben we een plankaart gemaakt. En zijn we begonnen met het onderzoeken van de mogelijkheden voor laadlantaarnpalen en streetplugs. Bij deze pilots worden parkeervakken niet specifiek gereserveerd voor het laden van elektrische auto's, waardoor er geen extra parkeerdruk ontstaat.

Tegenover het Van der Valk Hotel in Zaltbommel hebben we een duurzame bandenpomp laten plaatsen.

45

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Status tijd:

Status financiën:

Lokaal Adaptatie Programma (LAP) In ons Lokale Adaptatie Programma (LAP) zijn voor de 4 overkoepelende opgaven (wateroverlast, overstromingen, droogte en hitte) van klimaatadaptatie verschillende acties geformuleerd waarmee het afgelopen jaar gestart is. De lokale stresstest is voor wateroverlast, hittestress en droogte verder uitgewerkt en geanalyseerd. In de zomer is het Hitteplan Bommelerwaard vastgesteld, welke gaat over de communicatie bij hittegolven in samenwerking met de GGD. Verder is gewerkt aan het verder verankeren van klimaatadaptatie in lokaal beleid en het uitwerken van een subsidieregeling. De buitenruimtes van de gemeentewerf in Gameren en het gemeentekantoor zijn vergroend. Daarnaast hebben wij veel verschillende kleine acties uitgevoerd ter versterking van de bewustwording van bewoners, zoals de tegeltaxi, een groene burendag, een boomspiegelactie, en een project klimaatadaptief centrum Zaltbommel met het Cambium. Status tijd:

Status financiën:

Begraafplaatsen Wat willen we bereiken? We willen dat onze begraafplaatsen er verzorgd bijliggen tegen acceptabele kosten. En we willen dat onze inwoners meer betrokken zijn bij de openbare ruimte.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Begraafplaatsen In 2022 is gesproken op verschillende locaties over overdracht (van delen) van begraafplaatsen naar derden waarbij het beheer en onderhoud overeenkomstig de gemeentelijke richtlijnen plaatsvindt door de initiatiefnemers. Dit heeft nog niet geleid tot nieuwe vastgelegde overeenkomsten. In 2023 worden de gesprekken voortgezet of opgestart indien nog actueel. Status tijd:

Status financiën:

Wat mag het kosten? VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU

Lasten 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

Rekening 2021

Begroting Begroting 2022 Rekening 2022 2022 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

775 3.030 3.314 1.598 588

898 3.246 3.088 1.763 609

909 3.179 3.014 2.135 606

870 2.965 3.435 1.745 633

38 V 214 V 421 N 390 V 27 N

Totaal lasten Baten 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

9.304

9.604

9.842

9.648

193 V

12 3.752 3.734 171 779

4.118 3.358 40 507

38 3.829 3.372 40 507

28 4.176 3.792 266 660

10 N 347 V 420 V 226 V 153 V

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

8.447

8.024

7.786

8.922

857 N 121 250

1.580 N -

2.056 N -

726 N 465 -

1.136 V 1.330 V 465 N -

Saldo reservemutaties Resultaat

129 V 727 N

1.580 N

2.056 N

465 N 1.192 N

465 N 864 V

46

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Water- en Rioleringsplan (2022-2026) • Gezondheidsnota Zaltbommel 2022-2025 • Regionale Visie Afval en Grondstoffen (2016) • Programma Duurzaamheid (2019) • Beleidsvisie externe veiligheid gemeente Zaltbommel 2014-2018 (2013) • Beleidsregels oplaadinfrastructuur openbare ruimte elektrische voertuigen gemeente Zaltbommel (2015) Betrokken verbonden partijen • GGD Gelderland-Zuid • Avri • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) Beleidsindicatoren Indicator Omvang huishoudelijk restafval (fijn) regionaal Hernieuwbare elektriciteit

47

Periode

Zaltbommel

Nederland

Bron

Omschrijving

2021

78

169

CBS

kg per inwoner

2020

5,5

26,8

berekening

%

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

3.9. Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Onder dit programma vallen de producten Ruimtelijke Ordening, Grondexploitatie woningbouw, Wonen & Bouwen en Beheer overige gebouwen en gronden. In de programmabegroting richten we ons op de beleidsaccenten en niet op de going-concerntaken.

Ruimtelijke ordening Wat willen we bereiken? Omgevingswet/Omgevingsvisie We willen, zoals de Omgevingswet voorschrijft, integraal beleid voor de fysieke leefomgeving stimuleren, het gebruiksgemak van ruimtelijke plannen verhogen en meer maatwerk mogelijk maken door meer bestuurlijke afwegingsruimte en processen te versnellen en te verbeteren. Dit doen we 'Bommelerwaardbreed'. Huisvesting internationale werknemers We willen dat internationale werknemers gehuisvest worden op locaties waar een aanvaardbaar woon- en leefklimaat is gewaarborgd. Daarnaast willen wij dat er voldoende huisvestingslocaties beschikbaar komen en dat situaties die in strijd zijn met ons beleid beëindigd worden (zie verder bij handhaving).

Wat hebben we daarvoor gedaan? Gebiedsontwikkeling Bossche Poort In 2022 zijn er verdere stappen gezet voor de gebiedsontwikkeling van de Bossche Poort. Het stedenbouwkundig plan is begin 2022 vastgesteld en de planologische voorbereiding in gang gezet. In 2023 verwachten we dat de planologische procedure doorlopen kan worden. De verdere uitvoering van de visie is voorzien vanaf 2023/2024. Status tijd:

Status financiën:

Omgevingswet De inwerkingtreding van de Omgevingswet is uitgesteld tot 1 januari 2024. In de bestuursrapportage 2023 gaan wij in op de mogelijke consequenties van het hernieuwde uitstel van de datum van de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Wij hebben de werkzaamheden voor de implementdatie van de Omgevingswet in 2022 voortgezet. in 2022 oefende de organisatie met de nieuwe software (en het digitale stelstel), met de nieuwe werkwijzen voor het vooroverleg voor ruimtelijke initiatieven (de intake- en omgevingstafel) en met de nieuwe instrumenten waarin het omgevingsbeleid wordt vastgelegd (waaronder het opstellen en wijzigen van een omgevingsplan). Op 9 juni 2022 stelde de gemeenteraad de Verordening Uitvoering en Handhaving Zaltbommel 2022 en de Verordening Nadeelcompensatie Zaltbommel 2022 vast. Vanwege de inwerkingtreding van de Omgevingswet was een nieuwe wettelijke grondslag nodig en zijn daarvoor beide verordening aangepast. Status tijd:

Status financiën:

Omgevingsvisie De ontwerp-omgevingsvisie voor de Bommelerwaard lag van 9 december 2021 tot en met 2 februari 2022 ter inzage. In de omgevingsvisie beschrijven wij onze beleidsambities en -doelstellingen voor de fysieke leefomgeving (onder meer op het vlak van wonen, werken, toerisme, natuur, klimaat, landbouw, gezondheid en veiligheid). In het proces trekken wij samen op met de gemeente Maasdriel. Wij ontvingen op de ontwerp-omgevingsvisie 25 zienswijzen en reacties van overlegpartners. Deze zienswijzen zijn medio 2022 voorzien van een beantwoording. Ook leidden de zienswijzen tot verscheidene wijzigingen

48

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

in de omgevingsvisie. De gemeenteraad stelde de gewijzigde omgevingsvisie op 20 oktober 2022 vast. Ook heeft de gemeenteraad van Maasdriel de omgevingsvisie vastgesteld. Status tijd:

Status financiën:

Huisvesting internationale werknemers In 2022 hebben wij de uitvoering van het beleid huisvesting internationale werknemers voortgezet. Wij begeleidden de lopende processen van initiatieven voor geconcentreerde huisvestingslocaties. Daarnaast hebben wij meegewerkt aan diverse initiatieven voor de huisvesting van internationale werknemers op het terrein van werkgevers. De raad is periodiek door ons geinformeerd over de voortgang met een informatienota. Het beleid voor huisvesting van internationale werknemers is in Q4 2022 aangepast op basis van twee raadsmoties. Verder neemt de gemeente Zaltbommel in 2022 samen met de regiogemeenten en Regio Rivierenland deel aan het proces om te komen tot regionale samenwerking voor het vraagstuk huisvesting internationale werknemers. Het doel is om gezamenlijke afspraken te maken over kennisvermeerdering en -uitwisseling, registratie, toezicht en handhaving, verbetering van de positie van internationale werknemers en het aanbod van huisvesting. Ook is hiervan een onderdeel het maken van afspraken met marktpartijen. Eind 2022 zijn conceptversies van een uitvoeringsprogramma en businesscase evenals een te sluiten convenant met marktpartijen opgeleverd. In 2023 verwachten wij een besluit te nemen aan welke onderdelen van deze regionale samenwerking de gemeente Zaltbommel gaat deelnemen. De raad wordt hierover geinformeerd. Status tijd:

Status financiën:

Wonen & Bouwen Wat willen we bereiken? Ons uitgangspunt is bouwen in de kernen naar behoefte met keuzevrijheid voor alle generaties. Wij willen met onze partners passende woonruimte realiseren voor woningzoekenden in zowel de huur- als de koopsector, bijzondere doelgroepen en trendmatige ontwikkelingen zoals arbeidsmigranten, 1- en 2persoonshuishoudens. We richten onze aandacht hierbij op het aanpassen van de bestaande woningvoorraad en op nieuwbouw. In het bijzonder hebben we aandacht voor senioren en de betaalbaarheid van woningen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Maken en uitvoeren prestatieafspraken met woningcorporaties en huurdersverenigingen De vierjaarlijkse kaderafspraken met woningcorporaties en huurdersverenigingen volgen het tempo van de Woonvisie. Nu de nieuwe Woonvisie is vastgesteld, zijn ook nieuwe kaderafspraken gemaakt. Uit de langjarige kaderafspraken bepalen we jaarlijks welke activiteiten worden uitgevoerd in (jaar)prestatieafspraken. Status tijd:

Status financiën:

Woningbouwprogramma en uitvoeringsprogramma Een belangrijk onderdeel van de Woonvisie is snel voldoende woningen bouwen, met aandacht voor de behoefte van onze inwoners. Hiertoe hebben we een ambitieus woningbouwprogramma, dat zal worden vastgelegd in een geactualiseerd woningbouwprogramma tot 2030. Hierbij hebben we bijzondere aandacht voor woningbouw in de kernen Nieuwaal, Zuilichem en Brakel. In 2022 is het woningbouwprogramma opgeleverd en programmeren we nieuwe woningbouwontwikkeling in lijn met de Woonvisie. Om onze woningbouwambities waar te maken hebben we een actievere rol gespeeld in grondexploitatie. Voorbeelden hiervan zijn het inzetten van onze grondpositie De Tol, ten zuiden van Zaltbommel als potentiële gebiedsontwikkeling, de start van gebiedsontwikkelingen Brakel-West en Spellewaard-West. Status tijd:

49

Status financiën:

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Beheer overige gebouwen en gronden Wat willen we bereiken? Potentiele herinvulling van het gebouw van De Brug aan de Wielkamp

Wat hebben we daarvoor gedaan? Herinvulling locatie De Brug Na de verhuizing van De Brug naar De Waluwe, kwam het oude pand van De Brug aan de Wielkamp in gemeentelijk bezit. Diverse partijen hebben hun interesse in huisvesting in dit pand al uitgesproken. We onderzoeken of de huidige gebruikers van Pand 9 in de toekomst hier gehuisvest kunnen worden. Kentalis heeft het gebouw in het schooljaar 2022/23 in gebruik tot de nieuwbouw is gerealiseerd. Daarvoor zijn noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden zoals vervangen dakbedekking uitgevoerd. Status tijd:

Status financiën:

Wat mag het kosten? VOLKSHUISVESTING

Rekening 2021

Lasten 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijven) 8.3 Wonen en bouwen

Begroting Begroting 2022 Rekening 2022 2022 primitief na wijziging

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

944 594 5.071 1.964

646 772 6.389 2.093

1.241 1.374 7.562 2.683

1.122 1.115 3.061 2.148

119 V 259 V 4.501 V 535 V

Totaal lasten Baten 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijven) 8.3 Wonen en bouwen

8.574

9.901

12.860

7.446

5.414 V

356 -65 6.229 1.808

396 183 6.614 973

519 152 7.876 1.451

701 423 2.755 1.939

182 V 271 V 5.121 N 488 V

Totaal baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

8.328 246 N 2.463 1.166

8.166 1.735 N 764 568

9.998 2.862 N 1.088 806

5.819 1.628 N 2.104 1.575

4.181 N 1.233 V 1.016 N 768 V

Saldo reservemutaties Resultaat programma

1.296 N 1.542 N

196 N 1.932 N

281 N 3.143 N

529 N 2.157 N

247 N 986 V

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Woonvisie • Omgevingsvisie Bommelerwaard • Fonds Bovenwijkse Voorzieningen • Beleid Huisvesting Internationale Werknemers gemeente Zaltbommel wijziging 2022 • Beleidsregel risicoanalyse en weerstandsvermogen grondexploitaties Betrokken verbonden partijen • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) • Woningbouwcoöperaties

50

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Beleidsindicatoren Indicator Gemiddelde WOZ waarde

Periode

Zaltbommel 2022

Nieuw gebouwde 2022 woningen Demografische druk 2022 Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden 2022 Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden 2022

51

Nederland

Bron

Omschrijving

322

317

10,2

9,3

CBS x €1.000 Basisregistraties adressen en gebouwen bewerking ABF per 1.000 woningen Research

75,9

70,3

CBS

939

823

COELO

954

905

COELO

% Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten. Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten.

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

4. Paragrafen In deze paragrafen schetsen wij de beleidslijnen voor de beheersmatige aspecten. De paragrafen beogen steeds vanuit een ander perspectief- het inzicht in de financiële positie te verhogen en geven een dwarsdoorsnede van de jaarstukken. Achtereenvolgens komen de volgende paragrafen aan bod: • Lokale heffingen • Weerstandsvermogen en risicobeheersing • Onderhoud kapitaalgoederen • Financiering en treasury • Bedrijfsvoering • Verbonden partijen • Grondbeleid

52

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

4.1. Lokale heffingen In deze paragraaf informeren wij u over het beleid en de tarieven van lokale heffingen. Hierbij maken we een vergelijking met de buurgemeenten. Ook geven we een overzicht van de belastingopbrengsten, kostendekkendheid van de leges en tot slot vindt u informatie over het kwijtscheldingsbeleid.

4.1.1. Beleid In deze paragraaf vermelden we de bestaande beleidsuitgangspunten en lichten we deze toe. Vervolgens analyseren we de uitkomsten. Hierbij vermelden we voor de woonlasten de tarieven. Voor de hoogte van de belastingen, rechten en tarieven gelden de volgende uitgangspunten: • We streven continu naar kostendekkendheid van leges, rechten en tarieven, waar concrete dienstverlening van de gemeente tegenover staat; • De overige belastingen en tarieven mogen niet meer stijgen dan de aanpassing voor de inflatiecorrectie. Uitgangspunt hierbij is dat voor 2022 is uitgegaan van een inflatiecijfer van 1,8%; • De waarde-ontwikkeling van de WOZ-taxatie is gecorrigeerd in het tarief OZB. Het beleid van de lokale lasten is opgenomen in de diverse belastingverordeningen: • Verordening onroerende-zaakbelastingen 2022; • Verordening roerende woon- en bedrijfsruimtebelasting 2022; • Verordening rioolheffing 2022; • Verordening rioolaansluitrechten 2022; • Verordening hondenbelasting 2022; • Verordening parkeerbelastingen 2022; • Verordening precariobelasting 2022; • Verordening marktgelden 2022; • Verordening forensenbelasting 2022; • Verordening reclamebelasting 2022; • Verordening toeristenbelasting 2022; • Verordening watertoeristenbelasting 2022; • Verordening lijkbezorgingsrechten 2022; • Legesverordening 2022.

4.1.2. Lokale lasten Ontwikkeling lokale lastendruk gemeente Zaltbommel. Gemiddelde woonlasten 2019-2020 OZB eigenaren Rioolrecht eigenaren Afvalstoffenheffing eenpersoonshuishouding Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouding Totaal eenpersoonshuishouding Totaal meerpersoonshuishouding

4.1.3. Buurgemeenten Vergelijking tarieven met buurgemeenten.

53

Realisatie 2021 Realisatie 2022 303 308 277 288 286 299 301 319 866 881

895 915

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Vergelijking woonlasten buurgemeenten uit Coelo-altas OZB eigenaren Rioolrecht eigenaren Afvalstoffenheffing eenpersoonshuishouding Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouding

Zaltbommel 308 288

Maasdriel 366 238

West Betuwe 423 377

Culemborg 426 246

Gelderland 439 229

299

289

290

293

213

Totaal eenpersoonshuishouding Totaal meerpersoonshuishouding

319

299

301

306

253

895 915

893 903

1.090 1.101

965 978

881 921

4.1.4. Opbrengsten Hier ziet u een overzicht van de werkelijke opbrengsten van onze lokale heffingen van 2022 afgezet tegen de geraamde opbrengst van 2022.

Lokale heffingen (bedragen x 1.000) Onroerende-zaakbelastingen Roerende woon- en bedrijfsruimtebelasting (Water)toeristenbelasting Forensenbelasting Reclamebelasting Hondenbelasting Precariobelasting Parkeerbelasting Rioolheffing Marktgelden Lijkbezorgingsrechten Bouwleges Burgerzaken APV Legesverordening Totaal

Werkelijke opbrengst Begroting 2022 2021 na wijziging 7.262 7.441 3 4 194 149 17 10 196 214 131 145 2.306 416 472 3.685 4.051 18 24 491 216 1.737 952 393 316 39 11 16.889

14.005

Werkelijke opbrengst 2022 7.582 3 150 18 200 155 6 415 4.162 21 332 1.880 399 14 15.336

Onroerende-zaakbelastingen Onroerende-zaakbelastingen heffen we over objecten die binnen de gemeentegrenzen liggen. We maken een onderscheid in de volgende belastingen: • Een gebruikersbelasting van degenen die bij het begin van het kalenderjaar onroerende zaken gebruiken. Dit geldt niet voor woningen; • Een eigenarenbelasting van degenen die bij het begin van het kalenderjaar eigenaar zijn van onroerende zaken (formeel: "het genot hebben krachtens eigendom, bezit of beperkt recht”). De heffingsgrondslag is de waarde van de onroerende zaak naar peildatum 1 januari 2021. De tarieven voor 2022 baseren we op het tarief van 2021, aangepast met het inflatiecijfer van 1,8 %. Hierbij houden we rekening met de aanpassing van de waarde tussen de vorige waardepeildatum 1 januari 2020 en de voor het belastingjaar 2022 geldende waardepeildatum 1 januari 2021. Het tarief van de onroerendezaakbelasting geven we weer als een percentage van de waarde van een onroerende zaak. Tarieven (% van de waarde van een onroerende zaak) Woningen eigendom Niet-woningen eigendom Niet-woningen gebruik Opbrengst (bedragen per € 1.000)

54

2020 0,1109% 0,2691% 0,2993%

2021 0,1054% 0,2694% 0,2292%

2022 0,0965% 0,2705% 0,2301%

6.928

7.262

7.582

GEMEENTE ZALTBOMMEL | JAARSTUKKEN 2022 ZALTBOMMEL

Roerende woon- en bedrijfsruimte belasting Roerende woon- en bedrijfsruimte belastingen heffen we van roerende woon- en bedrijfsruimten die binnen de gemeentegrenzen liggen. Deze ruimten zijn duurzaam aan een plaats gebonden en dienen voor permanente bewoning of permanent gebruik. Deze belasting heeft als belangrijk doel het gelijkstellen van onroerende- en roerende zaken. De tariefstelling is dan ook gelijk aan de tariefstelling van de OZB. Tarieven (% van de waarde van een onroerende zaak) Woningen eigendom Eigendom Gebruik Opbrengst (bedragen per € 1.000)

2020 0,1109% 0,2691% 0,2993%

2021 0,1054% 0,2694% 0,2292%

2022 0,0965% 0,2705% 0,2301%

4

3

3

Toeristenbelasting Toeristenbelasting heffen we voor het verblijf van personen in de gemeente Zaltbommel die niet in de gemeentelijke bevolkingsadministratie staan ingeschreven. Voor het tarief per overnachting is er een onderscheid tussen een hotel-, een campingovernachting, een overnachting in overige verblijfsvormen of een verblijf in de jachthaven per etmaal. Er heeft voor het belastingjaar 2022 wel een verdere verschuiving van de tarieven plaatsgevonden. Het tarief voor een hotelovernachting was in onze gemeente erg hoog. Dit tarief is meer in lijn gebracht met het tarief van de omliggende gemeenten. De overige tarieven zijn hierdoor meer dan inflatoir gestegen. Tarieven (in €) Hotelovernachting Pensionovernachting/overnachting in overige verblijfsvormen Campingovernachting/overnachting in jachthaven

2020 2,75 1,5 0,8

2021 2,25 2,25 0,81

2022 2,29 2,29 0,82

Opbrengst (bedragen per € 1.000)

195

194

150

Forensenbelasting Forensenbelasting heffen we van natuurlijke personen die, zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben, er gedurende het belastingjaar meer dan negentig malen nachtverblijf houden of meer dan negentig dagen voor zich of hun gezin een gemeubileerde woning beschikbaar houden. Het tarief voor 2022 baseren we op het tarief van 2021, aangepast met het inflatiecijfer van 1,8 %. Tarieven (in €) Woning Opbrengst (bedragen per € 1.000)