05 (concept) begroting 2027-2030

Vanwege deze enorme stijging voor opvangkosten voor zwerfdieren is in Q2 2026 onderzocht of opvang bij Dierenbeschermingscentrum Amersfoort (DBCA) voor onze gemeente financieel voordeliger kan worden georganiseerd. Uit de eerste gesprekken blijkt dat DBCA tegen een lager tarief een contract met meer zekerheid kan bieden. De kwaliteit van de opvang door DBCA is gelijk dan wel beter dan opvang door DTZ. Voor het afsluiten van het een contract met DBCA wordt een verhoging van het huidige budget van € 11.000 naar € 30.000 per jaar voorgesteld. Het stoppen van afname van diensten van DTZ kan nadelige gevolgen hebben voor de bedrijfsvoering van DTZ en een verhoging van de opvangkosten van de overige gemeentes betekenen. 53 Indicatoren Indicatoren Doel | Omschrijving | Bron | Realisatie | Realisatie | Realisatie | Raming | Raming 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 1. | Verwijzingen HALT | Bureau Halt | 6 | 3 | 2 | 5 | 5 (aantal per 1.000 jongeren) 2. | Winkeldiefstallen | CBS | 15 | 5 | 5 | 5 | 5 (aantal per 1.000 inwoners) 3. | Geweldsmisdrijven | CBS | 28 | 28 | 28 | 20 | 20 4. | Diefstal uit woning | CBS | 30 | 15 | 15 | 10 | 10 5. | Vernielingen en | CBS | 72 | 75 | 55 | 50 | 50 beschadigingen in de openbare ruimte 6.

| Rapportcijfer | Onderdeel van de | 7,3 | X | 7,3 | X | 7,3 veiligheid | gemeentemonitor (Rapportcijfer over | Woudenberg, om hoe de inwoner | de twee jaar veiligheid ziet dan wel ervaart in de gemeente Woudenberg) 54 Verbonden partijen Verbonden partijen / Relevante samenwerkingspartners Verbonden partijen: Veiligheidsregio Utrecht (VRU). Relevante samenwerkingspartners: inwoners, ondernemers, politie, Openbaar Ministerie, Bureau Regionale Veiligheidsstrategie, Regionaal Informatie- en Expertisecentrum, Veiligheidshuis Amersfoort, Coöperatie De Kleine Schans, Omnia Wonen, maatschappelijke instanties, Bureau Halt, Buurtbemiddeling, Jeugdpunt, etc. Wat gaat het kosten? Wat gaat het kosten? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. Bedrag in euro's (Lasten en nadelen worden met een “min” teken gepresenteerd) Programma 3 Veiligheid Begroting Begroting Begroting Begroting 2027 2028 2029 2030 Lasten -1.587.468 -1.597.007 -1.597.007 -1.602.007 Baten 0 0 0 0 Resultaat programma 3 voor bestemming -1.587.468 -1.597.007 -1.597.007 -1.602.007 Resultaat in begroting 2026 -1.412.154 -1.412.154 -1.412.154 -1.412.154 Verschil begroting t.o.v. meerjarenbegroting 2026 -175.314 -184.854 -184.854 -189.854 55 Financiële toelichting programma 3 Bedrag in euro's (Lasten en nadelen worden met een “min” teken gepresenteerd) 1.

Integrale veiligheid (hogere kosten € 30.500) De mutaties ten opzichte van de begroting 2026-2029 bedragen € 30.500 structureel. Dit betreffen: • Dierenwelzijn: Om opnieuw een contract af te sluiten voor dierenopvang in Woudenberg wordt voorgesteld in te gaan op de offerte van Dierenbeschermingscentrum Amersfoort (DBCA) waarvoor een verhoging van het huidige budget van € 11.000 naar € 30.000 per jaar nodig is. Het contract met Dierentehuis Zeist is opgezegd aangezien de gemeentelijke bijdrage daar nog veel hoger zou uitvallen dan € 30.000. • Diverse kleine verschillen € 11.500 nadelig: Dierenwelzijn (amendement raad begroting 2026-2029 en bijdrage zorg- en veiligheidshuis regio Utrecht. 2. Veiligheidsregio (hogere kosten € 95.000 oplopend naar € 105.000) De mutaties betreffen: • Bijdrage VRU : De ontwikkeling van het gemeentefonds is van invloed op de begroting van de VRU. De ontwerpbegroting 2027 VRU is gebaseerd op de septembercirculaire 2025 van het gemeentefonds. In de ontwerpbegroting 2027 VRU is rekening gehouden met een stijging van de rijksbijdrage voor gemeenten vanwege loon- en prijsstijgingen. Deze stijging van de rijksbijdrage wordt door gemeenten ingezet om de stijging van de kosten van de VRU op te vangen. De stijging ad.

€ 68.000 wordt veroorzaakt door de aanpassing van de ijkscores 2026, loon- en prijsstijgingen 2026 en 2027 en ontwikkeling brandweerzorg 2027 en volgende jaren (toekomstscenario’s). De bijdrage van Woudenberg aan de VRU is voor 2027 begroot op € 1.008.000 oplopend naar € 1.043.000 in 2030. • Projectleider natuurbrandbeheersing : Bij de tweede fase van de gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing rondom het Henschotermeer wordt een meerjaren uitvoeringsplan opgesteld om samen met de ondernemers te komen tot maatregelen. Denk hierbij aan maatregelen zoals het aanleggen van een loofbomensingel in een naaldbomengebied om een natuurbrand te vertragen of maatregelen om evacuatie te bespoedigen. De gemeente Woudenberg onderzoekt nu een samenwerking met de gemeente Utrechtse Heuvelrug om gezamenlijk een procesregisseur te organiseren waarbij Woudenberg € 25.000 bijdraagt in 2027. De kosten in 2027 worden gedekt via de reserve overlopende kredieten. • Kleine verschillen € 2.000 nadelig: crisisbeheer. 3. Overige kosten (hogere kosten € 49.814 vanaf 2027) De totale loonkosten worden jaarlijks toegerekend aan de diverse programma’s en projecten. Ten opzichte van 2026 wordt in 2027 € 49.814 meer loonkosten toegerekend aan programma 3. De loonkosten worden toegelicht bij de paragraaf Bedrijfsvoering verderop in de begroting.

Programma 3 Veiligheid Verwerkt Budgettair 2027 2028 2029 2030 kaderbrief neutraal 1. Integrale veiligheid -30.500 -30.500 -30.500 -30.500 Dierenwelzijn Nee Nee -19.000 -19.000 -19.000 -19.000 Diverse kleine verschillen Nee Nee -11.500 -11.500 -11.500 -11.500 2. Veiligheidsregio -95.000 -100.000 -100.000 -105.000 Gemeentelijke bijdrage VRU Ja Nee -68.000 -98.000 -98.000 -103.000 Natuurbrandbeheersing (projectleider) Nee Ja -25.000 Kleine verschillen Ja Nee -2.000 -2.000 -2.000 -2.000 3. Overige kosten -49.814 -54.354 -54.354 -54.354 Loonkosten (verdeling per programma) Nee Nee -49.814 -54.354 -54.354 -54.354 Afschrijvingslasten Nee Nee - - - - Totaal -175.314 -184.854 -184.854 -189.854 56 4. Ruimte, wonen en ondernemen Ruimte, wonen en ondernemen - Programma 4 Visie van het programma Een vitaal Woudenberg met ruimte voor wonen, werken en samenleven. Wat houdt het programma in? Het programma ruimte, wonen en ondernemen omvat een diversiteit aan beleidsterreinen in het fysieke domein. Het gaat zowel om lokaal beleid, vastgelegd in diverse beleidsnota’s, maar ook over de uitvoering van diverse wettelijke taken. De integraliteit van het beleid krijgt steeds meer vorm via de in 2027 vast te stellen Omgevingsvisie. Het programma kent diverse raakvlakken met onderdelen van andere programma’s, zowel in het fysiek als sociaal domein.

Onderwerpen in dit programma zijn; Ruimtelijke ontwikkeling, Erfgoedbeleid, faciliteren en ondersteunen ruimtelijke projecten, handhaving, milieubeleid, procedure Omgevingsplannen, vergunningverlening, Wonen, Woningbouw, Woonruimteverdeling, economie, vitaal landelijk gebied, recreatie, duurzaamheid, warmte- en energie transitie en regionale samenwerking.

57 Trends en ontwikkelingen Trends en ontwikkelingen • In 2027 zal de Omgevingsvisie vastgesteld worden, deze zal voor veel beleid in het fysiek domein het nieuwe kader vormen en de basis voor de daarna vast te stellen beleidsprogramma's. • Netcongestie heeft de komende jaren effect op de ontwikkelmogelijkheden van woningen en bedrijven maar ook op de verduurzaming. Steeds duidelijker wordt dat een transitie van het energiesysteem nodig is. • Het warmteprogramma geeft richting aan hoe we de warmtetransitie naar een aardgasvrije gebouwde omgeving van Woudenberg willen bereiken. • De druk op het buitengebied door nieuwe functies, wetgeving en de transitie van de landbouw vraagt om een duidelijk kader gelet op het belang van een gezond en vitaal platteland. • Woudenberg is een aantrekkelijke woongemeente waar sprake is van vergrijzing, net als in andere gemeenten in Nederland. Door nieuwbouw is er in Woudenberg geen sprake van een bevolkingsafname. Daarnaast is er ook in Woudenberg sprake van een huishoudensverkleining dat vraagt om zorgvuldig benutten van de bestaande woningvoorraad en passende nieuwbouw. Bij een goede woonomgeving past ook een sterke werkomgeving.

De wenselijkheid van het versterken van de synergie tussen denkers en doeners in de beroepsbevolking, een goede bereikbaarheid, maar ook behoud en versterking van natuur en landschap, zijn ontwikkelingen, waar richting aan gegeven moet worden. • Provinciale sturing op bouwen bij knooppunten van OV en wegen is bepalend voor de lange termijn ontwikkeling van Woudenberg. • De beleidskaders over de ruimtelijke kwaliteit en de omgevingsvisie moeten ervoor zorgen dat geen sprake is van ad-hoc-aanpassingen maar een ontwikkeling die ook op de lange termijn bijdraagt aan Woudenberg als aantrekkelijke woon-, werk- en verblijfsgemeente. • Het wettelijke kader is veranderd met de Omgevingswet en dat geeft zeker in de wettelijke overgangsperiode veel onzekerheden en vraagt om extra inspanningen zowel van de markt als van onze gemeentelijke organisatie. De Omgevingswet versterkt de speerpunten van de dienstverlening in het bijzonder op het terrein van vergunningverlening, toezicht en handhaving.

58 Maatschappelijk effect 1 Maatschappelijk effect 1 - Vitaal dorp met ruimte voor het ontwikkelen van passend woning - en bedrijfsaanbod Wat willen we bereiken? Goede en passende woonruimte bieden voor alle Woudenbergers, maar zeker ook de mensen met een kleinere portemonnee, is onze uitdaging. De woonwensen en woningbehoefte van al onze inwoners (starters, doorstromers en aandachtsgroepen zoals senioren, jongeren, volwassenen uit zorginstellingen en statushouders) willen wij zoveel mogelijk binnen onze gemeentegrenzen mogelijk maken. Een sterke lokale economie en gezond ondernemersklimaat is van belang voor onze inwoners en dragen bij aan de vitaliteit van de gemeente. Hier willen wij ons voor inzetten, door regie te nemen en te ondersteunen en faciliteren. Doel is dat het prettig wonen en werken is en blijft in Woudenberg voor iedereen. De druk op het buitengebied vanuit diverse belangen (wonen, werken, agrarisch gebruik, versterking natuurwaarden, recreatie en energietransitie) maakt dat een goede afweging nodig is tussen economische en natuur belangen. Een vitaal dorp is meer dan voldoende woningen en ruimte voor bedrijven, het is ook een dorp waar het fijn wonen is. Onderdeel daarvan vormt het culturele erfgoed en het ruimtelijk raamwerk van dorp en buitengebied.

Wat gaan we ervoor doen? De in 2027 vast te stellen Omgevingsvisie vormt de basis voor de uitvoering van ons beleid. De voorbereidingen voor de Omgevingsvisie hebben in 2026 plaats gevonden, de oorspronkelijke planning om de visie eind 2026 vast te stellen is opgeschoven zodat het college in nieuwe samenstelling richting kon geven aan de inhoud van de visie. De Woonvisie geldt als basis voor de uitgangspunten vanuit wonen bij nieuwbouw- en functie veranderingslocaties. Ook dient de Woonvisie als basis voor prestatieafspraken met Omnia Wonen en SHOW. Wij geloven dat het creëren van betaalbare woningen niet alleen een noodzaak is, maar ook een verantwoordelijkheid die we als gemeenschap delen. Samen werken we aan een toekomst waarin wonen toegankelijk is voor iedereen, want wonen is van ons allemaal. In 2027 zal het Volkshuisvestingsprogramma, opvolger van de Woonvisie en delen van de woonzorgvisie, worden vastgesteld. De uitkomsten van het in 2026 uitgevoerde Woningbehoefteonderzoek zal daarbij gebruikt worden. De woningbouw in Hoevelaar vordert gestaag. Fase 1 en 2A zijn gereed en in het najaar van 2027 wordt de afronding van fase 2B verwacht. Voor fase 3, zijn samen met de projectontwikkelaar afspraken gemaakt over samenwerking en is in 2026 het Omgevingsplan voorbereid, dat door de

59 gemeenteraad eind 2026/begin 2027 wordt vastgesteld. Begin 2027 zal gestart worden met het bouwrijp maken van fase 3A, zodat daar eind 2027 begin 2028 de eerste woningen opgeleverd kunnen worden. Het Omgevingsplan geeft de basis om in de periode tot circa 2035 gefaseerd 575 woningen te kunnen realiseren die passen in het vigerend beleid en de woningbehoefte in Woudenberg. Samen met de eigenaren in het gebied van Dorpsrand Zuid wordt bezien hoeveel en welk type woningen daar mogelijk zijn. In combinatie met een versterking van de sport, recreatie, groen en waterstructuur van dat gebied. Daarnaast zijn enkele inbreidingslocaties in ontwikkeling. Bij potentiële inbreidingslocaties of functieverandering zijn de kaders van de Woonvisie het uitgangspunt om zorg te dragen voor een passende nieuwe functie en tevens bij te dragen aan de noodzakelijke doorstroming. Samen met De Groentehof wordt onderzocht welke oplossing mogelijk is voor (een deel van) de volkstuinen. Een speciaal project daarbinnen vormen de vervolgstappen die op basis van de gebiedsvisie voor het gebied Beatrixstraat en omgeving de komende jaren samen met Omnia Wonen gezet worden, om woningen, school en omgeving duurzaam en toekomst gericht te maken. Zeker voor de huidige bewoners een ingrijpend en langjarig proces.

Ten behoeve van de woningbouwprojecten is 9 juli 2026 extra budget toegevoegd, dat naar verwachting voldoende is om tot en met 2029 te voldoen aan de vraag naar startersleningen. Het is van groot belang dat iedereen woont in een woning die passend is bij zijn/haar levensfase. Duurzaam en toekomstbestendig voor iedereen in Woudenberg. Met Omnia Wonen en SHOW (Stichting Huurders Omnia Wonen) worden daarom jaarlijks prestatieafspraken gemaakt. Daarnaast wordt in aanvulling op landelijke wet- en regelgeving en het vastgestelde pre-mantelzorg beleid onderzocht of aanvullend beleid/regels gewenst is voor woonvormen van andere doelgroepen. Zoals de pilot Kamergewijze verhuur voor statushouders, die is gestart in 2026. Deze vijfjarige pilot heeft als doel om aan onze wettelijke taakstelling voor de huisvesting van statushouders te kunnen blijven voldoen, zonder onevenredige druk op de krappe, lokale woningmarkt te leggen. Van groot belang voor een Vitaal Dorp is dat mensen niet alleen kunnen wonen maar ook kunnen werken en ondernemen in Woudenberg. Ten behoeve van alle ondernemers (bedrijven, detailhandel, recreatie en agrarisch) investeren wij in een goede samenwerking met de provincie, de regio Amersfoort en op onderdelen de regio Food Valley.

Vanuit de Visie op de Retail ten behoeve van Vitaal Dorpshart stimuleren wij de uitvoering van deelplannen in het centrum en continueren wij de taskforce centrum. Er wordt gewerkt aan de planvorming voor het bedrijventerrein Laagerfseweg, waar inzicht in een goede ontsluiting en een oplossing van netcongestie van belang zijn om te kunnen starten met de feitelijke planvorming. Om de betrokkenheid van het lokale bedrijfsleven te versterken, organiseren we eens per twee jaar een ondernemersavond. Deze bijeenkomst is bedoeld om lokale ondernemers te informeren, te inspireren en met elkaar te verbinden. Daarnaast onderhouden we actief contact met ondernemersverenigingen en versterken we de verbinding met het bedrijfsleven door middel van bedrijfsbezoeken. De druk op het landelijk gebied en een transitie van de landbouw is groot. Het UPLG en de landelijke regelgeving en beschikbare gelden zijn van groot belang voor een goede transitie. Als gemeente hebben wij binnen Europese, landelijke en provinciale uitgangspunten slechts een beperkte positie. 60 Wij gaan samen met gebiedspartijen en buurgemeenten bezien op welke wijze een gebiedsproces (GGA) kan bijdragen aan de transitie. Ons uitgangspunt is een vitaal buitengebied waar binnen landbouw, water en natuur een plek hebben en waar de kennis en kunde van de agrarische bedrijven kunnen bijdragen aan de transitie.

Daarom bieden wij ruimte aan agrariërs voor functieverbreding, functiewijziging en transitie van de landbouw, met als uitgangspunt de bedrijven van de toekomst. We gaan verder met de samenwerking in het Regionaal Bureau voor Toerisme (RBT). Een belangrijke samenwerkingspartner voor de marketing van het toerisme en daarmee voor onze recreatiesector. Daarbinnen werken RBT en DES samen om meer toeristen naar het dorpscentrum te trekken. Om de recreatiedruk op de Heuvelrug te verminderen is er aandacht voor de mogelijkheden in de Vallei o.a. rond de Grebbelinie met het project Merkversterking. De wandelknooppunten zullen bijdragen aan de benutting van de paden en aan het wandelplezier, is goed voor de gezondheid van inwoners en recreanten en draagt bij de gewenste zonering (gebieden met hoge natuurwaarde en rust behoefte kunnen gemeden worden). Het cultuurerfgoed in de vorm van rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en landgoederen draagt bij aan een aantrekkelijk en vitaal dorp. Het is van belang is om deze voor de toekomst te behouden. Voor een actuele gemeentelijke monumentenlijst zal een inventarisatie gemaakt worden van de panden die van belang zijn om toegevoegd te worden aan de gemeentelijke monumentenlijst. Voor het inventariseren en beschrijven van de panden zal een deskundige en stichting Oud Woudenberg worden betrokken.

61 Maatschappelijk effect 2 Maatschappelijk effect 2 - Ja, mits als basis voor vergunningverlening en ruimtelijke plannen en het faciliteren van particulier initiatief Wat willen we bereiken? De medio 2027 vast te stellen Omgevingsvisie vormt het kader van ons beleid in het fysiek domein. Plannen van particulieren, projectontwikkelaars en onze eigen organisatie worden aan het tijdelijk Omgevingsplan en de Omgevingsvisie getoetst, waarbij wij in de toetsing uitgaan van de ja, mits beoordelen. Kijken naar kansen en mogelijkheden, zonder de rechtszekerheid uit het oog te verliezen. De nota ruimtelijke kwaliteit vormt de basis ter zekerstelling van het behoud en versterking van de waarden van Woudenberg. Wat gaan we ervoor doen? Doel is een actueel omgevingsplan met aandacht voor de versterking van het karakter van Woudenberg, maar ook ruimte voor toekomstgerichte doorontwikkeling. In de voorbereiding op de invoering van de Omgevingswet is het beleid de afgelopen jaren geactualiseerd. In 2027 wordt de Omgevingsvisie vastgesteld. Tevens wordt een start gemaakt met de voorbereiding van het definitieve gemeente brede Omgevingsplan. In eerste instantie voor het deelgebied Buitengebied dat medio 2029 vastgesteld kan worden en de basis zal vormen om medio 2030 ook de bebouwde kom toe te voegen.

Wij faciliteren plannen voor inbreidingslocaties en blijven wij in gesprek over uitbreidingslocaties. Per project zal bezien worden of een partieel omgevingsplan of een BOPA vergunning het meest passend is in deze transitie fase. Het bieden van maatwerk en meer aandacht voor gezondheid en leefbaarheid zijn het uitgangspunt voor het verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving. Bij al deze plannen binnen en buiten de bebouwde kom gelden, naast wet- en regelgeving, de uitgangspunten van ruimtelijke kwaliteit, landschappelijke inpassing, gezondheid, het convenant toekomstgerichte bouw en een goede balans tussen natuurwaarden en economische belangen. Daarbij is ruimte voor een proactieve houding en inbreng van burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties. De participatiewijzer ruimtelijke ontwikkelingen is de basis voor de brede betrokkenheid bij nieuwe ontwikkelingen. De kaders van rechtszekerheid vormen de basis van ons beleid en in onze dienstverlening. Het gedachtengoed van de Omgevingswet, ruimte voor lokale afweging en maatwerk, past geheel bij onze uitgangspunten. De komende jaren zal dit doorwerken in het totaal van de dienstverlening en alle producten die daar onderdeel van zijn. Het wettelijke overgangsrecht zal daarbij de uiterste grens zijn. Vanuit de afwegingen van dienstbaarheid, rechtszekerheid en betaalbaarheid, worden

62 daarbinnen praktische keuzes gemaakt. Zolang de praktische hulpmiddelen (o.a. 1 omgevingsplan) nog niet gereed zijn en de nieuwe wetgeving ook voor aanvragers nog nieuw en daardoor complex is, zal een persoonlijke dienstverlening aan de initiatiefnemer het uitgangspunt zijn. De Omgevingsdienst Utrecht is onze uitvoeringsdienst. Deze dienst, bestaande uit vergunningverleners, handhavers en ondersteunende medewerkers, voert de verplichte en deels aanvullende taken uit op het gebied van een schoon milieu, natuurbehoud en een veilige leefomgeving, waarvoor wij als gemeente bevoegd gezag zijn. Naast een actueel beleid, een goede dienstverlening en vergunningverlening dragen ook toezicht en handhaving bij aan een veilig, gezond en aantrekkelijk Woudenberg. Toezicht en handhaving worden uitgevoerd op basis van de door de raad vastgestelde handhavingsstrategie. 63 Maatschappelijk effect 3 Maatschappelijk effect 3 - Duurzaamheid voor mens, milieu en markt Wat willen we bereiken? Binnen Woudenberg streven we naar een zo goed mogelijk leefklimaat voor iedereen en zetten vol in op de vier grote duurzaamheidsthema’s, te weten energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie en biodiversiteit. Dat doen we samen met inwoners en organisaties zoals de Stichting Duurzaam Woudenberg (SDW), coöperatie ZonopWoudenberg (ZoW), Omnia Wonen, bedrijven en projectontwikkelaars.

Wij willen inwoners, bedrijven, de buitenruimte en onze eigen organisatie voorbereid hebben op een situatie van warmte en energie zonder fossiele bronnen. Wat gaan we ervoor doen? De transities die nodig zijn om als Nederland en Woudenberg invulling te geven aan het klimaatakkoord zullen de komende jaren veel inspanning en geld kosten. We zetten in op de transitie van fossiele naar duurzame bronnen voor verwarmen en elektriciteit. Daarnaast is er een grondstoffentransitie gaande, waarbij kringlopen worden gesloten en materialen circulair worden toegepast. Hoeveel geld deze transities uiteindelijk gaan kosten, is op dit moment nog niet goed in te schatten, want voor een belangrijk deel van deze transities zijn wij afhankelijk van nieuwe technieken en beslissingen die op een ander niveau genomen (moeten) worden. Duidelijk is wel dat wij ons daar als gemeente goed op moeten voorbereiden. Deze voorbereiding bestaat uit twee hoofdlijnen: • Gedragsverandering en besparen door aanmoedigen van isolatie (met gebruik van biobased materialen); • De voorbereiding op technische aanpassingen van de samenleving, waarschijnlijk vooral in de openbare ruimte. We nemen onze verantwoordelijkheid door te werken aan de acties die zijn opgenomen in het uitvoeringsplan Duurzaamheid 2024 – 2030, die de basis voor alle duurzaamheidsthema's vormt.

Enkele voorbeelden waar we de komende jaren vol op inzetten zijn: uitvoering van het Warmteprogramma, regionale afspraken (o.a. RES), een ontzorgingsprogramma voor inwoners die last hebben van energiearmoede, uitvoering van het groenbeleidsplan en het uitvoeringsplan circulaire economie. De actuele stand van netcongestie bepaalt welke bijstelling voor de korte termijn aan de orde is. Wij blijven daarbij de lange termijn doelstellingen in beeld houden. De basis van ons beleid blijft het stimuleren van verduurzaming van bestaande huizen samen met de energiecoaches van SDW en de regionale aanpak. Ondersteunend daaraan is de campagne “Energie in Woudenberg”, waarin huiseigenaren worden ondersteund in het verduurzamen van hun woning. Dit kunnen kleine en grotere isolerende maatregelen in de woningen zijn. Gezien de schaarse middelen richten wij onze acties primair op de bewoners met een laag inkomen in koopwoningen en samen met Omnia Wonen in de huurwoningen, om daarmee tevens bij te dragen aan het

64 verminderen van energiearmoede. Ook andere inwoners kunnen op deze manier aan passende informatie komen. We blijven oog houden voor alternatieve warmte oplossingen en volgen de ontwikkelingen. Onze belangrijke partner hierbij is ZonopWoudenberg. Naast de aandacht voor woningen en de openbare ruimte geven wij een vervolg aan de acties ten behoeve van de verduurzaming van bedrijven en bedrijventerreinen. We borduren voort op het plan van aanpak dat de aanjager in 2026 heeft opgesteld voor de verduurzaming van het bedrijventerrein. Samen met de ondernemersvereniging en de ondernemers zetten we in op het verder in kaart brengen van de kansen voor verduurzaming en maken we deze concreet. Er wordt verkend wat de mogelijkheden zijn van het delen van restwarmte of stroom tussen bedrijven, zodat bedrijven minder afhankelijk worden voor elektriciteit en warmte en daarmee minder gevoelig voor netcongestie. Hiervoor is sprake van een integrale benadering vanuit economische zaken en duurzaamheid. Het Rijk heeft de ambitie om in 2050 een volledig circulaire economie te hebben. Woudenberg ziet het ook als haar verantwoordelijkheid om aan deze ambitie bij te dragen.

Dit vanuit het volle besef dat onze natuurlijke grondstoffen eindig zijn en het gebruik van ‘nieuwe’ (virgin) grondstoffen voor producten een grote weerslag heeft op ons milieu, bijvoorbeeld door het hoge energie- en waterverbruik en CO2-uitstoot. We streven naar vermindering van de hoeveelheid grondstoffen die we gebruiken en naar hergebruik en recycling. Dit doen wij enerzijds door zelf het juiste voorbeeld te geven. Zo groeien we naar een steeds meer circulaire gemeente, bijvoorbeeld door bij aanbestedingen circulariteit als een beoordelingscriterium mee te nemen. Anderzijds blijven wij inwoners en ondernemers stimuleren. Dit doen wij vanuit de acht actielijnen uit het koersdocument circulair denken, regionaal doen, dat in november 2025 is ondertekend. Wij zetten ons in voor de uitvoering van de afspraken die zijn opgenomen in het Schone Lucht Akkoord. Wij willen daarmee meer bewustwording creëren bij inwoners en hen informeren over wat zij ook zelf kunnen doen om bij te dragen aan een betere luchtkwaliteit. Het convenant schoon- en emissieloos bouwen vormt de weg naar CO2 neutraal in 2050. Dit zetten we ook de aankomende jaren door in de uitvoering. Vanuit het Soorten Management Plan (SMP), zal de komende jaren het effect van de maatregelen worden gemonitord. Het SMP vormt de basis voor een gebiedsgerichte omgevingsvergunning.

Deze geldt voor de gehele bebouwde kom en voor alle inwoners, corporaties en andere initiatiefnemers en geeft daarmee ruimte voor isoleren met aandacht voor de ecologie, met name vleermuizen en gierzwaluwen. Veel onderdelen van ons duurzaamheidsbeleid kunnen alleen succesvol zijn als inwoners en bedrijven zich bewust zijn van wat zij zelf ook kunnen doen, daarom blijven wij actief met bewustwording, bijvoorbeeld door WAUW!denberg. Natuurlijk houden wij rekening met de gevolgen van klimaatverandering, zoals wateroverlast, hittestress en droogte, zie daarvoor programma 2. 65 Indicatoren Indicatoren Doel | Omschrijving | Bron | Realisatie | Realisatie | Realisatie | Raming | Raming 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 1. | Nieuw | BAG/CBS | 104 | 39 | 118 | 80-100 | 80-100 gebouwde | (StatLine) woningen 2. | Vestiging van | Landelijk | 1590 | 1680 | nog niet | 1700 | 1700 bedrijven | informatie | bekend systeem van arbeids- plaatsen (LISA) 3. | aantal | Toeristen- | 214.726 | 227.260 | 221.000** | 221.000 | 221.000 overnachtingen* | belasting *incl. seizoen- en jaarplaatsen ** schatting op basis begroting 66 Verbonden partijen Verbonden partijen/ relevante samenwerkingspartners Verbonden partijen: Omgevingsdienst Utrecht (ODU) en Veiligheidsregio Utrecht.

Samenwerkingspartners: Mooi Sticht, Omnia Wonen, Stichting Huurders Omnia Wonen, regio Amersfoort, Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug, Koninklijk Horeca Nederland, DES (winkeliersvereniging Door Eendracht Sterk), Ondernemersvereniging Woudenberg, LTO-Noord, RBT (Regionaal Bureau voor Toerisme) Heuvelrug en Vallei, Regionale Alliantie Cirkelregio Utrecht, Projectontwikkelaars / initiatiefnemers ruimtelijke ontwikkelingen, Stichting Duurzaam Woudenberg, landbouwnetwerk Food Valley, Natuur- en Milieufederatie Utrecht, Zon op Woudenberg. Wat gaat het kosten? Wat gaat het kosten? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. Bedrag in euro's (Lasten en nadelen worden met een “min” teken gepresenteerd) Programma 4 Ruimte, wonen en ondernemen Begroting Begroting Begroting Begroting 2027 2028 2029 2030 Lasten -4.706.941 -3.939.616 -2.605.468 -2.568.333 Baten 2.972.907 2.134.790 764.112 727.229 Resultaat programma 4 voor bestemming -1.734.034 -1.804.826 -1.841.356 -1.841.104 Resultaat in begroting 2026 -1.088.097 -1.103.097 -1.203.097 -1.203.097 Verschil begroting t.o.v. meerjarenbegroting 2026 -645.936 -701.729 -638.259 -638.007 67 Financiële toelichting programma 4 Bedrag in euro's (Lasten en nadelen worden met een “min” teken gepresenteerd) 1.

Woonbeleid (hogere kosten variërend tussen € 15.000 en € 15.605) De hogere kosten betreffen: • | Verhuiscoach € 15.000 hogere kosten : | Per 1 januari 2026 is er vanuit Omnia Wonen een verhuiscoach actief in de gemeente Woudenberg. De verhuiscoach draagt bij aan de doorstroming op de woningmarkt door ouderen te helpen bij het verhuizen naar een passende woning. De gemeente Woudenberg kent o | p dit moment een voorrangsregeling voor mensen, die een grote sociale huurwoning achterlaten en verhuizen naar een kleinere, passende woning. De bijdrage voor de inzet van een verhuiscoach door de gemeente is jaarlijks € 15.000. • | Exploitatiekosten en rijksbijdrage HAR € 31.500 : | Betreft jaarlijkse kosten kamergewijze verhuur statushouders voor de periode 2027 | -2030. Deze kosten worden volledig vergoed door het rijk. • | Kleine verschillen € 581 nadelig: Wet betaalbare huur (aanpassing via algemene uitkering). 2. Economische zaken (hogere kosten € nihil) De BIZ opbrengsten en de doorbetaling aan ondernemersfonds DES Woudenberg zijn op basis van ervaringscijfers met € 12.000 bijgesteld. Deze mutatie heeft geen financiële consequenties voor de begroting van de gemeente. 3.

Recreatie en toerisme (hogere kosten festiviteiten € 16.000) De kosten voor het organiseren van de verschillende festiviteiten zoals : Koningsdag, Lintjesregen, Veteranen dag, Dodenherdenking werden voorheen op bedrijfsvoering representatiekosten (programma 5) verantwoord. Vanaf 2026 worden deze kosten in programma 4 bij festiviteiten verantwoord. De afgelopen jaren is het budget voor de post representatiekosten in programma 5 nooit bijgesteld op basis van de laatste ervaringscijfers. 4. Milieu (per saldo hogere kosten/minder inkomsten € 208.238) De per saldo hogere kosten betreffen: • | De gemeentelijke bijdrage aan de ODU voor 202 | 7 wordt € 467.800. In de begroting 2026- 2029 is voor begrotingsjaar 202 | 7 rekening gehouden met een gemeentelijke bijdrage van € 445.300. In de nieuwe begroting 2027-2030 van de gemeente wordt de gemeentelijke bijdrage aan de ODU structureel naar | boven bijgesteld met een bedrag van € | 22.500. 68 • Een groot deel van de loonkosten van team Duurzaamheid werd rechtstreeks gedekt uit de CDOKE gelden. Omdat CDOKE geen SPUK uitkering meer is, maar deel uitmaakt van de algemene uitkering, vervalt de rechtstreekse dekking van € 151.000. De dekking zit nu dus verwerkt in de algemene uitkering. • Het deel van de CDOKE gelden dat niet voor inhuur gebruikt wordt is opgenomen als ‘nog uit te geven’ € 34.738. 5.

Grondexploitaties Jaarlijks worden de mutaties in de grondexploitaties verwerkt in programma 4 en de reserves. Voor 2027 gaat het om een bedrag van € 25.000 minder winstneming t.o.v. de raming van € 135.000, zoals verwerkt in de begroting van 2026-2029. Voor 2028 wordt € 36.883 aan winstneming verwacht. Dit is € 63.117 minder dan de eerder geraamde € 100.000. Deze bedragen worden zowel in programma 4 als bij de reserves verwerkt en hebben geen invloed op het begrotingsresultaat (= budgettair neutrale posten). 6. Overige kosten (hogere kosten € 381.117) De totale loonkosten worden jaarlijks toegerekend aan de diverse programma’s en projecten. Ten opzichte van 2026 wordt in 2027 € 381.117 meer loonkosten toegerekend aan programma 4 (= grotendeels verschuiving team Duurzaamheid). De loonkosten worden toegelicht bij de paragraaf Bedrijfsvoering verderop in de begroting. 69 5. Dienstverlening Dienstverlening - Programma 5 Visie van het programma We zijn een inwonergerichte gemeente. We zien en horen onze inwoners, ondernemers en organisaties en werken samen waar het kan. Wat houdt het programma in? Het programma Dienstverlening omvat een diversiteit aan beleidsterreinen. Onder dit programma valt publieksdienstverlening maar ook communicatie, bedrijfsvoering, organisatieontwikkeling, bestuur, human resource, automatisering, informatisering en gebouwenbeheer.

70 Trends en ontwikkelingen Trends en ontwikkelingen • Inwoners zijn steeds meer gewend aan snelle, toegankelijke en gebruiksvriendelijke dienstverlening van commerciële organisaties en verwachten een vergelijkbaar niveau van gemak in hun contact met de overheid. Dit vraagt om verdere digitalisering van producten en diensten, een goede online dienstverlening en duidelijke communicatie over de status van aanvragen. • De kwaliteit van identiteitsvaststelling wordt steeds belangrijker. Nieuwe fraudevormen vragen om voortdurende opleiding van medewerkers en investeringen in beveiligde systemen. • In 2014 is de geldigheidsduur van reisdocumenten voor volwassenen verlengd van vijf naar tien jaar. Na de dip in het aantal aanvragen van reisdocumenten in de periode 2019–2023, ervaart de organisatie sinds 2024 de gevolgen van de nieuwe aanvraagcyclus die door deze wijziging is ontstaan. Naar verwachting houdt de huidige piek in aanvragen aan tot en met 2029. • Onverwachte verkiezingen kunnen ertoe leiden dat gemeenten in korte tijd veel extra werk moeten verzetten zoals het werven en trainen van voldoende stembureauleden, het op tijd beschikbaar maken van stemlocaties en het afstemmen met landelijke instanties zoals de Kiesraad. Dit komt vaak bovenop bestaande taken en krappe capaciteit. • Vanuit wetgeving worden steeds hogere eisen aan veiligheid gesteld.

Om hieraan te kunnen voldoen worden steeds meer ICT-diensten uitbesteedt bij derden. Dit brengt hogere kosten met zich mee. Door diensten uit te besteden krijgt leveranciersmanagement een steeds grotere rol. • ICT-diensten gaan steeds meer in de Cloud. Dit zorgt voor een verschuiving, en in eerste instantie ook een verhoging, van kosten. De jaarlijkse kosten zullen de aankomende jaren stijgen, terwijl de investeringskosten in eerste instantie nog blijven om alle data naar de Cloud te migreren. • Thuiswerken is niet langer een trend, maar een vast onderdeel van de bedrijfsvoering. Omdat gegevens steeds vaker buiten het gemeentehuis worden geraadpleegd, zijn investeringen in veilige en flexibele werkplekken noodzakelijk om de informatiebeveiliging te waarborgen. • Artificial intelligence heeft een vlucht genomen en het gebruik hiervan zal toenemen. De gemeente kijkt kritisch waar er efficiency behaald kan worden. De verplichting naar de samenleving om veilig met de beschikbare data om te gaan weegt daarbij zwaar. • Ook de komende jaren blijven we te maken houden met een krappe arbeidsmarkt. Het oplossen van dit personeelsvraagstuk vraagt om creativiteit en flexibiliteit. Dit betekent dat we moeten investeren in het aantrekken van nieuw talent, het anders organiseren van werk en het binden, boeien en behouden van medewerkers.

Hoewel de taken van de gemeente blijven toenemen, kan de personele bezetting, mede gezien de financiële ontwikkelingen, niet vanzelfsprekend meegroeien. Dit vraagt de komende jaren om het maken van

71 strategische keuzes en een duidelijke focus op de duurzame inzetbaarheid van medewerkers. Vitaliteit krijgt daarbij een steeds belangrijkere rol, terwijl leren en ontwikkelen een onmisbare pijler blijft. • Verdergaande digitalisering en het gebruik van online kanalen zorgt voor meer mogelijkheden voor interactie tussen de gemeente en haar inwoners. Dit maakt het voor de gemeente makkelijker om snel en laagdrempelig in contact te komen met haar inwoners en andersom, wat de participatie bevordert. Tegelijkertijd krijgen inwoners steeds sneller en gemakkelijker toegang tot informatie, iets wat zij ook steeds meer als vanzelfsprekend beschouwen. Daarbij blijft de gemeente oog houden voor inwoners die minder digitaal vaardig zijn. Digitalisering mag geen drempel vormen om mee te doen of contact te hebben met de gemeente. Daarom blijft er altijd ruimte voor persoonlijk contact en ondersteuning via niet-digitale kanalen, zodat alle inwoners, ongeacht hun digitale vaardigheden, toegang houden tot de dienstverlening en kunnen participeren. • De ruimte voor online negatieve reacties neemt toe, zoals frustratie, intolerantie, discriminatie en ontevredenheid. Het is daarom essentieel om dit expliciet mee te nemen in de herziening van het socialmediabeleid, zodat vastgelegd kan worden hoe we hiermee omgaan. • In het delen van informatie met inwoners gaat kwaliteit boven kwantiteit.

We maken steeds meer gebruik van gegevensanalyse om inzichten te verkrijgen in het communicatiebereik, de effectiviteit en het sentiment van berichten. Zo kunnen we investeren in effectieve communicatiestrategieën om bewoners op de juiste manier te informeren, de betrokkenheid te vergroten en de tevredenheid van de gemeenschap te bevorderen. • De gemeente blijft streven naar een nog grotere betrokkenheid van inwoners bij beleids- en besluitvorming. Zij worden actief betrokken bij het formuleren van oplossingen en het evalueren en creëren van beleid. Het implementatieproces van het nieuwe participatiebeleid is gestart, hiermee versterkt de gemeente de interactie en betrokkenheid met haar inwoners verder. • Er is ook aandacht voor inclusiviteit: er wordt zorgvuldig gekeken naar de manieren waarop diverse groepen betrokken en vertegenwoordigd kunnen worden in de communicatie- inspanningen van de gemeente. We blijven investeren op het gebruik van duidelijke en begrijpelijke taal voor iedereen, het bevorderen van toegankelijkheid van informatie voor mensen met beperkingen. Zo kan de gemeente een sterker en veerkrachtiger gemeenschapsgevoel bevorderen. • Het bestaande toegankelijkheidspanel blijft in ontwikkeling, zodat ook hun stem structureel en op gelijkwaardige wijze wordt meegenomen in beleid en uitvoering.

• De opgestarte Jongerenraad krijgt steeds meer vorm, zodat meer jongeren worden betrokken bij de democratie. • Met het beleidskader participatie is er een up-to-date beleid geïntroduceerd dat aansluit bij de huidige behoeften in de samenleving en de eigen organisatie. Hoewel de kern van participatie hetzelfde blijft, zorgt dit beleid voor een meer transparant en eenduidig participatieproces. Zoals meert duidelijkheid over verwachtingen, betere verslaglegging en het gebruik van hulpmiddelen zoals een participatietool en handvatten voor collega’s. • Samenwerking tussen gemeenten en provincies wordt steeds belangrijker en noodzakelijker, door een steeds groter wordend takenpakket en complexe maatschappelijke opgaven die niet alleen door een gemeenten kunnen worden opgelost, zoals o.a. woningbouw, energietransitie en de wolf. • Aandacht voor participatieve democratie is belangrijk, maar mag de rol van de raad niet uithollen. Representatieve en participatieve democratie vullen elkaar aan, wat essentieel is. Daarom moet de rol van de raad versterkt blijven, vooral nu het werk complexer is door intergemeentelijke samenwerking en regionale besluitvorming. De afgelopen jaren hebben Utrechtse gemeenten samengewerkt aan het versterken van de positie van gemeenteraden 72 in regionale samenwerking.

In deze pilot zijn regionale raadsplatforms opgericht, zijn er moties en amendementen tussen raden uitgewisseld, kennissessies gegeven, lokale beleidskaders geactualiseerd, raadsrapporteurs gestart en nog veel meer. Deze eerste resultaten zijn positief geëvalueerd en hebben geleid tot het gezamenlijke besluit van 25 gemeenten om de raadssamenwerking voort te zetten gedurende de volledige raadsperiode 2026-2030. Samen werken we toe naar aangehaakte raden met invloed op regionale samenwerkingen. Deze volgende fase van onze samenwerking start officieel per 21 september 2026 en heeft de naam: de Regionale Raadssamenwerking Utrecht. • Samenwerking tussen gemeenten en provincies wordt steeds belangrijker en noodzakelijker, door een steeds groter wordend takenpakket en complexe maatschappelijke opgaven die niet alleen door een gemeenten kunnen worden opgelost, zoals o.a. woningbouw, energietransitie en de wolf. 73 Maatschappelijk effect 1 Maatschappelijk effect 1 - Een betrokken, actieve en leefbare gemeenschap waarin inwoners de ruimte en mogelijkheden hebben om mee te doen en initiatieven te nemen. Wat willen we bereiken? De gemeente wil actief verbinding leggen met inwoners en ondernemers, transparant opereren en benaderbaar zijn. Door bewonersinitiatieven te ondersteunen die inspelen op de behoeften in straten, buurten en wijken, versterken we de leefbaarheid en sociale cohesie.

Als gemeente nemen we een faciliterende rol aan en maken we ruimte voor de creativiteit en inzet van onze inwoners. Met het nieuwe participatiebeleid en de inzet van (nieuwe) digitale communicatiemiddelen vergroten we de effectiviteit van onze participatie en bouwen we samen aan een betrokken en veerkrachtig Woudenberg. Wat gaan we ervoor doen? De gemeente communiceert actief met haar inwoners over gemeentelijke aangelegenheden. Zonder een actieve en effectieve communicatie is het moeilijk voor inwoners om op de hoogte te blijven van de ontwikkelingen, kwesties of mogelijkheden voor participatie binnen de gemeente. Door actief te communiceren kan de gemeente een omgeving creëren waarin participatie wordt aangemoedigd, inwoners zich gehoord voelen en vertrouwen hebben in het besluitvormingsproces. In 2025 is een nieuw participatiebeleid vastgesteld. Hiermee wordt er ingezet op een stevigere verankering van participatie binnen de organisatie en op meer verbinding met de samenleving. We stimuleren bewonersinitiatieven via o.a. onze website. Hiervoor is jaarlijks een structureel budget van € 2.500 beschikbaar gesteld. Op deze manier is informatie hierover makkelijker en sneller vindbaar voor inwoners. De lopende projecten worden zichtbaar en zo hopen we meer mensen te inspireren om mee te doen of zelf een initiatief te starten.

Denk aan voorbeelden zoals Heuvelrugtuinen en bijenlinten. Door deze initiatieven een podium te bieden, vergroten we ook hun bereik en versterken we hun impact in de gemeenschap. Daarnaast wordt het bestaande Toegankelijkheidspanel doorontwikkeld. Dit panel, waarin inwoners gevraagd en ongevraagd hun mening en ideeën geven over gemeentelijk beleid en plannen, speelt een rol in het signaleren van knelpunten en het aandragen van verbeteringen. We versterken de positie van het panel en onderzoeken welke rol zij in participatieprocessen kunnen spelen.

74 Maatschappelijk effect 2 Maatschappelijk effect 2 - Meedenken, participeren en faciliteren van de inwoners, ondernemers en organisaties, passend bij de mogelijkheden. Wat willen we bereiken? Participatie is voor iedereen, ook voor inwoners die minder goed de weg naar de gemeente kennen hebben wij vormen en oplossingen om hen te betrekken bij participatie. Participatie kent een passende vorm bij de vragen en uitdagingen die voorliggen. Van co-creatie tot aan informeren, we ontwikkelen een gereedschapskist die maatwerk oplevert. De gemeente is benaderbaar en toegankelijk, we zijn makkelijk bereikbaar en horen de signalen die komen uit de samenleving. We gaan niet voorbij aan de lokale democratie, de rollen van raad, college en ambtelijke organisatie zijn in de individuele participatieprocessen helder. We geloven dat participatie leidt tot betere resultaten. Wat gaan we ervoor doen? Participatie is van groot belang voor een gezonde democratie en een inclusieve samenleving. Met het verstrekken van toegankelijke informatie, via verschillende communicatiekanalen en het bieden van mogelijkheden voor participatie, kan de gemeente veel inwoners bereiken. Ook in tijden van noodsituaties, rampen of andere crisisgebeurtenissen speelt communicatie een cruciale rol. Hiervoor worden er verschillende kanalen ingezet waaronder de website, sociale media, nieuwsbrief en (pers)bijeenkomsten.

Het betrekken van inwoners bij besluitvormings- en beleidsprocessen en het bieden van (nieuwe) mogelijkheden (on- en offline communicatiemiddelen) om mee te denken, kan hun betrokkenheid vergroten, hun stem versterken en hen helpen bij het ontwikkelen van actief burgerschap. En dit helpt de gemeente op haar beurt om passend beleid te creëren en dichter bij de inwoners te staan. Het nieuwe vastgestelde participatiebeleid is voor het eerst op basis van participatie opgesteld en is een samenspel van de gemeenteraad, de gemeenschap en het college. Met in de uitvoering de ambtelijke organisatie. Sport- en cultuurverenigingen, ondernemers, kerken en maatschappelijke organisaties zijn betrokken in dit proces. Er wordt ingezet op een stevigere verankering van participatie binnen de organisatie en op meer verbinding met de samenleving. Er wordt gewerkt aan toegankelijke, herkenbare en effectieve vormen van participatie die nog beter aansluiten bij de diversiteit aan inwoners, ondernemers en organisaties.

75 Daarnaast worden bestaande en nieuwe participatie- en communicatiemiddelen onderzocht en waar nodig aangepast, zodat ze blijven aansluiten bij de actuele behoeften, wensen en mogelijkheden van inwoners en andere betrokkenen. Het nieuwe beleid heeft haar beslag gekregen in een participatieverordening zoals per 1 januari 2027 verplicht wordt gesteld in de aankomende wetgeving. Om participatie toegankelijker te maken voor een bredere doelgroep, is er een digitale participatietool aangeschaft. Deze tool maakt het eenvoudiger en laagdrempeliger om inwoners, organisaties en andere belanghebbenden actief te betrekken bij plannen en projecten in de gemeente. Door deze digitale ondersteuning wordt participatie laagdrempeliger en inclusiever. In 2027 nemen we de Gemeentelijke Beleidsmonitor af. Deze monitor geeft inzicht in hoe inwoners het ervaren om te wonen, werken en leven in Woudenberg en welke thema’s zij belangrijk vinden. De resultaten gebruiken we om onze communicatie, dienstverlening en beleid beter af te stemmen op de wensen en behoeften van de inwoners. Bij ruimtelijke projecten blijven we inzetten we op participatie. Denk aan het (her)inrichten van straten en wijken, het onderzoeken van geschikte locaties voor woningbouw en het vormgeven van groene ruimtes en speeltuinen.

Daarnaast zijn er (jaarlijks) terugkerende onderwerpen waarbij we, waar nodig, in gesprek gaan met inwoners over o.a. de wolf, evenementen, opvang en het realiseren van een veilige en feestelijke jaarwisseling. Hoewel participatie niet garandeert dat iedere inwoner volledig tevreden is met het eindresultaat, draagt het wel bij aan een zorgvuldige besluitvorming. Tenslotte is communicatie de sleutel tot het succesvol betrekken van inwoners. 76 Maatschappelijk effect 3 Maatschappelijk effect 3 – Digitale dienstverlening waar mogelijk en persoonlijke dienstverlening waar nodig. Wat willen we bereiken? De gemeente streeft naar toegankelijke, betrouwbare en toekomstbestendige dienstverlening, waarbij inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties centraal staan. Uitgangspunt is: digitaal waar mogelijk, persoonlijk waar nodig. Inwoners moeten hun zaken eenvoudig en veilig kunnen regelen via digitale kanalen, terwijl persoonlijke ondersteuning beschikbaar blijft wanneer de situatie daarom vraagt. Daarbij staat niet alleen de beschikbaarheid van dienstverlening centraal, maar ook de kwaliteit ervan. De gemeente werkt aan heldere verwachtingen, betrouwbare dienstverlening en het nakomen van gemaakte afspraken en servicenormen. Zo weten inwoners waar zij aan toe zijn en kunnen zij rekenen op een professionele en betrokken overheid.

Wat gaan we ervoor doen We blijven investeren in de verdere ontwikkeling van de digitale dienstverlening, met als uitgangspunt dat inwoners en ondernemers hun zaken eenvoudig, veilig en op een voor hen passende manier kunnen regelen. Daarbij kijken we kritisch naar wat noodzakelijk, wenselijk en haalbaar is. Digitale dienstverlening is een breed begrip en de beschikbare financiële middelen zijn beperkt. Daarom richten we ons op het realiseren van verbeteringen die direct bijdragen aan de kwaliteit van de dienstverlening, sluiten we aan bij landelijke ontwikkelingen en investeren we zorgvuldig in systemen en toepassingen. Bij de doorontwikkeling van de dienstverlening maken we bewuste keuzes. Nieuwe digitale oplossingen worden alleen ingezet wanneer deze voldoende toegevoegde waarde bieden en een bredere doelgroep bedienen. In situaties waarin een digitale oplossing slechts voor een beperkte groep inwoners relevant is, blijft een persoonlijke benadering vaak effectiever en passender. Daarnaast versterken we de sturing op de kwaliteit van onze dienstverlening. We monitoren de naleving van servicenormen en sturen actief op het nakomen van afspraken. Door blijvend te investeren in de ontwikkeling van medewerkers werken we aan een dienstverlening die duidelijk, betrouwbaar en toegankelijk is voor inwoners en ondernemers.

77 Maatschappelijk effect 4 Maatschappelijk effect 4 – Zorgvuldig beheer en gebruik van gegevens van inwoners, ondernemers en organisaties. Wat willen we bereiken? Toenemende digitalisering vereist dat er zorgvuldig en veilig wordt omgaan met de informatie en gegevens van inwoners, ondernemers en organisaties. Een betrouwbare, beschikbare en correcte informatiehuishouding is essentieel. Inwoners willen zaken digitaal kunnen regelen bij de gemeente, ongeacht plaats en tijd. Denk bijvoorbeeld aan het maken van een afspraak of het aanvragen van producten of diensten. Dit vraagt om een organisatie die informatieveiligheid op orde heeft en gebruik kan maken van beschikbare data en technische mogelijkheden. De gemeente voldoet aan de verplichte maatregelen vanuit de BIO (Baseline Informatiebeveiliging Overheid) waarin wordt gestreefd naar één basisniveau voor informatiebeveiliging binnen de gehele overheid. Deze maatregelen worden ieder jaar aangescherpt onder andere door de invoering van NIS2 en de hieruit voortvloeiende Cyberbeveiligingswet. Daarnaast zijn er ook maatregelen die niet verplicht, maar wel wenselijk zijn. Dit blijft een continu proces. De organisatie voldoet aan de AVG en ENSIA-normen die worden gesteld aan informatieveiligheid, privacy, beheer en ontsluiting van gegevens van inwoners, ondernemers en organisaties.

Een voorbeeld daarvan is het gebruik van DIGID, Suwinet en de basisregistraties. Wat gaan we ervoor doen? Sinds oktober 2024 is de NIS2 (nieuwe Europese cybersecuritywet) van toepassing. De Cyberbeveiligingswet (CBW) is de Nederlandse vertaling van de NIS2. De CBW is per juli 2026 vastgesteld. Veel maatregelen sluiten al aan bij de maatregelen die in de BIO worden beschreven. In 2027 is een projectplan beschikbaar waarin extra maatregelen die voortkomen uit de NIS2 zijn benoemd en worden opgepakt in volgorde van prioritering. Beheren en het veilig houden van applicaties en data vergt tijd, kennis en capaciteit. De gemeente Woudenberg kan dit niet zelfstandig leveren voor alle aanwezige applicaties. Daarom worden kleine applicaties zoveel mogelijk uit gefaseerd en grote applicaties naar de Cloud gemigreerd. De gemeente Woudenberg treedt op als regisseur, waarbij duidelijke afspraken met leveranciers gemaakt worden. Hieronder vallen in het bijzonder ook het beheer en monitoren van het gemeentelijk netwerk. In 2027 worden 1 à 2 applicaties gemigreerd naar de Cloud. Daarnaast worden van de grootste applicaties contracten aangepast zodat er concrete afspraken zijn gemaakt over het veilig houden van onze data.

78 Artificial Intelligence (AI) krijgt een steeds grotere plek in de samenleving. De gemeente Woudenberg ontwikkeld zelf geen software. Wel kunnen we als gemeente gebruik maken van AI. Verantwoord gebruik van data is van groot belang. Daarom zijn kaders nodig. Met de beperkte capaciteit die aanwezig is op dit onderwerp volgen we hierin de ontwikkelingen en initiatieven vanuit de VNG, andere gemeenten en de ICT-samenwerking met de gemeente Veenendaal. Hiernaast zijn er veel lopende onderwerpen die jaarlijks terugkomen en daarom in 2027 ook weer op de agenda staan. De ENSIA self-assessments worden jaarlijks, periodiek afgenomen, gevolgd door een collegeverklaring en een assurance-verklaring voor DIGID, Suwinet en de basisregistraties BAG, BGT, BRO, BRP en PUN*. Het blijvend veilig houden van de werkplek is continu in doorontwikkeling. Dit vraagt aanpassingen in apparatuur (laptops, tablets en mobiele telefoons) en applicaties, waardoor deze niet door derden benaderd kunnen worden. Het vergroten van bewustwording bij alle medewerkers (phishingmails, themasessies, wekelijkse vragen enz.).

*Eenduidige Normatiek Single Information Audit **Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG), Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT), Basisregistratie Ondergrond (BRO), Basisregistratie Personen (BRP), Paspoortuitvoeringsregeling Nederland (PUN) 79 Indicatoren Indicatoren Doel | Omschrijving | Bron | Realisatie | Realisatie | Realisatie | Raming | Raming 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 1. | Formatie (fte per 1.000 | Eigen gegevens | 7,1 | 6,6 | 7,9 | 7,1 | 7,8 inwoners) 2. | Bezetting (fte per 1.000 | Eigen gegevens | 5,6 | 6,6 | 7,9 | 7,1 | 7,8 inwoners) 3. | Apparaatskosten | Eigen begroting | € 693 | € 760 | € 911 | € 825 | € 904 (kosten per inwoner) 4. | Externe inhuur (kosten | Eigen begroting | 31,8 % | 20,1 % | 15,4 % | 8,0 % | 5,4 % als % van de totale loonsom + totale kosten inhuur externen) 5 | Overhead (% van de | Eigen begroting | 9,8 % | 13,0 % | 12,4 % | 13,0 % | 13,0 % totale lasten) 6 | Rapportcijfer | Kwalitatief | 7,6 | 7,4 Dienstverlening | tevredenheids- onderzoek.

7 | Verzuimcijfer: | Landelijk <20.000 | 5,3% | 4,7% | 5,2% | NB | NB Binnen landelijke norm blijven conform | Woudenberg | 6,9% | 4,3% | 5,3% | 5,1% | 5,0% personeelsmonitor A&O fonds voor gemeentes: 80 Verbonden partijen Verbonden partijen / Relevante samenwerkingspartners / Deelnemingen / Aandeelhouder Verbonden partijen : Gemeenschappelijk Belastingkantoor Lococensus – Tricijn (GBLT), Inkoop Bureau Midden Nederland (IBMN), N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG), Vitens N.V., Bureau Regio Amersfoort en Archief Eemland Amersfoort. Relevante samenwerkingspartners: Gemeente Veenendaal (ICT). Wat gaat het kosten? Wat gaat het kosten? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. Bedrag in euro's (Lasten en nadelen worden met een “min” teken gepresenteerd) Programma 5 Dienstverlening Begroting Begroting Begroting Begroting 2027 2028 2029 2030 Lasten -10.104.182 -10.249.963 -10.442.715 -10.655.939 Baten 1.002.905 1.177.905 1.137.905 1.086.905 Resultaat programma 5 voor bestemming -9.101.277 -9.072.058 -9.304.811 -9.569.034 Resultaat in begroting 2026 -8.345.677 -8.535.631 -8.743.765 -8.743.765 Verschil begroting t.o.v. meerjarenbegroting 2026 -755.600 -536.427 -561.045 -825.269 81 Financiële toelichting programma 5 Bedrag in euro's (Lasten en nadelen worden met een “min” teken gepresenteerd) 1.

Bestuur (per saldo hogere kosten € 100.300) Hogere kosten door: • Vergoeding raadsleden (uitbreiding) € 52.500 hogere kosten : Als gevolg van het in oktober 2025 genomen raadsbesluit is het aantal zetels in de gemeenteraad uitgebreid van 15 naar 17. Met de uitbreiding naar 17 raadsleden stijgen de raadsvergoedingen met € 52.500. • Vergoeding raadsleden (indexering) € 16.500 hogere kosten : Doorberekenen van de indexatie van de cao-lonen stijgen de raadsvergoedingen vanaf 2026 met 5,3 %. Voor 2027 wordt rekening gehouden met een stijging van 4 %. De raadsvergoedingen stijgen hierdoor structureel met € 16.800. • Loonkosten college (indexering en uitbreiding met 0,4 fte) € 56.500 hogere kosten. Programma 5 Dienstverlening Verwerkt Budgettair 2027 2028 2029 2030 kaderbrief neutraal 1. Bestuur -100.300 -100.300 -80.300 -80.300 Vergoeding raadsleden (nieuwe raadsleden) Ja Nee -52.500 -52.500 -52.500 -52.500 Vergoeding raadsleden (indexering) Ja Nee -16.800 -16.800 -16.800 -16.800 Loonkosten college Nee Nee -56.500 -56.500 -56.500 -56.500 Toevoeging voorziening pensioen wethouders Nee Nee 22.000 22.000 22.000 22.000 Uitvoering GBLT Nee Nee 15.000 15.000 15.000 15.000 Leges burgerzaken Nee Nee - - 20.000 20.000 Diverse kleine verschillen Ja/ nee Nee -11.500 -11.500 -11.500 -11.500 2.

Vastgoed -3.934 -18.934 -18.934 -69.934 Huuropbrengsten uitvaartcentrum Nee Nee -13.000 -13.000 -13.000 -13.000 Dorpsstraat 20 + 22 kosten Nee Ja -36.301 -36.301 -36.301 -36.301 Dorpsstraat 20 + 22 inkomsten Nee Ja 24.000 24.000 24.000 Parklaan 6-10 uitgaven Nee Ja -38.265 -38.265 -38.265 -38.265 Parklaan 6-10 inkomsten Nee Ja 60.000 45.000 45.000 18.000 Diverse kleine verschillen Nee Ja/ nee -368 -368 -368 -368 3. Bedrijfsvoering -34.124 -34.124 -34.124 -34.124 Gemeentelijke bijdrage VNG Fonds GGU Ja Nee -20.000 -20.000 -20.000 -20.000 Overheidsbrede dienstverlening Ja Ja -13.124 -13.124 -13.124 -13.124 Diverse kleine verschillen Ja/ nee Nee -1.000 -1.000 -1.000 -1.000 4a. HRM/ loonkosten -2.041.500 -1.140.500 -1.007.500 -974.500 Salariskosten (Cao 2027) Ja Nee -292.000 -292.000 -292.000 -292.000 Salariskosten (Cao 2027) Ja Nee -97.000 -97.000 -97.000 Periodieken Ja Nee -25.000 -25.000 -25.000 -25.000 Extra loonkosten periodieken en toelages Nee Nee -115.000 -115.000 -115.000 -115.000 dekking reserve 2026 Ja Ja 200.000 dekking uit reserve resultaat 25 FZ Nee Ja -33.000 -33.000 -33.000 dekking uit reserve res. 24 soc.zaken Nee Ja -53.000 -53.000 dekking uit reserve res.

24 Wegen Nee Ja -80.000 -80.000 Kosten Oekraïne Ja Ja -1.198.000 overheveling inhuur reintegratie Nee Ja -60.000 -60.000 -60.000 -60.000 overheveling inhuur inburgering Nee Ja -28.000 -28.000 -28.000 -28.000 overheveling POK middelen Nee Ja -30.000 -30.000 -30.000 -30.000 Dekking uit CDOKE Nee Ja -287.500 -287.500 -287.500 -287.500 Inhuur personeel derden Ja Nee -22.500 -22.500 -22.500 -22.500 Diverse kleine verschillen Nee Ja/ nee -17.500 -17.500 -17.500 -17.500 4b. HRM/verdeling loonkosten naar programma's 2.019.000 1.118.000 985.000 952.000 Loonkosten naar naar overige programma's Nee Ja 2.019.000 1.118.000 985.000 952.000 4c. HRM/overige personeelskosten -15.500 -15.500 -15.500 -15.500 Diverse kleine verschillen Nee Nee -15.500 -15.500 -15.500 -15.500 5. ICT -327.500 -327.500 -327.500 -327.500 Software en licentiekosten Ja Nee -22.500 -22.500 -22.500 -22.500 Dienstverlening derden Ja Nee -305.000 -305.000 -305.000 -305.000 6. Stelposten 159.000 381.000 381.000 159.000 BTW-compensatiefonds Ja Nee -63.000 -63.000 -63.000 -63.000 Herijking gemeentefonds Nee Nee 222.000 444.000 444.000 222.000 7.

Overige kosten -410.743 -398.570 -443.188 -434.411 Loonkosten (verdeling per programma) Nee Ja -355.053 -401.244 -401.244 -368.244 Afschrijvingslasten Nee Nee -108.421 -50.056 -94.675 -118.898 Raming kapitaallsten renovatie gemeentehuis Nee Nee 26.565 26.565 26.565 26.565 Wijziging kapitaallasten gebouwen Parklaan en Dorpsstraat Nee Nee 26.166 26.166 26.166 26.166 Totaal -755.601 -536.427 -561.045 -825.269 82 • | Lagere toevoeging voorziening pensioen (voormalige) wethouders € 22.000 lagere kosten : Op basis van de berekening van een deskundig extern bureau kan de toevoeging aan de voorziening met € 22.000 naar beneden worden bijgesteld. • | Uitvoeringskosten GBLT kunnen op basis van de begroting 2027 van GBLT met € 15.000 omlaag. • | Leges burgerzaken hogere opbrengsten € 20.000 vanaf 2029. Vanaf 2029 zal het aantal aanvragen voor vernieuwing paspoorten minder dalen dan in de vorige begroting 2026-2029 was voorzien. • | Diverse kleine verschillen € 11.500 nadelig: Kosten regio Amersfoort, loonkosten griffie, kosten VNG, overige kosten bestuur en extra leges huwelijken. 2. Vastgoed (hogere kosten € 3.934 in 2027 oplopend naar € 69.934 in 2030) De verschillende mutaties betreffen: • | Uitvaartcentrum € 13.000 lagere huuropbrengsten : Ingaande oktober 2025 is de maandelijkse opbrengst huur van de kerk komen te vervallen. De huur is door de kerk opgezegd.

• | Saldo baten en lasten Dorpsstraat 20-22 nadelig saldo € 12.301 oplopend naar € 36.301. Vanaf 2030 is nog onzeker of huuropbrengsten gerealiseerd zullen worden. Het nadelig saldo Dorpsstraat 20-22 wordt jaarlijks gedekt uit de reserve grondbedrijf en heeft geen invloed op de begrotingsresultaten (= budgettair neutrale post). • | Saldo baten en lasten Parklaan 6-10 voordelig saldo € 21.735. Deel van de exploitatie was nog niet structureel verwerkt in de begroting. Het voordelig saldo Parklaan 6-10 wordt jaarlijks toegevoegd aan de reserve grondbedrijf en heeft geen invloed op de begrotingsresultaten (= budgettair neutrale post). • | Diverse kleine verschillen € 368 nadelig: Schoonmaakkosten gemeentewerf, onderhoud uitvaartcentrum, exploitatie De Schans en huuropbrengsten Eigenwijs. 3. Bedrijfsvoering (per saldo hogere kosten € 34.124) De verschillende mutaties betreffen: • | Gemeentelijke bijdrage VNG fonds GGU € 20.000 hogere kosten : Gemeenten werken via VNG Fonds GGU samen op gebied van veel maatschappelijke en organisatorische vraagstukken. Via de GGU en het bijbehorende fonds GGU spreken gemeenten standaarden af, kopen ze samen in, en werken ze samen aan nieuwe diensten en producten.