04. Kadernota 2025-2028.pdf

Kadernota 2025-2028

Gemeente Woudenberg

Kadernota 2025-2028

1

Inhoud Pagina Hoofdstukken: 1.

Inleiding

3

2.

Beleidsontwikkelingen

5

3.

Plan van aanpak kerntakendiscussie Woudenberg

24

4.

Toelichting dashboard financiële gezondheid 2023 Woudenberg (update)

28

5.

Financiële positie (reserves/weerstandsvermogen)

30

6.

Onderzoek opbrengst OZB versus korting OZB in algemene uitkering

39

Bijlage A.

Dashboard financiële gezondheid 2023 Woudenberg

B.

Kostenontwikkeling Sociaal Domein 2023-2025

Kadernota 2025-2028

2

Hoofdstuk 1. Inleiding 1.1. Algemeen Jaarlijks stelt de gemeenteraad voor de zomer de kadernota voor het daaropvolgende jaar vast. In de kadernota worden de ambities van het gemeentebestuur en nieuwe ontwikkelingen vertaald naar een (financieel) meerjarenperspectief. Leidend daarbij is onder andere het Coalitieakkoord 2022-2026 en het Collegewerkprogramma. Deze kadernota is vooral financieel gericht. Zij geeft de uitgangspunten weer die de basis vormen voor de op te stellen concept begroting die in september aan de gemeenteraad wordt aangeboden. De kadernota is dus ook een compacter stuk dan de begroting, die uitgebreidere beleidsteksten kent.

1.2. Bestuurlijk financieel kader Al een aantal jaar op rij zijn er landelijk vragen over de houdbaarheid van de financiering van gemeenten. Ook de gemeente Woudenberg wordt door deze landelijke discussies geraakt. Buiten het zogeheten ‘ravijn’, wat een terugval in de algemene uitkering laat zien waardoor de financiën onder druk staan, wordt de gemeente ook geraakt door de herverdelingssystematiek van de algemene uitkering. De gemeente Woudenberg heeft in het verleden al meerdere bezuinigingsoperaties gekend. De huidige collegeperiode kenmerkt zich door streng financieel beleid; er is weinig tot geen ruimte voor nieuwe structurele uitgaven. De discussie over bijvoorbeeld de businesscase van het Cultuurhuis wordt daardoor geraakt. In de voorjaarsnota 2024 heeft het Rijk een aantal maatregelen ten aanzien van de medeoverheden aangekondigd. Daarbij wordt aangekondigd dat de opschalingskorting, die vanaf 2026 weer verder zou oplopen, wordt geschrapt. Ook wordt een vooraankondiging gedaan dat de financiering van de Wmo uit de algemene uitkering wordt gehaald en op andere wijze zal worden gefinancierd, maar hierover moeten nog afspraken worden gemaakt.

Tegenover deze maatregelen en andere compensaties staat dat het Rijk eenmalig in 2025 een uitname uit het gemeentefonds doet, dit gaat om een bedrag van € 675 miljoen, wat voor Woudenberg een kostenpost van ongeveer € 400.000 zal betekenen. De afgelopen twee jaar heeft de gemeente inkomsten kunnen inboeken voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Hierdoor laten de jaarrekeningen 2022 en 2023 grote overschotten zien. Ook voor 2024 is voor de begroting een positief saldo gegeven. Dat geeft de gemeenteraad en het college een dubbel gevoel, we vinden het onze plicht om deze vluchtelingen op te vangen, vanwege de oorlog in Oekraïne. Dat we daaraan een positief saldo te danken hebben, kan als wrang worden ervaren. Voor 2025 verplicht de provincie, onze financiële toezichthouder, ons echter om anders met deze overschotten om te gaan. In deze kadernota ziet u dat het te verwachten overschot van de opvang wordt toegevoegd aan een reserve. Deze wijze van financiële afhandeling is door de provincie verplicht gesteld. In het overzicht van de jaren 2025 tot en met 2028 betekenen deze maatregelen een stevig negatief resultaat voor de jaren 2026 tot en met 2028. Het resultaat start in 2025 met € 0,15 miljoen in de min, de jaren daarna lopen de tekorten op naar gemiddeld € 1,1 miljoen per jaar. Dit is onhoudbaar voor de gemeente en vereist dat wij maatregelen nemen.

Ook de provincie stelt dat voor gezond financieel beleid een sluitende begroting vereist is. De kadernota die nu voor ligt staat ver van die vereiste af. De gemeenteraad heeft op 29 februari 2024 het besluit genomen om een krediet beschikbaar te stellen voor een kerntakendiscussie. Deze kerntakendiscussie wordt in 2024 opgestart en geeft het college en de gemeenteraad mogelijkheden om keuzes te maken, om uiteindelijk tot een sluitende begroting te komen. De resultaten van deze kerntakendiscussie worden bij de kadernota 2026 aan uw raad voorgelegd. De discussie is hierdoor nog niet afgerond als straks de begroting voor 2025 en verder wordt opgesteld door de organisatie. Het college is van mening dat op zijn minst, in afwachting van de kerntakendiscussie, maatregelen moeten worden genomen om voor het jaar 2025 tot een positief of neutraal begrotingssaldo te komen. Wij kiezen er voor die nog niet in deze kadernota op te nemen, maar te onderzoeken. Dit zodat de gemeenteraad een goed beeld krijgt van de huidige financiële situatie. De wens is om richting de begroting een aantal onderwerpen te onderzoeken om deze in de begroting te verwerken. Deze onderwerpen worden kort benoemd in het raadsvoorstel.

Kadernota 2025-2028

3

Het college wil daarbij wel meegeven dat wij de afgelopen jaren steeds grotere overschotten op de resultaten in de jaarrekening zien. Waar de structurele financiering beperkter lijkt te worden, zien wij de incidentele financiële middelen groter worden. Het is niet gepast om nu voor 2025 harde bezuinigingen af te kondigen, terwijl er jaarlijks zo’n positief resultaat wordt behaald. De toezichthouder stelt dat wij de Oekraïne middelen in een reserve moeten wegboeken, terwijl die middelen het negatieve begrotingssaldo ruim overschrijden. Een deel van de maatregelen die het college dan ook wil nemen zijn vooral financiële verschuivingen, zonder effect op de taken die de gemeente uitvoert. Maar tegelijk zullen er ook maatregelen moeten worden genomen die ons wel raken. Daarbij zal ook worden bekeken hoe dergelijke maatregelen zich verhouden in het licht van de kerntakendiscussie. Het college wil de balans tussen beide goed verwerken in de concept begroting die in het najaar aan uw raad wordt aangeboden.

1.3. Financiële stand van zaken 2025-2028 De meerjarenbegroting 2025-2028 wordt u voor de raadsvergadering van 24 oktober 2024 aangeboden. De onderliggende kadernota heeft ten doel de financiële kaders voor deze begroting te schetsen en u te vragen zich over de hoofdlijnen uit te spreken. De voorstellen in deze nota resulteren in het volgende eindbeeld: Begrotingsresultaten (x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Totaal

172

-1.290

-1.415

-1.415

-3.948

172

-1.290

-1.415

-1.415

-3.948

Voorstel beleidsontwikkelingen (hfd 2)

-320

-29

298

437

386

Voorstel wijzigingen reserves (hfd 5)

0

0

0

0

0

-148

-1.319

-1.117

-978

-3.562

Vaststelling begroting 2024-2027 (raad okt 2023) Tussentijdse aanpassingen n.a.v. raadsbesluiten: Toekomstbestendige griffie (raadsbesluit 2 febr 2023) Begrotingsresultaten (incl. tussentijdse raadsbesluiten) Aanpassingen n.a.v. de Kadernota 2025-2028:

Verwachte begrotingsresultaten concept kadernota

+ = begrotingsoverschot - = begrotingstekort

Rekening houdend met de voorgestelde beleidsontwikkelingen zoals in deze kadernota opgenomen, voorziet Woudenberg voor alle begrotingsjaren een tekort variërend van € 148.000 tot € 1.319.000. Bij deze cijfers is alleen voor begrotingsjaar 2025 financieel rekening gehouden met opvang van Oekraïners. De opvang Oekraïners is in 2025 budgettair neutraal verantwoord ( uitgaven gelijk aan de inkomsten). Dit is gedaan om een zuiver beeld te geven van de tekorten over alle begrotingsjaren. Onze toezichthouder provincie Utrecht zal bij de beoordeling van onze begroting financieel ook geen rekening houden met die opvang van Oekraïners aangezien deze uitgaven en inkomsten incidenteel zijn. In hoofdstuk 2 worden de beleidsontwikkelingen zowel inhoudelijk als financieel nader toegelicht. Daarbij is er een aantal beleidsontwikkelingen met een grotere omvang. Zo is in programma 1 – naast diverse kleinere ontwikkelingen – een bedrag van € 129.300 aan hogere uitgaven opgenomen ter dekking van de hogere zorgkosten Jeugdzorg, Wmo en Coöperatie de Kleine Schans (zie bijlage B bij deze kadernota voor de achterliggende kostenontwikkeling). Een andere grote ontwikkeling – welke door alle programma’s heen gaat – is de kostenstijging als gevolg van loon- en prijsontwikkelingen.

Deze zien we terug in de gemeentelijke organisatie (Cao 2024 en 2025), bij onze verbonden partijen en in diverse aanbestedingen. We verwachten dat deze ontwikkeling slechts ten dele door het Rijk wordt gecompenseerd. In hoofdstuk 3 wordt het Plan van Aanpak beschreven over de kerntakendiscussie Woudenberg. In hoofdstuk 4 wordt een update gegeven van het dashboard financiële gezondheid 2023 Woudenberg. Met de raad is afgesproken dat minimaal één keer per jaar (bij de kadernota of de begroting) een update plaatsvindt. In hoofdstuk 5 volgt een overzicht van de financiële positie van de gemeente, waarbij de reserves, de voorzieningen, het weerstandsvermogen en de weerstandscapaciteit aan bod komen. In hoofdstuk 6 worden de resultaten van een onderzoek naar de opbrengst OZB versus de korting OZB in de algemene uitkering aan u voorgelegd.

Kadernota 2025-2028

4

Hoofdstuk 2. Beleidsontwikkelingen In dit hoofdstuk worden zowel inhoudelijk als financieel de beleidsontwikkelingen toegelicht.

Programma 1. Samenleving Visie Inwoners doen naar vermogen mee en zien om naar elkaar. Samen met inwoners en maatschappelijke organisaties komt de gemeente tot collectieve en individuele oplossingen voor het activeren van inwoners en het bieden van ondersteuning en zorg. Waarbij het vertrouwen in de mogelijkheden van de inwoners centraal staat. Ontwikkelingen Zorgkosten Wmo en Jeugdzorg Ter dekking van de zorgkosten Wmo en Jeugdzorg (inclusief Coöperatie De Kleine Schans) is in deze kadernota een bedrag van € 129.282 aan hogere uitgaven opgenomen. De zorgkosten jeugdzorg en Wmo welke in de jaarrekening 2023 zijn opgenomen, zijn doorgerekend met een indexering voor lonen en prijzen (bijlage B). Het bedrag van € 129.282 is gevolg van een aantal zaken die wie hieronder kort nader toelichten. 1. Coöperatie De Kleine Schans a) Visie De uitvoering van de wettelijke taken inclusief de opdracht om vorm te geven aan de transformatie hebben we uitbesteed aan Coöperatie De Kleine Schans. Zoals vermeld staan de financiële en beleidsmatige kaders waarbinnen we als gemeente moeten opereren steeds meer op scherp. De financiën bewegen niet evenredig mee met de toenemende (professionele) hulpvragen. Dit vraagt om innovatie en een goede samenwerking op beleids- en uitvoerend niveau. In de kern wordt de wijze waarop wij met elkaar de uitvoering hebben georganiseerd als zeer positief gezien.

De integraliteit waarmee CDKS haar taken binnen onze compacte gemeente oppakt, heeft duidelijk een positief effect op de dienstverlening. De komende periode willen we samen met Coöperatie De Kleine Schans kijken naar de doorontwikkeling van de samenwerking en de rollen en taken van zowel de gemeente als die van de coöperatie. Om wat goed gaat te borgen en tegelijkertijd te zorgen dat gemeente en coöperatie hun taken binnen de beleidsmatige en financiële kaders zo efficiënt en effectief mogelijk uitvoeren. b) Financiële toelichting Zoals elk jaar heeft Coöperatie de Kleine Schans de subsidieaanvraag voor het komende jaar ingediend. Als gevolg van de salarisstijging conform cao wordt in deze begroting een hoger budget voor personeelskosten aangevraagd. Daarnaast heeft Coöperatie de Kleine Schans in de subsidieaanvraag een extra FTE opgenomen om de wachtlijsten weg te werken. De kosten die met deze extra FTE gepaard gaan ad. € 90.000, zijn vooralsnog niet meegenomen in de kostenontwikkeling van bijlage B. Juist in het licht van de financiële situatie van de gemeente vanaf 2026 is het belangrijk dat hier eerst het gesprek over plaatsvindt tussen de gemeente en Coöperatie de Kleine Schans. In de begroting wordt u hier verder over geïnformeerd. Als deze extra FTE niet wordt meegenomen, wordt de subsidie voor 2025 € 216.500 hoger dan 2024. 2.

Overige zorgkosten jeugd en Wmo Het resterende bedrag van per saldo € 87.218 aan lagere uitgaven komt enerzijds voort uit positieve ontwikkelingen op het gebied van minder uitgaven op PGB en Jeugdzorg. De jaarrekening 2023 laat duidelijk lagere uitgaven zien op deze onderdelen. Anderzijds worden de lagere uitgaven verder gedempt de loon- en prijsstijgingen en groei zorggebruik voor ouderen. Huishoudelijke hulp In de loop van 2023 hebben de grotere aanbieders van huishoudelijke hulp die in de regio actief zijn, aangegeven dat de huidige tarieven die de regiogemeenten betalen niet meer kostendekkend zijn. In dit kader heeft meerdere keren overleg plaatsgevonden en is uiteindelijk besloten om een extern onafhankelijk bureau (Berenschot) in te huren om de werkelijke kostprijs te berekenen. Dit zogenoemde kostprijsonderzoek is onlangs Kadernota 2025-2028

5

afgerond. Momenteel vinden de gesprekken en onderhandelingen met de aanbieders over de nieuwe tarieven nog plaats. Het geprognosticeerde bedrag dat met terugwerkende kracht over 2023 moet worden betaald, is inmiddels wel in de jaarrekening 2023 verwerkt. Dit omdat het verschil met de reeds betaalde tarieven relatief beperkt was. De kostenstijging die voor 2024 en verder mogelijk volgt uit dit kostprijsonderzoek is echter dermate significant dat het belangrijk is om eerst deze onderhandelingen verder af te ronden. Het is de verwachting dat de onderhandelingen voor de zomer worden afgerond zodat de nieuwe tarieven ook financieel verwerkt kunnen worden in de begroting. Hervormingsagenda Jeugd Het Rijk en gemeenten hebben, samen met cliëntenorganisaties en aanbieders, een groot pakket aan maatregelen afgekondigd om de jeugdzorg te verbeteren en financieel houdbaar te krijgen. Zo zal er langdurig worden geïnvesteerd in de landelijke kwaliteit en effectiviteit van jeugdhulp. Ook komt er een aanpassing van de Jeugdwet, waardoor duidelijker wordt waarvoor kinderen en ouders hulp kunnen krijgen. Gemeenten worden verplicht bepaalde specialistische hulp regionaal in te kopen om beschikbaarheid en continuïteit van hulp beter te organiseren. Participatiewet Het aantal instromers vanwege werkloosheid zal naar verwachting vergelijkbaar blijven met de afgelopen jaren.

Een belangrijk effect op het aantal bijstandsuitkering is de groep (ex-)statushouders. Deze groep heeft arbeidspotentieel maar moet eerst het inburgeringstraject doorlopen (duurt ongeveer 2,5 jaar). We verwachten dat deze groep groeit. Verder zullen naar verwachting meer mensen ondersteund moeten worden bij het vinden van betaald werk vanuit een uitkering. Spreidingswet Op 31 januari 2024 is de ‘Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen’, beter bekend als de spreidingswet van kracht gegaan. Met deze spreidingswet krijgen gemeenten de wettelijke taak om opvang te bieden aan asielzoekers. Eerder was het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) afhankelijk van vrijwillige medewerking van gemeenten om opvangplekken voor asielzoekers te realiseren. Deze wettelijke verplichting is nodig om tot een oplossing te komen voor de problemen die (landelijk) zijn ontstaan in de asielketen. Het doel van de Spreidingswet is om een duurzaam en stabiel opvangstelsel te creëren door een evenwichtigere verdeling te krijgen van asielzoekers over alle gemeenten in Nederland. Per 1 februari 2024 is in het landelijk capaciteitsbesluit vastgesteld hoeveel opvangplekken nodig zijn voor asielzoekers in de komende twee jaar. Deze opvangplekken zijn (indicatief) verdeeld over de gemeenten op basis van inwoneraantal en de economische draagkracht van de gemeente.

Voor Woudenberg is deze indicatieve opgave, op dit moment, vastgesteld op 94 opvangplekken voor asielzoekers waarvan er 8 geschikt zijn voor alleenstaande minderjarige vluchtelingen (AMV’s) zonder verblijfsstatus. De opvang van AMV’s met verblijfsstatus (ofwel AMV-Nidos), vluchtelingen uit Oekraïne en huisvesting van statushouders zijn geen onderdeel van de taakstelling uit de Spreidingswet. Voor de huisvesting van statushouders heeft de gemeente al langer de verplichting om deze te huisvesten. Voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen en AMV’s met verblijfstatus (ofwel AMV-Nidos) worden op provinciaal niveau afspraken gemaakt over taakstellingen. Ook voor Woudenberg betekent de invoering van de Spreidingswet dat mogelijk de druk op verschillende voorzieningen binnen het sociaal domein de komende jaren gaat toenemen. Uitbreiding De Wartburg en De Olijfboom De raad heeft recent (raad maart 2023) besloten de investeringskredieten uitbreiding De Wartburg en De Olijfboom te verhogen met respectievelijk € 410.963 en € 189.324. De investeringskredieten voor de uitbreidingen worden in 40 jaar afgeschreven. De jaarlijkse hogere kapitaallasten ad. € 15.010 zijn verwerkt in deze kadernota. Uitbreiding Jan Ligthartschool Het bestuur van de Jan Ligthartschool heeft bij de gemeente een verzoek ingediend voor uitbreiding vanwege stijging van het aantal leerlingen.

De komende weken wordt een raadsvoorstel voorbereid welke op de agenda komt van de raad in september. De uitbreiding gaat om een investering van € 853.779 welke in 40 jaar wordt afgeschreven. De jaarlijkse kapitaallasten bedragen € 21.345. Vooruitlopend op de besluitvorming in september 2024 zijn de extra lasten al verwerkt in de kadernota.

Kadernota 2025-2028

6

Tijdelijke uitbreiding personeel Cultuurhuis De raad heeft bij de vaststelling van de scenariostudie cultuurhuis Woudenberg (raad november 2023) besloten voor de jaren 2024 en 2025 jaarlijks € 50.000 beschikbaar te stellen voor uitbreiding van de uren van de programmacoördinator en het aanstellen van een parttime gebouwenbeheerder. De financiële consequenties ad. € 50.000 zouden verwerkt worden in voorjaarsrapportage 2024 en de kadernota 2025-2028. Voor 2025 wordt voorgesteld de tijdelijke kosten te dekken via de algemene reserve om zodoende het begrotingsresultaat 2025 niet te belasten (het geen financieel is verwerkt onder “algemene dekkingsmiddelen” waardoor deze uitname uit de reserve niet in onderstaand financieel overzicht is terug te vinden). GGDrU Aanpassing van de bijdrage GGDrU is voorlopig PM geraamd. De GGDrU is nog volop bezig met het opstellen van de ontwerpbegroting 2025. In juni zal het algemeen bestuur stemmen over de begroting. In dezelfde raadsvergadering als de kadernota wordt een voorstel aan de raad voorgelegd over de begroting 2025 GGDrU. Dit voorstel kwam pas later gereed waardoor deze niet meer financieel verwerkt kon worden in de kadernota. Bibliotheek De afgelopen jaren hebben de vijf gemeenten van Bibliotheek Eemland met elkaar gesproken over nieuwe, meer evenwichtige financiële afspraken.

Dit leidt ertoe dat vanaf 2025 er een gemiddeld gewogen indexatiecijfer van

de deelnemende gemeenten gehanteerd zal worden voor de verhoging van de bijdrage per gemeente. De nieuwe afspraak zal formeel nog worden vastgelegd in de nieuwe samenwerkingsovereenkomst. Voor 2025 hebben de deelnemende gemeenten een eerste indexatie doorgegeven. Gemiddeld komt dit voor 2025-2028 uit op een indexatie van 5,6% (extra lasten € 10.429). Leerlingenvervoer Nieuwe aanbesteding leerlingenvervoer gaat vanaf 1 augustus 2024 in. Op basis van Erik van de Have (ondersteunend extern bureau) is een prijsstijging van 13% te verwachten vanaf 1-8-2024. Daarnaast is het aantal leerlingen dat gebruikt maakt van het vervoer voor het schooljaar 2023-2024 sterk gestegen. Intern wordt nog onderzocht of Woudenberg invloed kan uitoefenen op de gestegen kosten. De extra lasten worden geraamd op € 183.414. Onderwijsachterstandbeleid Betreft uitbreiding van 3 naar 5 Voorschoolse educatie (VVE) reguliere kindplaatsen (extra kosten € 10.200). Opvang Oekraïne We gaan er vanuit dat het rijk vanaf 1 januari 2025 minimaal één jaar het normbedrag garandeert voor het aantal opvangplekken dat op dit moment wordt geleverd door Woudenberg. Voorzichtigheidshalve komt dit neer op een bedrag van € 4.500.000. Op basis van ervaringscijfers verwachten we € 2.300.000 aan kosten maken voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen voor 2025.

In dit bedrag zijn ook de loonkosten opgenomen van het vakteam Oekraïne op het gemeentehuis. Conform de opdracht van onze toezichthouder de provincie Utrecht wordt het verschil ad. € 2.200.000 toegevoegd aan de algemene reserve. Overige (kleine) posten De overige kleine verschillen in programma 1 ten opzichte van de begroting 2024-2027 bedragen € 11.700 vanaf 2025. Dit betreft: • Indexering bijdrage binnen- en buitensport • Indexering huur zalen gymnastiekonderwijs

Kadernota 2025-2028

7

Financiële wijzigingen in programma 1 Programma 1. Samenleving Binnen dit programma zijn de volgende verschuivingen in de budgetten: Budgetten programma 1 (Samenleving) Uitbreiding De Wartburg Uitbreiding De Olijfboom Uitbreiding Jan Ligthartschool Tijdelijke uitbreiding personeel Cultuurhuis Gezondheidszorg kosten GGD Sociaal domein Bibliotheek Leerlingenvervoer Onderwijsachterstandbeleid Rijksvergoeding opvang Oekraïne Uitgaven opvang Oekraïne Overschot exploitatie opvang Oekraïne voorlopig naar reserve Overige (kleine) posten Totaal

2025 -10.275 -4.735 -21.345 -50.000 PM -129.282 -10.429 -183.414 -10.200 4.500.000 -2.300.000 -2.200.000 -11.700 -431.380

2026 -10.275 -4.735 -21.345 PM -129.282 -10.429 -183.414 -10.200 PM PM PM -11.700 -381.380

2027 -10.275 -4.735 -21.345 PM -129.282 -10.429 -183.414 -10.200 PM PM PM -11.700 -381.380

2028 -10.275 -4.735 -21.345 PM -129.282 -10.429 -183.414 -10.200 PM PM PM -11.700 -381.380

- = nadelig + = voordelig

Kadernota 2025-2028

8

Programma 2. Leefomgeving Visie Inwoners en ondernemers voelen zich thuis en participeren in een veilige leefomgeving. Een ruimte waar een ieder vrij in kan bewegen, die ook beleefd en gevoeld wordt als gemeenschappelijk, als openbaar, als van ons allen. Ontwikkelingen Openbare verlichting (energiekosten) Vanwege sterke stijging van de energiekosten in 2022 en 2023 is het budget energiekosten openbare verlichting vanaf 2023 verhoogd naar € 95.000. Inmiddels zijn de tarieven voor gas en elektra licht gedaald. Op basis van de ontvangen voorschotten voor 2024 kan het budget energiekosten openbare verlichting structureel met € 10.000 verlaagd worden. Herinrichting openbare ruimte De komende jaren staan weer diverse herinrichtingen en rioolvervangingen van de openbare ruimte op de planning. De kosten voor rioolvervanging worden gedekt uit het waterplan (rioolheffing) echter bij een herinrichting zijn er altijd bijkomende kosten die hier niet uit gedekt kunnen worden. Te denken valt aan extra kosten voor aanpassingen wegen, verhardingen, groen, openbare verlichting, etc. Voor de wijk Laanzicht was per fase een vast bedrag hiervoor beschikbaar gesteld. Nu wordt voorgesteld deze aanvullende investeringen per project voort te zetten. Het gaat om de Parklaan en de Voorstraat. • Parklaan, uitvoering 2025/2026, € 180.000 aanvullend budget, afschrijving in 30 jaar.

Jaarlijkse kosten € 6.000. • Voorstraat, uitvoering 2025/2026, € 100.000 aanvullend budget, afschrijving in 30 jaar. Jaarlijkse kosten € 3.333. Afval Als ingekomen stuk is aan de raad van 21 maart 2024 aangeboden het “Uitwerkingsplan grondstoffenbeleid 2024-2025”. Hierin is aangegeven dat de gemeente meer dan voorheen gaat inzetten op de verbetering van de kwaliteit van grondstoffen als ook op afvalpreventie. Daarnaast blijft de gemeente inzetten op het behouden en verder verbeteren van het scheidingspercentage van grondstoffen. Daartoe zijn in het Uitwerkingsplan diverse maatregelen benoemd. De maatregelen die aanvullende middelen vragen zijn maatregel 4 (uniformering hoogbouw), maatregel 8 (aanpak zwerfafval 2025 e.v.) en maatregel 9 (project gericht op schoolgaande jeugd en achterban). Voor deze maatregelen dient eerst inventarisatie en/of vooronderzoek uitgevoerd te worden, voordat een voorstel (met financieel effect) op de gebruikelijke wijze wordt ingebracht. Voorafgaande aan de raadsverkiezingen van maart 2026 informeren wij de raad over de in 2024 en 2025 gerealiseerde uitvoering. De nieuwe gemeenteraad kan deze input dan betrekken bij de herijking van het beleid, dat in het begin van de nieuwe raadsperiode (2026-2030) is voorzien. Nog niet bekend is of deze beleidsherijking aanvullende middelen vraagt.

Overige (kleine) posten De overige kleine verschillen in programma 2 ten opzichte van de begroting 2024-2027 bedragen € 5.000 (meer inkomsten) vanaf 2025. Dit betreft: • Opbrengst begrafenisrechten (indexering)

Kadernota 2025-2028

9

Financiële wijzigingen in programma 2 Programma 2. Leefomgeving Binnen dit programma zijn de volgende verschuivingen in de budgetten: Budgetten programma 2 (Leefomgeving) Openbare verlichting (energiekosten) Herinrichting Voorstraat/ Parklaan Afval Overige (kleine) posten Totaal

2025 10.000 0 PM 5.000 15.000

2026 10.000 -9.333 PM 5.000 5.667

2027 10.000 -9.333 PM 5.000 5.667

2028 10.000 -9.333 PM 5.000 5.667

- = nadelig + = voordelig

Kadernota 2025-2028

10

Programma 3. Veiligheid Visie Woudenberg is een gemeente waarin inwoners zich veilig voelen, weerbaar zijn, omzien naar elkaar en waar respect de basisnorm is. En waarin overlast en (ondermijnende) criminaliteit een uitzondering zijn en integraal worden aangepakt. Ontwikkelingen Fysieke veiligheid Een belangrijke partner die een bijdrage levert aan een veilige fysieke leefomgeving is de Veiligheidsregio Utrecht (VRU). Samen met VRU wordt de brandweerzorg in Woudenberg en de crisisbeheersing georganiseerd, en verder organiseert de VRU advies en toezicht bij de leefomgeving. In 2025 staan diverse ontwikkelingen op de agenda, zoals uitbreiding van de brandweerzorg, implementatie van een aantal projecten, en langlopende projecten zoals een veilige energietransitie. Hiernaast is in de VRU is een proces gestart om te komen tot drie toekomstscenario’s voor de jaren vanaf 2026. In deze toekomstscenario’s worden verschillende bestuurlijke keuzes gemaakt t.a.v. besparingen en investeringen. De bestuurlijke keuze voor één van de scenario’s en de financiële gevolgen hiervan zullen als zienswijze aan de raad worden voorgelegd in de loop van 2024/2025. Brandweerzorg De brandweerzorg in Amersfoort wordt versterkt in verband met groei van de stad. In Amersfoort-Noord komt o.a. een beroepspost. Implementatie Van een drietal ontwikkelingen wordt de implementatie verwacht in 2025.

Bij versterking crisisbeheersing en bevolkingszorg 3.0 is besluitvorming in 2023 en volgt implementatie 2024. In 2025 zullen hier de eerste resultaten en bijstellingen zijn. Voorjaar 2025 wordt de nieuwe meldkamer Midden-Nederland in gebruik genomen. Projecten De VRU onderneemt diverse grote projecten waarbij de voorbereiding verbeterd wordt op bepaalde ontwikkelingen/crises zoals de energietransitie en natuurbrandbestrijding. Deze projecten kunnen nog lopen in 2025 en verder. Vakbekwaamheid is hierbij een onderliggende voorwaarde omdat incidenten van aard veranderen en complexer worden. De VRU vergelijkt nu op verzoek van het bestuur een aantal scenario’s waarbij de huisvesting in toenemende mate samen gedragen wordt. Als er besloten wordt tot een implementatie van één van deze scenario’s, dan speelt dit in 2025 en verder. Integraal Veiligheidsplan basisteam Zeist, Bunnik, Leusden en Woudenberg 2024-2027 Als gemeenten Zeist, Bunnik, Leusden en Woudenberg (ZBLW) hebben we in 2024 de handen ineen geslagen met Openbaar Ministerie en politie en met onze inwoners als partner. Ook in 2025 gaan we voor een leefbare en veilige samenleving. Een veilige samenleving is veelomvattend. Het gaat van minder huiselijk geweld tot aan minder inbraken en tegengaan van cybercrime.

De komende vier jaar richten wij ons op de volgende vier speerpunten: • Georganiseerde ondermijnende (drugs) criminaliteit inclusief mensenhandel • Digitale veiligheid en cybercriminaliteit • Maatschappelijke onrust en maatschappelijke verbinding • Zorg en veiligheid Voor al deze speerpunten zijn uitvoeringsplannen opgesteld in samenwerking met onze partners. Daarnaast is er één Woudenbergs speerpunt namelijk, de meldingsbereidheid onder inwoners vergroten. Dit speerpunt loopt als een rode draad door het integraal veiligheidsplan 2024-2027. Georganiseerde ondermijnende (drugs) criminaliteit inclusief mensenhandel De acties in het uitvoeringsplan bij dit speerpunt hebben als doel: samen met professionals en inwoners signaleren, voorkomen en bestrijden van de onzichtbare criminaliteit die het gezag ondermijnt en het

Kadernota 2025-2028

11

vertrouwen van de samenleving in de autoriteiten aantast. De gemeenten ZBLW maakt haar inwoners weerbaarder tegen ondermijnende criminaliteit. Enkele specifieke acties zijn: bewustwordingssessie ambtenaren, ondermijningsartikel APV, structurele overleggen, preventieve voorlichtingen, wet BIBOB, Damoclesbeleid, bewustwording intern en extern, integrale controles, beleidsplan mensenhandel. Digitale veiligheid en cybercriminaliteit De acties in het uitvoeringsplan bij dit speerpunt hebben als doel: inwoners in ZBLW zijn weerbaar tegen digitale criminaliteit en cybercriminaliteit. Enkele specifieke acties zijn: voor de jeugd van 8-12 jaar HackShield (verder) onder de aandacht brengen van basisscholen, in samenspraak met het Programma Digitale Veiligheid & Cybercrime van Bureau RVS bepalen welke tool we inzetten voor de doelgroep 12-18 jaar, doorlopende interactieve workshops voor senioren organiseren, samen met het Platform Veilig Ondernemen Midden-Nederland organiseren we in de Week van de Veiligheid 2025 cybercrime-trainingen voor ondernemers, meer inzicht krijgen in gedrag daders en slachtoffers en risicoanalyse verstoring digitale processen. Maatschappelijke onrust en maatschappelijke verbinding De acties in het uitvoeringsplan bij dit speerpunt hebben als doel: een wendbare en stabiele samenleving in vrijheid en verbondenheid.

Enkele specifieke acties zijn: wijkagenten, BOA’s en toezichthouders zijn als ’voelsprieten’ in de wijk, gemeenten, hulpdiensten en de Veiligheidsregio moeten zich goed voorbereiden op situaties zoals verstoring van digitale processen, bij bureau Regionale Veiligheidsstrategie (RVS) aandringen op de ontwikkeling van een bredere aanpak, ervaring en kennis delen binnen het basisteam, de focus moet ook liggen op de koude fase, samenwerking binnen de gemeente versterken tussen de domeinen die zich richten op sociale cohesie en het tegengaan van uitsluiting, kennis blijven verbeteren over radicalisering en extremisme, preventieve inzet op jongeren en jongvolwassenen, de mogelijkheid om signalen te melden verbeteren. Zorg en veiligheid De acties in het uitvoeringsplan bij dit speerpunt hebben als doel: een goede onderlinge verbinding tussen het zorgdomein en het veiligheidsdomein. We kennen elkaars aanpak, we maken afspraken en leren van casuïstiek en leggen lokaal en bovenlokaal benodigde verbindingen. Enkele specifieke acties zijn: lokaal persoonsgerichte aanpak organiseren, learning community zorg & veiligheid vormen en regionale analyse personen onbegrepen gedrag.

Meldingsbereidheid vergroten Om de meldingsbereidheid te vergroten zijn er aanvullende lokale acties toegevoegd: verbeterde proactieve communicatie over veiligheidsproblemen, betere communicatie over waar en hoe meldingen gedaan kunnen worden en de gemeente en politie gaan veel meer interactief werken. Daarnaast is gemeente Woudenberg sinds september 2023 aangesloten bij Meld Misdaad Anoniem. Bijdrage Veiligheidsregio Utrecht In de ontwerpbegroting 2025 is rekening gehouden met een stijging van de rijksbijdrage vanwege loon- en prijsstijgingen. Deze stijging van de rijksbijdrage wordt ingezet om de stijging van de kosten van de VRU op te vangen. De stijging ad. € 73.000 wordt veroorzaakt door de aanpassing van de ijkscores 2024, loon- en prijsstijgingen 2024 en 2025 en ontwikkeling brandweerzorg 2025. De bijdrage van Woudenberg aan de VRU is voor 2025 en verder begroot op € 902.000. In de begroting 2024-2027 was rekening gehouden met een bijdrage van € 829.000. De hogere bijdrage van de gemeente Woudenberg voor de komende jaren is als volgt: Bijdrage VRU gemeente Woudenberg Reeds begroot Bijs telling geactualis eerde begroting 2024 Bijs telling ontwerpbegroting 2025

Totaal gemeentelijke bijdrage Woudenberg

2025 829.000 37.000 36.000 902.000

2026 829.000 37.000 36.000 902.000

2027 829.000 37.000 36.000 902.000

2028 829000 37000 36000 902.000

Overige (kleine) posten Geen.

Kadernota 2025-2028

12

Financiële wijzigingen in programma 3 Programma 3. Veiligheid Binnen dit programma zijn de volgende verschuivingen in de budgetten: Budgetten programma 3 (Veiligheid) Bijdrage aan de VRU Overige (kleine) posten Totaal

2025 -73.000 -73.000

2026 -73.000 -73.000

2027 -73.000 -73.000

2028 -73.000 -73.000

- = nadelig + = voordelig

Kadernota 2025-2028

13

Programma 4. Ruimte, wonen en ondernemen Visie Een vitaal Woudenberg met ruimte voor wonen, werken en samenleven. Ontwikkelingen Duurzaamheid Duurzaamheid en dan in het bijzonder de transitie van elektra en warmte, maar ook de andere transities (bv. grondstoffentransitie) die nodig zijn om als Nederland en Woudenberg invulling te geven aan het klimaatakkoord zullen de komende jaren veel inspanning en geld kosten. Hoeveel is op dit moment nog niet goed in te schatten, want voor een belangrijk deel van deze transitie zijn wij afhankelijk van nieuwe technieken en processen. Duidelijk is wel dat wij ons daar als gemeente goed op moeten voorbereiden. Deze voorbereiding bestaat uit twee hoofdlijnen: gedragsverandering en besparen door aanmoedigen van isolatie en de voorbereiding op technische aanpassingen van de samenleving waarschijnlijk vooral in de openbare ruimte. Op dit moment wordt het geheel bekostigd uit incidentele gelden vanuit het Rijk, lastig om daarmee voor de lange termijn inhoudelijk en op personeel gebied beleid te maken, maar wel nodig om over voldoende financiële middelen te kunnen beschikken. De afgelopen jaren ontvangen wij regelmatige incidentele middelen, die breed in te zetten waren en die ter zekerstelling opgenomen werden in de reserve duurzaamheid.

De nieuwste rijksmiddelen worden mee geoormerkt en vooral beschikbaar gesteld voor personeel, dus vooral voor het opzetten van aanpak en inrichten organisaties. In het verleden kregen wij ook middelen voor uitvoering, verwachting is dat in de toekomst wel weer zal komen, want met name de aanpassing van de ondergrondse infrastructuur zal naar verwachting een grote kostenpost zijn. Planmiddelen vanaf 2024 zijn aangekondigd maar concreetheid vanuit het ministerie zijn deze er nog niet. Het is daarom van belang om bij kadernota en begroting rekening te houden met de lange termijn van de werkzaamheden op gebied van duurzaamheid. Hierbij aandacht te houden voor het communicatieve en het gedragsverandering deel, maar ook steeds meer in te zetten op de fysieke aanpassingen. Bij de voorjaarsnota is voorgesteld om de huidige reserve duurzaamheid af te bouwen. Er is nog een basis aanwezig om een aantal vaste posten (digitaal energie loket en RAP) tot en met 2027 uit deze reserve te bekostigen. Vanaf 2028 zullen deze kosten dus uit de regulier begroting dienen te komen, en dus ten laste komen van de algemene middelen. Het dan nog aanwezige budget willen wij in 2024 en verder benutten voor de noodzakelijke acties op gebied van bewustwording, voorlichting en uitvoering van acties waarvoor binnen de nieuwe rijksmiddelen vrijwel geen budget opgenomen is.

Daarmee blijft het mogelijk om de incidentiele uitvoeringskosten op alle pijlers van de duurzaamheid doch speciaal geënt op bewustwording en gedrag en lange termijn te bekostigen. In de loop van 2024 komt met het uitvoeringsprogramma duurzaamheid en warmte transitie meer inzicht in de aanpak en de kosten die daarbij horen. Wij denken hierbij bijvoorbeeld het opstellen van een warmte programma, en daarbinnen concreet maken hoe we versneld keuzes kunne maken voor de warmte oplossing (2030-2050). Verwachting ten aanzien kosten personeel duurzaamheid De komende jaren werken wij met een vaste kern aan personeelsleden, zodat de consistente lijn blijft en stappen worden gezet in de ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid. Deze kern geeft in het algemeen invulling en uitvoering aan de noodzakelijke besparingen en gedragsveranderingen van onze inwoners en eigen organisatie. En werkt bijvoorbeeld aan het opzetten en uitvoeren van een communicatiestrategie en het onder de aandacht brengen van lopende isolatie acties. We zien ook dat op onderdelen specialistische inhuur nodig zal zijn, dit laat zich op nog lastig kwantificeren in fte. Naar aanleiding van de uitkomsten van het warmte programma is wel de verwachting dat civieltechnische kennis binnen halen in de toekomst noodzakelijk wordt. Daar kunnen we mee starten vanuit een flexibele inzet

Kadernota 2025-2028

14

en lering trekken wat er op termijn mogelijk nodig is in de vaste kern. Hier rapporten wij jaarlijks op via de weer in te stellen voortgangsrapportage duurzaamheid zodra het uitvoeringsplan klaar is. Op korte termijn kan dit bekostigd worden door de CDOKE gelden van het rijk, er dient echter rekening neergehouden te worden dat deze na 2027 of 2030 via de reguliere middelen gefinancierd moeten worden. Evaluatie Centrum In 2024 vindt een evaluatie plaats van het centrum, in het bijzonder de verkeerscirculatie en parkeren. Wij houden er rekening mee dat kosten gemaakt zullen moeten worden voor de aanpassing van infrastructuur, borden etc. Op dit moment is nog niet in te schatten hoeveel. Het gaat om incidentiele kosten, deze zijn voorlopig PM geraamd. RUD De ontwerpbegroting 2025 van de RUD laat zien dat de totale bijdrage van Woudenberg aan de RUD in 2025 stijgt naar € 458.000. In de begroting 2024-2027 van Woudenberg is voor begrotingsjaar 2025 rekening gehouden met een totale bijdrage van € 449.000. Aan de raad wordt gevraagd de totale bijdrage te verhogen met € 9.000. Erfgoed en monumenten Op grond van de Erfgoedverordening is het college bevoegd om gemeentelijke monumenten aan te wijzen. In 2005 is de laatste inventarisatie geweest met betrekking tot gemeentelijke monumenten, waarna vervolgens diverse panden op de gemeentelijke monumentenlijst zijn geplaatst.

Het is een gewenste ontwikkeling om na 20 jaar een nieuwe inventarisatie te houden. In deze periode kunnen er panden bijgekomen zijn, die van historische waarden zijn en waarvan het van belang is dat deze voor Woudenberg behouden blijven. Deze panden kunnen dan toegevoegd worden aan de bestaande gemeentelijke monumentenlijst. Voor onder meer het inventariseren en het beschrijven van de panden zal een deskundige ingehuurd dienen te worden. De kosten hiervoor betreffen een incidenteel budget. De te maken kosten voor het actualiseren van de gemeentelijke monumentenlijst zijn niet bekend. Een schatting kan worden gemaakt van rond de € 50.000. De incidentele kosten kunnen gedekt worden via de reserve dorpsvoorzieningen. Opbrengst leges omgevingsvergunning In de begroting 2024-2027 is jaarlijks € 220.000 aan vaste opbrengst leges omgevingsvergunning opgenomen en € 80.000 aan variabele opbrengst leges omgevingsvergunning. Tegenover de variabele opbrengst leges van € 80.000 is eenzelfde bedrag aan kosten voor inhuur personeel meegenomen. Op dit moment wordt inzichtelijk gemaakt welke opbrengsten en kosten omgevingsvergunning we kunnen verwachten voor de jaren 2025-2028. We verwachten dat de opbrengsten jaarlijks zullen fluctueren. Voorlopig worden wijzigingen in de bestaande budgetten PM geraamd in deze kadernota. In de begroting 2025-2028 zullen we met aangepaste budgetten komen.

Overige (kleine) posten De overige kleine verschillen in programma 4 ten opzichte van de begroting 2024-2028 bedragen € 3.500 vanaf 2025. Dit betreft: Bijdrage pakket routes en paden en Routebureau.

Kadernota 2025-2028

15

Financiële wijzigingen in programma 4 Programma 4. Ruimte, wonen en ondernemen Binnen dit programma zijn de volgende verschuivingen in de budgetten: Budgetten programma 4 (Ruimte, wonen en ondernemen) Kosten Centrum Woudenberg Bijdrage RUD Actualiseren gemeentelijke monumentenlijst Opbrengst leges omgevingsvergunning Overige (kleine) posten Totaal

2025 PM -9.000 -50.000 PM -3.500 -62.500

2026 -9.000 PM -3.500 -12.500

2027 -9.000 PM -3.500 -12.500

2028 -9.000 PM -3.500 -12.500

- = nadelig + = voordelig

Kadernota 2025-2028

16

Programma 5. Dienstverlening Visie Inwoners, ondernemers en organisaties ervaren de gemeente Woudenberg als dienstverlener en partner. Ontwikkelingen ICT Indexering 2025 en aanschaf ID burger Het budget voor software en licentiekosten wordt jaarlijks geïndexeerd als gevolg van de loon- en prijsstijgingen. Daarnaast wordt ID burger aangeschaft. Identiteitsfraude is een groot probleem in het hele land. Tijdens de identiteitsvaststelling, het matchen van persoonsgegevens met de persoon, kan de gemeente te maken krijgen met identiteitsfraude. Met ID Burger kunnen we controleren of een identiteitsdocument echt is, of het geldig is en of het de kenmerken heeft die het zou moeten hebben. Door de uitgebreide mogelijkheden van ID-Burger is de gemeente in staat om vast te stellen dat het document en de persoon die het gebruikt bij elkaar horen. De ICT kosten stijgen door indexering (€ 13.500) en de aanschaf van ID burger (€ 3.500) in totaal met € 17.000. Licentiekosten en aanschaf van laptops In de afgelopen jaren heeft de gemeente meer taken op zich genomen, wat heeft geleid tot een groei van het personeelsbestand. Een voorbeeld hiervan zijn de vele werkzaamheden rondom opvanglocaties. Een moderne werkplek bestaat uit een laptop en verschillende licenties. Deze licenties zijn niet alleen nodig voor de benodigde software, maar ook om de werkplek veilig te houden.

Afhankelijk van het aantal gebruikte applicaties per medewerker, kunnen de jaarlijkse kosten voor licenties variëren van € 720 tot wel € 2.500. Licenties dienen aangeschaft te worden voor zowel vaste medewerkers als inhuur. Bij de start van het uitrollen van nieuwe werkplekken was er rekening gehouden met 90/95 medewerkers in vaste dienst. Momenteel zijn er 141 medewerkers werkzaam voor de gemeente (inclusief inhuur en ondersteuning opvang Oekraïne). Voor de berekening van de licentiekosten gaan we uit van een gemiddelde van € 1.500 per medewerker. Als extra lasten wordt meegenomen € 22.500. De licentiekosten voor de medewerkers opvang Oekraïne komen rechtstreeks ten laste van het budget opvang Oekraïne. Naast extra laptops worden er ook extra werkplekken gecreëerd, die over een periode van 4 jaar worden afgeschreven. De jaarlijkse afschrijvingskosten bedragen € 4.200. Nieuwe DVO (Dienstverleningsovereenkomst) met de gemeente Veenendaal Gemeente Veenendaal is onze huidige leverancier voor ICT-diensten. De overeenkomst die we momenteel hebben (DVO) is niet meer up-to-date. Vooral maatregelen met betrekking tot het beheer van werkplekken, het Service Level Agreement (SLA) en de toenemende eisen op het gebied van informatieveiligheid vereisen meer maatregelen. De kosten van deze aanpassingen worden in 2024 uitgewerkt.

Het is duidelijk dat de kosten zullen stijgen, maar het exacte bedrag hangt af van de keuzes die binnen de DVO worden gemaakt. De extra kosten voor de DVO zijn voorlopig PM geraamd. Wet open overheid (Woo) Sinds 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) van kracht. Met de Woo kunnen burgers informatie opvragen die openbaar gemaakt moet worden. Volgens de wet zijn overheidsinstanties ook verplicht om bepaalde informatie actief openbaar te maken. Daarvoor moet een overheidsinstantie een eigen publicatieplatform hebben. Momenteel wordt er gewerkt aan het aanpassen en inrichten van de gemeentewebsite om aan deze eis te voldoen. Hierbij wordt ook gelet op de juiste archivering van documenten en de samenhang tussen de Woo en de Omgevingswet. Verder moet er rekening worden gehouden met de wettelijke voorschriften van de Woo en de voorschriften voor duurzaamheid en participatie, inclusief voorzieningen voor gebruikers met een visuele beperking. Voor de implementatie van de WOO wordt via de algemene uitkering structureel en incidenteel budget beschikbaar gesteld. Dit is geen geoormerkt geld, maar wel geld dat gereserveerd wordt voor de huidige uitgaven (loonkosten WOO-functionaris) en toekomstige uitgaven. De structureel ontvangen gelden zijn deels overgeboekt naar de loonkosten omdat de WOO-functionaris in vaste dienst is.

Wat resteert is een structureel bedrag van € 10.670 structureel (2025/2026) oplopend naar € 25.000 in 2027. Daarnaast ontvangen wij jaarlijks Kadernota 2025-2028

17

(2024 t/m 2026) een incidenteel bedrag van € 49.731. Duidelijk is dat de WOO gefaseerd een grote impact gaat hebben op de gehele organisatie. Wat dit in gaat houden voor b.v. verplichte koppelingen naar landelijke voorzieningen is op dit moment nog niet helder. Landelijk wordt er nog erg gezocht naar de vorm waarop de WOO gestalte moet gaan krijgen. Daarom worden de ontvangen WOO-gelden in de begroting apart gezet zodat er voldoende middelen zijn. Archiefkosten (inclusief e-Depotvoorziening) Het statisch archief van de gemeente Woudenberg is opgeslagen bij het streekarchief “Archief Eemland” in Amersfoort. Hiervoor heeft Woudenberg jaren geleden een DVO afgesproken met de gemeente Amersfoort. Meerdere gemeenten in de regio zijn aangesloten bij het streekarchief “Archief Eemland”. Gemeente Amersfoort is op dit moment bezig met het actualiseren van de Gemeenschappelijke Regeling Archief Eemland. Alle deelnemende gemeenten hebben van Amersfoort een voorstel ontvangen waarbij de gemeentelijke bijdrage voor het streekarchief flink gaat stijgen. Verschillende deelnemende gemeenten (waaronder Woudenberg) hebben aangegeven verrast te zijn door deze flinke stijging en willen graag een gezamenlijk overleg over het voorstel van Amersfoort. De komende periode komt er meer duidelijkheid over de hogere gemeentelijke bijdrage. Voorlopig wordt deze post PM geraamd.

Cao personeel (aanpassing 2024) December 2023 is de Cao gemeenten 2024 afgesloten. Deze Cao loopt van 1 januari 2024 tot en met 31 maart 2025. Dit akkoord leidt er toe dat in 2024 de gemeentelijke uitgaven aan arbeidsvoorwaarden toenemen (4,75 % per 1 januari 2024 en nog eens 1,25 % per 1 oktober 2024). Voor 2024 is rekening gehouden met een loonstijging van 5,2 %. De gemiddelde loonstijging in 2024 bedraagt 5,125 % (12 maanden 4,75 % en nog 3 maanden 1,25 %). De loonstijging vanaf 2025 bedraagt 6 %. Dit is 0,8 % hoger dan de 5,2 % waar rekening mee is gehouden. Het verschil ad € 68.000 (hogere loonkosten) is verwerkt in deze kadernota 2025-2028. Cao personeel (raming 2025) De huidige Cao loopt tot en met 31 maart 2025. Voor 2025 wordt rekening gehouden met een loonstijging van 3,9 %. Dit percentage gemiddelde CAO-loon 2025 wordt ingeschat op basis van de raming Centraal Planbureau februari 2024. Het extra bedrag dat we aan salariskosten ramen bedraagt € 272.250. Vervallen aanvullende incidentele middelen personeel Bij de begrotingsvaststelling voor 2023 en verder was voor de jaren 23, 24 en 25 incidenteel € 120.000 beschikbaar gesteld voor een kwaliteitsimpuls voor VTH. Vanwege tegenvallende jaarresultaten in de Kadernota is gekozen om dit bedrag voor 2025 uit de begroting te verwijderen.

Vanuit het jaarresultaat 2023 wil het college voorstellen om een project in te stellen op het gebied van handhaving voor € 150.000. De focus ligt op het zo veel mogelijk beperken van de achterstand in het (succesvol) afronden van lopende handhavingsaanvragen en dossiers. Daarnaast worden nieuwe aanvragen vanzelfsprekend ook opgepakt, de handhavingsstrategie wordt in juli 2024 door de gemeenteraad vastgesteld. Met de financiële impuls van € 150.000 verwachten wij dat de handhavingslijst grotendeels kan worden opgepakt. Belastingsamenwerking GBLT In de raad van juni 2023 is besloten toe te treden tot de gemeenschappelijke regeling GBLT op gebied van belastingen ingaande 2025. De voorlopige bijdrage van Woudenberg aan GBLT voor 2025 is toen berekend op afgerond € 213.000. De bijdrage aan GBLT is bepaald aan de hand van een objectieve verdeelsleutel, namelijk het aantal WOZ-objecten en huishoudens van een gemeente ten opzichte van het totaal aantal WOZ-objecten en huishoudens van alle gemeenten (en Waterschappen) samen. Hoe meer objecten en huishoudens een deelnemer in de Gemeenschappelijke regeling inbrengt, hoe hoger de bijdrage van de deelnemer zal zijn. GBLT heeft voor haar aanbieding toen een inschatting gemaakt van het aantal Woudenbergse WOZ-objecten en het aantal Woudenbergse huishoudens.

Voor het aantal WOZ-objecten heeft GBLT gebruik gemaakt van de eigen gegevens vanuit de Waterschappen. Voor het bepalen van het aantal huishoudens zijn de aanslagen van de afvalstoffenheffing 2022 als basis gebruikt. Omdat van jaar op jaar het aantal objecten en huishoudens kan veranderen, wordt de verdeelsleutel elk jaar geactualiseerd. Doordat er in 2023 en 2024 in Woudenberg (relatief veel) nieuwe woningen worden opgeleverd, leidt deze actualisatie tot een hogere bijdrage voor Woudenberg. Recent heeft GBLT een definitief voorstel gedaan voor 2025. De bijdrage van Woudenberg aan GBLT voor 2025 bedraagt € 223.500. In deze kadernota wordt voorgesteld de bijdrage te verhogen met € 10.500.

Kadernota 2025-2028

18

Gemeentelijke gebouwen (energiekosten) Vanwege sterke stijging van de energiekosten in 2022 en 2023 zijn de budgetten energiekosten gemeentelijke gebouwen vanaf 2023 verhoogd met ruim € 160.000. Inmiddels zijn de tarieven voor gas en electra licht gedaald. Op basis van de ontvangen voorschotten voor 2024 kunnen de budgetten energiekosten gemeentelijke gebouwen in totaal structureel met € 27.500 verlaagd worden. Toevoeging voorziening pensioenverplichtingen (oud) wethouders De gemeente is zelf verantwoordelijk voor de pensioenopbouw van (oud) wethouders. De gemeente is verplicht daar een voorziening voor te treffen. Jaarlijks wordt een extern bureau gevraagd een berekening te maken van de verplichtingen die de gemeente heeft betreffende de pensioenopbouw van alle wethouders die in de afgelopen jaren in Woudenberg zijn benoemd. Sinds een aantal jaren is de geraamde jaarlijks toevoeging aan de voorziening € 68.000. Op basis van de werkelijke toevoegingen in de afgelopen paar jaar en de recente nieuwe berekeningen van het extern bureau dient de jaarlijks toevoeging aan de voorziening verhoogd te worden met € 40.000. Deze stijging is onder andere nodig vanwege de gestegen levensverwachting. Bijdrage Foodvalley In de begroting 2024-2027 is een PM post opgenomen voor een bijdrage aan Foodvalley.

Er is in het afgelopen jaar verkend of het mogelijk is om aan te sluiten bij het programma Landbouw in Foodvalley. De meerwaarde van aansluiting bij Foodvalley op landbouw zit voornamelijk in de uitstraling (lobby richting Den Haag) van de regio, en een aantal (lopende) onderzoeken waar Woudenberg van zou kunnen profiteren. De structurele bijdrage (los van extra ambtelijke inzet) om mee te doen bedraagt ongeveer € 34.000 per jaar. Dit is in vergelijking met onze totale bijdrage aan de Regio Amersfoort een aanzienlijk bedrag. Op veel beleidsterreinen zijn we gebonden aan de Regio Amersfoort waar we financiële verplichtingen hebben. Daarmee zit in de begrote bijdrage aan de Regio Amersfoort geen enkele ruimte om een deel van de bijdrage aan Foodvalley te bekostigen. Tenslotte heeft de raad onlangs besloten om gelet op de onzekere situatie van de Rijksfinanciering (ravijnjaar 2026) om daarop vooruitlopend een kerntakenonderzoek uit te laten voeren. Alhoewel er onmiskenbaar voordelen zitten om aansluiting te zoeken bij Foodvalley is het op dit moment niet opportuun om hiervoor een substantieel bedrag in de begroting te reserveren. De PM post zal daarom uit de begroting 2025-2028 worden geschrapt. Wij zullen samen met Foodvalley bezien op welke wijze het mogelijk is om incidenteel (vanuit het budget Vitaal Buitengebied) aan de haken bij specifieke projecten en onderzoeken.

Griffie Het betrekken van jongeren bij de democratie komt terug in het initiatief om een Jongerenraad te starten. Aandacht voor de participatieve democratie is essentieel, maar kan en mag de rol van de raad niet uithollen. De representatieve en de participatieve democratie vullen elkaar wederzijds aan; het samenspel is van wezenlijk belang. Daarom moet er ook aandacht zijn en blijven voor versterking van de rol van de raad. Het werk van de raad is moeilijker geworden door de uitbreiding van de intergemeentelijke samenwerking. Door de complexiteit en omvang van de opgaven waarmee de gemeente te maken heeft, vindt besluitvorming vaker plaats in regionaal verband. Taakverzwaring en intergemeentelijke samenwerking – in verschillende, opgavegerichte verbanden – verhouden zich steeds moeizamer met de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad. Een belangrijke opgave voor de raad is om goed te bedenken bij welke samenwerkingsverbanden de maatschappelijke belangen het grootst zijn. Met de andere deelnemende raden kan de aandacht verdeeld worden, waarbij door middel van bijvoorbeeld rapporteurs/accounthouders iedereen optimaal geïnformeerd beslissingen kan nemen. Overige (kleine) posten De overige kleine verschillen in programma 5 ten opzichte van de begroting 2024-2027 bedragen € 12.300 vanaf 2025.

Dit betreffen: • IBMN (indexering) • Verkiezingen (uitbreiding stembureau) • Kosten rekenkamer (indexering) Kadernota 2025-2028

19

Financiële wijzigingen in programma 5 Programma 5. Dienstverlening Binnen dit programma zijn de volgende verschuivingen in de budgetten: Budgetten programma 5 (Dienstverlening) ICT ICT (licentiekosten) ICT (afschrijving laptops) ICT samenwerking Archiefkosten (kosten archief Eemland) Cao personeel (aanvulling CAO 2024) Cao personeel (raming 2025) Vervallen aanvullende incidentele middelen personeel Gemeentelijke gebouwen (energiekosten) Belastingsamenwerking GBLT Toevoeging voorziening pensioenverplichtingen (oud) wethouders Overige (kleine) posten Totaal

2025 -17.000 -22.500 -4.200 PM PM -68.000 -272.250 120.000 27.500 -10.500 -40.000 -12.300 -299.250

2026 -17.000 -22.500 -4.200 PM PM -68.000 -272.250 27.500 -10.500 -40.000 -12.300 -419.250

2027 -17.000 -22.500 -4.200 PM PM -68.000 -272.250 27.500 -10.500 -40.000 -12.300 -419.250

2028 -17.000 -22.500 -4.200 PM PM -68.000 -272.250 27.500 -10.500 -40.000 -12.300 -419.250

- = nadelig + = voordelig

Kadernota 2025-2028

20

Algemene dekkingsmiddelen Algemene uitkering De berekening van de algemene uitkering is gebaseerd op de septembercirculaire 2023 en decembercirculaire 2023 en een inschatting van de meicirculaire 2024. De hogere inschatting van de algemene uitkering is als volgt: Algemene uitkering Hogere algemene uitkering septembercirculaire 2023 Hogere algemene uitkering inschatting meicirculaire 2024

2025 39.047 -106.315 -67.268

2026 9.378 744.256 753.634

2027 349.997 730.383 1.080.380

2028 349.997 868.939 1.218.936

- = nadelig + = voordelig

In deze kadernota is een inschatting van de meicirculaire 2024 verwerkt in de verwachte begrotingsresultaten omdat anders het financiële beeld onevenredig zwaar belast wordt terwijl de praktijk van de afgelopen jaren leert dat compensatie reëel is. De inschatting van de meicirculaire 2024 brengt daarmee ook risico’s met zich mee omdat het een inschatting betreft. Dit risico is verwerkt bij de programmarisico’s in hoofdstuk 5 (onderdeel Weerstandsvermogen) van deze kadernota. Algemene uitkering (septembercirculaire 2023) In de septembercirculaire 2023 zijn de jaren 2027 en 2028 berekend volgens de nieuwe systematiek volume accres historische Bbp. Vooral de jaren 2027 en 2028 vallen voor Woudenberg positief uit. De jaren 2025 en 2026 veel minder. De hogere opbrengsten liggen tussen de € 9.000 en € 350.000. Voor alle jaren is in onze berekening een correctie in de WOZ waarden verwerkt. Algemene uitkering inschatting meicirculaire 2024 De verwachting is dat het gemeentefonds in de meicirculaire 2024 meer duidelijkheid zal geven aan gemeenten over compensatie 2023 en volgende jaren vanwege de hoge loon- en prijsstijgingen. Onze externe ondersteuner bij de berekening van de algemene uitkering heeft aangegeven op welke manier gemeenten een inschatting kunnen maken van de mogelijke opbrengsten uit de algemene uitkering die zij kunnen verwachten bij de meicirculaire 2024.

Op basis van hun advies is een inschatting gemaakt. De ingeschatte opbrengsten liggen tussen de - € 106.000 en de € 869.000. Belastingen We stellen voor de belastingen 2025 te laten stijgen met 2,8 % wegens inflatiecorrectie. Het percentage van 2,8 is een inschatting op basis van de raming Centraal Planbureau februari 2024 (inflatie, nationale consumentenprijsindex cpi 2025). De hogere opbrengsten ad. € 101.000 is als volgt opgebouwd: Belastingen OZB Hondenbel a s ti ng Toeri s tenbel a s ti ng Hogere opbrengsten belastingen

2025 89.000 2.000 10.000 101.000

2026 89.000 2.000 10.000 101.000

2027 89.000 2.000 10.000 101.000

2028 89.000 2.000 10.000 101.000

Aanwending reserve dorpsvoorzieningen We stellen voor de kosten voor het actualiseren van de gemeentelijke monumentenlijst ad. € 50.000 in 2025 te dekken uit de reserve dorpsvoorzieningen. Aanwending algemene reserve We stellen voor de kosten voor de tijdelijke uitbreiding personeel Cultuurhuis ad. € 50.000 in 2025 te dekken uit de algemene reserve.

Kadernota 2025-2028

21

In de voorjaarsnota 2024 heeft het Rijk een aantal maatregelen ten aanzien van de medeoverheden aangekondigd. Daarbij wordt aangekondigd dat de opschalingskorting, die vanaf 2026 weer verder zou oplopen, wordt geschrapt. Ook wordt een vooraankondiging gedaan dat de financiering van de WMO uit de Algemene Uitkering wordt gehaald en op andere wijze zal worden gefinancierd, maar hierover moeten nog afspraken worden gemaakt. Tegenover deze maatregelen en andere compensaties staat dat het Rijk eenmalig in 2025 een uitname uit het gemeentefonds doet, dit gaat om een bedrag van € 675 miljoen, wat voor Woudenberg een kostenpost van ongeveer € 400.000 zal betekenen. Het college stelt voor eenmalig in 2025 het incidentele nadelige bedrag van € 400.000 te dekken via incidentele aanwending van de algemene reserve. Hierdoor heeft de eenmalige korting uit het gemeentefonds geen effect op het begrotingsresultaat 2025 van Woudenberg. Overige (kleine) posten De overige kleine verschillen bij de algemene middelen en de reserves ten opzichte van de begroting 2024-2027 bedragen € 2.700 vanaf 2025. Dit betreft: • Indexering toevoeging reserve sportpark De Grift

Financiële wijzigingen in algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen/ mutaties in reserves Binnen dit onderdeel zijn de volgende verschuivingen in de budgetten: Algemene dekkingsmiddelen/ reserves Algemene uitkering Belastingen Aanwending res dorpsvoorzieningen tbv actualiseren monumentenlijst Aanwending alg reserve tbv tijdelijke uitbreiding personeel Cultuurhuis Aanwending alg reserve ivm incidentele uitname gemeentefonds door Rijk Overige (kleine) posten Totaal

2025 -67.268 101.000 50.000 50.000 400.000 -2.700 531.032

2026 753.634 101.000 -2.700 851.934

2027 1.080.380 101.000 -2.700 1.178.680

2028 1.218.936 101.000 -2.700 1.317.236

- = nadelig + = voordelig

Kadernota 2025-2028

22

Recapitulatie aanpassing budgetten als gevolg van beleidsontwikkelingen op de vijf programma’s, de algemene dekkingsmiddelen en de reserves: In de onderstaande tabel zijn de financiële consequenties in totalen per programma weergegeven. Budgetwijzigingen per programma 1. Samenleving 2. Leefomgeving 3. Veiligheid 4. Ruimte, wonen en ondernemen 5. Dienstverlening Totaal aanpassing budgetten Algemene dekkingsmiddelen/ reserves Totaal beleidsontwikkelingen hoofdstuk 2

2025 -431.380 15.000 -73.000 -62.500 -299.250 -851.130 531.032 -320.098

2026 -381.380 5.667 -73.000 -12.500 -419.250 -880.463 851.934 -28.529

2027 -381.380 5.667 -73.000 -12.500 -419.250 -880.463 1.178.680 298.217

2028 -381.380 5.667 -73.000 -12.500 -419.250 -880.463 1.317.236 436.773

- = nadelig + = voordelig

Kadernota 2025-2028

23

Hoofdstuk 3. Plan van aanpak kerntakendiscussie Woudenberg Inleiding Gelet op de financiële situatie op de lange termijn wil de gemeente Woudenberg zich voorbereiden op een brede kerntakendiscussie. Zowel de verdere doorvoering van de herijking van het gemeentefonds als het zogenoemde “financiële ravijn” zijn potentieel (zeer) nadelig voor de gemeente Woudenberg. De kernvraag bij deze discussie is ‘Waar staat de gemeente Woudenberg voor?’ of beter gezegd: ‘Waar kan de gemeente Woudenberg nog voor staan?’ Voor welke ondersteuning kunnen inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers (nog) bij de gemeente terecht?