03.b CA Vangnetuitkering 2025 Participatiewet (Geredigeerd).pdf

Collegeadvies

Gemeente

Postregistratienummer

Z.353664/D.318811

Ambtenaar

(geanonimiseerd) |

Vertrouwelijkheid

Openbaar

Woudenberg

Omschrijving Vangnetuitkering

Participatiewet

2025

(BUIG)

Advies 1. De

aanvraag Vangnetuitkering Participatiewet 2025 dat maatregelen zijn getroffen gericht op De aanvraag Vangnetuitkering Participatiewet 2025 instemming voor te leggen aan de gemeenteraad.

verklaring 2.

(uitgebreid verzoek), inclusief de tekortreductie, vast te stellen; (uitgebreid verzoek), ter

Inleiding Gemeenten

ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor de bekostiging van in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004 en voor de inzet van uitkeringen loonkostensubsidie. Tekorten en overschotten komen in principe voor eigen rekening van gemeenten. Gemeenten met een omvangrijk tekort kunnen onder voorwaarden in aanmerking komen

voor

een

aanvullende

uitkering:

de

vangnetuitkering.

Over 2024 kwam de gemeente Woudenberg in aanmerking voor de vangnetuitkering. Op basis van het gerealiseerde tekort is voor dat jaar een bedrag van € 41.699 toegekend. De ontwikkelingen die in 2024 hebben geleid tot dit tekort hebben zich in 2025 voortgezet. Het aantal inwoners met algemene bijstand lag in oktober en november 2025 circa 20% hoger dan in dezelfde periode in 2024. Daarnaast blijft sprake van een doelgroep met een grotere afstand tot de

arbeidsmarkt,

waardoor

uitstroom

naar

werk

beperkter

is

en

trajecten langer

duren.

Op basis van de voorlopige cijfers over 2025 is de verwachting dat de gemeente Woudenberg opnieuw in aanmerking komt voor een vangnetuitkering. Gelet op het feit dat eerder een vangnetuitkering is aangevraagd, dient voor 2025 gebruik te worden gemaakt van het uitgebreide aanvraagformulier. Dit

uitgebreide e

een

e

een

e

een

op een vangnetuitkering gelden financiële en procedurele voorwaarden. De onder andere te voldoen aan een tekort boven de eigenrisicodrempel en dient te hebben maatregelen getroffen gericht op tekortreductie, waarvoor instemming van de vereist is. gemeenteraad Voor

het

verzoek vraagt aanvullend om: reflectie op de effecten van eerder ingezette maatregelen; onderscheid tussen interne en externe maatregelen; nadere onderbouwing van de effectiviteit van het maatregelenpakket.

gemeente

De

recht

dient

uiterlijk 15 augustus 2026 te worden ingediend bij de Toetsingscommissie Vangnet Participatiewet. De verklaring van het college moet, conform de Participatiewet, ter instemming worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Daarna beoordeelt de Toetsingscommissie vangnet Participatiewet de aanvraag en adviseert zij de minister van Werk en Participatie. Een definitieve beschikking en eventuele uitbetaling wordt verwacht in het aanvraag

eerste

Beoogd

dient

kwartaal

van

2027.

resultaat

(wat)

Het verkrijgen van instemming van de gemeenteraad op de aanvraag Vangnetuitkering Participatiewet 2025 , zodat de gemeente Woudenberg in aanmerking kan komen voor een aanvullende uitkering ter (gedeeltelijke) compensatie van het BUIG-tekort.

Kader • • •

Artikel 69 Participatiewet Besluit Participatiewet (vangnetuitkering) Toetsingskader Toetsingscommissie Vangnet Participatiewet

Argumenten 1. 1 De gemeente Woudenberg komt naar verwachting in aanmerking voor een vangnetuitkering over 2025 Op basis van de voorlopige realisatiecijfers over 2025 wordt een tekort op het BUIG-budget verwacht dat boven de geldende eigenrisicodrempel uitkomt. Uit de berekening met de rekentool van de Toetsingscommissie Vangnet Participatiewet blijkt dat het tekort over 2025 circa € 223. 764 bedraagt , wat neerkomt op 1018% , van het toegekende BUIG-budget. Hiermee wordt voldaan aan de financiële voorwaarde voor zowel het reguliere vangnet (75%) > , als het uitgebreide vangnet (5%). > Voor het uitgebreide vangnet geldt daarnaast dat over minimaal twee van de drie jaren 2022 , 2023 en 2024 sprake moet zijn van een tekort van minimaal 5%. Uit de analyse blijkt dat hiervan sprake is , waardoor wordt voldaan aan de meerjarige voorwaarde. Op basis hiervan komt de gemeente Woudenberg in aanmerking voor zowel het reguliere als het uitgebreide vangnet. Het uitgebreide vangnet is in dit geval het meest gunstig , aangezien daarbij een lagere eigenrisicodrempel geldt. De verwachte vangnetuitkering over 2025 bedraagt circa € 58. 922. Op basis van de huidige inzichten wordt verwacht dat de gemeente in aanmerking komt voor een vangnetuitkering via het uitgebreide vangnet. 1.

2 De oorzaken van het tekort zijn structureel van aard en zetten zich voort in 2025 De analyse over 2024 laat zien dat het tekort met name werd veroorzaakt door: • een hoger bijstandsbestand , mede bestaande uit inwoners met een groter afstand tot de arbeidsmarkt , waaronder statushouders ; • een groeiende groep jongeren met psychische problematiek ; • beperkte uitstroommogelijkheden door langere trajecten richting werk. Deze factoren zijn in 2025 niet wezenlijk veranderd en werken door in de ontwikkeling van het bijstandsbestand en de uitkeringslasten. 1. 3 In 2025 zijn maatregelen voortgezet en doorontwikkeld , conform de lijn uit 2024 De in 2024 ingezette maatregelen gericht op uitstroombevordering zijn in 2025 voortgezet en verder doorontwikkeld. In 2024 lag de nadruk op maatwerkbegeleiding , inzet op parttime werk als opstap naar volledige participatie en interculturele coaching voor statushouders. Deze lijn is in 2025 doorgezet. In het eerste halfjaar van 2025 zijn hierin ook positieve resultaten zichtbaar. Zo is de inzet op parttime werk en loonkostensubsidie geïntensiveerd en zijn inwoners stappen blijven zetten richting participatie en werk. Daarnaast is de inzet op beschut werk uitgebreid en zijn aanvullende re-integratie-instrumenten ingezet. Uit de beschikbare cijfers blijkt dat het bijstandsbestand in 2025 structureel hoger ligt dan in voorgaande jaren.

Waar in oktober 2024 sprake was van 99 inwoners met algemene bijstand ,

Geprint op: 08-05-2026 10:03:03 uur

2/6

ging het in oktober 2025 om 118 inwoners (+19%). In november 2025 ging het om 120 inwoners tegenover 100 in november 2024 (+20%). Hoewel maatregelen zijn voortgezet en aangescherpt , laat deze ontwikkeling zien dat de uitstroom onvoldoende opweegt tegen de instroom en dat trajecten richting werk voor een deel van de doelgroep meer tijd vragen. Daarnaast blijkt uit de uitvoering dat niet alle maatregelen direct volledig tot uitvoering zijn gekomen. Factoren zoals personele wisselingen , waaronder uitval van een re-integratiecoach , en beperkte uitvoeringscapaciteit hebben invloed gehad op de voortgang van enkele initiatieven , zoals de verdere ontwikkeling van ‘Woudenberg Werkt’. In reactie hierop is in 2025 nadrukkelijker ingezet op externe en regionale samenwerking. Waar in 2024 al de basis is gelegd , wordt in 2025 actiever gebruik gemaakt van regionale voorzieningen en samenwerkingen , onder andere met Amfors en binnen de arbeidsmarktregio Amersfoort. Ook worden aanvullende instrumenten ingezet , zoals taal- en werkbuddy’s (onder andere via Humanitas) , om de afstand tot de arbeidsmarkt te verkleinen. Hiermee wordt invulling gegeven aan de wettelijke eis dat gemeenten maatregelen treffen gericht op tekortreductie , waarbij de aanpak in 2025 zowel wordt voortgezet als aangescherpt op basis van de ervaringen uit 2024. 1. 4

De getroffen maatregelen sluiten aan bij de oorzaken van het tekort en zijn verder verbreed in 2025 De in 2025 getroffen maatregelen sluiten direct aan bij de geconstateerde oorzaken van het tekort , namelijk de beperkte uitstroom en de langere uitkeringsduur. Intern is de inzet op maatwerkbegeleiding , loonkostensubsidie , jobcoaching en participatievoorzieningen geïntensiveerd , met als doel inwoners sneller en duurzamer richting werk te begeleiden. Extern is de samenwerking met partners binnen de arbeidsmarktregio versterkt , waaronder Amfors , het Regionaal Werkcentrum en maatschappelijke organisaties. Hierdoor wordt beter aangesloten op beschikbare voorzieningen en kunnen inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt gerichter worden ondersteund. Met deze verbreding en verdieping van het maatregelenpakket is invulling gegeven aan de aanvullende eisen van het uitgebreide vangnet en wordt gericht gestuurd op het terugdringen van de uitkeringsduur en het vergroten van de uitstroom. 1. 5 De aanvraag voldoet aan de inhoudelijke en procedurele eisen van de vangnetuitkering Met de aanvraag wordt voldaan aan de eisen die worden gesteld aan het uitgebreide vangnet. De aanvraag bevat een analyse van de oorzaken van het tekort , een onderbouwing van de effecten van eerder getroffen maatregelen en een onderscheid tussen interne en externe maatregelen.

Daarnaast wordt inzicht gegeven in het beoogde effect van deze maatregelen op de tekortreductie. Met dit voorstel wordt het college gevraagd vast te stellen dat maatregelen zijn getroffen gericht op tekortreductie en deze verklaring , conform de Participatiewet , ter instemming aan de gemeenteraad voor te leggen. Hiermee voldoet de aanvraag aan zowel de inhoudelijke als procedurele vereisten van de vangnetuitkering. 2. 1 Voor indiening van de aanvraag is instemming van de gemeenteraad vereist. Op grond van artikel 69 van de Participatiewet en het Besluit Participatiewet dient de gemeenteraad in te stemmen met de door het college afgegeven verklaring dat maatregelen zijn getroffen gericht op tekortreductie.

Geprint op: 08-05-2026 10:03:03 uur

3/6

Om de aanvraag tijdig vóór 15 augustus 2026 te kunnen indienen bij de Toetsingscommissie Vangnet Participatiewet , dient het college de aanvraag inclusief verklaring ter instemming aan de gemeenteraad voor te leggen. Ter ondersteuning van de beoordeling door de gemeenteraad is de checklist voor gemeenteraadsleden van de Toetsingscommissie Vangnet Participatiewet als bijlage toegevoegd. Kanttekeningen en risico’s 1. 1 Er is een risico op (gedeeltelijke) afwijzing van de aanvraag De Toetsingscommissie beoordeelt de aanvraag op zowel financiële als inhoudelijke criteria. Met name bij het uitgebreide verzoek worden hogere eisen gesteld aan de onderbouwing van de effectiviteit van maatregelen. Indien de onderbouwing onvoldoende wordt geacht , kan dit leiden tot een gedeeltelijke of volledige afwijzing van de aanvraag. Op basis van de huidige inzichten wordt verwacht dat aan de voorwaarden van de vangnetregeling wordt voldaan , maar de definitieve beoordeling ligt bij de Toetsingscommissie. 1. 2 Structurele factoren beperken de snelheid van tekortreductie Hoewel maatregelen zijn getroffen om uitstroom te vergroten , vraagt een deel van de doelgroep langdurige begeleiding richting participatie of werk. Dit betreft onder andere statushouders en inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt.

Daarnaast hebben ontwikkelingen zoals taalachterstanden , wachttijden in de zorg en psychische problematiek invloed op de snelheid waarmee uitstroom kan worden gerealiseerd. Hierdoor vraagt tekortreductie een langere adem en kunnen effecten van maatregelen pas geleidelijk zichtbaar worden. 1. 3 Kwetsbaarheid van de uitvoeringscapaciteit uitvoering binnen het domein Werk & Inkomen is kleinschalig en daarmee kwetsbaar. In De sprake van personele uitval en wisselingen binnen het team , wat invloed heeft op de 2026 is continuïteit en intensiteit van de begeleiding. Dit kan de snelheid en effectiviteit van de ingezette maatregelen beperken. Om deze kwetsbaarheid te verminderen wordt in gezamenlijkheid met De Kleine Schans onderzocht welke mogelijkheden er zijn om de uitvoering in de toekomst minder kwetsbaar te organiseren. Effect van maatregelen vraagt tijd 1. 4 Een belangrijk deel van de maatregelen , met name gericht op inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt , kent een langere doorlooptijd. Hierdoor zal het effect op de uitkeringslasten en het tekort zich gefaseerd voordoen en niet direct zichtbaar zijn in het lopende jaar.

Maatschappelijke draagvlak • Inclusie Dit voorstel draagt bij aan een inclusieve samenleving door inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt , zoals statushouders en jongeren met psychische problematiek , te ondersteunen richting participatie en werk. Hiermee wordt uitsluiting voorkomen en deelname aan de samenleving bevorderd. • Duurzaamheid De vangnetuitkering draagt bij aan sociale duurzaamheid door te investeren in duurzame uitstroom en het versterken van zelfredzaamheid. Dit vermindert de afhankelijkheid van uitkeringen en draagt bij aan bestaanszekerheid op de langere termijn. • Participatie Dit voorstel draagt bij aan participatie doordat inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt worden ondersteund richting werk en maatschappelijke deelname. De inzet van re-integratievoorzieningen en begeleiding is gericht op het vergroten van zelfredzaamheid en participatie in de samenleving.

Geprint op: 08-05-2026 10:03:03 uur

4/6

Financiële

consequenties

Dit voorstel

past binnen de begroting

op

juistheid

beoordeeld

door

(geanonimiseerd) |

verschil|Gevolgbudget _| Voorstel] Begroot| _ [NaamProduct | Uitgaven |____ | || ___€Ojminderuitgven | ______ | €58.922jextrainkomsten inkomsten) €58922| | | €58922joveropbegroting lTotaal___| €58922| eo} | | Bovengenoemde bedragen betreffen Bovengenoemd totaal verschil wordt

-

-

voorstel

Het

-

incidentele inkomsten. aan de raad bekend gemaakt

via:

de

jaarrekening

is dit te dekken uit het jaarresultaat. de mogelijke extra financiële risico’s.

Toelichting: Op basis van de voorlopige realisatiecijfers over 2025 en de berekening met de Toetsingscommissie Vangnet Participatiewet ontstaat het volgende beeld: _BUIG-budget 2025: € 2.197.897

de

rekentool

van

e e e e

BUIG-lasten 2025: € Tekort: € 223.764 Tekort (%): 10,18%

2.421.661

Hiermee

wordt voldaan aan de financiële voorwaarden voor zowel het reguliere als het uitgebreide vangnet. De gemeente komt daarmee in aanmerking voor de meest gunstige variant, zijnde het uitgebreide vangnet (eigenrisicodrempel 5%). De verwachte hoogte van de vangnetuitkering over 2025 bedraagt circa € e

e

58.922. Eris een

risico op

(gedeeltelijke) afwijzing van de aanvraag door de Toetsingscommissie, aangezien de definitieve beoordeling mede afhankelijk is van de SiSa-verantwoording en de inhoudelijke onderbouwing van de getroffen maatregelen.

Financiële rechtmatigheid: De vangnetuitkering betreft een reguliere regeling binnen de Participatiewet waarvoor gemeenten, bij het voldoen aan de gestelde voorwaarden, een aanvraag kunnen indienen. Woudenberg heeft ook over vorig jaar een vangnetuitkering aangevraagd en toegekend gekregen. Op basis van de huidige prognoses, de uitkomsten van de rekentool van de Toetsingscommissie en de afstemming met Financiën is daarom de verwachting dat de

(grotendeels) Jaarrekening 2025.

zal worden

toegekend.

Geprint

10:03:03

uur

aanvraag

op:

08-05-2026

Om

die reden

is deze

reeds

verwerkt

in de

5/6

UITGAVEN progrGrtbk

Kstsrt

Product

Betreft

Totaal wijzigingen uitgaven

Overheveling budget

Wijziging budget

0

Invloed op begroting

0

Aanvullende toelichting

Inc. /

Aanvullende toelichting

Inc. /

str.

neutraal neutraal neutraal neutraal neutraal neutraal neutraal

INKOMSTEN progrGrtbk

Kstsrt

Product

Betreft

Overheveling budget

Wijziging budget

Invloed op begroting

Totaal wijzigingen inkomsten

0

0

neutraal neutraal neutraal neutraal

Totaal wjiging voorstel

0

0

neutraal

str.

Extra toelichting te verwerken in voortgangsrapportage: Niet van toepassing Aanpak/uitvoering 1. Opstellen aanvraag Vangnetuitkering Participatiewet 2025 (uitgebreid verzoek) ; 2. Voorleggen aan de gemeenteraad ter instemming ; 3. Indiening bij de Toetsingscommissie uiterlijk 15 augustus 2026 ; 4. Beoordeling door de commissie en besluitvorming door het Rijk ; 5. Verwerking van de uitkomst in de jaarrekening 2026. Communicatie Niet van toepassing Bijlage(n) Geheimhouding N. v. t.

Actieve openbaarmaking Openbaar

D. nummer D. 318821

Documentnaam Raadsvoorstel

D. 318823

Raadbesluit

Openbaar

D. 318824

Ingevuld aanvraagformulier uitgebreid VU 2025

Openbaar

D. 319837

Checklist gemeenteraden bij de aanvraag vangnetuitkering

Openbaar

Geprint op: 08-05-2026 10:03:03 uur

6/6